EDITORIAL

Rikthim i mbarė

NICOLA THORNTON

“THE BUSSINES”

Me karrotėn e zgjatur tė integrimit nė BE, Shqipėria po i kthen shtėpisė sė vet rregullin me shpejtėsinė e dritės. Ndėrsa po vazhdon ēuarjen pėrpara tė reformave financiare, ligjore dhe sociale, afatgjata, shteti i Ballkanit Perėndimor raporton njė rritje ekonomike midis 5% dhe 6% dhe e mban inflacionin tė ulėt. A

Dalja e kryeministrit, Sali Berisha, i Partisė Demokratike, nė peisazhin politik nė vitin 2005-sė, solli shpresė pėr vendin e brejtur prej korrupsionit, krimit tė organizuar dhe me njė infrastrukturė tė drobitur. Berisha nisi pėrmirėsimin e imazhit tė Shqipėrisė butėsisht. Fillimisht, riktheu funksionimin e ligjit, pastaj njė luftė pa kompromis kundėr korrupsionit dhe krimit. Brenda njė viti, nė vend u kthye siguria dhe numri i turistėve u rrit me njė tė tretėn.

Rezultati i kėtyre arritjeve ėshtė firmosja e pjesės sė parė tė marrėveshjes sė Stabilizim-Asocimit nė BE me Shqipėrinė.

“Shqipėria ėshtė rikthyer nė punė”, - thotė Berisha, - dhe synimi im ėshtė qė ta kthej atė nė njė ndėr vendet mė tėrheqėse pėr investimet e huaja dhe turistėt nė rajonin e zgjeruar tė BE-sė”. Verėn e shkuar, kryeministri ndėrmori nismėn “Shqipėria, njė euro”, pėr tė cilėn thotė: “Ne do t`iu ofrojmė investitorėve troje pėr njė euro. Do t’iu ofrojmė trajnim pėr punėtorėt e tyre pėr njė euro. Do t’iu ofrojmė asistencė teknologjike pėr njė euro. Do t’iu ofrojmė regjistrimin e bizneseve pėr njė euro. Do t’iu ofrojmė hyrjen nė Shqipėri pėr njė euro. Kjo ėshtė e vetmja rrugė pėr tė zhvilluar vendin tonė tė varfėr drejt standardeve evropiane dhe tė arrijmė integrimin nė Evropė. Ju siguroj se fituesit mė tė mėdhenj do tė jenė qytetarėt shqiptarė”.

Deri tani, janė krijuar njė sėrė partnershipesh private. Tirana Airport Partners Consortium, pėr shembull, fitoi tenderin pėr aeroportin ndėrkombėtar “Nėnė Tereza” nė vitin 2005-sė dhe ėshtė nė procesin e modernizmit – me synim ndėrtimin e “njė aeroporti tė klasit botėror qė do t’i japė Shqipėrisė njė identitet tė dallueshėm brenda Evropės juglindore”. Tani pėr tani, fluturojnė 15 shoqėri nė 28 destinacione. “British Airways” nisi fluturimin nė mars tė 2006-tės. Sė shpejti do tė hapet njė terminal pasagjerėsh i nivelit bashkėkohor.

Mundėsitė e investimeve shtrihen nė turizėm, miniera, energji dhe tekstile. Siē shprehet Bujar Leskaj, ministri i Kulturės dhe Turizmit: “Sot, turizmi kontribuon me afėrsisht 11% tė GDP-sė dhe punėson 8% tė popullsisė. Pas ndėrtimit, turizmi ėshtė industria mė e madhe. Sigurisht, ka mundėsitė qė brenda pak vitesh tė kthehet nė industrinė numėr njė nė vend”. Ministri dėshiron qė transaksionet nė turizėm tė arrijnė vlerėn 1.4 miliardė euro ose 15 pėr qind tė GDP-sė brenda dy vjetėve.

Mirėpo, pėrpara ka shumė sfida. Ministri i Ekonomisė, Genc Ruli, thotė se deficiti tregtar mbetet pengesė. “Sot, importet janė gjashtė-shtatė herė mė tė mėdha se eksportet. Megjithatė, ka disa rritje tė dukshme, pozitive nė importin e teknologjisė, gjė qė do tė zgjerojė bazėn pėr shtimin e eksporteve”, - thotė ai. “Megjithatė, investimet kryesore duhet tė pėrqendrohen nė ndėrtimin e rrugėve, elektricitetit dhe furnizmit me ujė”. Lulėzim Basha, ministri i Punėve Publike, Transportve dhe Telekomunikacionit, thotė: “Investimi mė i madh qė kemi planifikuar deri nė vitin 2009-tė pėrfshin njė pako 1.2 miliardė dollarė pėr rrugėt dhe portet. Nė korridorin Milot-Morinė, pjesė e autostradės, 55 milionė euro; nė rrugėn Durrės-Kukės-Morinė tashmė po vazhdojnė punimet dhe do tė lidhė portin e Durrėsit me Kosovėn, Serbinė jugore, Maqedoninė dhe Bullgarinė, duke e pėrgjysmuar kohėn e udhėtimit. Autostrada do jetė njė mundėsi e shkėlqyer pėr rritjen e qėndrueshmėrisė sė portit. Ai do tė kthehet nė qendėr lokale pėr pritjen dhe shpėrndarjen e mallrave”. Studimet kanė treguar se rruga e re do tė ndihmojė nė dyfishimin e kapacitetit tė portit brenda dy viteve. Tashmė, porti i Durrėsit pėrpunon rreth 90% tė tonazheve dhe shumicėn e trafikut importues dhe eksportues, e do tė kthehet nė njė pjesė kyēe pėr zhvillimin ekonomik tė rajonit nė tė ardhmen. Basha thotė: “Ne hapėm njė tender ndėrkombėtar me vlerė 40 milionė euro pėr njė terminal tė ri pėr tragetet e pasagjerėve, i cili do tė jetė mė moderni nė kėtė anė tė Adriatikut dhe do tė ketė kapacitet pėr njė milionė njerėz nė vit. Financimi do bėhet nga Banka Evropiane e Rindėrtimit dhe Zhvillimit, Banka e Investimeve Evropiane dhe nga qeveria shqiptare. Ne jemi duke parė gjithashtu pėr mundėsinė e dhėnies me koncesion tė terminalit pėr kontenierėt me vlerė investimi 60 milionė euro. Po kėshtu, terminali i ēimentos dhe ai i drithėrave do tė jepen me koncesion kėtė vit. Pėr termat e referencės ėshtė rėnė dakord me Bankėn Botėrore”.

Porti i Durrėsit, me pronėsi shtetėrore, manaxhohet nga autoritetet e portit tė Durrėsit. Eduard Ndreu, drejtori i pėrgjithshėm i portit, thotė: “Jemi shumė optimistė pėr planet tona, sepse institucionet ekonomike nuk kanė qenė kurrė nė mėdyshje pėr tė investuar nė port dhe vazhdimisht ne na afrohen investitorė, tė cilėt dėshirojnė tė punojnė me ne. Studimet e ekspertėve tė huaj kanė treguar se Durrėsi ėshtė njė pikė kyēe nė Evropėn juglindore, sepse ne jemi hyrja kryesore nė BE, e rėndėsishme gjithashtu pėr turizmin”.

Sipas Ndreut, porti ka dy mandate: lėvizja e njerėzve dhe mallrave, kryesisht drejt Italisė. Ndreu thotė: “Porti pėrpunon gjithė llojet e mallrave, rreth 350 mijė kontenierė dhe kemi rreth 700 mijė pasagjerė nė vit, aktualisht. Gjatė pesė viteve tė fundit, kemi bėrė shumė ndryshime pėr arritur nivelin e porteve tė tjera, evropiane nė rajon”. Siguria ėshtė njė shembull i kėsaj. Ndreu vazhdon: “Ne jemi shumė striktė pėr masat e sigurisė dhe mbrojtjes e kjo ėshtė arsyeja, pse kemi kaq marrėdhėnie tė mira me qeverinė italiane. Procedurat e sigurisė qė po implementojmė me ndihmėn e njė kompanie amerikane ndjekin kodin e International Ship dhe Port Facility Security. Duke ofruar nivel sigurie mė tė lartė, kemi shanse mė tė mėdha pėr rritjen e numrit tė pasagjerėve dhe tė kompanive qė duan tė punojnė me ne”.

Parku industrial i Durrėsit qė do tė ndėrtohet sė shpejti, po promovohet nga EBRD, ndėrsa fondet shtetėrore janė investuar nė tre porte tė tjera. Njė investim prej 100 milionė eurosh po bėhet nė jug pėr tė lidhur Vlorėn, porti i dytė nga madhėsia nė vend, me rrjetin kombėtar tė rrugėve, pėr shembull.

Pėr lidhje mė tė mirė

Ndėrkohė, me privatizimin e plotė tė “Albtelekom”-it, kompania fikse, shtetėrore, planifikuar pėr t`u realizuar deri nė fund tė vitit, telekomunikimi ėshtė nė qendėr tė vėmendjes. “Albtelekom”-i ėshtė e vetmja linjė fikse, telefonike, ndėrsa ka edhe dy telefoni tė lėvizshme AMC dhe Vodafone, dhe ministri Basha ėshtė i interesuar pėr liberalizmin e tregut sa mė shpejt tė jetė e mundur, kėshtu qė Shqipėria ėshtė nė pararojė tė kėrkesės pėr teknologji tė reja.

Ai thotė: “Ėshtė ndėrmarrė njė paketė liberalizmi, pėrfshin kontrollin lokal tė ēmimeve tė ndara dhe teknologjinė Voice-Over Internet Protocol pėr gjithė operatorėt nė Shqipėri. Tashmė po liberalizojmė licensat WiMax”.

“Albtelekom”-i e harxhoi pjesėn mė tė madhe tė vitit 2006-tė pėr tė pėrmirėsuar imazhin, shėrbimet dhe prodhimet ekzistuese. Tashmė, prioritet ėshtė rritja e numrit tė klientėve qė pėrdorin shėrbimet e internetit. Drejtori i pėrgjithshėm i “Albtelekom”-it, Ilirian Kuka, thotė: “Nga pikėpamja teknologjike, “Albtelekom” ėshtė dixhitalizuar tėrėsisht, sfida jonė ėshtė tė mėsojmė pėrdoruesit qė linjat telefonike nuk janė vetėm pėr tė folur”. Kompania do tė privatizohet plotėsisht pas negociatave me konsorciumin “Calik Energji”. Kjo ėshtė njė lėvizje e mirėpritur nga Kuka, qė thotė: “Privatizimi do ta rrisė konkurrencėn e “Albtelekom”-it dhe do tė mundėsojė tė jetė mė fleksibėl ndaj ndryshimeve tė tregut-njė domosdoshmėri pėr konkurrencėn e tregut shqiptar”. Ndėrsa investitorėt e huaj e mendojnė Shqipėrinė si destinacion biznesi, shefi i “Albtelekom”-it ėshtė i sigurt se peisazhi telefonik do tė plotėsojė kėrkesat. Ai thotė: “Albetelekom”-i ėshtė lojtar dhe partner kryesor nė kėtė fushė. Ne e kemi pėrmirėsuar dhe shtuar infrastrukturėn tonė dhe po ofrojmė produkte ndihmėse pėr pėrdoruesin e biznesit. Shėrbimet LAN i kemi hedhur nė treg tasmė, hosting, internet dhe linja pėr tė ndihmuar kompanitė nė uljen e shpenzimeve. Bizneset mund ta marrin infrastrukturėn me qira nga ne dhe biznesi i tyre do tė rritet. Nga pikėpamja gjeografike, Shqipėria ėshtė porta e Ballkanit. Kjo, e kombinuar me politika qė implementohen nga qeveria pėr tė lehtėsuar biznesin, do tė thotė qė ėshtė njė situatė, ku fitojnė tė gjithė”.

“Albtelekom”-i ka licencėn e tretė GSM dhe parashikohet qė pas privatizimit tė fillojė edhe njė operator tjetėr. Siē thekson Kuka: “Kjo do tė ketė njė ndikim tė dukshėm nė tregun e telefonisė sė lėvizshme. Pasja e njė produkti tė lėvizshėm do tė na mundėsojė tė ofrojmė paketa shėrbimesh pėr internet/mobile/fiks, qė do tė thotė zhvillim pozitiv, financiar. Megjithatė, fituesit e mėdhenj do tė jenė klientėt, tė cilėt do tė kenė vetėm pėrfitime nga konkurrenca”. Operatori mė i vjetėr nė Shqipėri, AMC, duket i pafrikėsuar nga operatorėt e rinj. Stefanos Oktapodas, drejtori manaxhimit thotė: “Si njė anėtar i grupit COSMOTE, i cili ėshtė duke operuar nė tė njėjtėn kohė nė pesė vende tė Evropės juglindore, nė mirėpresim konkurrencėn dhe sfidėn e operatorit tė tretė. Nė jemi lider nė tregun tonė, duke mbizotėruar ndaj njė emri ndėrkombėtar dhe ne kemi pėrvojėn, zotėsinė dhe burimet ta ruajmė kėtė kryesim”. Qė kur nisi veprimatarinė mė 1996-tėn, AMC ka ndihmuar nė shndėrrimin e telefonisė sė lėvizshme nė njė domosdoshmėri tė pėrditshme, duke siguruar “cilėsi tė lartė dhe lehtėsi tė rrokshme komunikimi pėr tė gjithė”. Tani ajo ka njė bazė tė tregut prej 52%. Oktapodas thotė: “Kur COSMOTE bleu AMC-nė nė 2000-shin, ne pėrmirėsuam 25 stacionet bazė ekzistuese me teknologji tė lartė. Sot, AMC ka rreth 360 stacione bazė, duke ofruar mbulim nė 85% tė territorit dhe pėr 98% tė popullsisė. Ne kemi rreth 300 marrėveshje pėr roaming me 132 vende. Gjithashtu, ne kemi investuar nė sektorin e biznesit, duke ofruar programe pėr korporata”. Duke folur nga pikėpamja financiare, AMC ėshtė tashmė njė nga kompanitė me ecurinė mė tė mirė nė Evropė. Nėntorin e shkuar, raporti i saj, nėntėmujor tregonte pėr 11,9% rritje nė tė ardhurat neto; krahasuar me tė njėjtėn kohė tė vitit 2005-sė, tregonte pėr tė ardhura qė dėshmojnė rritje nga 7,8% - njė shumė prej 110,1 milionė eurosh. Oktapodas thotė: “Fakti qė ne kemi njė rritje me dy shifra pas gjashtė vitesh veprimtarie, tregon dinamikėn e kompanisė. Konkurrenca ėshtė e fortė nė tregun shqiptar, por ne do tė jemi gjithnjė njė hap para”.

* 17 March 2007 

 Mehmet Kraja

Dita e Pavarėsisė sė Kosovės

Njė brengė, ndoshta e hershme, pėr njė imazh tė civilizuar tė Kosovės nė ditėn mė tė rėndėsishme tė historisė sė saj

Gjatė kėtij viti, historisė mė tė re tė Kosovės do t’i shtohet edhe njė datė, mbase mė e rėndėsishmja nga tė gjitha tė tjerat, Dita e Pavarėsisė. Tani pėr tani, ėshtė e vėshtirė tė dihet se, cila ditė do tė jetė kjo, cila datė dhe cili muaj, por gjasat janė qė ajo tė mos jetė e afėrt, qoftė edhe nė stinė, me 28 Nėntorin, Festėn e Flamurit ose Ditėn e Pavarėsisė sė Shqipėrisė. Sikundėr tashmė ėshtė bėrė e ditur, janė tri opsione tė mundshme pėr ta ēuar nė deri fund statusin pėrfundimtar tė Kosovės dhe qė, nė pikėpamje kohore, nuk besohet se mund tė shkojnė mė larg se stina e verės, duke mos llogaritur tė papriturat eventuale, qė do tė mund ta ērregullonin nė tėrėsi kėtė proces. Sipas opsionit tė parė, mė tė favorshėm, Kėshilli i Sigurimit i OKB-sė mund tė nxjerrė njė rezolutė pėr Kosovėn qė nė muajt vijues, nė prill ose maj; sipas opsionit tė dytė, nxjerrja e kėsaj rezolute mund tė shtyhet deri nė qershor, pas takimit tė G-8-tės; ndėrsa opsioni i tretė ka tė bėjė me pamundėsinė eventuale tė nxjerrjes sė njė rezolute tė kėtillė dhe pavarėsia e Kosovės tė njihet nė mėnyrė unilaterale. Vetėm opsioni i tretė mund tė shkaktojė shtyrje kohore, sepse insistimi pėr konsensus brenda faktorit ndėrkombėtar, respektivisht Grupit tė Kontaktit, mund ta zgjasė procesin nė njė afat tė pacaktuar. Pavarėsisht se cili nga kėto opsione do tė dalė mė i mundshėm dhe mė real, do tė jetė Kuvendi i Kosovės ai qė do tė shpallė pavarėsinė, nė njė datė dhe nė njė ditė tė caktuar, natyrisht jo nė mėnyrė arbitrare, por nė bashkėpunim tė ngushtė me faktorin relevant, ndėrkombėtar.

Por njerėzit nė Kosovė, a kanė njė skenar, jo politik, por kulturor dhe manifestativ, nė formė tė parapėrgatitjes, pėr kėtė ditė, pra, pėr Ditėn e Pavarėsisė sė Kosovės? Pėrvoja e deritashme bėn tė ditur se Grupi i Unitetit, i cili do tė duhej tė merrte pėrsipėr edhe kėtė punė, di tė jetė mjaft konspirativ, ose jo transparent siē thuhet tani, kėshtu qė vetėm njerėzit e afėrt me liderėt kryesorė tė politikės kosovare mbase dinė diēka mė shumė, sepse pėr opinionin nuk ėshtė bėrė e njohur pothuajse asgjė. Mirėpo, nga ana tjetėr, zvarritjet e konkursit pėr simbolet e Kosovės dhe paqartėsitė qė e shoqėrojnė atė, krijon drojė se Kosova, nė ditėn e saj mė tė madhe tė historisė, do tė shfaqet nė njė pamje relativisht tė zymtė, ose jo aq tė denjė pėr kėtė ditė. Sikundėr u tha tash sė fundi, nėpėr dikastere tė ndryshme dhe nė rrethet e afėrta me liderėt politikė, njerėzit mė shumė janė tė preokupuar me faktin se kush do tė mbajė fjalim, kush ku do tė ulet dhe cilėt do tė jenė tė ftuarit, sesa dikush tė marrė pėrsipėr hartimin e njė koncepti tė qartė, sesi duhet tė dukemi nė kėtė ditė kaq tė rėndėsishme, sepse sytė e botės do tė jenė tė kthyer nga Kosova dhe pamja qė do tė ofrojmė nė kėtė rast, do tė jetė imazhi i parė, testues pėr shtetin e Kosovės.

Qė atė ditė do tė mbahet njė mbledhje solemne e Kuvendit tė Kosovės, kjo tashmė ėshtė punė qė dihet. Po atė ditė, po nė atė Kuvend, do tė duhej tė promovoheshin simbolet e Kosovės, flamuri, stema dhe, natyrisht, do tė duhej tė ekzekutohej himni. Deklarata e Pavarėsisė dhe fjalimet janė ēėshtje ekskluzive e politikanėve, por Dita e Pavarėsisė sė Kosovės nuk mund tė mbetet nė kėto suaza, sepse pavarėsia e Kosovės nuk ėshtė dhe nuk mund tė jetė ditė e shėnuar vetėm pėr politikanėt, sikundėr qė as shteti i Kosovės nuk do tė jetė ekskluzivitet i tyre. Sė pari, Prishtina do tė duhej tė merrte pamje tjetėr, nė mėnyrė qė, qoftė edhe njė ditė tė vetme, tė duket mė pak e zymtė nga tė gjitha ditėt e tjera tė vitit. Sė dyti, ashtu siē bėn bota e civilizuar nė raste tė kėtilla, nė mbrėmje tė po asaj dite, do tė duhej tė mbahej njė koncert solemn, i pėrgatitur me shumė kujdes dhe me njė repertor tė pėrzgjedhur mirė, nė njė skenė tė hapur, tė punuar dhe tė stolisur me shumė shije. Sė treti, qė ėshtė mė e rėndėsishmja, i gjithė manifestimi do tė duhej tė merrte karakter kulturor, nė mėnyrė qė tė mos ndodhė si deri tani, kur Prishtina, nė ditėt e shėnuara, ēmendet e tėra dhe nuk di tė bėjė gjė tjetėr, pos tė ulėrijė dhe tė bėjė batėrdi me krisma armėsh tė vėrteta ose tė rreme. Qė kjo tė mos ndodhė, sepse do tė jetė njė imazh i shėmtuar, ėshtė e domosdoshme qė kremtja tė orientohet nė manifestime kulturore, tė cilat do tė mund tė zhvilloheshin nė disa vende paralelisht, nga tė gjitha institucionet, pėr mosha dhe kategori tė ndryshme, shoqėrore, tė cilat, edhe nė rrethana tė kėtilla, kanė kėrkesa specifike. Pra, mbi tė gjitha, do tė jetė e rėndėsishme qė nė kėtė ditė Kosova tė shfaqet si vend me kulturė, qė i njeh vlerat civilizuese, qė di tė organizohet, qė ia di vlerėn dhe rėndėsinė shtetit aq shumė tė ėndėrruar dhe qė, natyrisht, me sjelljen dhe mėnyrėn e organizimit tė dėshmojė se e meriton kėtė shtet. Nė kėtė pikė, doemos qė Kosova duhet tė kėrkojė edhe ndihmėn e Shqipėrisė, tė institucioneve tė saj tė kulturės dhe tė ministrisė pėrkatėse, jo vetėm pėr shkak tė potencialit dhe kapaciteteve tė tyre, mė tė mėdha kundrejt Kosovės, por edhe pėr njė arsye krejt simbolike, qė kremtja e pavarėsisė sė Kosovės tė marrė edhe konotacionin e pėrbashkimit, madje edhe nė kėtė rast, kur ndarja nė dy shtete duhet konsideruar si uverturė e njė integrimi tė ndėrvetshėm pa alternativė.

POLITIKA

Fluks anėtarėsimesh nė PS. Brenda 15 ditėsh, anėtarėsohen 1000 anėtarė tė rinj nė PS-nė e Tiranės

Misioni “njėpėrdorimsh” i anėtarėve tė rinj, socialistė

Vetėm nė degėn e PS-sė sė kryeqytetit janė anėtarėsuar brenda 15 ditėve rreth 1000 socialistė, tė cilėt kanė tė drejtėn e votės nė procesin zgjedhor brenda PS-sė. Burime pranė PS-sė thanė dje se, menjėherė pas miratimit tė platformės sė Ramės pėr zgjedhjet nė PS, ka nisur punėn njė grup i posaēėm pune, pėr tė anėtarėsuar sa mė shumė socialistė, tė cilėt do tė jenė kontigjent votues pėr Ramėn dhe njerėzit e tij nė PS, nė zgjedhjet brenda kėsaj partie. Nė vendimet e miratura nga Asambleja e Pėrgjithshme mė 14 mars, parashikohet qė ēdo anėtar i PS-sė, i cili ėshtė anėtarėsuar nė kėtė parti deri mė 9 prill, ka tė drejtėn e votės pėr zgjedhjen e drejtuesve socialistė qė nga baza deri te kryetari i madh i PS-sė. Burimet thanė dje, se anėtarėt e rinj tė Tiranės i pėrkasin grupmoshave 20-22 vjeē dhe sipas burimeve, ky kontigjent ka pėr mision vetėm tė votojė pėr Ramėn dhe drejtues tė tjerė pranė tij nė PS.

Sipas burimeve, fluksi i anėtarėsimeve nė PS, jo vetėm nė Tiranė, por nė tė gjithė vendin, nuk ka pėr qėllim rritjen e radhėve tė kėsaj partie, por shtimin e numrit tė votave pro pretendentėve pėr tė fituar lidershipin e PS-sė, qė nga kryetari i madh deri te kryetarėt socialistė nė komuna, ku pėrfshihen edhe delegatėt e kongresit. Rreth 1 mijė anėtarėt e rinj tė PS-sė, tė anėtarėsuar qė prej 26 marsit dhe deri dje, kanė marrė teserat e PS-sė dhe janė tashmė emra tė renditur nė listat e anėtarėsisė pėr tė votuar pėr kryetarin e Tiranės, kryetarin e madh tė PS-sė dhe drejtues tė tjerė tė kėsaj partie, tė cilėt do tė zgjidhen sipas parimit “Njė anėtar, njė votė”

Kundėrshtitė

Gjatė mbledhjes sė Asamblesė sė Pėrgjithshme tė PS-sė, pati njė debat tė ashpėr ndėrmjet Ramės dhe mbėshtetėsve tė tij, pėrballė shumicės sė Asamblesė, lidhur me datėn qė do tė pėrcaktohej si kufi, pėr anėtarėsinė qė ka tė drejtė tė votojė pėr drejtuesit e rinj, socialistė. Shumica e anėtarėve tė Asamblesė kundėrshtuan fort vendimin e paraqitur nė platformėn e Finos pėr zgjedhjet nė PS, sipas tė cilit, ēdo anėtar i PS-sė ka tė drejtė tė votojė pėr drejtuesit e rinj, pavarėsisht se nė ēfarė kohe ėshtė anėtarėsuar nė kėtė parti. Sipas kėtij vendimi, kanė tė drejtė tė votojnė edhe anėtarėt e PS-sė qė mund tė anėtarėsohen mė 8 prill, vetėm njė ditė para kongresit tė PS-sė qė do tė startojė saktėsisht procesin e zgjedhjeve nė kėtė parti. Vendimi u kundėrshtua nga shumė prej drejtuesve socialistė, deputetė apo anėtarė kryesie, tė cilėt e konsideruan si njė mundėsi pėr ta manipuluar lehtėsisht votėn e anėtarėsisė socialiste. Sipas kundėrshttarėve tė kėtij vendimi, cilido prej kandidatėve pėr postet drejtuese nė PS, e ka tė mundur tė anėtarėsojė grupe tė caktuara njerėzish dhe me mėnyra tė ndryshme abuzuese dhe vetėm me njė mision tė caktuar, votėn pėr kandidatin e tyre. Kjo sipas tyre do tė shkaktonte pavlefshmėrinė e anėtarėve realė tė PS-sė, tė cilėt nuk mund tė kenė mė peshėn kryesore nė zgjedhjen e drejtuesve tė rinj, socialistė, pasi anėtarėt e rinj, qė do tė jenė nė listat e zgjedhėsve socialistė, mund tė ndikojnė nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė dhe vendimtare nė rezultatin e zgjedhjeve, duke deformuar vullnetin e anėtarėsisė sė kėsaj partie. Vendimi ėshtė nė fuqi dhe ka bėrė qė vetėm pėr dy javė radhėt e PS-sė tė shtohen me mė shumė se 1000 anėtarė tė rinj, tė cilėt nuk dihet a do ta vazhdojnė tė jenė anėtarė tė PS-sė, prej momentit qė ata kryejnė misionin e tyre, votėn pėr kandidatėt pėr postet drejtuese nė PS.

Blushi kundėr Koēit: Mbėshtes

vendimet e Asamblesė, ato nuk janė antistatutore

Sekretari politik i Partisė Socialiste, Ben Blushi, kundėrshtoi dje, qėndrimin e nėnkryetarit tė PS-sė, Petro Koēi, sipas tė cilit, vendimet e Asamblesė janė antistatutore. Blushi tha se vendimet e marra nė kėtė forum tė lartė tė PS-sė, siē ėshtė Asambleja Kombėtare, nuk janė antistatutore. “Unė jam shprehur me votėn time nė Asamble dhe pėr sa kohė i kam votuar pro kėto vendime, do tė thotė qė s'janė antistatutore”, - tha dje, Blushi. Dy ditė mė parė, nėnkryetari i PS-sė, Petro Koēi, dorėzoi pranė Komisionit Qendror tė Garancive Statutore nė PS, njė ankimim nė lidhje me disa vendime tė Asamblesė Kombėtare tė PSSH-sė, ku pėrfshihet ndėrprerja e mandatit tė delegatėve tė kongresit dhe tė tjera vendime tė asamblesė. Koēi vlerėsoi si njė mundėsi pėr pėrēarjen e PS-sė, cenimin e statutit tė partisė dhe deklaroi se kongresi zgjedhor ėshtė thirrur nė mėnyrė antistatutore pėr tė rregulluar vetėm interesa personale dhe jo interesa politike dhe strategjike tė partisė.

Simpatizantėt e PS-sė do tė pėrfshihen nė procesin e zgjedhjeve pėr drejtuesit e rinj tė PS-sė

Bare: Qytetarėt do pėrzgjedhin

kandidaturat pėr drejtues tė PS-sė

Kreu socialist i Tiranės, Besnik Bare, paralajmėron pėrfshirjen e simpatizantėve nė zgjedhjen e drejtuesve tė rinj, socialistė. Kryetari i PS-sė sė kryeqytetit tha dje, para mediave se pėrvoja e pjesėmarrjes qytetare nė pėrzgjedhjen e kandidaturave pėrbėnte njė risi nė synimet demokratizuese nė PS. Sipas kėtij qėndrimi, duket se simpatizantėt e PS-sė nė mėnyrė tė tėrthortė kanė tė drejtėn e votės nė procesin zgjedhor brenda kėsaj partie, ku do tė zgjidhen drejtuesit e rinj nė tė gjitha nivelet, qė nga krerėt e PS-sė nė komuna e bashki dhe deri te kryetari i madh i kėsaj partite. Sipas kėtij vendimi, kushdo qė tė paraqitet si simpatizant i kėsaj partie, ai mund tė votojė pėr tė zgjedhur kandidatėt pėr drejtues tė rinj tė PS-sė. Kreu socialist i Tiranės ka sqaruar tė gjithė hapat e parashikuar pėr pjesėmarrjen e qytetarėve nė reformimin e PS-sė, e cila pėr Baren dhe tė tjerė drejtues socialistė pėrbėn njė risi nė partitė politike, shqiptare.

Deklarata

“Praktika e votimit tė ēdo anėtari tė partisė nė tė gjitha nivelet e tė zgjedhurve do tė bėhet dominuese, duke e kthyer nė njė nga elementet e rėndėsishme brenda partisė. PS-ja ėshtė pėrfshirė nė njė proces zgjedhor brenda saj, ku pėrmes tė tjerash do tė konkurrohet pėr tė gjitha nivelet dhe nėpėrmjet tij synohet reformimi dhe krijimi i hapėsirave tė gjera. Pėrvoja e pjesėmarrjes qytetare nė pėrzgjedhjen e kandidaturave pėrbėnte njė risi nė synimet demokratizuese nė PS. Ne kėrkojmė qė ky mekanizėm tė zhvillohet mė tej jo vetėm pėr tė pėrzgjedhur kandidaturat, por edhe pėr tė bėrė oponencė e pėr t'u pėrfshirė nė vendimet, hartimin e programeve dhe gjykimet e ndryshme, politike. Nėpėrmjet kėtij procesi zgjedhor, ku kėrkohet gjithėpėrfshirje e sa mė shumė faktorėve, ne kėrkojmė t'i japim PS-sė kompozimin e duhur, politik, pėr ta aftėsuar mė tej nė sfidat e reja qė mund tė jenė kėtė vit ose pas 2 vjetėsh. Ky proces duhet tė rrisė kohezionin dhe besimin brenda nesh, duke e parė si konsolidim tė vlerave, duke e bėrė aktive atė pjesė pozitive dhe faktoriale, me qėllim qė tė mos mbetet vetėm kontribuese nė raste fushatash, por tė bėhet e qenėsishme", - tha dje kryetari i PS-sė, Besnik Bare.

Luljeta Progni

Kreu i KQZ-sė tha se janė shmangur konfliktet institucionale qė mund tė shkaktonte kthimi i disa njėsive pėrsėri nė KQZ

Gjata: Kolegji Zgjedhor, mangėsi

nė shqyrtimin e disa ēėshtjeve

Kryetari i Komisionit tė Zgjedhjeve, Ēlirim Gjata, deklaroi ditėn e djeshme se Kolegji Zgjedhor duhet tė ishte mė i kujdesshėm pėr vendimet e tij gjatė procesit zgjedhor. Sipas Gjatės, nė disa raste Kolegji ka marr vendime, tė cilat kanė sjellė pėrplasjen institucionale dhe kjo pėrplajse ėshtė shmangur nga KQZ-ja, duke qenė i vetmi institucion pėrgjegjės pėr ecurinė e procesit zgjedhor. Kjo sipas kreut tė KQZ-sė ka ardhur si pasojė e kthimit pėr rishqyrtim qė Kolegji Zgjedhor i ka bėrė disa vendimeve tė KQZ-sė, edhe pse ligjėrisht ai duhet tė jetė organi i fundit qė merr vendim pėr njė ēėshtje zgjedhore.

“Nuk ka gjė mė tė rrezikshme pėr procesin zgjedhor, sesa kur kemi njė pėrplasje institucionesh. Ligji ka pėrcaktuar qartė qė KQZ-ja vendos mbi njė kėrkesė ankimore dhe pastaj e merr nė bazė ankimimi Kolegji Zgjedhor, i cili nuk e kthen mė pėr rigjykim kėrkesėn te KQZ-ja, por vendos vetė. Pikėrisht kėtė e ka vėnė ligji pėr tė shmangur pėrplasjet institucionale. Kolegji Zgjedhor e kthen ēėshtjen, vetėm kur KQZ-ja nuk ka marrė njė vendim, sepse ne jemi institucion kushtetues, kolegjial dhe, nėse me shumicė votash vendosim qė nuk e zbatojmė atė vendim, atėherė nuk dihet sesi mund tė shkojė procesi zgjedhor”, - deklaroi Gjata nė lidhje me mosmarrėveshjet qė janė vėrejtur midis Kolegjit Zgjedhor dhe Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve. Por, kryetari i KQZ-sė theksoi se nė asnjė mėnyrė nuk ka njė raport konfliktual mes kėtyre dy institucioneve, por ka disa elemente tė dėmshme qė duhen kapur nė kohė.

F.Mejdini

Rezultati pėrfundimtar do tė shpallet pas pėrfundimit tė procesit nė kėto njėsi

Zgjedhjet do tė pėrsėriten nė 17 njėsi vendore

Kryetari i KQZ-sė, Gjata, deklaroi dje, se nė 17 njėsi vendore gjatė mesit tė muajit prill zgjedhjet do tė pėrsėriten dhe rezultatet pėrfundimtarė tė zgjedhjeve lokale tė 18 shkurtit do tė dalin, nė momentin kur procesi tė kėtė pėrfunduar i plotė edhe nė kėto njėsi. Kėshtu, sipas Gjatės, nė 9 njėsi vendore procesi zgjedhor mė 18 shkurt nuk filloi fare.

“Janė gjithsej 17 njėsi vendore deri nė kėtė moment, ku do tė zhvillohen sėrish zgjedhjet dhe nė 8 prej tyre, saktėsisht nė komunat Shosh, Shalė, Pult, Lurė, Iballė, Arrėn, Milot dhe Libofshė, zgjedhjet nuk u zhvilluan. Nė komunėn Qendėr Malėsi e Madhe nuk u zhvilluan zgjedhjet pėr kėshillin komunal”, - deklaroi kryetari i KQZ-sė, duke shtuar se pėr 365 njėsitė e tjera, vendore procesi tashmė quhet i mbyllur, madje nė shumė prej tyre janė bėrė edhe konstituimet. Nga ana tjetėr, si pasojė e procesit tė ankimit nė KQZ dhe nė Kolegjin Zgjedhor ėshtė vendosur qė nė 8 njėsi tė tjera, vendore tė pėrsėriten zgjedhjet vetėm pėr kandidatėt e komunave tė kėtyre njėsive vendore. Nga ana tjetėr, kreu i KQZ-sė informoi se ende janė nė proces ankimi minibashkitė 10 dhe 6 nė kryeqytet; nga 152 kėrkesat ankimore qė janė pranuar dhe janė shqyrtuar nė KQZ.

“Nga 306 kėrkesat ankimore tė depozituara nė KQZ, 152 kėrkesa ankimore janė pranuar dhe janė shqyrtuar, 125 nuk janė pranuar pėr shqyrtim dhe 26 tė tjera janė kthyer pėr plotėsim, ndėrkohė qė pėr 2 kėrkesa ankimore KQZ-ja ka vendosur pushimin. Mbeten akoma nė proces ankimimi njėsitė bashkiake nr. 6 dhe ajo nr.10, nė Tiranė”, - deklaroi kryetari i KQZ-sė, Gjata. Sipas Gjatės, ėshtė e nevojshme qė nė vend tė kryehet njė reformė sa mė e plotė, zgjedhore, nė mėnyrė qė faktorėt ndėrkombėtarė mos t`i konsiderojnė mė zgjedhjet “si njė tjetėr shans i humbur”.

F. Mejdini

Kryeministri deklaron se nė demokraci ekzistojnė tė gjitha mėnyrat pėr tė zgjedhur presidentin, duke shmangur krizat

Berisha: Sistemin zgjedhor ta propozojė opozita

Kryeministri, Sali Berisha, pėrsėriti dhe njėherė dje, deklaratėn se, PD-ja do pranojė ēdo propozim qė do tė vijė nga opozita nė lidhje me sistemin zgjedhor nė vend. Sipas Berishės, tashmė PD-ja e ka bėrė propozimin e saj pėr kėtė ēėshtje, qė ėshtė ai i proporcionalit tė pastėr. Nga ana tjetėr, kryeministri foli dhe pėr zgjedhjen e presidentit. Gjatė fjalės sė tij, Berisha u shpreh se nė njė sistem demokratik janė tė gjitha mjetet qė presidenti tė zgjidhet me konsensus, pa patur nevojė qė vendi tė hyjė nė njė krizė tė panevojshme, siē ėshtė bllokimi i parlamentit dhe zgjedhjet e parakohshme. Ndėrkohė, njė tjetėr ēėshtje, ku kryeministri u ndal ishte dhe problemi i mediave, aq shumė i debatuar kohėt e fundit. Berisha deklaroi se qeveria qė ai drejton, ėshtė ajo qė i ka respektuar mė shumė se ēdo qeveri tjetėr mediat, duke i kujtuar gazetarėve dhe proceset e mėparshme, gjyqėsore. Gjithsesi, sipas kryeministrit, askush nga pronarėt e tyre mos mendojė se nėn siglėn e medias qė ai disponon do tė mund t’i fshihet taksave tė shtetit. Kėto deklarata kryeministri i bėri pas shfaqjes sė dokumentarit “Kur vriteshin poetėt”, nė nderim tė poetėve Vilson Blloshmi dhe Genci Leka.

Zoti Berisha, kur do tė mblidhen forumet e PD-sė?

Kėto forume do tė mblidhen shpejt dhe gazetarėt do t’i marrin vesh, pasi ata janė tė parėt qė marrin vesh se ēfarė ndodh.

A i qėndroni deklarimit se, nėse nuk do tė arrihet konsensusi me opozitėn pėr zgjedhjen e presidentit, do tė shkohet nė zgjedhje tė parakohshme?

“Kam deklaruar dhe deklaroj se gjithēka do tė zgjidhet nė mėnyrė demokratike. Shqipėria ėshtė njė demokraci qė funksionon, ajo ka tė gjitha mekanizmat e njė vendi demokratik, funksionues.

A jeni pro ndarjes sė mandateve brenda forumeve tė Partisė Demokratike?

Qė tė gjitha do t’i mėsoni nė kohėn e duhur. Ju, pararendės tė kureshtjes, e keni tė ligjshme kėtė, por gjėrat kanė kohėn e vet.

Zoti Berisha, a jeni pro rritjes sė pragut elektoral?

E ndjek me shumė interes debatin qė zhvillojnė forcat politike pėr reformėn zgjedhore dhe i garantoj se, Partia Demokratike ka shpallur zgjedhjen e saj dhe ajo do tė pranojė propozimin pėr ēdo sistem qė opozita dėshiron. Opozita do tė ketė tė drejtėn tė pėrzgjedhė sistemin, sepse nuk ka diskutim qė nė njė vend demokratik zgjedhjet janė pėrparėsia e parė e opozitės. Qeveria, ashtu siē faktoi mė 18 shkurt, qė respektoi tėrėsisht vullnetin e lirė tė shqiptarėve dhe realizoi zgjedhjet e para pa asnjė ndėrhyrje qeveritare, ėshtė e vendosur sėrish tė dėshmojė tė njėjtin vullnet.

Cili do tė jetė hapi i ardhshėm i qeverisė tuaj, lidhur me ato televizione apo media qė ju i keni quajtur media mafia?

Jo, ky ėshtė njė klasifikim shumė i gabuar. Kjo qeveri ėshtė qeveria qė ka respektuar dhe respekton mė shumė mediat, nė historinė e kėtij vendi. Ju jeni gazetarė tė rinj, por gazetarėt para jush, kanė pėsuar me qindra procese gjyqėsore, natyrisht jo tė kėsaj mizorie siē pamė nė filmin dokumentar kushtuar Gencit dhe Vilsonit, por janė persekutuar. Ka patur gazetarė me deri nė 50 procese. Sot, nuk ka asnjė proces ndaj asnjė gazetari dhe nuk do tė ketė, derisa Sali Berisha do tė jetė nė krye tė qeverisė. Administrata nuk padit mė gazetarė, qoftė pėr shpifje, pėr ēėshtje civile a ēėshtje penale, pra, ēfarėdo qofshin ato. Duke u shprehur nė kėtė mėnyrė, dua tė theksoj se ligji do tė jetė i barabartė pėr tė gjithė qytetarėt. Nė qoftė se ndonjė qė lahet nė vaskė floriri, mendon se sanitarja nė spital, e cila kalon natėn duke larė dhe shpėlarė njerėzit tanė tė afėrt, tė sėmurė, duhet tė paguajė taksat, kurse ai, duke vjedhur taksėn dhe duke e shndėrruar atė nė floririn e vaskės sė tij, mund tė gjejė mėnyra pėr t’u mbrojtur, gabon rėndė. Ai mund tė blejė njė taksidar, mund tė blejė njė polic, mund tė blejė njė prokuror, por ligji nuk blihet, ligji ėshtė i tė gjithė qytetarėve, i tė gjithė shoqėrisė. Ndaj, pėrsa i pėrket problemit tė taksave, dua tė garantoj qytetarėt shqiptarė se do tė jenė tė barabartė para ligjit, se asgjė dhe asnjė lloj mjeti mediatik, nuk do tė mund tė pengojė ligjin tė veprojė lidhur me taksat. Natyrisht, mafia ėshtė e para qė kėrkon tė dhunojė ligjin, kėrkon tė mos e zbatojė atė, kėrkon qė me evazion tė ndėrtojė parajsėn e vet dhe mjerimin e tė tjerėve. Kjo kohė ka marrė fund. Ne kemi dhe do tė vazhdojmė tė kemi respekt tė plotė pėr mediat. E kemi dėshmuar kėtė dhe do tė vazhdojmė ta dėshmojmė. I ftoj mediat qė, nga mėngjesi deri nė darkė, t’i kushtojnė kritika Sali Berishės dhe qeverisė sė tij. I ftoj ato tė organizojnė emisione speciale kundėr kryeministrit tė vendit dhe i garantoj se, kurrė nuk do tė kenė ndėrhyrje nė politikat e tyre, editoriale. Sikundėr, kurrė nuk do tė mund tė shmangin ligjet e vendit pėr taksat dhe tatimet, ligjet e vendit pėr lirinė e tregut, pėr zhvillimin e vendit si njė shoqėri normale, e bazuar nė shtetin ligjor, pa tė cilin nuk ka asgjė dhe asnjė tė ardhme. Pėr ta mbyllur kėtė ēėshtje, do tė respektohet ēdo lloj qėndrimi i mediave. Unė ju garantoj se ky ėshtė vetėm fillimi i njė beteje, e cila do tė rivendosė Shqipėrinė nė shinat e shtetit ligjor. Jemi marrė deri tani me serial killer nė hotelet me 5 yje apo nė shpellat e Alpeve, kudo qė ata kanė qenė – dhe kemi bėrė mirė, sepse jeta ėshtė e para gjė qė duhet tė garantojmė – por zero toleranca do tė jetė ndaj tė gjithė atyre qė kėrkojnė tė ndėrtojnė parajsėn me mjerimin e tė tjerėve. Kjo do tė thotė tė mos paguash detyrimet fiskale, tė cilat nuk janė investim i kėsaj qeverie, por janė themeli i sistemeve demokratike, janė njė investim i pėrdorur, qė kur ėshtė krijuar shteti dhe deri mė sot.

Majlinda Bregu nė daljen e saj, tė parė si zėdhėnėse e qeverisė flet pėr vendimet e qeverisė nė fushėn e energjitikės

Bregu: 17 HEC-e janė vlerėsuar me pikėt maksimale

Sipas zėdhėnėses sė qeverisė, njė tjetėr projektligj i rėndėsishėm ėshtė dhe ai i policisė elektrike, i cili ka si synim tė kalojė nė varėsi tė KESH-it kėtė institucion qė deri mė tani varej nga Ministria e Ekonomisė, Tregtisė dhe Energjitikės.

Zėdhėnėsja e qeverisė, Majlinda Bregu, nė daljėn e saj, tė parė para mediave nė kėtė pozicion, ka vlerėsuar si ndėr projektligjet dhe vendimet mė tė rėndėsishme tė miratuara kėtė javė nga qeveria, atė pėr ndėrtimin e HEC-eve me koncesion dhe ligjin pėr policinė elektrike. Gjatė fjalės sė saj, Bregu shpjegoi dhe rėndėsinė qė marrin kėto vendime pėr vetė situatėn energjitike qė po kalon vendi. Bregu tha se tashmė e nė vazhdim, ēdo javė do tė organizohet njė konferencė pėr shtyp nė lidhje me aktivitetin e qeverisė nė dobi tė informimit publik Ky takim do tė jetė javor dhe sigurisht pas kėsaj here tė parė, do tė isha e lutur pėr tė dėgjuar mendimet dhe sugjerimet tuaja sesi tė bashkėrendonim mė mirė kėtė mision, unė, tė ofrimit jo vetėm tė lajmit, por dhe tė informacionit tė drejtpėrdrejtė te ju dhe ju tė pėrcjelljes sė kėtij informacioni nė mėnyrė sa mė reale te publiku”, - tha Bregu

Sipas zėdhėnėses sė qeverisė, gjatė javės sė shkuar, Kėshilli i Ministrave ka miratuar 13 projektligje dhe 3 projektvendime, nga tė cilat Bregu veēoi atė tė dhėnies me koncesion tė 17 HEC-eve, si dhe bonusin e vendosur nė garėn e tenderimit qė do tė zhvillohet pėr kėtė qėllim. “Ky bonus prej 10% tė pikėve i hap rrugėn zhvillimit tė garės pėr dhėnien me koncesion tė hidrocentraleve. Kjo nėnkupton vlerėsimin e projekteve si nė aspektin teknik, ashtu dhe atė financiar dhe pikėt maksimale i merr ai projekt qė ka njė paraqitje tė mirė tė komponentit financiar dhe teknik. 17 janė HEC-et lokale, tė cilėt janė vlerėsuar me pikėt maksimale. Ėshtė e rėndėsishme qė kjo praktikė ligjore stimulon investitorėt dhe vlerėson pėrpjekjet e tyre pėr projektet me interes publik”, - tha Bregu.

Policia Elektrike

Sipas saj, njė projektligj i rėndėsishėm ėshtė dhe ai pėr policinė elektrike, e cila bėn tė mundur kalimin e kėtij institucioni nga Ministria e Energjitikės, nė varėsi tė KESH-it. Bregu u shpreh se ky projektligj ka si synim tė pėrmirėsojė eficiencėn e kėtij institucioni dhe ėshtė nė funksion tė zgjidhjes sė problemeve. “Projektligj pėr Policinė Elektrike, i cili shfuqizon ligjin ekzistues 8637. Ndryshimet nė kėtė ligj vijnė si rrjedhojė e domosdoshmėrisė sė pėrsosjes sė ligjit ekzistues, miratuar para 7 vitesh. Pėr tė pėrmirėsuar performancėn e KESH-it sh.a propozohet qė policia elektrike, e cila deri tani ka qenė nė varėsi tė Ministrisė sė Energjitikės, tė kalojė nė varėsi tė KESH-it. Kjo do tė bėjė qė tė rriten pėrgjegjėsitė e strukturave kontrolluese dhe pėrgjegjėsinė e vetė KESH-it”, - tha Bregu.

Miratimi i bonusit pėr procedurėn pėrzgjedhėse qė iu jepet shoqėrive pėr ndėrtimin e hidrocentraleve

Ky bonus prej 10% tė pikėve i hap rrugė zhvillimit tė garės pėr dhėnien me koncesion tė hidrocentraleve. Kjo nėnkupton vlerėsimin e projekteve si nė aspektin teknik, ashtu dhe atė finaciar dhe pikėt maksimale i merr ai projekt qė ka njė paraqitje tė mirė tė komponentit finaciar dhe teknik. 17 jane HEC-et lokale, tė cilėt janė vlerėsuar me pikėt maksimale. Ėshtė e rėndėsishme qė kjo praktike ligjore stimulon investitorėt dhe vlerėson pėrpjekjet e tyre pėr projektet me interes publik.

Projektligj pėr Policinė elektrike

Ndryshimet nė kėtė ligj vijnė si rrjedhoje e domosdoshmėrisė sė pėrsosjes sė ligjit ekzistues, miratuar para 7 vitesh. Pėr tė pėrmirėsuar performancėn e KESH sh.a propozohet qė policia elektrike, e cila deri tani ka qenė nė varėsi tė ministrit tė Energjitikės, tė kalojė nė varėsi tė KESH-it. Kjo do tė bėjė qė tė rriten pėrgjegjėsitė e strukturave kontrolluese dhe pėrgjegjėsitė e vetė KESH-it.

Vendimi, biletat e urbanit do tė emetohen si letra me vlerė

Gjatė fjalės sė saj, zėdhėnėsja e qeverisė pėrmendi dhe njė sėrė projektligjesh tė tjera qė kanė si synim pėrmirėsimin e punės tė institucioneve tė ndryshme. Sipas saj, njė projektvendim i rėndėsishėm ėshtė ai qė ka tė bėjė me organizimin, shtypjen dhe emetimin e biletave nė transportin rrugor. Ndėrhyrja, sipas saj, synon qė tė gjitha subjektet qė ushtrojnė aktivitete nė fushėn e shėrbimit tė transportit, tė pajisin udhėtarėt e tyre me bileta qė do tė emetohen nė formėn e letrave me vlerė. Gjithashtu, sipas zėdhėnėses sė qeverisė, njė projektligj i rėndėsishėm ėshtė ai qė ka tė bėjė me lojėrat e fatit dhe kazinotė, i cili synon pėrmirėsimin e ushtrimit tė veprimtarisė nė kėto fusha. Mbledhja e qeverisė kėtė javė ėshtė fokusuar dhe nė pėrshpejtimin e procedurave pėr privatizimin e objekteve publike qė do i kalojnė Agjencisė sė Pronave, pėr kompensimin e pronarėve. “Ka njė angazhim maksimal tė qeverisė pėr tė rikthyer te pronarėt pronat, tė cilat janė tė tyret. Asnjė pronė publike qė nuk i nevojitet institucioneve shtetėrore, nuk do mbahet nga to, por do tė pėrshpejtohet procesi i rikthimit tė saj te pronarėt, njė kėrkesė legjitime, nė zbatim tė sė drejtės sė tyre tė pronesise”, - tha Bregu

Kryeministri Berisha zhvillon takime me investitorė italianė nė fushėn e energjisė

Italianėt, tė interesuar pėr HEC-in e Skavicės

Hidrocentrali i Skavicės dhe shtrirja e njė kabėlli nėnujor pėr importimin e energjisė nga Italia kanė qenė dy temat e diskutuara dje, mes kryeministrit, Sali Berisha dhe pėrfaqėsuesve tė dy firmnave italiane, “Geotekna Progetti” dhe “Moncada”. Pėrfaqėsuesit e firmės “Geotekna Progetti”, tė interesuar pėr ndėrtimin e hidrocentralit tė Skavicės, paraqitėn para kryenministrit studimin e plotė nė lidhje me kėtė ēėshtje. Ky projekt ka nė bazė njė teknologji bashkėkohore qė ekonomizon terrenin. Gjithashtu, me zgjidhjen origjinale qė ofron, dhe pse me njė liqen mė tė vogėl, pa u shtrirė mė nėntokėn maqedonase, jep tė njėjtin rendiment si me liqen mė tė madh, ruan ambientin dhe konsideron veēoritė gjeologjike tė tokės e zonės nė pėrbėrjen e materialeve tė digės. Kryeministri Berisha, pasi u njoh me studimin dhe projektidenė, theksoi se ky hidrocentral ėshtė i njė rėndėsie tė madhe dhe pėrbėn njė vepėr madhore nė fushėn e shfrytėzimit tė ujėrave nė Shqipėri. Kryeministri vlerėsoi shumė projektidenė e kėsaj vepre dhe e cilėsoi origjinale e tė goditur. Njė tjetėr takim, kryeministri ka rezervuar dje, dhe pėr njė tjetėr kompani italiane, “Moncada”, e cila gjithashtu operon nė fushėn e energjitikės. Kjo kompani paraqiti projektin e shtrimit tė kabėllit nėnujor, si dhe njė tjetėr projekt, i cili ka tė bėjė me ndėrtimin e njė parku energjitik me erė, me fuqi 400 megawat. Vlera e tė dy investimeve arrin nė 800 milionė euro. U ra dakord qė projekti i parkut energjitik tė turbinave me erė tė paraqitet shumė shpejt, duke kurorėzuar kėshtu punėn njėvjeēare tė bėrė nga kjo kompani.

EKONOMIA

Me anė tė njė granti japonez do tė pėrzgjidhet njė kompani, e cila do tė studiojė tė gjithė rezervėn energjitike

Kompani e huaj, pėr tė ndėrtuar hartėn e HEC-ve nė tė gjithė vendin

Ky studim, veē faktit qė do tė rrisė numrin e hidrocentraleve tė vogla apo edhe tė mėdha qė mund tė ndėrrohen, do tė mundėsojė edhe rritjen e kapacitetit tė prodhimit tė energjisė prej tyre, pasi pėrdorimi i rezervės ujore do tė bėhet i tillė, qė njė projekt tė kenė lidhje me tjetrin

Njė kompani e huaj, e pėrzgjdhur me anė tė njė tenderi, do tė bėjė njė studim tė plotė mbi mėnyrėn e pėrdorimit tė tė gjithė rezervave ujore tė vendit tonė pėr t’i shfrytėzuar ato pėr ndėrtimin e hidrocentraleve tė vogla. Ministria e Ekonomisė dhe e Energjitikės do tė shfrytėzojė pėr kėtė gjė, njė grant tė fondit japonez dhe pėr herė tė parė, vendi do tė ketė njė studim tė plotė pėr mundėsitė qė ofrojnė rezervat ujore. Aktualisht, tė gjitha projektet pėr hidrocentrale tė vogla dhe tė mėdha nė vend janė ndėrtuar ose janė nė rrugė e sipėr pa patur njė projekt tėrėsor tė gjitha rezervave tė vendit. Ato janė projekte qė janė pėrpiluar nė mėnyrė tė pavaruar nga njėri-tjerteri. Tė dhėna tė Ministrisė sė Ekonomisė bėjnė tė ditur se, procesi i negociatave me japonezėt pėr sigurimin e kėtij granti ka nisur dhe paralelisht me tė po detajohen edhe procedurat pėr pėrzgjdhjen e kompanisė qė do tė bėjė tė mundur studimin pėr tė gjithė kapacitetet ujore dhe pėr tė gjithė hidrocentralet qė mund tė ndėrtohen. Shqipėria, nė tė vėrtetė ka rezerva tė mėdha ujore, tė cilat me anė tė koncesioneve mund tė bėjnė tė mundur ndėrtimin e mjaft hidrocentraleve, tė cilat do ta kishin zgjidhur pėrfundimisht furnizmin me energji. Qeveria shqiptare ka pėrpiluar njė paktetė tė tėrė veprimesh tė detajuara, pėr tė dhėnė me koncesion hidrocentralet e verifikuara deri me tani, tė cilat shkojnė nė mbi tetėdhjetė e tre syresh. Nė kėtė procedurė do tė ketė lehtėsi pėr tė gjithė garuesit qė do tė kenė synim parėsor prodhimin e energjisė nė kapacitet tė maksimal dhe shfrytėzmin e rezervės ujore, nė mėnyrėn mė tė mirė tė mundshme. Tė hėnėn, pėr shtatėmbėdhjetė hidrocentrale tė vogla nis marrja e dokumentacionit pėr garėn koncesionare pėr to, nė njė kohė qė deri mė tani ka njė bum kėrkesash, tė cilat shkojnė deri nė gjashtėdhjetė e pesė. Njėzet e pesė hidrocentrale tė tjera i janė dhėnė me koncesion prej vitesh kompanisė “Essegei”, kontrata e sė cilės u rishikua pak ditė mė parė, duke e shtrėnguar kompaninė tė rrisė investimet dhe kapacitetin prodhues nė kėto hidrocentrale dhe tė pėrshpejtojė realizimin e kėtij investimi. Por qė tė gjitha kėto investime janė duke u kryer pa patur njė studim kombėtar, ku rezerva ujore e vendit tė shihet si njė entitet unik dhe mbi tė bazė tė kėtij arsyetimi tė evidentohen hidrocentralet qė mund tė ndėrtohen dhe pėrdorimi i ujit edhe pėr qėllime tė tjera. Pikėrisht kėtė gjė do tė bėjė studimi i kompanisė qė do tė financohet nga granti i fondit japonez. Ky studim,  veē faktit qė do tė rrisė numrin e hidrocentraleve tė vogla apo edhe tė mėdha qė mund tė ndėrrohen, do tė mundėsojė edhe rritjen e kapacitetit tė prodhimit tė energjisė prej tyre, pasi pėrdorimi i rezervės ujore do tė bėhet i tillė qė njė projekt tė kenė lidhje me tjetrin.  Pra, studimi do tė pėrpilojė njė hartė tė tėrė hidrocentralesh dhe tė shfrytėzimit tė rezervave tė ujit.

Nisin negociatat pėr hidrocentralin e Kalivaēit

Koncesioni i kompanisė italiane “Becchetti” pėr hidrocentralin e madh tė Kalivaēit mbi Vjosė ėshtė futur tashmė nė raundin e negociatave, pėr tė bėrė tė mundur ndėrtimin e kėsaj vepre energjitike. Tė dhėna nga Korporata Shqiptare e Energjisė, KESH, bėjnė me dije se, drejtori Gjergj Bojaxhi po pėrpiqet tė gjejė modelin mė tė mirė tė kontratės qė do tė ēojė nė realizmin e kėtij hidrocentrali. Siē dihet, kompania “Becchetti” do tė shesė rreth gjysmėn e aksioneve tė saj tek “Deutsche Bank” dhe ndėrtimi i hidrocentarlit pritet tė financohet nga kjo e fundit. Prej disa vitesh, ky hidrocentral i ėshtė dhėnė italianėve pėr ndėrtim me koncesion dhe nė fakt, ky koncesion mund tė futet nė grupin e dėshtuar tė koncesioneve. Arsyet janė tė mjaftueshme pėr ta quajtur “Becchett”-in njė dėshtim, por arsyet janė mė shumė se tė mjaftueshme pėr ta quajtur kontratėn koncesionare tė dhėnė nga qeveria e atėhershme mė shumė sesa dėshtim. Tashmė, njė kontratė e re pritet tė marrė jetė, duke iu pėrshtatur edhe ligjit tė ri pėr koncesionet dhe prokurimeve publike. Nė tė vėrtetė, qė prej janarit tė vjetshėm, me anė tė grupi pune, Ministria e Ekonomisė vėrejti se, thuajse tė gjitha koncesionet kishin probleme me zbatimin e kontratave, por nė kėto kontrata kishte klauzola qė nuk lejonin vėnien e sanksioneve pėr koncesionarėt. Ligji i ri, i cili kėrkoi edhe ekspertizėn e Bankės botėrore dhe tė donatorėve tė tjerė, mori njė kohė tė madhe, por tashmė ka ēelur rrugėn qė tė gjitha koncesionet tė nisin tė realizohen. Kėsisoj, edhe “Becchetti” do tė nisė tė ndėrtojė nė bazė tė kontratės sė re hidrocentralin e Kalivaēit. “Deutsche Bank” do tė jetė njė garanci edhe mė e madhe pėr kėtė investim.

HEC-et e vogla, 200 milionė kilovat-orė nė vit

Hidrocentralet e vogla, gjatė vitit qė shkoi prodhuan njė sasi energjie qė nuk i kaloi gjashtė milionė kilovat-orėt. Nė fakt, numri i hidrocentraleve tė vogla qė janė nė punė, nuk i kalon gishtat e dorės dhe ato kanė mundur tė prodhojnė aq energji sa Shqipėria konsumon nė njė gjysmė dite gjatė verės. Vendi, siē dihet, ka nevojė pėr mė shumė se gjashtė miliardė kilovat-orė gjatė njė viti dhe kjo energji nė masėn e dyzet pėrqindėve sigurohet nga importi. Hidrocentralet e vogla qė janė tė evidentuara deri mė tani kapin njė numėr prej mbi tetėdhjetė syresh dhe sipas llogarive tė deritanishme, ato mund tė prodhojnė nė njė vit normal reshjesh rreth dyqind milionė kilovat-orė. Kjo sasi energjie mund tė bėjė tė mundur tė mbulojė energjnė qė i duhet komunave tė tėra apo mund tė bėjė tė mundur furnizimin pa asnjė varėsi nga korporata tė mjaft e biznesve. Biznesi nė Shqipėri shpenzon rreth gjysmėn e energjisė dhe gjysmėn tjetėr e shpenzojnė konsumatorėt familjarė. Veē faktit qė nė rrjetin shqiptar tė energjsė do tė futen dyqind milionė kilovat-orė energji nga hidrocentralet e vogla, kėto tė fundit do tė bėjnė tė mundur edhe zvogėlimin e humbjeve nė rrjet. Mė anė tjetėr, ndėrtimi i termocentralit tė madh nė Vlorė do t’i lejojė korporatės qė tė hartojė njė modul tjetėr tė shfrytėzimit tė energjisė, duke qenė se tashmė, burimet nuk janė mė vetėm nė Veri mbi Drin dhe kapaciteti i Tec-it sė bashku me kapacitetin e mbigjysmės sė hidrocentraleve tė vogla qė do tė jenė edhe ato nė Jug do t’i minimizojė humbjet. Po ashtu, kjo gjė do tė mpakė edhe varėsinė nga reshjet, pasi hidrocentralet e vogla nuk do tė kenė rezervuarė tė tillė si ai Fiezės qė kėrkon shumė reshje, por do tė kenė pellgje mbi pėrrenj, tė cilat janė mė pak tė ndjeshme nga reshjet.

KOMENTE

Tė dielėn me INDRO MONTANELLI-n      

*Letra & Editorialė

Mussolini dėshironte tė qėndronte i vetėm nė skenė

I dashur Montanelli,

Kushedi sa herė ju jeni marrė me Mussolini-n, por vetėm e keni prekur problemin e pasuesit tė tij.

Problem qė, siē e tregojnė ditarėt e Bottai-t, ishte pėrmendur kushedi sa herė prej fashistėve mė tė zgjuar. Do tė dėshėroja t’i kushtonit njė “rubrikė” tuajėn.

Sipas meje nė fushė ishin tre jerarkė, pra, ishin ata, tė cilėt Ciano i pėrcaktonte si “klasikėt” e fashizmit: Balbo, Bottai, Grandi.

Cili prej kėtyre tė treve ishte mė i pranueshėm, nėse Mussolini do tė tėrhiqej ose do tė kalonte nė jetėn e pėrtejme? Dhe cili, sipas jush, do tė kishte pėr tė qenė mė i miri dhe mė i pėrshtatshmi pėr zotėrimin e kėsaj diktature “pro tempore” (“tė pėrkohshme”) qė ju tė rinjtė e asokohe dėshironit?

                                        - Sergio Serafni, Amatrice (Ri)      

X      X      X

I dashur Serafini,

Besoj se Mussolini nuk ėshtė menduar kurrnjiherė, dhe aq mė pak tė jetė shqetėsuar pėr pasardhėsin e tij. Pėr tri shkaqe; i pari, sepse, kur ndodhi 25 korriku ‘43, ai ishte nė prag tė gjashtėdhjetėvjetorit tė tij. E dyta, sepse e konsideronte veten njė “unicum” (“njė i vetėm”) tė paimitueshėm dhe pra, tė pazėvendėsueshėm. E treta, sepse ishte krejtėsisht i bindur, tė paktėn qė prej disa vitesh, nė paqėndrueshmėrinė e regjimit tė tij.

Sidoqoftė, njė gjė mund t’ua them mė se tė sigurt: qė njė shkarkim i tij nuk mund tė ndodhte nga asnjeri prej kėtyre tre “klasikėve” tė pėrzgjedhur me keqdashje prej Ciano-s. Padyshim, ata ishin personalitetet mė tė shquara tė “Nomenklaturės” fashiste. Por, mu pėr kėtė Mussolini i urrente: Balbo-n pėr vendosmėrinė e karakterit tė tij, Grandi-n pėr maturinė e tij, politike, Bottai-n pėr cilėsitė e tij, intelektuale.

Kohė mė parė, Arrigo Petacco, ka botuar raportimet qė policia sekrete, Ovra, jepte pėr tė parandaluar mbi tė gjithė, atė qė ai e konsideronte mė tė rrezikshmin e titullarėve tė tij, Balbo-n, pėr tė cilin qe lejuar qė me fluturimin atlantik, tė fitonte njė popullaritet tė madh, gati sa tė tijin. Dhe mu pėr shkak tė kėsaj ndėrmarrjeje tė fluturimit tė tij, tė famshėm, e kishte degdisur nė Libi, natyrisht si guvernator. Grandi-n e kishte bėrė ministėr tė Drejtėsisė, madje president tė njė Dhome qė nuk kishte asnjė farė rėndėsie. Botta-it i kishte besuar Arsimin, njė ministri pa peshė politike.

Ai dėshironte qė nė skenė tė qėndronte i vetėm, pa askėnd qė mund t’i bėnte hije. Nė krye tė partisė, funksioni i dytė i regjimit kishte vėnė (dhe pėr plot dhjetė vjet) njė tetar tė ndershėm dhe krejt fanatik, por thjesht njė tetar: Starace-n. Nė fund tė fundit, tė formosh njė klasė drejtuese, e cila me vdekjen e tij do tė mund tė mbahej me njerėz tė zotė pėr tė vazhduar veprėn e tij, kjo nuk mendohej kurrsesi.. Thuhej se, si pasues kishte ndėrmend tė lėshonte Ciano-n, pėr tė kėnaqur vajzėn e tij, Edda. Por vetė Edda gjithnjė ma ka mohuar kėtė. Dhe besoj se e mohonte me sinqeritet, ndonėse kjo nuk provon asgjė. Sidoqoftė, disi nė kuptim anekdotik, po ju tregoj dy episode tė vegjėl, qė mė kanė ndodhur mua.

Nė ditėt e para tė qershorit ’40-tė, kur ishim fare pranė hyrjes sonė nė luftė, unė dhe Longanesi do tė takonim Balbo-n, i cili, i ngrysur nė fytyrė, po vinte nga biseda me Mussolini-n nė Palazzo Venezia. Sė bashku me Longanesi-n ishim miq tė afėrt tė Balbo-s, i cili besonte te ne. Na thotė, madje sikur na vėrshėllente me tė folurėn e tij me “s”: “Po tė kishim burrni, atė aty do ta rrihnim mirė e mirė dhe do ta hidhnim nė Tevere si Cola di Rienzo-n” (1). Kur mandej do tė mė ndodhte tė flisja me Grandin pėr natėn e famshme tė 25 korrikut dhe, kur e pata pyetur se ēka do tė bėnte Balbo, po tė kishte qenė i pranishėm, ai mu pėrgjigj: “Do tė kishte qenė i pari qė do tė kishte firmosur urdhrin tim tė ditės qė do ta detyronte Mussolini-n tė jepte dorėheqjen. Por, nėse gjatė diskutimit do tė kishte mbetur vetėm dhe i mundur, jam i sigurt se do tė ishte rreshtuar pranė tij”.

Ja pra pėrmbledhtas “klasikėt” e regjimit, tė paktėn ashtu siē mė janė dukur mua.

X      X      X

                                                        11 korrik 1998

E pėrzgjodhi pėr botim dhe e pėrktheu

BESNIK DIZDARI

SHĖN I PĖRKTH.:

NĖ FOTOT: Radhazi:

GRĄNDI Dģno (Mordano 1895 - Bologna 1988): Politikan. Promotor i fashizmit. Ministėr, ambasador. Njeriu, i cili, nė korrik 1943, i paraqiti Kėshillit tė Madh fashist urdhrin pėr heqjen e Mussolini-t. U arratis nė Brazil.

BOTTAI Giuseppe (Roma 1895 – 1959): Politikan. Njė prej themeluesve tė fashizmit. Ministėr. Votoi kundėr Mussolini-t nė korrik 1943, u arratis nė Algjeri, u rikthye nė Itali me amnistinė.

BĄLBO Ģtalo (Ferrara 1896 - Tobruq 1940): Politikan. Promotor i fashizmit, ministėr i Aeronautikės (1926-35), guvernator i Libisė (1939), viktimė nė njė gabim kundėrajror italian.

 --------------------------------

SHĖN i PERKTH.:

(1) COLA DI RIENZO (i njohur si Nicola di Lorenzo): (Romė 1313-54): Mistik, i cili kėrkonte ta ēonte Romėn nė antikitetin republikan. Arrestohet si heretik, vritet nė Campidoglio.

Reforma fiskale dhe financat shqiptare

Feti ZENELI

Qeverisja e vendit nėpėrmjet promovimit dhe ndėrmarrjes sė reformave tė ndryshme, ekonomike ėshtė karakteristika kryesore qė e dallon kabinetin “Berisha” nga kabinetet tetėvjeēare tė socialistėve nė vitet ’97-’05-sė. Ėshtė e vetmja qeveri e viteve tė tranzicionit, qė po pėrpiqet me tė gjitha mėnyrat t’i qėndrojė besnik programit tė miratuar nė parlament dhe premtimeve elektorale, tė bėra gjatė fushatės mė tė fundit zgjedhore mė 3 korrik ’05-sė. Ky ėshtė njė fakt i pakundėrshtueshėm, pavarėsisht klimės sė mosbesimit qė mundohet tė krijojė propaganda e majtė, mediatike dhe partiake te qytetarėt dhe komuniteti i biznesit. Natyrisht, gjithēka ėshtė nė fillimet e veta, gjė qė do tė thotė se, jo kushdo ėshtė nė gjendje tė konceptojė dhe prekė rezultatet e pritshme. Sidoqoftė, thėnia e urtė “Fillimi i mbarė ėshtė gjysma e punės”, mbetet sentenca mė e gjetur pėr tė karakterizuar situatėn e krijuar nė kėtė drejtim. Nėse do tė kėrkonim tė pėrshkruanim me njė fjali tė vetme kėtė klimė tė re, qeverisėse nė favor tė zhvillimit ekonomik tė vendit, mjafton tė perifrazojmė njė parullė tė dikurshme tė komunistėve shqiptarė nė vitet e luftės: “Gjithēka pėr frontin”, duke zėvendėsuar fjalėn “front” me fjalėt “bizens” apo “investime publike e private”. Sigurisht, ndonjė tė indoktrinuari dhe tė burokratizuari nė mėnyrė ekstreme, pėrcaktime tė tilla do t’i tingėllonin si “lavdėrime tė pamerituara” apo “furēa pėr qeverinė”, por janė faktet ato qė nuk duhet tė lejojnė askėnd qė tė flasė nė mėnyrė tė papėrgjegjshme e me slogane politike, sepse askush nuk mund t’i mohojė efektet pozitive tė reformės arsimore, masave antikorrupsion nė nivelet e ndryshme tė ekzekutivit, investimeve nė infrastrukturėn rrugore dhe atė energjitike, zhvillimin e turizmit dhe sektorėve tė tjerė tė ekonomisė. Dhe nė bazė tė tė gjitha kėtyre masave dhe reformave me karakter ekonomiko-integrues qėndron reforma fiskale, e cila pritet qė sė shpejti tė shėnojė njė arritje tė re, qė lidhet me uljen e nivelit tė taksave e tatimeve. Debati politik i kohėve tė fundit i ėshtė referuar shumė kėtij aspekti, por edhe politikanėt e krahut tė majtė me shumė vėshtirėsi gjejnė argumente kundėrshtuese. I vetmi kundėrshtim qė kanė ekonomistėt dhe politikanėt e majtė lidhur me “taksėn e sheshtė” ėshtė se preken individėt me tė ardhura tė pakta, ndėrkohė qė nuk mbajnė parasysh masat me karakter social qė ka programuar qeveria nė kėtė drejtim.

Por, pa kujtuar pasojat dhe klimėn armiqėsore tė ngarkesės sė lartė, fiskale nė vitet e qeverisjes majtiste, ėshtė e vėshtirė tė kuptohet efekti probiznes i sistemit tė taksave nė kėto muaj tė qeverisė “Berisha”. Pėr periudhėn ’97-’05-sė, njerėzit tanė tė biznesit, pse jo dhe gjithė qytetarėt e tjerė e kanė pėrshkuar rrugėn e tranzicionit, duke mbajtur nė shpinė barrėn mė tė rėndė tė taksave dhe tatimeve nė rajon e mė gjerė. Por, nė buxhetin e shtetit, asnjė vit nuk ka pėrfunduar mė shumė se 50% e vlerės sė detyrimeve fiskale qė priteshin tė arkėtoheshin mbi bazėn e kėtyre tarifave marramendėse. I shumėpėrfoluri “evazion fiskal” nuk ka qenė gjė tjetėr veēse njė mėnyrė privilegjimi shtetėror pėr bizneset e lidhura me politikėn qeveritare tė social-komunistėve. Nė njė moment ta caktuar, ish-ministri i Financave, Arben Malaj, u shtrėngua tė pohonte se, “Shqipėria grumbullon 35-40% tė ardhura fiskale mė pak sesa vendet e tjera tė rajonit”, gjė, e cila do tė thoshte mė tej se nuk hynin nė buxhetin e shtetit rreth njė miliardė dollarė nė vit. Por shqiptarėt nuk po iu shihnin si duhet hajrin as atyre parave qė arrinin tė pėrfundonin nė arkėn e buxhetit tė shtetit, pasi varfėria sa vinte e rritej, nuk kishte investime publike, prodhimi vendas nuk stimulohej, etj. Edhe ato pak fonde qė pėrdoreshin pėr investime apo shpenzime tė tjera, publike, mė shumė i kontribuonin “taksės sė ryshfetit” tė qeveritarėve sesa mirėqenies qytetare. Zėrat e shpėrblimeve, shpenzimeve telefonike dhe dietave e shėrbimeve e kalonin 2-3 herė rrogėn e qeveritarėve kryesorė tė piramidės shtetėrore. Nė disa raste, keqadministrimi i parasė publike ishte rregulluar edhe me ligj, nė mėnyrė qė shpėrdorimi tė mos binte dhe aq nė sy tė qytetarėve. Rasti mė flagrant i kėtyre shkeljeve vinte pikėrisht nga Ministria e Financave, dikasteri qė duhej tė ishte shembull i efektivitetit tė pėrdorimit tė parasė publike. Po, nėse ka qenė ligjore, a mund tė ishte e moralshme qė ish-zėvendėsministri i njė vendi me varfėri ekstreme tė qytetarėve tė paguhej plot 14 milionė lekė tė vjetra nė muaj? Nga ana tjetėr, kur kjo shumė ishte nxjerrė nga borderotė e pagave pėr zėvendėsministrin socialist tė financave, llogaritni se sa ėshtė totali i kėtyre pėrfitimeve pėr kėtė zyrtar gjysmė tė lartė, duke pėrfshirė nė njė, si pagesat e ligjshme dhe ato tė paligjshme. Dhe, kur kaq shumė parį ka pėrfituar njė zėvendėsministėr socialist, e paimagjinueshme ėshtė se sa kanė pėrfituar ministri, kryeministri, deputeti apo zyrtarė tė tjerė, tė lartė tė kėsaj force politike pėr 8 vjet nė pushtet !… Por dėmi mė i madh qė iu ėshtė shkaktuar qytetarėve dhe ekonomisė shqiptare tė tregut rezulton shumė herė mė i madh sesa shuma fizike e pagesave, vjedhjeve dhe apo formave tė tjera tė pėrfitimit antiligjor tė parasė publike. Dhe pėr 8 vjet rresht, qysh nga ’97-ta deri mė 3 korrik 2005-sė, ky dėm shihet te mbetja nė “vend numėro” e numrit tė bizneseve, te mosndėrtimi i asnjė hidrocentrali apo vepre tjetėr, energjitike, te mosndryshimi i duhur i gjendjes sė infrastrukturės rrugore nė akset kryesore, te falimentimi i prodhimit vendas dhe braktisja e fshatit, etj. Banka Botėrore llogariste nė atė kohė se, nė favor tė korrupsionit shkonin plot 1,4 miliradė dollarė nė vit. Tė gjithė i kemi parasysh fondet e tenderuara nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė pėr rrugėt, shkollat, spitalet, etj., duke ndėrtuar me kosto tė lartė e cilėsi tė dobėt si rezultat i pėrvetėsimit antiligjor tė parasė publike. Porosia qė vinte nga lart pėr nėpunėsit e thjeshtė tė taksave dhe tatimeve ishte pak a shumė sipas zhargonit: “Shkoni atje, bėni njė dorė parash dhe i lini vendin tjetrit…!”. Nepotizmi qe bėrė kriteri bazė i emėrimit nė dogana e tatime, tė cilat thirreshin jo mė me emrat e tyre, gjeografikė, por me ato tė politikanėve tė majtė, tė cilėve iu shėrbenin, duke iu mbushur xhepat. Me pak fjalė, pėrfaqėsimi publik i taksave dhe tatimeve s’ishte gjė tjetėr veēse produkti mė i shėmtuar i veprimtarisė administrative nė ekonominė e tregut. Pikėrisht ky fakt u bė arsyeja kryesore e ndėshkimit elektoral tė tė majtėve nė zgjedhjet parlamentare tė 3 korrikut 2005-sė. Siē dihet, kriteri bazė i zgjedhjes sė administratorėve nė kushtet e ekonomisė sė tregut ėshtė qėndrimi i mbajtur prej tyre nė pėrdorimin me dobi dhe efektivitet tė parasė publike. Kjo duhet ngulitur mirė nė mendjen e ēdo qeveritari apo zyrtari tė lartė nė administratėn publike. I zotuar tė ndryshojė kryekėput situatėn e trashėguar, programi qeveritar i kabinetit “Berisha”, i ndėrtuar mbi bazėn e parimeve tė “qeverisjes me duar tė pastra” dhe “shėrbimit dhe shėrbesave ndaj qytetarėve”. Ēdo ditė qė kalon, qysh nga shtatori i vitit 2005-sė, kur u krijua kjo qeveri, tregon drejtėsinė dhe domosdoshmėrinė e ndėrmarrjes sė kėtyre iniciativave, tė cilat po e shtyjnė anijen e demokracisė shqiptare, me shpejtėsinė e duhur, drejt ujėrave tė integrimit euroatlantik.

Ulja e vazhdueshme e ngarkesės fiskale nga qeveria “Berisha” ėshtė pjesė e reformės nė sistemin financiar tė vendit, i cili me arritjet e deritanishme qėndron nė pararojė tė dikastereve tė tjera, qeverisėse. Ishte meritė e punės sė Ministrisė sė Financave dhe sektorėve nė vartėsi tė saj realizimi i buxhetit shtesė pėr vitin e kaluar, duke shkėputur nga kanalet e korrupsionit dhe informalitetit ekonomik plotė 500 milionė dollarė. Thellimi i reformės fiskale, nėpėrmjet uljes sė nivelit tė tatim-fitimit, tatimi mbi tė ardhurat personale dhe kontributit tė sigurimeve shoqėrore synon reduktimin e korrupsionit, informalitetit dhe zgjerimin e biznesit. Shtimi me gati 20 mijė biznese tė reja, gjatė kėtyre 17-18 muajve tė fundit, tregon pėr efektin pozitiv tė uljes sė parė tė taksave dhe sidomos tė pėrgjysmimit tė taksės pėr biznesin e vogėl. Mjafton tė kujtojmė se taksat qė mendohet tė ulen sė afėrmi, kanė qenė 3-4 herė mė tė larta nė vitet e qeverisjes majtiste. Konkretisht, taksat e tatim-fitimit dhe ajo mbi tė ardhurat personale kanė qenė nga 30%, ndėrsa niveli i kontributit tė sigurimeve shoqėrore, 41,9%. Reduktimi nė 10% i tyre pėrbėn njė iniciativė tė guximshme, por gjithsesi ėshtė pjesė e filozofisė qeverisėse tė tė djathtėve pėr zhvillimin ekonomik dhe zgjerimin e biznesit nėpėrmjet uljes sė taksave. Maqedonia fqinje ka gati 2 vjet qė aplikon taksėn e sheshtė, duke e konsideruar atė njė avantazh pėr tėrheqjen re investimeve tė huaja nė vend. Po tė kemi parasysh avantazhet e tjera, konkuruese tė Maqedonisė, nė raport me Shqipėrinė si infrastruktura rrugore, energjia elektrike, zhvillimi i programuar urban, ēėshtja e titujve tė pronėsisė, etj., tė cilat pėr ne pėrbėjnė probleme tė pazgjidhura ende, atėherė e vetmja mundėsi joshėse pėr investitorėt e huaj na mbeten incentivat fiskale dhe reduktimi i korrupsionit. Nga ana tjetėr, njė nivel i ulėt taksash do tė thotė njė mundėsi mė e madhe pėr administrimin e tyre nė interes tė biznesit privat, duke frenuar konkretisht shpėrdorimin e parasė publike. Eksperienca botėrore, por edhe ajo e vendit tonė, tregon se investimet private janė mė eficiente sesa investimet publike, pėr shkak tė pranisė sė pashmangshme tė korrupsionit nė rastin e shpenzimeve buxhetore me tendera. Ulja e nivelit tė taksave shton nė mėnyrė tė padiskutueshme bazėn e tatimpaguesve dhe tė drejtėn morale tė taksambledhėsve pėr tė zbatuar nė mėnyrė tė barabartė ligjin. Ekspertėt e “ekonomisė socialiste” llogaritin njė efekt negativ prej gati 220 milionėsh nė buxhetin e shtetit nga ulja e pritshme e ngakesės fiskale, por i bėjnė veprimet vetėm nė krahun e majtė tė ekuacionit, duke mos mbledhur, zbritur, shumėzuar e pjesėtuar faktorėt