EDITORIAL

Kur shkolla (kopshti) pėrdor dajakun!

Jonila Godole

Javėn e kaluar mė ranė nė sy dy njoftime sa tė ngjashme aq edhe tė ndryshme. Njoftimi i parė: “Edukatorja qė pėrdori dhunė fizike ndaj njė fėmije 4-vjeēar, pėrfundon nė komisariat dhe rrezikon burgun! Fėmijės i gjenden shenja tė nxira goditjesh.” Shoqėria reagoi e shqetėsuar pėr sigurinė e fėmijėve tė vegjėl nė institucionet edukuese, nė kėtė rast, pėr kopshtin (shtetėror). Por, a do tė ishim ankuar po me aq forcė, nėse fėmija do tė kishte “ngrėnė” vetėm njė shuplakė dhe jo tė goditej aq dukshėm, sa t’i nxihej trupi? Ndoshta, pak prindėr, ata tė etiketuarit si “mė tė bezdisshmit” do tė reagonin, tė tjerėt do ta mbyllnin njė sy, madje mund edhe ta justifikonin edukatoren pėr dackėn, duke justifikuar kėsisoj edhe vetveten. Mė ka qėlluar tė shoh pak kohė mė parė njė prind, qė pas shpinės sė fėmijės i transmetonte me anė shenjash edukatores se do ta mirėpriste, nėse ajo do t’ia “fėrkonte” ndonjėherė shpinėn djalit, meqė ai na qenkej i pėrkėdhelur. I pėrkėdhelur, po prej kujt? Po prej kėtij prindi, i cili nesėr ndoshta do tė shkojė tek “edukatorja” e klasės X dhe do t’i kėrkojė asaj llogari pėr shuplakėn e dhėnė tė birit, pak a shumė si nė rastin e mėposhtėm: “Dy prindėr sulmojnė njė mėsuese, pasi kjo e fundit kishte qėlluar me shuplakė fėmijėn e tyre dhe shoqėrohen nė komisariat.”

Kėshtu ishte formuluar njoftimi i dytė nė shtyp, tek i cili po zgjatem pak mė shumė, pėr shkak tė shpeshtėsisė, nė tė cilėn ky rast haset (dhe duke shpresuar qė rasti i edukatores sė dhunshme tė mbetet i izoluar): Nėse e lexon pra kėtė njoftim me kujdes, sipas rėndėsisė sė kushtuar, dallojmė katėr aktorė kryesorė: Mėsuesja ankohet nė polici, sepse prindėrit e njė nxėnėsi e kanė sulmuar nė mėnyrė agresive pėr shkak tė njė shuplake dhėnė tė birit; Prindi justifikohet se duhet tė mbrojė nderin e fėmijės sė tij, tė goditur nė sy tė klasės; Polici nė mėnyrė tė dukshme merr anėn e mėsueses dhe e justifikon veprimin e saj, meqė ajo ishte “nė krye tė detyrės”; Vetė fėmija mungon. Nėse djali nuk do tė prishte mėsimin, nuk do tė qėllohej, nėse ai nuk do tė qėllohej, nuk do tė sulmohej as mėsuesja nga prindėrit e tij dhe kėta nuk do tė pėrfundonin nė polici. Pra, thelbi i njoftimit: fajtor ėshtė djali qė mundėsoi reaksionin e mėvonshėm zinxhir, (po kėshtu duhet tė mendojė edhe reporteri, redaktori, komshiu etj., qė nuk reagojnė). Rasti tipik, ku fėmija bėhet edhe fajtor, edhe viktimė. Ēfarė do tė kishte ndodhur, nėse mėsuesja, nxėnėsin qė i prish mėsimin, do ta trajtonte bash sipas rregullave bazė pedagogjike? Si fillim do t’i tėrhiqte vėrejtje, (ndoshta edhe njė herė tė dytė), duke e paralajmėruar pėr largim nga ora e mėsimit dhe, nėse asnjė nga vėrejtjet nuk do tė pinte ujė, do t’i tregonte derėn. Djali do tė humbiste mėsimin dhe herėn e dytė do tė mendohej, nėse ia vlente prishja e qetėsisė, dhe nėse ai do ta pėrsėriste kėtė, do tė ndeshej me pasoja tė tjera edhe mė tė rėnda, qė tė paktėn njė nxėnės normal do ta shqetėsonin. Por fėmijėt duhet tė kenė tė drejtėn tė bėjnė gabime, qė tė mund tė mėsojnė prej tyre. Djali bėri zhurmė dhe mori si shpėrblim njė “shuplakė” (nė fytyrė!). Nesėr, ai, nė rastin mė tė mirė, do tė pėrpiqet tė mos bjerė nė sy, por me siguri, jo sepse e ka kuptuar thelbin e problemit, por, sepse njė shuplakė tjetėr para tėrė klasės do ta degradonte personalisht para bashkėmoshatarėve. Ai nuk mėsoi asgjė. Nuk pati rastin tė mbajė pėrgjegjėsi pėr sjelljen e tij, pse jo, qoftė edhe tė “vuajė” pasojat e veprimit tė tij.

Mos u kėrkojmė shumė mėsuesve, kur u kujtojmė se “nė krye tė detyrės” nuk duhet tė jetė dhuna, por durimi, dialogu dhe tė treguarit e kufijve? Justifikimet e llojit se, edhe nė Amerikė ka shtete qė e lejojnė dhunėn e mėsuesit nė shkolla, nuk mjaftojnė, pėrderisa shumica e shkollave nė USA apo Evropė nuk e lejojnė njė gjė tė tillė.

Nė Shqipėri, ky problem vėshtirėsohet edhe mė, pėrderisa sė pari, sistemi i preferuar edukues nė familje mbetet rėndom dhuna trupore (apo verbale), dhe sė dyti, sepse pas prindit (i cili “tė qėllon, sepse tė do”), mėsuesi si prind i dytė qė mbahet, ka pushtet “tė tė qėllojė, sepse tė do tė mirėn”. Njė rreth vicioz i pandėrprerė, ku secila palė ia hedh fajin tjetrės e ku njėra dorė lan tjetrėn. Pėr tė dalė nga labirinti pseudopedagogjik, mjafton qė secili institucion tė ridimensionojė misionin e tij. Mbi tė gjitha, shkolla nuk ėshtė strehė riedukimi, por strehė e dijes pėr cilindo qė dėshiron tė mėsojė. Prandaj ēdo shuplakė qė del prej shkolle, godet sė pari vetė atė.

POLITIKA

Berisha tha se, javėn tjetėr, do tė mblidhen forumet e partisė pėr mėnyrėn e bashkėpunimit tė tė djathtėve

PD-ja mbledh forumet pėr formulėn e bashkėpunimit tė koalicionit

Nė kėtė mėnyrė, Partia Demokratike iu ėshtė pėrgjigjur edhe zėrave brenda mazhorancės, tė cilėt kanė kėrkuar mbledhjen sa mė shpejt tė koalicionit pėr tė pėrcaktuar formulėn e bashkėpunimit.

Partia Demokratike do tė nisė javėn tjetėr pėrgatitjet pėr bashkėpunimin elektoral me partitė e tjera tė koalicionit pėr zgjedhjet e ardhshme lokale. Selia blu do tė mbledhė forumet, tė cilat do tė pėrcaktojnė grupin negociator, i cili do tė bėjė edhe negociatat me partitė e tjera tė djathta lidhur me komunat dhe bashkitė, tė cilat do t’iu lihen kėtyre partive. Nė kėtė mėnyrė, Partia Demokratike iu ėshtė pėrgjigjur edhe zėrave brenda mazhorancės, tė cilėt kanė kėrkuar mbledhjen sa mė shpejt tė koalicionit pėr tė pėrcaktuar formulėn e bashkėpunimit.

“Jemi nė parafushatė elektorale dhe dėshiroj t’ju informoj se javėn e ardhshme do tė mblidhen forumet e partisė pėr tė miratuar qėndrimin e Partisė Demokratike. Mendoj se, koalicioni i forcave qeverisėse ėshtė i domosdoshėm. Ky koalicion duhet tė ndėrtohet nė mėnyrė tė tillė qė tė mos ketė tė humbur nga koalicioni. Partia Demokratike ka njė sens dhe njė praktikė tė shkėlqyer koalicioni”, - u shpreh dje, kryeministri Berisha nė mbledhjen e grupit parlamentar tė PD-sė.

Berisha u shpreh se, koalicioni ėshtė i domosdoshėm edhe pėr faktin se, arritjet e njė viti qeverisjeje nuk janė vetėm meritė e Partisė Demokratike, por e gjithė koalicionit. Sikundėr, kreu i PD-sė pranoi se, ashtu sikurse nuk ka gjėra tė pėrsosura, nuk mund tė ketė as koalicion tė pėrsosur.

Berisha iu pėrgjigj dje, nė mbledhjen e grupit tė mazhorancės, edhe kritikave tė kreut tė PS-sė, Edi Rama, sipas tė cilit, arrestimet e disa emrave tė njohur nuk mund tė shiten si arritje tė qeverisė.

“Shqipėria e bandave, e Aldo Bareve, e klanit tė Zemunit, e Kullės, Lul Berishės, Kuqos dhe “vrasėsve tė tjerė tė shumėfishtė” ėshtė krejt tjetėr nga Shqipėria e qytetarėve tė sigurt nė jetėn e tyre tė pėrditshme, nė pronėn e tyre, ku tė fortėt janė vendosur para ligjit dhe ku askush nuk pret dot mė gjoba. Ėshtė e thjeshtė ta zvoglosh kėtė arritje madhore dhe ta paraqesėsh kėtė si njė gjė pa interes pėr qytetarėt, nė njė kohė kur vishesh me “Dolce&Gabana” apo “Versace” duke vjedhur paratė e tyre”, - u shpreh kryeministri Berisha.

Nė fund, kryetari i qeverisė garantoi se, zgjedhjet e ardhshme lokale do tė jenė tė ndershme dhe sipas standardeve tė kėrkuara. “Ne garantojmė garė tė ndershme. Detyra jonė ėshtė garė elektorale e ndershme, zgjedhje tė ndershme”, - u shpreh Berisha.

Adi Shkėmbi

Berisha “shigjeton” Ramėn dhe Kokėn

Kryeministri Berisha u shpreh dje, gjatė mbledhjes sė grupit parlamentar tė Partisė Demokratike se, nė kėto zgjedhje do tė jetė risi bėrja e kryeqytetit me kryebashkiak. “Ne shkojmė te shqiptarėt tė bindur nė vlerėsimin e tyre serioz tė reformave qė ndėrmorėm gjatė kėtij viti. Ne shkojmė tė sigurt se, viti nė vazhdim do tė jetėn edhe mė pozitiv dhe do tė sjellė pėr ta risi tė mėdha pozitive. Natyrisht, risi pėr kombin ėshtė edhe bėrja e kryeqytetit me kryetar bashkie, siē e meriton kryeqyteti dhe qytetet e tjera. Por, siē po shihet, disa prej tyre nuk kanė ndėrmend tė kandidojnė. Ish-kryetari u thotė, natėn, se nuk do tė kandidojė kurrė, ndėrsa ditėn, rreh gjoksin se do tė kandidojė”, - u shpreh Berisha, ndėrkohė pėr kryetarin aktual tė Bashkisė sė Durrėsit, Lefter Koka, tha se, “Durrėsi po ka vendosur ta fusė nė shkollė Lefterin. Partia Socialiste e Durrėsit ka vendosur pėr tė ēuar nė shkollė Lefterin”.

Zgjedhjet, Ndoka: “PD-ja tė mbledhė tryezėn e partive tė koalicionit”

Interesi i PDK-sė ėshtė tė dalė e vetme nė zgjedhjet e ardhshme lokale, por ajo ėshtė e hapur pėr tė bashkėpunuar me mazhorancėn e djathtė lidhur me mėnyrėn e bashkėpunimit. Kėtė e bėri tė ditur dje, kryetari i Partisė Demokristiane, Nard Ndoka, i cili u shpreh se, megjithėse zgjedhjet po afrojnė, ende Partia Demokratike nuk ka organizuar asnjė tryezė lidhur me formulėn e bashkėpunimit tė forcave tė koalicionit tė djathtė. Ndoka nuk pėrjashtoi mundėsinė qė PDK-ja tė dale e vetme nė zgjedhje dhe sipas tij, nėse kjo do tė pėrcaktohet nga forumet e partisė, PDK-ja do tė dalė me kandidatė nė tė gjitha bashkitė dhe komunat e vendit. “Kuptohet, testi i njė force politike bėhet me kryetarėt e bashkive, komunave dhe me kėshillat e tyre, por, nėse pėr mazhorancėn ėshtė e rėndėsishme qė ne tė dalim me kandidat tė pėrbashkėt, kėto janė ēėshtje diskutimesh, negociatash dhe pėr fatin e keq, akoma nuk ka diskutuar deri tani”, - u shpreh dje Ndoka.

Mė tej, kreu i PDK-sė tha se Partia Demokratike, si forca mė e madhe e mazhorancės, duhet tė jetė e para qė duhet tė ndėrmarrė hapin pėr tė mbledhur tryezėn e djathtė. “Kjo gjykoj se nuk ka nevojė pėr kėrkesa, kuptohet qė interesi kryesor pėr formėn e daljes nė zgjedhje ėshtė e PD-sė. Ajo do tė jetė partia e parė qė do ta hapė me njė bisedė tė tillė dialogu, jo nė formėn e vendimeve tė PD-sė, ato nė mėnyrė atomatike nuk janė tė detyrueshme pėr ne, pėrkundrazi”, - u shpreh Ndoka

I pyetur nė lidhje me kandidaturėn e Nanos president, Ndoka nuk pėrjashtoi mundėsinė e kandidimit pėr herė tė dytė tė Moisiut, por shtoi se, nėse Nano do tė vijė si fryt i njė marrėveshjeje mes mazhorancės dhe opozitės, do ta votojė. “Unė do ta votoja, nėse Nano ėshtė fryt i marrėveshjes mes mazhorancės dhe opozitės dhe gjithė forcave politike nė vend. Nėse ėshtė fryt i pazarve politike, unė nė asnjė rast nuk do e votoj”, - tha Ndoka.

Projekti ka ardhur si njė nismė e shoqėrisė civile, e cila, duke pėrdorur firmat e 20 mijė qytetarėve, ndėrmori njė nismė tė tillė ligjore

Dhuna nė familje, ja detajet e projektligjit tė ri

Kuvendi pritet sė shpejti tė miratojė projektligjin qė parashikon masa kundėr dhunės nė familje. Ky projekt ka ardhur si njė nismė e shoqėrisė civile, e cila, duke pėrdorur firmat e 20 mijė qytetarėve, ndėrmori njė nismė tė tillė ligjore. Ditėn e djeshme, nėn drejtimin e kryetares sė Kuvendit, Jozefina Topalli, anėtarėt e komisionit parlamentar tė Ligjeve dhe tė Ēėshtjeve Sociale u mblodhėn nė njė tryezė, ku diskutuan projektligjin dhe e votuan unanimisht pro nė parim. Kryetarja e Kuvendit, Topalli, duke falėnderuar shoqatat joqeveritare pėr nismėn, deklaroi se, dhuna nė familje duhet trajtuar si njė krim shumė serioz.

“Pėrfshirja nė shpėtimin e jetėve ėshtė njė punė e vėshtirė. Ėshtė e vėshtirė pėr tė gjetur njė sup ku tė mbėshtetet njė fėmijė qė qan, apo dikush qė vuan. Unė mendoj se, forca dhe fuqia e shtetit dhe e shoqėrisė nuk ėshtė as pasuria, as buxheti, por janė shpirti dhe zemra e atyre qė dinė tė ndihmojnė”, - deklaroi Topalli, duke shtuar se, qeveria dhe Kuvendi janė seriozisht tė angazhuar pėr tė luftuar dhunėn e ushtruar nė familje. Projektligji i paraqitur nė mbrojtje tė tė drejtave tė grave, fėmijėve dhe tė moshuarve synon qė tė parandalojė dhe tė reduktojė dhunėn nė familje nė tė gjitha format e saj, me anė tė masave tė pėrshtatshme ligjore. Drejtuesi i Zyrės pėr Mbrojtjen e Qytetarėve, Kreshnik Spahiu, si njė iniciator i kėtij projketligji, deklaroi se ky draft sjell njė frymė tė re, pasi nuk ka karakter penal, por pėrkufizimi i dhunės nė familje pėrfshin elementet e reflektuar nė Kodin Penal, duke i paraprirė njė procedimi penal. Pėrgjegjėse kryesore pėr zbatimin e kėtij drafti pritet tė jetė Drejtoria pėr Parandalimin dhe Reduktimin e Dhunės nė Familje pranė Ministrisė sė Punės, Ēėshtjeve Sociale dhe Shanseve tė Barabarta. Nga ana tjetėr, autoritete pėrgjegjėse pėr zbatimin e kėsaj nisme do tė jenė edhe sektorėt e Shėrbimeve Sociale tė Njėsive Vendore, drejtoritė e policisė nė varėsi tė Ministrisė sė Brendshme si dhe qendrat shėndetėsore nė varėsi tė Ministrisė sė Shėndetėsisė. Kėto autoritete me financim nga buxheti i shtetit do tė kenė detyrėn tė mbėshtesin dhe tė mbrojnė marrėdhėniet familjare dhe tė pėrkrahin pjestarė tė familjes si pasojė e dhunės familjare.

Fatjona Mejdini

Disa nga masat mbrojtėse ndaj dhunės nė familje:

Mbrojtja ndaj dhunės nė familje nė zbatim tė kėtij ligji do tė sigurohet me kėto mėnyra:

1.     Duke urdhėruar menjėherė tė paditurin (dhunuesin) qė tė mos kryejė, ose tė mos kėrcėnojė se do tė kryejė vepėr tė dhunės nė familje ndaj paditėsit

(viktimės) apo pjesėtarėve tė tjerė tė familjes sė viktimės

2.     Duke larguar menjėherė dhunuesin nga banesa pėr njė afat kohor tė caktuar me urdhėr tė gjykatės dhe tė mos e lejojė tė rihyjė nė banesė pa autorizimin e gjykatės

3.     Duke ndaluar menjėherė dhunuesin qė t`i afrohet pėrtej njė distance tė caktuar viktimės apo pjesėtarėve tė familjes sė viktimės

4.     Duke vendosur menjėherė viktimat dhe tė miturit nė strehime tė pėrkohshme, duke mbajtur parasysh nė ēdo rast interesin mė tė lartė, atė tė tė miturit.

5.     Duke kufizuar ose duke ndaluar dhunuesin tė takohet me fėmijėn e viktimės sipas kushteve, tė cilat mund tė jenė tė pėrshtatshme.

6.     Duke urdhėruar dhunuesin qė tė paguajė qiranė e banesės sė pėrhershme apo tė pėrkohshme tė viktimės si dhe detyrimin ushqimor pėr viktimėn, fėmijėt apo pjesėtarėt e tjerė tė familjes qė ka nė ngarkim.

7.     Duke i kaluar viktimės tė drejtėn e kujdestarisė sė pėrkohshme mbi fėmijėt dhe duke i hequr. pėrkohėsisht pėrgjegjėsinė prindėrore dhunuesit.

8.     Duke pėrfshirė viktimėn dhe dhunuesin tė marrė pjesė nė programe rehabilitimi.

Sekretari politik i PS-sė tha se, mazhoranca nuk po jep miratimin pėr zgjerimin e KQZ-sė me anėtarėt e rinj sipas marrėveshjes

Blushi: “PD-ja po mban peng reformėn zgjedhore”

Sekretari politik i Partisė Socialiste, Ben Blushi, deklaroi ditėn e djeshme se, koalicioni i djathtė nė vetvete ka probleme tė mėdha dhe pėr rrjedhojė, reforma zgjedhore vazhdon tė jetė e bllokuar. Sipas tij, Partia Demokratike nuk po jep miratimin pėr zgjerimin e Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve me anėtarė nga LSI-ja dhe PDK-ja, parti nė koalicionin e qeverisė.

“Pėr fat tė keq, ka njė hezitim nga ana e mazhorancės pėr tė kryer reformėn kushtetuese nė funksion tė Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve, gjė qė ėshtė e kuptueshme dhe ishte e parashikueshme se, koalicioni i djathtė ka probleme brenda tė vetėve dhe kjo ėshtė arsyeja qė akoma reforma zgjedhore nuk po zhbllokohet”, - theksoi dje, bashkėkryetari socialist i komisionit pėr reformėn, Ben Blushi. Sipas tij, pėrfaqėsuesit e Partisė Demokratike hezitojnė tė vendosin nė zbatim marrėveshjen e muajit gusht pėrpara zgjedhjeve tė ardhshme lokale.

“I kėrkova zotit Topi, pėrfaqėsuesit tė PD-sė, tė kishim njė takim plotėsues pėr tė caktuar afatet e realizimit tė marrėveshjes; refuzimi qė iu bė asaj kėrkese pėr takim, justifikon atė qė ne mendojmė, qė ka njė hezitim nga ana e PD-sė pėr tė implementuar marrėveshjen para zhvillimit tė zgjedhjeve lokale”, - deklaroi sekretari politik i PS-sė, Ben Blushi. Bashkėkryetari i Komisionit pėr Reformėn pėrsėriti idenė se, nėse PD-ja nuk merr iniciativėn pėr tė bėrė ndryshimet kushtetuese nė komisionin e Ligjeve, atėherė, PS-ja, e vetme, do ta marrė kėtė iniciativė, duke paraqitur tė vetėm draftin nė Kuvend.

“Pėrsa kohė qė PD-ja nuk po merr iniciativėn, dhe ne kėrkojmė qė ta marė iniciativėn, pasi ata kanė shumicėn e numrave nė Kuvend. Sigurisht, do tė jemi tė detyruar tė marrim iniciativa kushtetuese dhe tė depozitojmė mundėsisht brenda kėsaj jave nė Komisionin e Ligjeve dhe kjo kėrkesė tė hyjė nė seancė plenare se bashku me disa elementė tė tjerė qė lidhen me reformėn zgjedhore, siē janė listat dhe disa kėrkesa qė ne kemi pėr zgjedhjet lokale”, - theksoi Ben Blushi, duke shtuar se PS-ja mbetet e angazhuar pėr tė realizuar marrėveshjen e nėshkruar mes dy partive kryesore politike nė muajin gusht.

Fatjona Mejdini

Deputeti i kėsaj partie, Nikollaq Nerėnxi, shprehet se, do tė vazhdojė tė mbajė qėndrimet e tij brenda partisė

PAA: “Nuk do kemi rrjedhje votash”

Partia Agrare Ambientaliste nuk do tė ketė rrjedhje votash, pasi deputeti Nikollaq Nerėnxi do tė vazhdojnė tė jetė pjesė e saj. Kėtė e bėri tė ditur dje, deputeti Nerėnxi, i cili, megjithėse pranoi se, nuk do tė largohet nga PAA-ja, u shpreh se, nuk do tė ketė tėrheqje nė qėndrimin e tyre lidhur me kėrkesėn qė i kanė bėrė kryetarit tė partisė, Lufter Xhuveli, pėr t`u dorėhequr nga posti i ministrit tė Mjedisit.

“Po qėndrimi ynė do jetė nė grupin parlamentar tė PAA-sė. Me pak vėshtirėsi ia arritėm qėllimit, pati tendecė pėr tė kaluar nė disa momente tė vėshtira. Marr shkas nga mbledhja e kryesisė qė u bė para njė jave, ndaj pėr kėtė qėllim u thirr kjo mbledhje e KPD-sė dhe u arrit ajo qė duhej. Ishte njė moment historik pėr PAA-nė, pasi nė arritėm atė qė duhej, demokratizimin e partisė, filluan tė pranonin hapur vėrejtjet qė i bėmė”, - u shpreh dje, Nerėnxi nė pėrfundim tė mbledhjes sė KPD-sė.

Nga ana tjetėr, Komiteti i Pėrgjithshėm Drejtues i Partisė Agrare Ambientaliste miratoi dje, gjatė njė mbledhjeje tė tij, programin e konferencave zgjedhore dhe tė aktiviteteve tė tjera politike. Gjithashtu, KPD-ja e PAA-ja shqyrtuan edhe pretendimet e ngritura nga dy deputetė tė kėsaj partie nė lidhje me situatėn e brendshme nė parti, pėr tė cilėn u vendos nxitja mė tej e iniciativave tė PAA-sė me synim forcimin e kėsaj partie.

Pas mbledhjes sė KPD-sė, nė njė deklaratė pėr mediat kryetari i kėsaj partie, Lufter Xhuveli, tha se, mbledhja u zhvillua normalisht, nė tė morėn pjesė mbi 27 anėtarė dhe nė pėrfundim, konkluzionet e mbledhjes morėn votė kundėr vetėm nga tre anėtarė, ndėrkohė qė, pjesa tjetėr e anėtarėve votoi pro.

Nė lidhje me zgjedhjet e ardhshme lokale, zoti Xhuveli tha se, “pėr kryetarė bashkish dhe komunash do dalim me koalicionin, duke mbėshtetur njėri-tjetrin dhe pėr kėshilltarėt do dalim vetėm qė tė marrim maksimumin e kėshilltarėve dhe tė votave, qė tė duket pesha reale e partisė”.

Duke hedhur poshtė pretendimet e deputetit tė PAA-sė, Nikollaq Nerėnxi, sipas tė cilit mbledhja e KPD-sė ėshtė karakterizuar nga tensione, nxjerrje pistoletash dhe kėrcėnime tė ndryshme, zoti Xhuveli tha se, “unė kėtu jam me sekretarėt e partisė, me njė grup nga anėtarėt e KPD-sė dhe nuk ka patur absolutisht asnjė nxjerrje pistolete dhe asnjė histori tė kėsaj natyre. Mė vjen keq qė ėshtė interpretuar kėshtu”.

Ndėrsa nė lidhje me kėrkesėn e bėrė pėr ndarjen e postit tė ministrit nga ai i kryetarit tė partisė, zoti Xhuveli tha se, “Kjo ėshtė njė ēėshtje qė u diskutua dhe nė KPD, por pothuajse me unanimitet, ky forum vendosi qė tė futemi nė zgjedhje kėshtu siē jemi, duke bashkuar tė gjitha energjitė, qė tė dalim me sukses nė zgjedhje”.

Adi Shkėmbi

Meta pėrshėndet fitoren e tė majtėve nė Austri

Kryetari i LSI-sė, Ilir Meta pėrshėndeti dje fitoren e zgjedhjeve parlamentare nė Austri nga ana e Partisė Socialdemokrate (SPO).

Nė njė deklaratė pėr mediat, Meta u shpreh se “fitorja e socialdemokratėve nė Austri shėnon njė sukses tė ri tė socialdemokracisė europiane, vlerat dhe politikat e tė cilės qėndrojnė nė themel tė vetė Bashkimit Europian. Kjo fitore forcon pozitat qeverisėse tė socialdemokratėve nė kontinentin tonė”.

“Marrėdhėniet e shkėlqyera midis LSI dhe SPO-sė do tė ndikojnė pozitivisht nė forcimin e marrėdhėnieve miqėsore midis Shqipėrisė dhe Austrisė. Jam i sigurt se nėn drejtimin e Dr. Gusenbauer dhe SPO-sė, Austria do tė pėrballojė me sukses sfidat e brendshme dhe rritjen e konsolidimin e rolit tė saj ndėrkombėtar”, tha zoti Meta.

Berisha nė Luksemburg pėr zhvillimet e politikave rajonale

Kryeministri Sali Berisha u nis dje nė mesditė, pėr njė vizitė nė Strasburg, me ftesė tė Presidentit tė Asamblesė Parlamentare tė Kėshillit tė Evropės, zotit Rene Van Der Linden.

Zyra e Shtypit pranė Kryeministrit bėri tė ditur se zoti Berisha do tė marrė pjesė nė njė seancė diskutimesh mbi zhvillimet e politikave rajonale dhe tė bashkėpunimit nė Ballkanin Perėndimor.

Nė kėtė sesion do tė marrin pjesė edhe disa kryetarė shtetesh dhe qeverish tė vendeve tė tjera tė Ballkanit Perėndimor.

Rama kėrkon unitet brenda socialistėve

Kryetari i Partisė Socialiste, Edi Rama, kėrkoi gjatė njė takimi me strukturat e kėsaj partie nė qytetin e Lezhės unitet brenda rradhėve tė socialistėve.

Nė vazhdėn e takimeve qė po zhvillon me strukturat e PS nė rrethe tė ndryshme tė vendit, gjatė takimit tė zhvilluar nė Lezhė, kreu socialist tha se “PS duhet tė jetė njė trup dhe njė mendje pėr tė pėrballuar vėshtirėsitė qė paraqesin sfidat e ndryshimit tė vendit”.

Duke i cilėsuar zgjedhjet e ardhshme lokale si preludi i zgjedhjeve parlamentare, Rama tha se “sa mė shumė socialistė tė jenė bashkė, aq mė e lehtė ėshtė fitorja nė kėto zgjedhje”.

Nė fjalėn e tij para tė pranishmėve Kryetari i PS-sė kėrkoi njė pjesėmarrje sa mė tė lartė tė gruas nė forumet e partisė. Nė kėtė kuadėr zoti Rama premtoi se nė listat pėr kėshilltarė bashkiake apo komunarė, kandidatet gra do tė pėrbėjnė rreth 50 % tė kėtyre listave.

Gjatė ditėve tė fundit kreu socialist Edi Rama ka ndėrmarrė njė tur takimesh nė disa qytete kryesore tė vendit si nė Durrės, Elbasan, Korēė, Pogradec, ku ka kėrkuar angazhimin e tė gjitha strukturave pėr fitimin e zgjedhjeve tė ardhshme lokale.

Presidenti pret iniciatorėt e nismės pėr mbrojtjen e kompanisė ajrore tė presidentit

Moisiu pėrgėzon “Aksionin Civil” pėr “Albatros”-in

Presidenti i Republikės, Alfred Moisiu, priti ditėn e djeshme pėrfaqėsues tė lėvizjes “Aksioni Civil”, tė cilėt kanė vėnė nė qendėr tė veprimtarisė sė tyre, mbrojtjen e kompanisė ajrore nė pronėsi tė familjes sė presidentit. Kėrkesa pėr takimin ėshtė bėrė nga pėrfaqėsuesit e kėsaj lėvizjeje, njė grup gazetarėsh dhe pėrfaqėsues tė njė organizate tė njohur pėr suportin e dhėnė ndaj kryetarit tė partisė kryesore opozitare.

Zyrtarisht, pėrfaqėsuesit e kėsaj lėvizjeje kanė shprehur shqetėsimin pėr tė ashtuquajturin presioni qė po i bėhet kompanisė “Albatros”. “Pėrfaqėsues tė lėvizjes “Aksioni Civil”, tė cilėt morėn fjalėn, i paraqitėn shqetėsimin Presidentit tė Republikės pėr zhvillimet e fundit nė Shqipėri, pėrsa i pėrket kėrcėnimit tė pavarėsisė sė institucioneve, qė janė garantuese tė lirisė, demokracisė dhe tė drejtave tė njeriut dhe shprehėn mbėshtetjen e tyre, me tė gjitha mjetet demokratike, pėr ruajtjen e pavarėsisė institucionale dhe tė demokracisė, nė pėrputhje tė plotė me Kushtetutėn e vendit.

Me rastin e kėtij takimi, presidenti Moisiu i ka transmetuar tė pranishmėve dhe mesazhet e marra gjatė punimeve tė “Forumit pėr Demokracinė” tė organizuar nė Nju Jork nga presidenti amerikan, Xhorxh W. Bush. Nga kėto mesazhe, ndėr tė tjera u vu nė dukje nevoja e intensifikimit tė aktivitetit tė shoqėrive civile dhe bashkėpunimit tė ndėrsjelltė pėr kapėrcimin e amnezisė sė opinionit publik, tė trashėguar nga njė sistem diktatorial drejt njė shoqėrie tė lirė, tė zhvilluar dhe demokratike, po ashtu dhe pėr rritjen e vetėdijes dhe angazhimit qytetar kundėr shkeljeve qė rrezikojnė ose deformojnė demokracinė, si dhe kundėr fenomeneve negative, qė shqetėsojnė sot qytetarin”, - thuhet nė njė njoftim tė Presidencės.

Socialistėt vazhdojnė tė mos debatojnė pėr asnjė projektligj, pėr asnjė amendim, por tė provokojnė debate dhe bojkote

Opozita bojkoton sėrish Kuvendin

Seanca e djeshme plenare kaloi mes debatesh tė ashpra dhe ndėrprerje tė herėpashershme tė saj nga ana e drejtuesve tė seancės. Deputetėt e opozitės kėrkuan pėrsėri dje ngritjen e njė komisioni hetimor qė do tė verifikonte pasurinė e kryeministrit Berisha. Kryetari i grupit parlamentar tė PS-sė, Pandeli Majko, theksoi se grupi parlamentar i PS-sė nuk do tė tėrhiqej nga kėrkesa e tij kushtetuese pėr tė hetuar kryeministrin. Deputeti i PS-sė, Ēlirim Hysa, deklaroi dje se, opozita kishte tė dhėna pėr lidhje nepotike tė Berishės. Sipas Hysės, qeveria ėshtė e pėrfshirė nė konflikt interesash dhe deputet e PD-sė rendin pas tenderave. Debatet nė sallė u shtuan, kur zv.kryeministri, Ilir Rusmali, mbajti fjalėn e tij dhe tha se, nė Elbasan thuhet se, njė deputeti tė PS-sė nga kjo zonė duhet t`i hiqet imuniteti, sepse ėshtė me aftėsi tė kufizuara. Deputetėt e grupit tė PS-sė reaguan ashpėr ndaj kėtij qėndrimi, duke protestuar dhe rrethuar foltoren, ku zv.kryeministri, Rusmali, po vazhdonte tė fliste. Kryetari i grupit tė PS-sė, Pandeli Majko, theksoi se, nuk ėshtė e drejtė qė njė pėrfaqėsues i lartė i qeverisė tė fyejė deputetėt mė tė vjetėr se ai. Zv. kryeministri, Rusmali, shpjegoi se fjalia qė ai kishte thėnė ishte njė thashethem, tė cilin e kishte shprehur pėr tė treguar se, jo ēdo gjė ēfarė thuhet pėr deputetėt dhe qeverinė ėshtė e vėrtetė. Por edhe pas kėtij shpjegimi, deputetėt e PS-sė nuk ndaluan protestėn. Sipas tyre, zv.kryeministri duke mos pėrmendur emėr deputeti nė fjalėn e tij, kishte fyer tė gjithė deputetėt socialistė tė qarkut tė Elbasanit dhe pėr kėtė duhet tė merreshin sanksione nga ana e kryetares sė Kuvendit. Nė seancėn e djeshme deputetėt e opozitės nuk morėn pjesė nė miratimin e disa projektligjeve qė ishin nė rendin e ditės dhe duke u ngritur nė kėmbė protestuan pranė foltores sė Kuvendit.

Fatjona Mejdini

Replika:

Ndriēim Hysa

“Ne duam verifikimin e pasurisė sė vajzės sė Berishės. Mbesa e gruas sė kryeministrit ėshtė drejtoreshė e Sigurimeve Shoqėrore. Nipi i tij drejton kompaninė “AMBO”. Ministrat janė kryeservilė dhe deputetėt e PD-sė bredhin pas tenderave”.

Ilir Rusmali

“Isha nė Elbasan dhe aty thuhej qė Kuvendi tė bėjė njė seancė tė veēantė dhe t`i heqė mandatin njė deputeti socialist se ėshtė me aftėsi tė kufizuara”.

Ndriēim Hysa

“Le tė mė thotė servil e hajdut, po jo i metė. Ti s`ke burrni, se ti nuk kandidove nė Elbasan nga frika”.

Ilir Rusmali

“Shumica e fjalėve qė thuhen pėr ne nuk janė tė vėrteta. Ky ishte qėllimi i asaj ēfarė unė doja tė thoja. Ajo ēfarė thashė, normalisht qė ka qenė njė thashethem i sajuar”.

Bojkoti socialist shmang debatin pėr integrimin

Deputetėt nė Kuvend nuk arritėn tė debatonin ditėn e djeshme nė lidhje me marrėveshjen e Stabilizim-Asocimit, edhe pse kjo pikė ishte parashikuar nė rendin e ditės. Deputetėt e opozitės, tė cilėt kishin bėrė edhe kėrkesėn pėr debat nė lidhje me kėtė ēėshtje, theksuan se nuk mund tė debatonin pėr kėtė ēėshtje nė momentin qė nė sallė nuk ishte i pranishėm kryeministri Berisha. Kryetari i grupit tė Partisė Demokratike, Bamir Topi, theksoi se kishin qenė deputetėt e opozitės qė nė komisionin pėr Integrimin kishin kėrkuar qė debati pėr marrėveshjen e Stabilizim-Asocimit tė zgjatej mė shumė nė kohė dhe tė mos zhvillohej vetėm pėr 30 minuta. Sipas Topit, duke pretenduar se opozita do tė kėrkonte ta zhvendoste debatin nė njė ditė tjetėr, ku do tė merrte mė shumė kohė, kryeministri Berisha nuk ishte nė sallė. Kreu i grupit tė PD-sė, Topi, theksoi se seanca me debat pėr MSA-nė duhej tė zhvillohej nė njė ditė tjetėr dhe opozita mund tė merrte mė shumė kohė pėr tė debatuar nė kėtė seancė.

KRONIKA

Krim-Personazh/ Kishte kėrkuar tė kishte njė mjet identifikimi me moshė tjetėr

Falsifikoi dokumentet,

ndjekje penale Inis Gjonit

Personazhi i pėrfolur mė parė edhe pėr njė “video-skandal” do tė ndiqet penalisht pėr “falsifikim tė dokumenteve”, ndėrsa punonjėsja e Njėsisė Bashkiake Nr. 7 nė kryeqytet, Tatjana Male, akuzohet dhe do tė ndiqet pėr falsifikim tė akteve tė gjendjes civile

Inis Gjoni ridel nė skenė, por jo pėr aktrim apo pėr kėngė, por pėr veprėn penale tė falsifikimit. Kėtė vendim e bėrė publik dje, policia e Tiranės, ndėrkohė qė, me regjisoren, nė tė njėjtėn akuzė ėshtė edhe punonjėsja e Bashkisė, e cila ka ndihmuar tė realizohet kėrkesa e 30-vjeēares sė njohur, pėr tė falsifikuar dokumentacionin. Zbulimi ėshtė kryer nė sportelet e Komisariatit nr. 2, vend nė tė cilin kėngėtarja, regjisorja dhe e hetuara pėr njė skandal tė publikuar nė njė video-celular, tentonte tė pajisej me njė tjetėr mjet identifikimi. Nė tė dhėnat e shėnuara nė formularin e plotėsuar prej saj si dhe referuar certifikatės personale tė saj, ėshtė zbuluar se, mosha e shėnuar nė certifikatė nuk pėrkon me tė dhėnat e tjera, tė regjistruara pėr tė njėjtin emėr. Paqartėsitė janė komunikuar nė seksionin e krimit ekonomiko-financiar, ku ėshtė punuar edhe pėr identifikimin e personit qė ka plotėsuar tė dhėnat. Kėshtu, Inis Gjoni do tė ndiqet penalisht pėr “falsifikim tė dokumenteve”, ndėrsa punonjėsia e Njėsisė Bashkiake Nr.7 nė kryeqytet, Tatjana Male, akuzohet dhe do tė ndiqet pėr falsifikim tė akteve tė gjendjes civile.

Inis Gjoni nė pėrballjet me drejtėsinė... 

Tashmė, 30-vjeēarja Inis Gjoni nuk ėshtė mė vetėm personazhi i skenės dhe i televizionit, por edhe njė person qė do tė ndiqet penalisht pėr falsifikim dokumentesh. E pėrfshirė nė rrethin e personave VIP, Gjoni, para pak muajsh u pėrfshi nė njė skandal qė pėr iniciues kishte tė dashurin e saj, tė pandehurin kryesor tė grupit tė etiketuar “Kompas”, Arjan Selimin. E ndėrsa pėr dėmshpėrblimin material tė videoincizimit tė publikuar vajza e ekraneve kėrkoi nga drejtėsia shqiptare shumėn prej 500 000 eurosh, ėshtė policia qė menjėherė pas pretendimit tė saj, i bllokon automjetin luksoz, me tė cilin udhėtonte. Makina “BMW” e riktheN edhe njėherė tjetėr emrin e saj nė qarqet policeske, pasi informacionet e bluve ēuan nė dyshimet mbi trafikimin e mjetit. Ende pa u konsoliduar e vėrteta mbi makinėn e saj, ėshtė sėrish policia, kėsaj radhe e Komisariatit nr. 2 qė e vendos 30-vjeēaren para hetimeve, madje, duke e dėrguar pėr ndjekje penale.

Burimet zyrtare janė tė rezervuara nė lidhje me dyshimet e pikasura pėr pajisjen e artistes me dy pasaporta dhe guximin e saj pėr tė falsifikuar ditėn e lindjes, por bėhet e ditur se, do tė jetė prokuroria ajo qė do tė zbradhė edhe arsyet qė kanė ēuar regjisoren nė aplikimin pėr pasaportė tjetėr.

Video-incizimi dhe misteri i skandalit...

Nė fillim-majin e kėtij viti, Tirana u trondit si rrallėherė tjetėr nga njė pamje qė vėrtitej nėpėr celularėt e shumė personave. Ndėrsa nė njė minutazh prej 2.30 sekondash, ku shfaqet pamja e saj duke thithur kokainė, u shpėrnda nė mbi dhjetė mijė telefona, dalja e pamjeve futi nė jo pak sherr Prokurorinė e Pėrgjithshme dhe Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda. Buja, me tė cilėn u pėrcoll shfaqja e videos intime, u dyfishua me mundėsinė e nxjerrjes nga autoritetet qė e posedonin provėn materiale, qė prej kohės kur ishte vėnė nė pranga Arjan Selimi, i akuzuari pėr trafik droge dhe i njohur publikisht si i dashuri i Inis Gjonit. Ndėrsa Sollaku hodhi akuza tė drejtpėrdrejta ndaj kryegjyqtarit, Sandėr Simoni, zyrtarisht u saktėsua se, materiali ishte gjetur nė celularin personal tė Selimit, sekuestruar natėn e arrestimit tė tij. Policia dhe prokuroria thanė se, bashkė me telefonin janė sekuestruar edhe shumė kaseta video, por nuk janė marrė si provė materiale, ndėrsa pamjet me lėndė narkotike, u pretendua se pėrveē faktit qė shėrbenin pėr provė, implikonin edhe Gjonin nė kėtė hetim. 

Narkotikėt/ Pranga Agim Hoxhės, i gjendet drogė dhe “Zastava”

Ndėrsa udhėtonin nė njė makinė luksoze, pesė persona kanė pėrfunduar mesnatėn e sė hėnės nė polici. Pėrveē tyre, nė “Rang Rover”-in luksoz, ėshtė gjetur kokainė, heroinė, hashash dhe njė pistoletė “Zastava”, ndėrsa nė timonin e automjetit u gjend i shėnjestruari i policisė, Agim Hoxha. I proceduar edhe mė parė pėr tė njėjtėn vepėr penale, 32-vjeēari Hoxha, kėsaj radhe ka qenė nėn shoqėrinė e njė 18- vjeēareje, nė ēantėn e sė cilės ėshtė gjetur edhe sasia e lėndės narkotike. Bashkė me ta nė makinė udhėtonin edhe tre persona tė tjerė, tė cilėt, pasi janė shoqėruar nė komisariat, janė lėnė tė lirė, pasi policia ka konstatuar se nuk ishin tė implikuar nė veprimtarinė kriminale tė Hoxhės dhe tė M. Selitės. Ndaj tyre, blutė e Komisariatit nr. 2 morėn masėn e “arrestit nė flagrancė, pėr trafik tė lėndėve narkotike” dhe “armėmbajtje pa leje”. Mė pas, policia ka ushtruar edhe kontroll nė banesat e Hoxhės, ku ka gjetur edhe materiale tė tjera, tė cilat kishin lidhje me aktivitetin e tij kriminal.

Arrestimi...

Pasi kanė dalė nga njė “pub”, nė zonėn e Komunės sė Parisit, Agim Hoxha dhe katėr personat e tjerė, kanė hipur nė “Rover”-in, pronė e Hoxhės, dhe janė nisur nė drejtim tė rrugės “Sami Frashėri”. Agjentė tė policisė kriminale tė Komisariatit nr. 2 si dhe agjentė tė antidrogės i janė vėnė pas makinės dhe e kanė ndaluar pikėrisht nė kėtė rrugė. Pas “riteve” tė zakonshme, policėt kanė kėrkuar tė ushtrojnė kontroll automjeti. Nė ēantėn e vajzės qė gjendej nė sediljen e parė tė “Rover”-it, policia ka gjetur dhe sekuestruar 450 gr. heroinė si dhe 250 gr. kokainė. Kontrolli ka vazhduar me bllokimin e pistoletės qė mbante Hoxha me vete dhe qė ishte pa leje. Ndėrsa janė shoqėruar pėr nė polici tė pesė personat, blutė kanė shkuar nė shtėpitė e Hoxhės, duke ushtruar kontroll. Burimet zyrtare bėjnė tė ditur se, nė njė banesė qė Hoxha mbante me qira, u gjend sasi tjetėr lėnde narkotike, heroinė, kokainė dhe hashash, ndėrkohė, i njėjti kontroll ėshtė ushtruar edhe nė banesėn e Selitės. Policia njofton se, edhe nė shtėpinė e 18-vjeēares sekuestruan sasi lėnde, ndaj, sipas burimeve, po hetohet intensivisht pėr emra tė tjerė, tė implikuar nė kėtė grup kriminal.

Shkurt

Konsullata greke nė Gjirokastėr “pajis”shtetas me viza false

Kontrollorėt e Rinasit kanė kthyer dy ditė mė parė 6 shtetas, tė cilėt tentonin tė kalonin kufirin me viza greke tė falsifikuara. Udhėtarėt e kthyer mbrapsht mėsohet se, pėr tė siguruar njė vizė, kishin paguar shumėn prej 3500 eurosh, shumė e njohur kjo tashmė edhe nga policia e shtetit dhe tė gjitha instancat e tjera tė drejtėsisė. Pas verifikimeve dhe dėshmive tė tyre nė komisariatin policor tė Rinasit, tė rinjtė kanė treguar para agjentėve tė Krimit tė Organziuar edhe vendin nė tė cilin kishin bėrė tė mundur gjetjen e tregut tė vizave greke “Schengen”. Tė kthyerit kanė thėnė se vizat janė nxjerrė nė Konsullatėn greke tė Gjirokastrės dhe se ata nuk ishin nė dijeni tė tė qenurit tė tyre falso. Zyrtarisht, saktėsohet se, vazhdon puna e mėtejshme nė bashkėpunim me Prokurorinė e Rrethit Gjyqėsor, Tiranė, pėr identifikimin e personave tė pėrfshirė nė kėtė rrjet trafiku klandestinėsh.

Zbardhet plagosja nė “Rozafa Club”

Policia dhe prokuroria e Tiranės kanė zbardhur tė gjitha detajet e sherrit tė ndodhur dy netė mė parė nė “Rozafa Club”. Zėnka qė mė pas ka degjeneruar nė rrahje dhe plagosje tė rėndė, zyrtarisht mėsohet se shkak ka patur njė motiv banal mes bodyguard-ėsh, tė cilėt kanė kėrkuar ndėrrime turnesh mes njėri-tjetrit. Gjergj Qehajaj ėshtė “viktimizuar” nga tre persona, pasi nuk ka pranuar tė ndryshojė orarin e shėrbimit tė tij. Burimet e policisė bėjnė tė ditur se mbi 30-vjeēarin ėshtė qėlluar disa herė me thika nga tre persona. Policia ka prangosur njėrin prej tyre, orė mė vonė, Afrim Skanėn, 34 vjeē, ndėrsa janė tė shpallur nė kėrkim edhe dy bashkėpunėtorėt e tij. Ndėrsa Qehajaj gjendet nė spital, tre tė akuzuarit e tij dhe tė policisė do tė vihen para drejtėsisė pėr “vrasje me dashje nė bashkėpunim, tė mbetur nė tentativė”.

Bashkėshorti i Irena Selit pohon pėrmes avokatit veprėn

Agim Musho: “Po, e

kam goditur vjehėrrin”

Sipas akuzės, pas njė debati mes dhėndėrrit dhe vjehėrrit, ky i fundit goditet nė kokė nga Agim Musha, duke marrė njė plagė tė lehtė

Agim Musho, ish-bashkėshorti i gruas sė zhdukur qė prej dy vjetėsh, Irena Selit, ka pranuar tė ketė qėlluar ish-vjehėrrin e tij, Xhemal Seli. Fakti ėshtė pohuar nė Gjykatėn e Tiranės dje, kur ka nisur edhe gjyqi nė ngarkim tė Mushos. Ky i fundit akuzohet pėr tentativė vrasjeje, ndėrsa ėshtė lėnė i lirė pėr kėtė akuzė. Avokati mbrojtės i Agim Mushos ka deklaruar se klienti i tij ėshtė fajtor, duke pėrfituar kėshtu gjykim tė shkurtuar dhe nė fund, uljen e njė tė tretės sė dėnimit. Prokuroria e kryeqytetit ka ngritur mbi Mushėn akuzat e vrasjes sė mbetur nė tentativė dhe kundėrshtim tė punonjėsve tė policisė. Sipas prokurorisė, pasditen e 29 marsit, Agim Musha dhe djali i tij, Bruno, kanė shkuar nė shtėpinė e vjetėr tė tyre, qė ndodhet nė rrugėn “Irfan Tomini”, pėr tė dėrguar disa rroba tė tyre, pasi do niseshin pėr nė Gjermani. Nė shtėpi banonte babai i tė zhdukurės, Xhemal Seli. Aty, sipas akuzės, pas njė debati mes dhėndrrit dhe vjehėrrit, ky i fundit goditet nė kokė nga Agim Musha, duke marrė njė plagė tė lehtė. Ka qenė fqinji i Xhemal Selit, ai qė ka lajmėruar policinė pėr ngjarjen, e fill pas kėtij lajmėrimi, punonjėsit e komisariatit numėr 2 kanė mbėrritur nė vendin ku ndodhi ngjarja. Ata arrestuan nė kushtet e flagrancės Agim Mushėn dhe djalin e tij, tė cilin mė pas e liruan. Sipas plakut 73-vjeēar, Xhemal Seli, ai po ngjiste shkallėt e pallatit, kur u qėllua nga dhėndrri, Agim Musha, me njė send tė fortė nė kokė dhe mė pas ka humbur ndjenjat.

Historia

Pas kėsaj historie, Musho ėshtė lėnė sėrisht i lirė, por viktima e tij ka marrė njė automatik “kallashnikov” dhe ėshtė nisur pėr tek shtėpia e Mushos, me qėllim pėr ta vrarė. 73-vjeēari, aktualisht ndodhet nė dhomat e paraburgimit pėr vrasje tė mbetur nė tentativė. Familja Seli dyshon se Agim Musho ėshtė vrasėsi i vajzės sė tyre, Irena Selit. Sipas organit tė akuzės, nga kqyrja e kryer prej ekspertėve tė policisė kriminale, nė pjesėn e pasme tė kokės sė Selit, dukej qartė njė ēarje e shkaktuar me njė send tė fortė dhe tė mprehtė. Pikėrisht pėr kėtė shkak, inspektorėt e policisė kriminale tė komisariatit nr.2 kanė vendosur tė kėrkojnė edhe njė ekspertim mjeko-ligjor tė tė dėmtuarit. Pas marrjes sė informacionit mbi ngjarjen dhe marrjes sė dėshmive tė personave qė kishin qenė dėshmitarė nė vendin e ngjarjes, policia ka nisur gjurmimin e Agim Mushos. Ky i fundit, pasi ėshtė ndaluar dhe pasi ka kaluar disa javė nė paraburgim ėshtė lėnė i lirė, ndėrsa ēėshtja nė ngarkim tė tij ka qenė nė hetim.

Irena Seli u zhduk nė portin e Durrėsit

Irena Seli, ish-bashkėshortja e Agim Mushos ėshtė zhdukur pa asnjė gjurmė mė 16 dhjetor tė vitit 2004 dhe qė nga ajo ditė, pėr fatin e saj nuk dihet asgjė. Sipas bashkėshortit tė saj, Agim Musha, e shoqja ka zbritur nė portin e Durrėsit, ku ka gjetur momentin dhe ėshtė larguar, por familjarėt e Irenės pohojnė se, deri mė tani nuk kanė takuar asnjė njeri, qė ta ketė parė Irenėn, duke zbritur nga trageti i linjės sė Triestes. Ata frikėsohen pėr fatin e saj, pasi qė prej kėsaj dite nuk ėshtė bėrė mė e gjallė. Kjo ēėshtje ėshtė klasifikuar tashmė si rrėmbim personi edhe pse ka pak prova. Prokuroria ndodhet ende larg ngritjes sė akuzės pėr ndonjė person.

Simoni-Bumēit:

Tė pėrmirėsohet niveli i avokatėve “kryesisht”

Profesionalizėm dhe eksperiencė, kėto janė dy gjėrat qė kreu i Gjykatės pėr Krime tė Rėnda, Sandėr Simoni, i ka kėrkuar Ministrisė sė Drejtėsisė. Me anė tė njė letre nė rrugė zyrtare, Simoni ka kėrkuar ndryshimin e kritereve tė pranimit tė avokatėve kryesisht. Pas shumė pengesash qė kėta avokatė kanė sjellė nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda ka reaguar edhe kreu i kėtij institucioni. Mungesa e tyre nė seanca gjyqėsore dhe mungesa e profesionalizmit nė ēėshtjet delikate, tė cilat shqyrtohen nė kėtė gjykatė, kanė bėrė qė zgjatja e shqyrtimeve gjyqėsore tė rritet mė shumė ēdo vit. Kreu i Krimeve tė Rėnda ka deklaruar dje se, nė listėn e avokatėve qė zgjidhen kryesisht ekzistojnė avokatė, tė cilėt nuk plotėsojnė kriteret e mjaftueshme pėr tė mbrojtur njė tė mitur ose njė person, qė ka kryer njė vepėr tė rėndė penale. Simoni ka shtuar mė tej se, “mjafton qė njė person tė ketė njė licencė avokati dhe ai futet nė listėn e avokatėve, qė mbrojnė tė pandehurit qė nuk kanė mundėsi financiare. Njė tjetėr kėrkesė qė kjo gjykatė i ka bėrė Ministrisė sė Drejtėsisė ėshtė edhe ndryshimi i pagesės sė kėtyre avokatėve. Pėr tė ndihmuar prurjen e avokatėve tė caktuar, nė rast se familjarėt e tė pandehurit nuk kanė burime tė mjaftueshme financiare, pėr tė pėrballuar shpenzimet, kreu i Krimeve tė Rėnda ka kėrkuar qė tė rriten edhe tarifat me tė cilat paguhen kėta avokatė. Kėshtu, akualisht avokatėt paguhen me tarifa minimale. Kjo bėn qė edhe avokatėt profesionistė apo me eksperiencė tė gjatė pune tė mos afrohen nė listėn e avokatėve kryesisht. Sipas Simonit, kjo kategori avokatėsh paguhet ende me tarifat e disa viteve me parė, ndėrsa rritja e pagesės do t'i motivojė ata edhe mė tepėr nė punėn e tyre. Aktualisht, njė avokat i zgjedhur kryesisht pėr njė proces gjyqėsor nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda paguhet nga 500 deri nė 1 mijė lekė tė reja pėr seancė.

Vjedhja te Juridiku, nis gjyqi pėr Sporean

Gjyqi nė ngarkim tė Ferdinand Sporeas, i cili akuzohet pėr shitjen e tezės sė konkursit tė pranimit nė Fakultetin e Drejtėsisė ka nisur dje nė Gjykatėn e Tiranės, ndėrsa ėshtė shtyrė pėr tė njoftuar tė pandehurin. Prokuroria ka ngritur mbi Sporean akuzat e vjedhjes, shpėrdorimit tė detyrės dhe korrupsion pasiv. Sipas akuzės, 35-vjeēari Sporea, mėngjesin e 7 shtatorit ka kryer vjedhjen dhe shitjen e tezės sė provimit tek njė kandidat konkurues me njė ēmim prej 7 mijė eurosh. Organi i akuzės, pėr tė vėrtetuar autorėsinė ka sjellė para gjykatės dy fashikuj me rreth 1000 faqe, ku brenda tyre, sipas kėrkesės pėr gjykim janė deklarimet e dekanit tė Fakultetit Juridik, Kudret Ēela, pedagoges Mirela Bogdani, pedagogut Kristian Zela, anėtarit tė lėvizjes “Mjaft”, Besjan Pesha dhe vetė tė pandehurit Ferdinand Sporea. Ky i fundit ėshtė edhe i pyeturi nė cilėsinė e personit nėn hetim. Nė kėrkesėn pėr gjykim, tė paraqitur para gjykatės, thuhet se dekani Kudret Ēela, gjatė deklarimeve tė tij ėshtė shprehur se pėr vjedhjen dhe shitjen e tezės sė provimit pranues tė Fakultetit Juridik ėshtė njoftuar nga njė simpatizant i lėvizjes “Mjaft”, i cili i ka thėnė qė teza ėshtė shitur nga Ferdinand Sporea, me vlerėn 7000 euro.

Prokuroria lexon kėrkesen pėr gjykimin e Bashkim Kullės

Prokuroria e Krimeve tė Rėnda arriti qė pas disa muajsh tė lexojė kėrkesėn pėr gjykim ndaj shtetasit Bashkim Kulla. Ky i fundit ėshtė akuzuar pėr vrasjen me armė zjarri tė Learton Vathit. Nė seancėn e djeshme gjyqėsore, ku ishte i pranishėm vetė Kulla, dy prokurorėt e ēėshtjes lexuan aktakuzėn nė ngarkim tė tij dhe i kėrkuan gjykatės qė nė seancėn e radhės tė thirren pėr tė dėshmuar shtatė dėshmitarė. Ndaj tė pandehurit Bashkim Kulla rėndojnė akuzat e “vrasjes nė rrethana tė tjera cilėsuese” dhe “prodhimit dhe mbajtjes pa leje tė armėve tė gjuetisė dhe sportive”. Gjatė leximit tė kėrkesės pėr gjykim, i pandehuri ka debatuar me prokurorėt dhe me kryesuesin e seancės, duke pretenduar se akuza ndaj tij ishte e sajuar. Nė debat e sipėr, ai ka braktisur sallėn e gjyqit. Disa javė me radhė ėshtė shtyrė senaca e leximit tė kėrkesės pėr gjykim, pėr arsye tė ndryshme tė pretenduara nga i pendehuri. Sipas akuzės, Bashkim Kulla akuzohet se ka vrarė me armė zjarri vėzhguesin e Partisė Republikane, Learton Vathi, mė 3 korrik 2005, nė ambientet e shkollės 9-vjeēare “Hasan Prishtina”, nė Tiranė, ku po zhvillohej procesi i votimit pėr zgjedhjet nė Kuvendin e Republikės sė Shqipėrisė. Ai u arrestua mė 12 tetor 2005, nė ambientet e shtėpisė sė tij, nė periferi tė kryeqytetit, ku qėndronte i fshehur.

Kontrabanda e cigareve, vazhdojnė dėshmitarėt

Dy punonjės tė tjerė tė portit tė Durrėsit si edhe njė tjetėr dėshmitar janė paraqitur dje nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda, pėr tė dhėnė sqarimet e tyre nė lidhje me kontrabandėn e cigareve. Tė tre shtetasit e thirrur si dėshmitarė nė procesin e kontrabandės sė cigareve, ku tė akuzuar janė plot 21 tė pandehur dhe si organizator akuzohet tė jetė Leonard Koka. Ndėrsa dėshmitarėt e djeshėm kanė deklaruar se nuk kanė lidhje me kontrabandėn dhe netėt, kur janė shkarkuar anijet, ata kanė qenė nė punė, por nuk ka qenė detyra e tyre tė kontrollonin dokumentet e mallit. Janė 21 tė pandehur, tė cilėt kanė mbi shpinė akuzėn e bashkėpunimit nė trafikun e cigareve kontrabandė, mall, pėr tė cilin paguhet akcizė. Nė portin e Malit tė Zi, si destinacion i mallit ėshtė deklaruar porti i “Portstaidit” nė Egjipit. Nga dokumentacionet, rezulton se anija ka qenė e ngarkuar me 78.962 kilogramė cigare.

Gomone nė Puglia, 200 kilogramė hashash nė bord

Njė tjetėr gomone ėshtė kapur nė brigjet italiane, por kėsaj here e mbushur me hashash. Sipas mediave italiane, njė gomone ėshėt sekuestruar nė brigjet e Puglias. Nė bord tė gomones, Guardi di Financa ka mundur tė shohė 5 persona, katėr prej tyre janė larguar me shpejtėsi nė kėmbė, ndėrsa njėri prej tyre ka mundur tė humbasė gjurmėt me not. Gjithnjė sipas mediave italiane, nė gomone policia ka gjetur plot 200 kilogramė hashash. E gjithė sasia e drogės ėshtė bllokuar, ndėrsa ėshtė duke u ekzaminuar e gjithė gomonia. Vetėm tre ditė mė parė, policia italiane kapi njė gomone me 9 klandestinė nė bord. Ajo ishte nisur nga brigjet shqiptare, ndėrsa skafisti ėshtė arrestuar. Gomonia e djeshme ėshtė e dyta qė kapet pas njė periudhe tė gjatė kohore, qė pas vendosjes nė fuqi tė ligjit pėr ndalimin e skafeve dhe mjeteve lundruese.

EKONOMIA

Norma e interesit nuk do tė rritet, megjithėse 300 milionė USD do tė futen si investime nė ekonomi

BSH, nuk rrit normėn e depozitave, s’ka rrezik pėr inflacion

Ekonomia do tė vijojė tė ecė me ritmin qė kishte, pra kreditimi pėr ekonominė nga bankat do tė jetė me po atė ritėm ( tė lartė, mbi parashikimin) dhe paratė do tė vijojnė tė kenė njė kahje mė shumė nga bankat tek ekonomia, sesa e kundėrta

Ulja e inflacionit nė muajin e kaluar, nga tre presje dy pėr qind, nė tre presje njė pėr qind ka bėrė qė Banka e Shqipėrisė tė mos marrė nė konsideratė faktin e rritjes sė interesit tė depozitave. Siē ishte bėrė e njohur nė muajin korrik, inflacioni arriti nė tre presje dy pėr qind, duke shfaqur njė lloj kėrcėnimi pėr ēmimet dhe Banka e Shqipėrisė, duke i ndjerė presionet inflacioniste kishte rritur normėn e interesit tė depozitave nga pesė, nė pesė presje njėzet e pesė pėr qind. Banka e kishte marrė kėtė masė, duke mendusr se paratė do tė kishin interes tė shkonin nė banka dhe tė mos pėrdoreshin nė ekonomi. Kjo, nė njė farė mėnyre do tė bėnte qė inflacioni tė mos rritej. Nė fakt, zhvillimet e muajit tė fundit, kur qeveria ka hyrė nė njė fazė tė rėndėsishme tė investimeve publike dhe pritet qė ajo tė disbursojė rreth treqind milionė euro janė qetėsuese dhe fashisin rrezikun e rritjes sė inflacionit. Banka e Shqipėrisė, duke e parė se inflaciuoni nuk u rrit mė, madje u ul, vendosi tė mos e rrisė normėn e interesit tė depozitave. Kjo do tė bėjė qė ekonomia do tė vazhdojė tė ecė me ritmin qė kishte, pra kreditimi pėr ekonominė nga bankat do tė jetė me po atė ritėm (tė lartė, mbi parashikimin)  dhe paratė do tė vijojnė tė kenė njė kahje mė shumė nga bankat tek ekonomia sesa nga e kundėrta. Kur banka mori vendimin pėr tė rritur normėn e interesit tė depozitave, ajo nė tė vėrtetė kėrkonte qė ritmi i daljes sė parave nga bankat pėr nė ekonomi tė ishte mė i ulėt dhe nė tė vėrtetė, ky ritėm mund tė thuhet se vijoi tė ecė si mė parė. Pra, ekonomia shqiptare, sėrish qarkulloi aq para dhe nė tė u investuan aq para sa edhe mė parė dhe inflaciuoni u ul, jo pėr shkak tė ndėrhyrjes sė bankės, por mė shumė, pėr shkak se presionet inflacioniste nuk ishin aq tė forta. Specialistė tė Ministrisė sė Financave, thonė se futja e njė sasie parash tė madhe nė ekonomi, kėta muajt e fundit, si investime nga buxheti do tė rrisin kėrkesėn, por megjithatė kjo nuk pritet tė ndikojė nė rritjen e inflacionit dhe ai do tė vijojė tė jetė nė segmentin e parashikuar, dy deri nė katėr pėr qind.

Ngrihet rrjeti parlamentar pėr Bankėn Botėrore

Parlamentarėt nga Evropa Juglindore kanė rėnė dakord qė tė krijojnė njė degė tė re tė Rrjetit Parlamentar nė Bankėn Botėrore (RPNBB) dhe synojnė tė konsultohen sė bashku, pėr sfidat e pėrbashkėta tė zhvillimit nė rajon. Nė takimin e kėsaj fundjave pranė Athinės, 40 parlamentarė nga Evropa juglindore diskutuan pėr sfidat e zhvillimit tė rajonit me pėrfaqėsues tė Bankės Botėrore, institucioneve evropiane, FMN-sė, Paktit tė Stabilitetit dhe akademikė aktivė nė rajon. “Ne e mirėpresim themelimin e degės sė Evropės juglindore tė RPNBB-sė”,- tha Nikos Christodoulakis, parlamentar grek, i cili bashkėdrejtoi takimin. “Nė Ballkan, qeveritė dhe politikanėt nuk janė mėsuar tė shkėmbejnė shpesh idetė dhe nė disa raste kanė ndodhur konflikte dhe keqkuptime. Sot, vendosja e komunikimit dhe konsensusit do t’i bėjė jehonė nevojės pėr reformė dhe bashkėpunim nė kėtė rajon. Prespektiva evropiane ėshtė baza e pėrbashkėt pėr njė dialog  politik nė rritje mes vendeve mbi ēėshtje tė tilla si  pėrmirėsimi i infrastrukturės, sigurimi i furnizimit me energji, krijimi i mė shumė vendeve tė punės, rritja e lėvizjeve dhe integrimi.” RPNBB-ja, me mbėshtetjen e Parlamentit grek dhe nė bashkėpunim me Bankėn Botėrore dhe fondacionin grek pėr Politikat Evropiane dhe tė Jashtme (FGPEJ), organizoi mbledhjen me temė, “Drejt njė hapėsire tė pėrbashkėt ekonomike nė Evropėn Juglindore”. Nė takim morėn pjesė parlamentarė nga Shqipėria, Bullgaria, Greqia, Kosova, ish-Republika Jugosllave e Maqedonisė, Rumania, Serbia dhe Turqia. I krijuar nė fillimet e vitit 2000, nė njė rrjet tė vogėl dhe informal, RPNBB-ja tashmė ėshtė zgjeruar dhe pėrfshin anėtarė nga 110 vende. Rrjeti ėshtė zgjeruar pėrmes krijimit tė katėr seksioneve kombėtarė dhe rajonalė nė Indi, Afrikėn Lindore, Japoni dhe Lindjen e Mesme/Afrikėn Veriore. Dega e Evropės Juglindore e RPNBB-sė e themeluar kėtė fundjavė ėshtė seksioni mė i ri i rrjetit. “Parlamentarėt luajnė njė rol jetėsor nė zhvillimin ekonomik tė vendeve tė Evropės juglindore”,- tha Shigeo Katsu, zėvendėspresidenti i Bankės Botėrore pėr rajonin e Evropės dhe Azisė Qendrore. Nė tė gjithė botėn, parlamentarėt mund tė jenė aktorė tė ndryshimit. Ata presupozohet se pėrfaqėsojnė nevojat dhe kėndvėshtrimet e votuesve tė tyre dhe mund tė kontribuojnė pėr hartimin dhe mbikqyrjen e zbatimit tė projekteve tė financuara nga Banka Botėrore.

Ēmimet, 0.1% rritje nė muajin gusht

Indeksi i ēmimeve tė konsumit ka shėnuar gjatė muajit gusht njė rritje prej 0.1 pėr qind krahasuar me muajin e kaluar. Ky indeks ka shkuar nė 108.94 pėr qind kundrejt muajit dhjetor 2001, i cili ėshtė muaji i referencės pėr matjen e kėtij indeksi. Sipas tė dhėnave tė INSTAT-it, ndryshimi vjetor nė muajin gusht pėr ēmimet e konsumit ėshtė 3.1 pėr qind, ndėrkohė qė njė vit mė parė, ky ndryshim ishte 2.3 pėr qind. Sipas tė dhėnave nga INSTAT-i, rritjen mė tė ndjeshme e ka patur rritja e ēmimit tė energjisė elektrike, e cila ėshtė rritur me 13.7 pėr qind dhe mė pas cigaret me 5.2 pėr qind. Nė tėrėsi, grupi “qira, ujė dhe lėndė djegėse” ka shėnuar njė rritje tė ēmimeve nė 4.3 pėr qind ku, pėrveē rritjes sė ēmimit tė energjisė elektrike, e cila ka sjellė peshėn mė tė madhe nė kėtė grup, vėrehet njė rritje edhe pėr materialet e ndėrtimit, tė cilat kanė shkuar nė 1.6 pėr qind. Gjithashtu, njė rritje tė ndjeshme kanė shėnuar edhe karburantet, duke u rritur me 2.6 pėr qind. Pėrsa i pėrekt uljes sė ēmimeve nė tėrėsi, grupi i ushqimeve shėnoi njė ulje tė ndjeshme, e cila shkon nė 2.9 pėr qind. Ulja mė e madhe vėrehet tek ēmimi i frutave, tė cilat janė ulur me 17.8 pėr qind, ku ēmimi i rrushit ėshtė ulur me 46.6 pėr qind. Po kėshtu edhe zarzavatet kanė shėnuar njė ulje prej 5.0 pėr qind, ku uljen mė tė madhe e kanė shėnuar bamjet me 48.4 pėr qind dhe mė pas vijojnė ēmimet e specave me 28.9 pėr qind, bishtajave me 17.9 pėr qind etj. Kėto ulje vijnė si pasojė e futjes nė sezonin e vjeshtės dhe rritjes sė prodhimit vendas pėr produktet bujqėsore sezonale. Po kėshtu edhe veshjet kanė shėnuar njė ulje prej 0.7 pėr qind, ndėrkohė qė kėpucėt janė ulur me 1.3 pėr qind.

Pushteti lokal do tė pėrcaktojė nivelin e taksės vendore

Ligji i ri pėr taksat vendore synon integrimin dhe pėrfshirjen nė kėtė ligj tė sistemit tė taksave vendore, tė taksės sė re vendore mbi biznesin e vogėl dhe tatimin e thjeshtuar mbi biznesin e vogėl, i cili ndryshon sipas kategorisė sė rretheve dhe intervalit tė xhiros sė biznesit. Ky projektligj parasheh qartė se do tė jenė organet kompetente tė bashkive dhe tė komunave, ato qė do tė pėrcaktojnė nivelin e taksės vendore. Nė bazė tė projektligjit tė paraqitur, taksa e re vendore mbi biznesin e vogėl bazohet nė dy detyrimet fiskale ekzistuese, taksėn vendore mbi biznesin e vogėl dhe tatimin e thjeshtuar mbi fitimin, duke u llogaritur si shumė e taksės fikse me prodhimin e tarifės aktuale tė tatimit tė thjeshtuar mbi fitimin, me vlerėn e mesit tė intervalit tė xhiros sė qarkullimit tė biznesit. Kjo shumė, sipas projektligjit, pėrcakton nivelin tregues tė taksės me tė cilėn do tė taksohet ēdo biznes, nė varėsi tė kategorisė sė rrethit dhe vėllimit tė xhiros, me pėrjashtim tė bizneseve tė cilat janė pėrjashtuar nga ky tatim. Specialistė tė financave shprehen se, zėvendėsimi i detyrimeve fiskale ekzistuese me taksėn e re vendore mbi biznesin e vogėl, lindi si domosdoshmėri pėr tė thelluar reformėn e decentralizimit fiskal pėr taksimin mbi biznesin e vogėl, jo vetėm si garantim i tė ardhurave pėr ēdo bashki e komunė, por edhe pėr tė shndėrruar qartėsisht sistemin e sotėm tė taksimit tė biznesit tė vogėl, nė njė taksė tė vėrtetė vendore, pėrkundrejt sė cilės bashkitė dhe komunat kanė kompetencė fiskale qė e ushtrojnė nė kufijtė e arsyeshėm tė dhėnė nga ligji, atė tė adoptimit tė nėnkategorive tė bazės sė taksės dhe tė nivelit tė saj nė intervalin 30%, tė ēdo niveli tregues tė kėsaj takse.  

Deri nė fund tė shtatorit, shitjet nė tregtinė me pakicė janė rritur me 38%

Rritja e shitjeve, rrit indeksin e punėsimit me 25%

Rritja e shitjeve dėshmon se ekonomia ėshtė duke qarkulluar mė shumė para dhe duke qenė se ka rritje tė kėrkesės dhe ofertės ka patur edhe rritje tė numrit tė njerėzve tė punėsuar

Shitjet nė ekonominė tonė, pėr nėntė mujat e parė tė kėtij viti janė rritur me rreth tridhjetė e tetė pėr qind krahasuar me vitin e kaluar. Tė dhėna nga Ministria e Financave bėjnė tė ditur se shitjet pėr tremujorin e tretė kanė pėsuar njė rritje tė ndjeshme, e cila ėshtė rreth dhjetė pikė pėrqindje. Gjatė gjithė kėtij viti, njė nga treguesit mė tė rėndėsishėm tė ekonomisė sė njė vendi, ai i shitjeve, ka pėsuar rritje. Kėsisoj, pėr gjashtė mujat e parė, ky tregues ishte njėzet e tetė presje tre pėr qind. Rritja e shitjeve, nga fundi i marsit nė fundin e qershorit ishte nė vlerėn e rreth nėntė pėrqindėve dhe tashmė, pėr tre muajt e tretė tė vitit, rritja vijon nė nivel edhe mė tė lartė. Tė dhėna nga Ministria e Financave bėjnė tė ditur se rritja e shitjeve gjatė periudhės sė verės me njė shkallė tė tillė ėshtė ndikuar edhe nga sezoni turistik, ku nė Shqipėri kėtė vit kishte njė numėr mė tė madh turistėsh dhe vizitorėsh se vitin e shkuar. Rritja e shitjeve dėshmon se ekonomia ėshtė nė rrugė tė drejtė dhe se nė duart e popullatės ka mė shumė para nė qarkullim. Rritja e shitjeve dėshmon edhe pėr rritje tė kėrkesės, gjė qė ėshtė mjaft e rėndėsishme, por nga ana tjetėr dėshmon edhe pėr rritjen e ofertės, sepse po tė shohėsh ēmimet vė re se oferta dhe kėrkesa janė rritur proporcionalisht. Instituti i Statistikave njoftonte pak kohė mė parė se indeksi i volumit tė shitjeve nė tregtinė me pakicė, nė tremujorin e dytė tė kėtij viti, arriti 217.3 pėr qind, kundrejt vitit bazė (1999=100). Krahasuar me tė njėjtėn periudhė tė vitit paraardhės, indeksi i volumit tė shitjeve nė tregtinė me pakicė ėshtė rritur 28.3 pėr qind. Instituti saktėson edhe grupet kryesore tė artikujve, tė cilėt janė shitur mė shumė nė pikėpamje sasiore. Kėsisoj, nė grupin “Artikuj tė pėrzier kryesisht joushqimorė”, indeksi i volumit gjatė tremujorit tė dytė 2006 ka njė rritje konstante me 4.5 pėr qind. Nė grupin “Pajisje tė ndryshme shtėpiake”, indeksi i volumit, kėtė tremujor ėshtė rritur 7.2 pėr qind krahasuar me tremujorin paraardhės. Ndėrkohė, kjo rritje e shitjeve ėshtė reflektuar edhe nė indeksin e punėsimit, ku indeksi i punėsimit nė “tregtinė me pakicė” ka arritur tė jetė rreth njėzet e pesė pėr qind mė i lartė se nė tė njėjtėn periudhė tė vitit tė kaluar.

Eksportet, 80 milionė USD, pėr 6 muaj

Eksportet e vendit tonė, pėr gjysmėn e parė tė kėtij viti arritėn nė rreth tetė miliardė lekė ose rreth tetėdhjet milionė dollarė amerikanė. Krahasuar me tė njėjtėn periudhė tė vitit tė shkuar kemi tė bėjmė me njė rritje me rreth njėzet e shtatė pėr qind tė eksporteve dhe krahasuar me njė muaj mė parė, kemi njė rritje tė eksporteve me rreth shtatė pėr qind. Pėr muajin paraardhės (maj) u importuan rreth dyqind e dyzet milionė dollarė mallra me rritje 12.9% nė krahasim me muajin maj tė 2005 dhe rritje 7.7%, nė krahasim me muajin prill tė kėtij viti. Sipas Institutit tė Statistikave, deficiti tregtar i kėtij muaji ėshtė mbi njėqind e shtatėdhjetė milionė dollarė, duke shėnuar njė rritje prej 7.5%, krahasuar me muajin paraardhės dhe njė rritje prej 8% krahasuar me muajin respektiv tė vitit tė kaluar. Tregtia me vendet e Bashkimit Europian zuri 70.6%. Partnerėt kryesorė tregtarė vazhdojnė tė jenė Italia dhe Greqia. Me Italinė eksporti ėshtė 73.6% dhe importi 31.9%, kurse me Greqinė, eksporti ėshtė 11.7% dhe importi 16.8%. Disa nga partnerėt tanė tregtarė me tė cilėt eksporti dhe importi ėshtė rritur janė: pėr eksportin, Britania e Madhe, Kroacia, Greqia, Italia etj. dhe pėr importin, Austria, Greqia, Italia, Britania e Madhe, etj. Krahasimi me muajin paraardhės pėr disa nga grupmallrat tregon qė eksporti i grupit “Ushqime, pije, duhan” u rrit 54.7%, “Materiale ndėrtimi dhe metale” u rrit 24.4%, “Tekstile dhe kėpucė” u rrit 14%, etj. Ndėrsa eksporti i grupit “Minerale, lėndė djegėse, energji elektrike” u ul 52.6%, “Makineri, pajisje dhe pjesė kėmbimi” u ul 24.9%, etj. Importi i grupit “Minerale, lėndė djegėse, energji elektrike” u rrit 42.7%, “Prodhime druri dhe letre” u rrit 23.4%, “Lėkurėt dhe artikujt prej tyre” u rrit 16.8%, etj. Ndėrsa importi i grupit “Materiale ndėrtimi dhe metale” u ul 6.2%, “Ushqime, pije, duhan” u ul 2.1%.

Pushimet jashtė vendit “pėrpijnė” 70 mijė persona

 
Numri i turistėve vendas, tė cilėt kanė pushuar prej fillimit tė kėtij sezoni veror nė pika turistike jashtė shtetit ėshtė rritur ne krahasim me vitin e kaluar. Sipas tė dhėnave rezulton se gjatė kėtij sezoni turistik, numri i shqiptarėve qė i kanė kaluar pushimet jashtė vendit, kap njė shifėr prej 69 826 personash. Interesi pėr tė kaluar pushimet jashtė vendit ėshtė nė rritje gjatė tri viteve tė fundit. Sipas burimeve pranė agjencive turistike, preferencat janė pėr tė kaluar pushime njėjavore nė Turqi dhe Malin e Zi, ku shqiptarėt shkojnė pa viza. Por njė numėr gjithnjė e mė i lartė vizitorėsh frekuentojnė edhe pikat turistike nė Greqi, Egjypt, Tunizi, Itali, Francė dhe Spanjė, ku agjencitė turistike marrin pėrsipėr sigurimin e vizave. Sipas vlerėsimeve tė Bankės sė Shqipėrisė, gjatė vitit 2005, turizmi ka gjeneruar rreth 692 milionė euro, flukse tė ardhurash nė shėrbime ose rreth 30 pėr qind mė shumė se eksporti i mallrave, si pasojė e rritjes si nė numrin e turistėve, ashtu edhe nė shpenzimet ditore tė tyre. Por ndėrkohė, sipas BSH-sė, shqiptarėt kanė shpenzuar nė udhėtimet e tyre jashtė shtetit rreth 478 milionė euro, duke pėrfshirė edhe personat qė nuk kanė shkuar pėr turizėm. Nė kuotėn e njė udhėtimi turistik pėrfshihen ēmimet e avionit (vajtje-ardhje) dhe ēmimet e hoteleve. Udhėtimi turistik nė Turqi, pėr njė periudhė dhjetėditore kushton mesatarisht rreth 700 euro pėr person nė hotele luksoze, ndėrsa nė hotelet mė tė lira pėr tė njėjtėn kohė qėndrimi, pagesa ėshtė rreth 400-500 euro pėr person. Ndryshe nga Turqia, pėr nė Mal tė Zi, udhėtimet turistike bėhen edhe tė organizuara nė grupe, pasi dhe ēmimet janė mė tė ulėta. Por ēmime mė tė larta ka pėr udhėtimet turistike nė shtete si Greqia, Spanja, apo Italia. Tė ardhurat nga shėrbimet e turizmit pėrforcojnė edhe njė herė faktin qė ky sektor po i krijon ekonomisė shqiptare oportunitete konkrete tregtare, pavarėsisht nga niveli i zhvillimit tė kėtij sektori.

KOMENTE

Mustafamania

Adrian Dule

“U mbars mali dhe polli njė mi” – thotė populli, kur gjėrat nisen me bujė e pompozitet dhe pėrfundojnė nė hiē, siē ndodhi edhe me “aksionin civil”. Nė fakt, dihej paraprakisht se kėshtu do tė pėrfundonte tėrė kjo mbarsje e kėtij mali tė sajuar nga politikano-mediaxhinjtė qė nuk i nėnshtrohen arsyes, por pėrfitimit personal dhe mllefit patologjik individual. E krijuar me nxitim, pėrpara filxhanėve tė kafes nė holle hotelesh, tentoi tė pėrmbledhė nė gjirin e saj elitėn intelektuale dhe tė sensibilizojė opinionin publik me qėllimin primar luftėn kundėr korrupsionit dhe shantazhit politik ndaj biznesit. Pėr t’u dukur sa mė parimore dhe e sinqertė nė objeksionin e saj, u shpalos si e papolitizuar dhe si iniciativė e disa intelektualėve dhe shoqatave tė “skandalizuara” nga fenomenet berishiane. Pėrveē kėsaj, nė deklaratat e tyre ndjehej njė “keqardhje” e paparė pėr opozitėn qė nuk ka mundėsi ta “shporrė” kėtė qeveri, megjithėse theu e shkatėrroi edhe parlamentin. Dakord, pėr njė ēast po e marrim tė dhėnė qėllimin e tyre tė mirė dhe progresiv. Por, pse me kaq nxitim?! Pse me kaq vrap dhe pse pikėrisht tani, kur dihet qė politika shqiptare ka kohė qė ėshtė futur nė vorbullėn e korrupsionit dhe imoralitetit politik? Sipas tyre, shkas u bė “ēimka” e “Albatros”-it, sė cilės i duhej dhėnė njė pėrgjigje e fortė, e shpejtė dhe e menjėhershme dhe duhej shfrytėzuar ky moment pėr tė nxjerrė sa mė shumė njerėz nė rrugė pėr tė protestuar. Me pak fjalė, nė dukje kjo nismė u shfaq si diēka spontane qė natyrshėm i agravoi intelektualėt dhe tė “zemėruar” i vunė gjoksin protestave, ndėrsa nė thelb ėshtė njė pararojė e politikės individuale tė Edi Ramės me qitje tė largėt. Sipas tij, le tė fillonin “spontanisht” opinionistėt dhe analistėt e shquar tė medias dhe mė pas do t’iu dalė nė mbėshtetje opozita, e cila merr shkas nga “zemėrimi” i shoqėrisė civile.

Tė gjitha kėto qė parashtrove nuk pėrbėjnė argument pėr ta akuzuar kėtė nismė si tė iniciuar nga Edi Rama, mund tė thotė dikush. Varet nga kėndvėshtrimi, por pėrveē faktit qė vetė zoti Nano nė ftesėn pėr debat pėr fatet e sė majtės pranon qė vetėm Edi Rama e ka mbėshtetur nėpėrmjet diskutimeve nė postė elektronike, kemi mundėsinė tė bėjmė edhe njė analizė logjike tė veprimeve pasardhėse. I nevrikosur (nga kompleksi i inferioritetit) se nuk ja vari kush nė debatin e tij pėrveē Edit, zoti Mustafa ndėrmori nismėn nė trotuar me Velinė qė tė garanton suksesin, kur vetėm pėr party shoqata e tij mbledh me qindra e jo mė pėr protesta. Pėr hir tė sė vėrtetės, njė reagim civil pėr mėnyrėn sesi bėjnė politikė tė dy krahėt ėshtė mė se i nevojshėm dhe i domosdoshėm nė Shqipėri, madje ėshtė vonuar shumė dhe ka humbur kohė pa fund. Pėr kėtė, duhet qė njė bėrthamė me njerėz vėrtet tė shquar nga tė gjitha fushat tė mblidhet dhe tė diskutojė shtruar njė platformė tė gjerė me pikėsynime imediate, afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata, nėpėrmjet debateve, urtėsisė dhe gjithėpėrfshirjes. Kushdo tė shohė dhe tė ndjejė se interesat e veta individuale dhe shoqėrore janė tė pėrfshira nė kėtė platformė tė ngjizur nga njerėz tė aftė dhe me identitet, e mbi tė gjitha, tė jetė njė shuplakė e fortė pėr politikėn nė tėrėsi dhe jo vetėm pėr atė qė ka pushtetin. Kėto premisa nuk u morėn aspak parasysh nga nismėtarėt e “aksionit civil”, por akoma mė keq i dhanė atribute vetes si “koka e Zeusit” e inteligjencės shqiptare dhe se kushdo qė i sheh nė trotuar duke protestuar, duhet t’iu shkojė pas me vrap. Po proteston Mustafai, Andrea dhe Skėnderi pėr “Albatros”-in? Ngrihuni tė gjithė, tė kulturuar dhe injorantė dhe shkojuni pas, sepse ata e dinė se ē’ bėjnė, sepse po u ngritėn, ata do tė thotė se na ka marrė lumi tė gjithėve po i lamė vetėm. Tipari kryesor qė bashkon Edin me kėta nismėtarė ėshtė megalomania qė konsiston nė njė vetėvlerėsim tė tepruar tė vetes. Nė kėtė pikė, tė dyja palėt konvergojnė nė mėnyrė perfekte duke u bėrė mbėshtetės tė njėri-tjetrit. Megalomanin e vlerėson dhe ia ka nevojėn vetėm megalomani, sepse tė dy (si Edi edhe Mustafai) mendojnė se do tė bėjnė ēudira sė bashku, po qe se bashkėpunojmė, pa llogaritur aspak tė tjerėt qė i rrethojnė dhe aq mė tepėr modestinė qė karakterizon njerėzit me vlera. Kėshtu e kuptova unė shprehjen e Lubonjės “chien de garde”(qen roje), pra qen roje i megalomanisė sė ndėrsjellė, qė tė pėrcjell nė iniciativa megalomane, e jo si fyerje personale pėr zotin Mustafa. Nė rast se iniciativa e zotit Nano nuk do tė kishte megalomaninė brenda, qoftė nė mendim, apo qoftė nė veprim, jam i sigurt qė tė gjithė (edhe Lubonja) do t’i bashkoheshin nismės sė tij dhe askush nuk do ta quante “chien de garde”.

Elita intelektuale nuk e ka as ves dhe as etikė tė vėrė “ēimka”, kur ai bisedon me Edi Ramėn, sepse ka aftėsinė tė bėjė deduksion logjik tė mendimeve dhe veprimeve, i cili ėshtė shumė mė pėrcaktues sesa njėmijė ēimka bashkė.Tė jetė vetėm kaq dėmi qė po sjell kjo nismė e sajuar?! Qėndrimi i disa mediaxhinjve nė njė bastion me marketingun qesharak tė Edi Ramės? Aspak. Tė ishte pėr kaq gjė, askush nga elita e shoqėrisė civile nuk do tė prononcohej dhe nuk do t’ia varte, ashtu siē nuk ia vari debatit pėr tė majtėn, por dėmi ėshtė shumė mė i madh dhe shqetėsues. Nisma tė tilla, tė iniciuara nga politika dhe tė pragmatizuara nga tė vetėquajturit tė “paangazhuar” nė politikė, hedhin baltė me dėshtimin e tyre mbi shoqėrinė civile dhe elitėn e saj. Populli i thjeshtė mendon se shoqėria civile dėshtoi nė luftėn kundėr mashtrimeve tė politikės, pa kuptuar qė Mustafa Nano dhe tė tijtė janė konet qė shoqėrojnė politikanėt nė rrugėn drejt pushtetit. Zotin Nano e disa tė tjerė si ai politikanėt i kanė “frikė” se mos i shajnė. Aq shumė emėr ka vėnė i pompuar nga media ky njeri, saqė dhe nė prapaskenė e pėrkėdhelin qė tė thotė njė fjalė tė mirė pėr ta. I lumtė Mustafave qė arrijnė tė bėhen VIP –a e tė konvertojnė aspiratat e shoqėrisė civile me njė biznes pa taksa qė mund tė quhet pa frikė “Mustafamania”, si lodrat ndjellėse tė patatinave qė fėmijėt i blejnė, i marrin lodrėn dhe hedhin patatinat poshtė pa i ngrėnė.

Klithmė nė vesh tė shurdhėr

Bedri Ēoku

Pėr tė arritur shpėlarjen e trurit dhe injektimin e harresės pėr ato ēka kanė ndodhur 45 vjet nė komunizėm, u krijuan gjithė ato media tė shkruara e vizive, menjėherė pas ripushtimit tė Shqipėrisė mė 1997-tėn, nga elementėt pro-serbo-grekė, si dikur, nė sundimin komunist, si e si, tė thuhen e tė shfaqen nė to sa mė shumė krime, vjedhje dhe prostituime tė ditės, pėr tė harruar e mospėrmendur ato tė regjimit komunist dhe njerėzit qė і kryen ato nė pėrmasat e njė bindjeje tė llahtarshme. Nuk ka pasur strapallitje mė tė mėdha se kėto 16 vite pluralizėm nė mendjet dhe shpirtrat e shqiptarėve, nga ca analistė dhe opinionistė, “tė prodhimit” postkomunist, nga plėnci dhe barku і strategjisė sė saj, tė konvertuar mjeshtėrisht nė favor tė njė mbijetese supermoderne, me licencė tė “kupolės”, pėr tė thėnė e stėrthėnė vetėm ēfarė t’u dojė qejfi pėr ato ēka ndodhin gjatė ditės, tė shajnė e lavdėrojnė cilindo aktor tė politikės, tė medias, tė artit, tė kulturės, “ tė vrasin” e tė “ringjallin” cilindo nga ata qė i pėrkasin historisė pluraliste, ama, vetėm pėrmatanė “Murit tė Berlinit” , ku fshihen qindra dhe mijėra viktima, vjedhje, grabitje dhe mėnxyra tė pėrbindshme, nė asnjė mėnyrė tė mos kalohet ! Ndryshe, ata “gjobiten” rėndė.... Palč tė guxojė ndonjė “pronar” i kėtyre mediave dhe tė fusė nė ekran dikė qė do tė fliste pa lejen e “kupolės”, kundėr qėllimit dhe aspiratave tė saj, tė rrėfente ngjarjet dhe “ēudirat” pėrmatanė “Murit tė Berlinit”,.... ka ndodhur qė emisioni ėshtė ndėrprerė,... ndėrsa “biografia” e mėtejshme e heretikut...... ka ndodhur qė ėshtė lėnė nė mes.

Janė pikėrisht kėto 16 vite tė “mrekullisė” shqiptare qė po e stėrzgjatin tranzicionin. Po і rraskapitin shqiptarėt. Po cilat janė kėto “mrekulli” ? E para dhe kryesorja ėshtė se, ata qė pėr 45 vjet ndėrtuan komunizmin nė Shqipėri, kanė marrė pėrsipėr tė ndėrtojnė edhe kapitalizmin! E dyta dhe mė pak e ēuditshmja ėshtė se, “heronjtė” qė luftuan pėr ndėrtimin e diktaturės komuniste, janė pikėrisht ata qė sot, nderohen e respektohen mė shumė, pikėrisht pėr vuajtjet dhe sakrificat e tyre, duke vrarė, grabitur dhe poshtėruar popullin e vet pėr 45 vite, madje, po dėmshpėrblehen me tė gjitha tė mirat qė gėzojnė zotėrinjtė nė njė shtet kapitalist: me vila,vetura luksoze, me djemtė e vajzat e tyre nėpėr universitetet mė tė shtrenjta tė globit . E treta dhe gati mė pak e rėndėsishmja ėshtė se, pikėrisht ata qė diktatura, dje, i vrau, i burgosi dhe i internoi si antikomunistė, demokratė dhe kapitalistė, sot janė njerėzit mė tė rrezikshėm pėr Shqipėrinė, ngaqė, Atė, tė cilėn dėshironin ta bėnin atėherė nė diktaturė - pėrmbysjen radikale tė komunizmit - e duan edhe sot, pa marrė parasysh se shkelin mbi tė drejtat dhe liritė e kriminelėve, hajdutėve dhe atyre qė pėr pesė aspra e shitėn dhe po e shesin edhe sot e gjithė ditėn Shqipėrinė e shqiptarėt. Po sigurimsat, tė cilėt populli me tė drejtė i quante atėherė jeniēerėt e diktaturės, apo kryetarėt e degėve tė Punėve tė Brendshme, sė bashku me Sekretarėt e Parė tė Partive nėpėr rrethe, qė thurnin plane dhe i zbatonin sė bashku ato pėr burgosjen, internimin apo zhdukjen e njerėzve qė s’iu pėlqenin atyre, pėr shkak tė bindjeve politike, anėtarėt e Byrosė Politike, ku do tė shkonin, po tė ndodhte se komunizmi do tė pėrmbysej vėrtet nė Shqipėri? Vini re: si po sorollatet njė ish-pronar kėto 16 vite! Vini re: si ėshtė katandisur nė kėto 16 vite njė ish-i burgosur politik apo njė i internuar politik! Vini re: njė ish-sekretar partie apo prokuror nė diktaturė ēfarė posti qeveritar ka dhe ē’pasuri disponon! Shikoni njė ish-sigurimas sa i nderuar dhe i respektuar ėshtė nė tė gjitha dikasteret e shtetit demokratik. Shikoni si dėmshpėrblehen menjėherė ish-Byroistėt e diktaturės, pse “aksidentalisht” vuajtėn me “tė padrejtė” disa vjet nė burgjet e shtetit demokratik. Shikoni ish-komunistėt dhe bijtė e tyre, ēfarė arrogance tregojnė me popullin dhe demokracinė e brishtė: njė ēikė po tė zemėrohen, pėrnjėherė fyejnė, kėrcėnojnė dhe poshtėrojnė cilindo qė ua cenon tė drejtėn pėr tė sunduar apo pėr tė qeverisur “Shqipėrinė e tyre tė trashėguar”! Njė ēikė, veē tyre, sikur “dikush” tė punojė a tė mendojė mirė pėr popullin dhe Shqipėrinė, pėrnjėherė ata egėrsohen, (kėshtu janė edukuar), ngaqė s’duhet tė ketė bijė nėnash tė tjerė nė Shqipėri, (veē tyre) qė tė punojnė e tė flasin mirė pėr shqiptarėt dhe Shqipėrinė. Tė gjitha, tė gjitha kėto vijnė, sepse pėr 45 vjet nė diktaturė, kur u kryen krime monstruoze, grabitje dhe ēnderime nga bandat e “jeniēerėve” e tė komandantėve tė tyre, me “edukimin spartan” pėr tė urryer bashkėkombėsit me helmin e luftės sė klasave, apo kuadrot e Shkollės sė Partisė , tė cilėt mėsonin se, ata dhe vetėm ata duhet tė ishin trashėgimtarėt e Shqipėrisė e tė shqiptarėve “bujkrobėr”, nėn diktaturėn e proletariatit, nuk pėsuan asnjė ndėshkim, pėrkundrazi, duke ndryshuar pamje dhe formė, duke ndryshuar edhe “zotėrinjtė, ata janė, sot, njerėzit mė tė pushtetshėm e mė tė pasurit nė kėto 28 mijė km2. Edhe kur e dogjėn Shqipėrinė pėr tė rimarrė pushtetin mė 1997-tėn, pėrsėri atyre s’iu hyri gjemb nė kėmbė. Edhe pėr grabitjet dhe pasurimin e paligjshėm gjatė tetė viteve nė qeverisje, askush nga ata s’ėshtė prekur as me gjethe trėndafili.

Boshllėku i Darfurit

JAYANTHA DHANAPALA

Kėshilltar i presidentit tė Sri Lankės, ish-ambasador nė OKB dhe ish-zėvendėssekretar i pėrgjithshėm i OKB-sė.

OKB-ja ka bėrė shumė gjėra siē duhet. Por, si gjithė institucionet, edhe ajo gabon. Ndoshta veēimi i njė gabimi tė vetėm mund tė duket dashakeq, megjithatė mė duhet ta them se dhuna nė Darfur ėshtė njollė pėr OKB-nė. Gjatė tre vjetėve, civilėt qė vuajnė nuk pėrfituan gjė, veē shtrėngimit tė duarve, ndihma tė pėrkohshme dhe njė forcė paqeruajtėse afrikane. Mė nė fund, muajin e shkuar, Kėshilli i Sigurimit vendosi qė OKB-ja ta zgjerojė misionin nė Sudan dhe tė pėrfshijė edhe Darfurin. Moszbatimi i kėsaj rezolute tregon dėshtimin e anėtarėve dhe institucioneve tė OKB-sė, pėrfshi Sekretariatin e saj.

Darfuri nxjerr nė pah mungesėn e mekanizmit tė reagimit tė shpejtė gjatė katastrofave humanitare. Politika trumpeton keqardhje: bota duhet tė presė qė Kėshilli i Sigurimit tė bjerė dakord pėr tė vepruar, tė presė qė tė kėrkohen e mblidhen fondet dhe qė tė vendosen turpat paqeruajtėse. Ne kemi nevojė pėr njė ekip humanitar lehtė tė dislokueshėm pėr pėrballimin e katastrofave, tė pėrbėrė me ekspertė tė disiplinave tė ndryshme nga tė gjitha shtetet anėtare. Vendet anėtare qė kanė teknologji zbulimi satelitore mund tė paralajmėrojnė pėr katastrofat natyrore dhe njerėzore. Ndėrsa njė forcė e vogėl, e aftė dhe e gatshme pėr dislokim tė shpejtė, me mandat tė qartė, tė aprovuar nga Kėshilli i Sigurimit, do tė jetė e nevojshme tė mbrojė punonjėsit humanitarė nga sulmet dhe pengmarrja.

Darfuri ėshtė dėshmi e qartė e mungesės sė mekanizmit pėr tė vepruar me shpejtėsi ndaj krizave humanitare. Pas tragjedive nė Ruanda dhe Srebrenicė, tė cilat mund tė shmangeshin, parandalimi i gjenocidit dhe pastrimit etnik janė qendra e sigurimit njerėzor nė tė gjitha dimensionet, dhe ėshtė i rėndėsishėm pėr mandatin e themelimit tė OKB-sė: tė eliminojė “barbarinė e luftėrave” dhe tė garantojė tė drejtat e njeriut, ligjin dhe pėrparimin ekonomik dhe shoqėror.

Klimė mosbesimi

ASHRAF GHANI

Rektor i Universitetit tė Kabulit dhe ish-ministėr Financash nė Afganistan.

Nė raportin e muajit mars pėr reformėn, Sekretari i Pėrgjithshėm Kofi Anan, tha se OKB-ja “nuk ka kapacitetin, kontrollin, fleksibilitetin, fuqinė dhe transparencėn tė organizojė operacione globale me miliarda dollarė”. Duke e pėrshkruar kulturėn organizative si tė “dėmtuar”, ai pranon se njė kontroll i kohėve tė fundit flet pėr “keqmanaxhim dhe abuzim financiar” nė operacionet paqeruajtėse. Ai konkludon se pėrpjekjet pėr reformė kanė “prekur simptomat dhe jo shkaqet e dobėsisė sonė”.

Kėto probleme tė brendshme kanė minuar autoritetin dhe efektivitetin e OKB-sė, e cila duhet tė jetė forumi global qė tė realizojė konsensusin dhe tė veprojė gjatė sfidave tė mėdha. Mė shumė humbja ndihet nė vendet mė tė varfėra tė botės. Megjithatė, mosbesimi mes vendeve anėtare ka ngadalėsuar pėrpjekjet pėr reformė.

 OKB-ja duhet tė kujdeset pėr stabilitetin global, duke investuar nė shtetet efektive dhe institutet legjitime. Pėr tė bėrė kėtė, kėrkohet qė tė projektojmė njė organizatė pėr njė epokė tė re. Unė do tė kėrkoja mirėkuptimin e shteteve kryesore pėr detyrat kryesore qė OKB-ja duhet tė kryejė. Unė do tė udhėhiqja njė proces reformash qė do ta lejonin OKB-nė tė vendoste standarde tė arta transparence dhe pėrgjegjėsie, tė cilat do tė frymėzonin burra dhe gra tė talentuara nga e gjithė bota qė tė punonin pėr OKB-nė. Ne mund ta bėjmė OKB-nė instrumentin e duhur pėr tė zgjidhur problemet e kohės sonė, vetėm duke kthyer mė parė besimin nė organizatė.

RAJONI

Finlandezi ėshtė duke pėrgatitur pakon pėrfundimtare tė statusit qė do ta dėrgojė nė Kėshillin e Sigurimit nė nėntor

Ahtisari argumenton pavarėsinė e Kosovės

Emisari Martti Ahtisaari ka shkruar njė prej dokumenteve mė tė rėndėsishme, si pjesė e rekomandimit tė tij pėr statusin e Kosovės - arsyetimin juridik pėr pavarėsinė. Ai ka sqaruar pse Kosova ėshtė rast i veēantė dhe pse mund tė bėhet shtet

Nė kėtė dokument tregohet pse Serbia e ka humbur tė drejtėn pėr ta sunduar Kosovėn, pėr shkak tė historisė, shtypjes, luftės. Po ashtu, theksohet se Rezoluta

1244 nuk e pengon pavarėsinė e Kosovės. Pra, Ahtisaari do tė propozojė qė Kosova tė fitojė pavarėsinė me sovranitet tė kufizuar, gjithsesi krahas garancive pėr pakicėn serbe, qė tė mbikėqyret nga BE dhe NATO

Arlinda Desku

Martti Ahtisaarit nuk i ka mbetur shumė kohė pėr t'i vėnė majė karrierės sė tij tė begatė diplomatike, nė njė mision tejet sfidues nė Ballkan, duke ndėrmjetėsuar mes dy popujve qė shtatė vjet mė parė ishin pėrfshirė nė luftė. Tentimet e tij, qė kur ka marrė pėrsipėr detyrėn nė janar tė kėtij viti, pėr tė gjetur njė zgjidhje kompromisi mes shqiptarėve dhe serbėve - deri mė tash nuk kanė treguar shumė sukses. Duke mos pėrjashtuar mundėsinė

qė procesi negociator tė pėrfundojė pa njė marrėveshje mes palėve, finlandezi tashmė ėshtė duke e pėrgatitur pakon pėrfundimtare tė statusit, tė cilėn do ta dėrgojė nė Kėshillin e Sigurimit tė OKB'sė, nė nėntor.

Njė draft tė zgjidhjes sė ēėshtjes sė Kosovės - ai e ka dorėzuar nė tavolinėn e Grupit tė Kontaktit, nė takimin e 31 gushtit nė Vjenė, edhe pse zyrtarisht kjo ėshtė mohuar nga UNOSEK. Pakoja e statusit, pos dokumenteve

tė dala nga negociatat pėr decentralizimin, trashėgiminė kulturore, tė drejtat e minoriteteve dhe ēėshtjet e ekonomisė, do tė pėrmbajė edhe rekomandimin e tij pėr tė ardhmen e vendit.

Njė zyrtar i lartė i Grupit tė Kontaktit ka thėnė se rekomandimi i Emisarit tė OKB'sė pėr Statusin e Kosovės - ėshtė dokumenti mė i rėndėsishėm i pakos.

"Nė fakt, ai rekomandim ėshtė krejt ēka ėshtė. Tė tjerat, janė gjėra qė dihen, janė ēėshtjet e diskutuara deri mė tash nė Vjenė, prandaj Presidenti Ahtisaari ėshtė shprehur se palėt nuk do tė befasohen shumė kur ai tė propozojė idetė finale". Ky zyrtar ka bėrė tė ditur se

Martti Ahtisaari tashmė ka shkruar edhe njė prej dokumenteve mė tė rėndėsishme, si pjesė e rekomandimit tė tij pėr statusin – arsyetimin juridik pėr pavarėsinė e Kosovės. Ai ka pohuar se aty ndodhen argumentet politike, juridike dhe ekonomike - pse Kosova mund tė jetė shtet. "Nė kėtė dokument tregohet pse Serbia e ka humbur tė drejtėn pėr ta sunduar Kosovėn, pėr shkak tė historisė, shtypjes, luftės. Po ashtu, theksohet se Rezoluta

1244 nuk e pengon pavarėsinė e Kosovės. Pra, Ahtisaari do tė propozojė qė Kosova tė fitojė pavarėsinė me sovranitet tė kufizuar, gjithsesi krahas garancive pėr pakicėn serbe, qė tė mbikėqyret nga BE dhe NATO", ka deklaruar pėr Express, ky zyrtar i Grupit tė Kontaktit. Argumentet pėr pavarėsinė e Kosovės, tė cilat i ka shkruar Emisari Ahtisaari, janė tė renditura nė mėnyrė kronologjike, qė nga Kushtetuta e vitit 1974, vitet e nėntėdhjeta, konflikti i armatosur, Konferenca e Rambouillet, intervenimi i NATO's, administrimi ndėrkombėtar dhe sė fundi procesi negociator i Vjenės. "Bėhet fjalė pėr argumente me tė cilat Presidenti Ahtisaari tregon qartė se Kosova ėshtė njė rast

i veēantė, sui-generis, argumente tė cilat Kosovės i hapin rrugėn pėr pavarėsi, pavarėsisht kundėrshtimit tė Beogradit", ka sqaruar ky zyrtar nga GK. Pas takimit tė Kėshillit tė Sigurimit, ditė mė parė, finlandezi ka pėrsėritur qėndrimin e tij, duke sqaruar se Kosova ėshtė rast unik. Ai i ėshtė pėrgjigjur, tėrthorazi, kundėrshtimeve tė Rusisė, e cila konsideron qė njė trajtim i tillė i Kosovės - paraqet rrezik pėr zgjidhjen e problemeve tė tjera nė rajon dhe botė. Rusia, e cila ka veto nė KS, ka bėrė thirrje pėr parime universale dhe ka paralajmėruar se modeli qė do tė zbatohet nė Kosovė - do tė mund tė aplikohej

edhe pėr Abkhazinė dhe Osetinė Jugore, dy territore praktikisht tė ndara nga Gjeorgjia, tė cilat kanė  mbėshtetjen e Moskės. Mirėpo, Martti Ahtisaari ka qenė i prerė.

"Sė pari, nuk mendoj shumė pėr probleme tė tjera... Argumenti im gjithmonė ka qenė qė Kosova ėshtė sui generis, ėshtė njė rast i veēantė, ka histori tė vet. Sa u pėrket problemeve tė tjera nė botė, nėse ka dėshirė pėr zgjidhjen e tyre brenda KS, siē do tė

shpresoja gjithnjė qė njerėzit tė shfrytėzojnė OKB'nė pėr kėtė, atėherė duhet tė kemi parasysh se KS do tė pajtohet gjithmonė. Janė pesė anėtarė tė KS qė kanė tė drejtė vetoje. Prandaj, diskutimet  rreth precedentit mendoj se janė mė shumė politikė se sa diēka tjetėr", ka deklaruar ai. Pala kosovare, nė fillim tė procesit negociator, i kishte dorėzuar UNOSEK, tė shkruar nė letėr, bazėn juridike tė pavarėsisė. Nė dokumentin me 24 faqe

thuhet se Kosova plotėson secilėn prej katėr kritereve shtetėformuese tė parapara me Konventėn e Montevideos. Aty rikujtohet se Kosova ka popullatė tė pėrhershme, territor tė pėrcaktuar qartė, si dhe vetėqeverisje tė pėrkohshme tė aftė pėr tė ushtruar autoritet mbi popullatė dhe marrėdhėnie ndėrkombėtare. "Nė bashkėpunim me Kombet e Bashkuara, Kosova ka krijuar institucione dhe mekanizma tė mjaftueshme pėr mbrojtjen e drejtave tė njeriut dhe minoriteteve, duke zgjidhur problemet nė mėnyrė paqėsore dhe

duke promovuar demokracinė dhe fuqinė ligjore. Si rrjedhojė e kėsaj, Kosova plotėson kriteret e vėna nė dhjetor tė vitit 1991 nga Bashkimi Europian pėr shtetet e dala nga ish Jugosllavia", thuhet nė dokumentin e hartuar nga Ekipi Negociator i Kosovės.

Duke arsyetuar pse Kosova duhet tė jetė e pavarur, ėshtė theksuar se statusi i Kosovės, sipas Kushtetutės Jugosllave tė vitit 1974, si njė provincė autonome, ka qenė i ngjashėm me Slloveninė, Kroacinė, Bosnjėn e Hercegovinėn dhe Maqedoninė, tė cilat tashmė janė bėrė tė pavarura. Po ashtu, liderėt kosovarė kanė konstatuar se Kosova plotėson udhėzimet e BE'sė tė aplikuara nga Komisioni i Badinterit, ndėrsa vullneti i popullit ėshtė qartazinė mbėshtetje tė pavarėsisė, qė ėshtė dėshmuar edhe me referendumin e vitit 1991.

Tutje, nė kėtė dokument ėshtė pohuar se prej vitit 1912 deri mė tash Kosova asnjėherė nuk ka qenė legalisht e inkorporuar nė Republikėn e Serbisė, prandaj Serbia nuk ka tė drejtė mbi sovranitetin e Kosovės dhe nuk mund tė ankohet pėr kėtė ēėshtje. Diskutimet pėr statusin e Kosovės, pas takimit tė Grupit tė Kontaktit dhe Kėshillit tė Sigurimit, kanė mbetur tė vazhdojnė tutje, nė pėrpjekje tė vazhdueshme pėr tė gjetur njė marrėveshje.

Bisedimet pėr ēėshtje teknike mund tė fillojnė prapė nė Vjenė ose tė ato tė kalojnė nė nivel ekspertėsh nė Prishtinė e Beograd, ndėrsa pritet njė takim i dytė i elefantėve, ku do tė diskutohet pakoja e statusit qė ka pėrgatitur Martti Ahtisaari. Afati i pėrmbylljes sė procesit negociator, megjithatė, ende nuk ėshtė i qartė, pėrkundėr qėndrimit tė bashkėsisė ndėrkombėtare qė fundi i kėtij viti duhet tė shėnojė pėrmbylljen e kaptinės sė Kosovės.

Dilemat janė hapur nėse Kosova do tė mund tė hyjė nė vitin 2007 me status tė zgjidhur, pas komplikimeve tė fundit qė mund tė sjellė Beogradi me vendimin pėr mbajtjen e zgjedhjeve. Kuvendi i Serbisė ka miratuar Kushtetutėn e re, nė preambulėn e sė cilės Kosova definohet si pjesė e Serbisė me autonomi substanciale. Kėtė pritet ta bėjnė edhe qytetarėt e Serbisė, nė referendumin qė do tė mbahet mė 28 dhe 29 tetor.

Kryeministri Vojislav Kostunica ka deklaruar se Serbia do tė mbajė zgjedhje tė parakohshme parlamentare dhe presidenciale, pas referendumit pėr Kushtetutėn, ndėrsa ėshtė pėrmendur si mundėsi 24 dhjetori. Caktimi i kėtyre dy datave brenda kėtij viti ėshtė vlerėsuar si presion qė zyrtarėt mė tė lartė tė Serbisė i bėjnė bashkėsisė ndėrkombėtare qė tė mos e zgjidhė statusin e Kosovės gjatė kėtij viti. Mirėpo, Grupi i Kontaktit ka

qenė i qartė nė deklaratėn e tij tė fundit. Ka tėrhequr vėrejtjen se pėrpjekjet pėr njė zgjidhje tė negociuar nuk duhet tė fshehin faktin se asnjėra palė nuk mund tė

bllokojė njėanshėm avancimin e procesit. Vetė finlandezi ka siguruar se

do t'i vazhdojė bisedimet mes shqiptarėve dhe serbėve, derisa ta ndjejė se ato mund tė prodhojnė ndonjė rezultat dhe se asnjėra palė nuk guxon t'i bllokojė njėanshėm ato.

"Askush nuk guxon tė bllokojė procesin negociator", ka thėnė ai.

Pakoja e pėrgatitur nga Martti Ahtisaari, siē pohohet, do tė jetė baza e diskutimeve mes

Grupi i Kontaktit, Bashkimi Europian dhe NATO - tė cilat pėrbėjnė qarkun e  bashkėbiseduesve tė finlandezit dhe luajnė arbitrin nė procesin negociator pėr statusin e ardhshėm tė vendit. Kur pėrpjekjet pėr tė gjetur marrėveshje mes palėve nė negociata

tė jenė shteruar dhe kur Martti Ahtisaari ta ketė kryer punėn e tij, atėherė negociatat

do tė fillojnė nė bashkėsinė ndėrkombėtare - pėr tė sjellė vendimin.

RRETHE

    Bashkėpunimi ndėrkufitar, konferenca mbledh maqedonasit, kosovarėt dhe shqiptarėt

      Presion qeverive, pėr lėvizjen e lirė

“Ėshtė e patolerueshme qė banorėt e Shishtavecit e Borjes, ende duhet tė kalojnė kufirin nė mėnyrė ilegale, pėr nė fshatrat fqinjė dhe mė pas, tė pėrfundojnė burgjeve tė UNMIK-ut nė Kosovė…”

KUKĖS-Mbi 30 zyrtarė tė zgjedhur vendorė dhe autoritete tė larta tė ministrive tė Brendshme tė Maqedonisė, Shqipėrisė dhe Kosovės janė takuar pėr tė tretėn herė nė Kukės, pėr bashkėpunimin ndėrkufitar dhe liberalizimin e lėvizjes sė lirė mes komunave fqinje. Duke qenė njė problem shqetėsues pėr komunitetet qė jetojnė nė kėto zona me lidhje tė shumėfishta, drejtuesit vendorė kanė marrė pėrgjegjėsitė pėr tė rritur presionin ndaj qeverive respektive tė Tiranės, Shkupit e Prishtinės pėr liberalizimin e lėvizjes, hapjen e mė shumė pikave tė kalimit kufitar dhe ndryshimin e statutit tė tyre. Tė gjitha kėto tė shoqėruara me pėrmirėsimin e infrastrukturės rrugore dhe elementeve tė tjera nė funksion tė marrėdhėnive mes tyre. Kryetari i komunės sė Bugovinės tė Maqedonisė, Nazif Elezi, gjatė punimeve tė kėsaj konference u shpreh se: “Tashmė ka ardhur koha pėr tė bėrė mė shumė pėr komunat tona, tė cilėsuara si mė tė varfėrat nė rajon. Mund t’ju them se komuna e Bugovinės, ashtu si ato fqinje, Dragashi e Kosovės apo Shishtaveci e Zapodi i Kukėsit, ėshtė mė e varfėra nė Maqedoni. Varfėria dhe zhvillimi i pakėt lidhet edhe me pozitėn gjeografike, izolimin dhe kushtėzimin e lėvizjes sė qytetarėve tė saj. Nė kėtė aspekt, mund t’ju them se kėtyre komuniteteve, pikė sė pari po ju mohohet njė e drejtė themelore e tyre. Si tė gjithė tė tjerėt, ata duhet tė komunikojnė mes tyre, tė lėvizin lirisht nė tė dy anėt e kufirit, kuptohet nė mėnyrė legale. Ėshtė detyrė e jona qė tė ushtrojmė presionin e duhur nė qeveritė tona, pėr t’i detyruar tė ndėrmarrin hapa konkretė nė pėrmirėsimin e legjislacionit pėr tė favorizuar kėto komunitete”. Ndėrsa kryetari i komunės sė Shishtavecit nė Kukės, Dylejman Nela, shtroi si emergjente legalizimin e pikave kufitare dhe ndryshimin e statusit tė tyre pėr nė Shishtavec, Borje, Orgjost etj. “Ėshtė e patolerueshme qė banorėt e Shishtavecit e Borjes, ende duhet tė kalojnė kufirin nė mėnyrė ilegale pėr nė fshatrat fqinjė e mė pas, tė pėrfundojnė burgjeve tė UNMIK-ut nė Kosovė, tė keqtrajtohen e mbahen me muaj tė tėrė sot nė vitin 2006. Komuniteti i Shishtavecit ka hektarė tė tėrė toke mė shumė se 2 km nė thellėsi tė kufirit tė Kosovės. Ėshtė pronė legale dhe qė gjendet nė arkivat shtetėrore tė Prizrenit, Turqisė etj. Kėto prona shfrytėzohen edhe sot nga kėta banorė, tė cilėt pėr hir sė tė vėrtetės, nė mungesė tė kalimeve legale dhe pikave kufitare, detyrohen tė rrezikojnė pėr tė vjelur prodhimet e tyre dhe livadhet, ku shpeshherė, ashtu siē thashė edhe mė lart janė kapur nga policia kufitare e UNMIK-ut dhe janė dėnuar nga gjykatat e Kosovės. Mund t’ju them edhe njė fakt se Shishtaveci ka njė burim uji, i cili ka ekzistuar prej kohėsh rreth 800 m brenda territorit tė Kosovės, burim qė do tė zgjidhė pėrfundimisht furnizimin e mė shumė se 5000 banorėve… Mund t’ju them se nė vitet 1930, kėto zona kanė patur status tė veēantė dhe kartė tė kalimit tė kufirit.”

Bujar Muēmata

Mbledhja analizuese e punės 9-mujore

Prefektja kėrkon largimin e dy drejtorėve

ELBASAN-Dy drejtorė do tė lenė karriget, pasi, jo vetėm nuk kanė raportuar nė prefekturė mbi treguesit e 9-mujorit, por nuk janė paraqitur as nė mbledhjen e radhės. Qė nė fillim tė takimit, prefektja e Qarkut tė Elbasanit, Mimoza Hasekiu, ka shprehur shqetėsimin e saj si dhe tė qytetarėve, pėr dy drejtuesit e institucioneve tė zyrės sė Regjistrimit tė Pasurive tė Paluajtshme, si dhe pėr drejtorinė e policisė ndėrtimore. Nė analizėn mujore tė punės tė tė gjithė  institucioneve me vartėsi vertikale, Hasekiu ka kėrkuar njė raportim lidhur me treguesit e 9-mujorit tė vitit 2006, ndėrkohė qė ka lėshuar apel pėr tė gjithė  ata drejtues, tė cilėt nuk e kanė paraqitur kėtė raport pranė prefectures. Nga tė dhėnat zyrtare del se vetėm 7 prej drejtuesve tė institucioneve e kanė paraqitur kėtė raport, ndėrkohė qė prefektja ka propozuar dje, largimin e kėtyre dy drejtuesve edhe pėr vetė faktin qė nė mbledhjen e djeshme, ata tė dy nuk kanė qenė tė pranishėm. Sipas prefektes, sė shpejti nė drejtorinė pėrkatėse nė Tiranė, ajo do tė nisė njė kėrkesė pėr largimin e kėtyre drejtorėve respektivisht, Nazmi Dervishit dhe Klevis Kosovės. Nuk ėshtė hera e parė qė prefektja e Elbasanit, Hasekiu, u ka tėrhequr vėmendjen kėtyre dy drejtuesve, pėrsa i pėrket komunikimit me qytetarėt. Nė takim me drejtuesit e institucioneve shtetėrore me vartėsi vertikale janė diskutuar edhe rezultatet e arritura gjatė kėtij muaji. 

Haxhi Balliu

Gjen vdekjen nė klinikėn greke

LIBRAZHD-Ka shkuar pėr t’u kuruar nė Greqi, por ka gjetur vdekjen. Ka pėrfunduar i pafat, udhėtimi i 54-vjeēarit drejt tokės helene, pėr tė gjetur shėrim. Tomor Blogu, banor i fshatit Dardhė tė rrethit tė Librazhdit, i cili vuante nga sėmundje tė zemrės kishte udhėtuar drejt Greqisė, ku kishte edhe dy djemtė e tij emigrantė nė Selanik, me qėllim qė tė kryente njė operacion. Kėtė e kanė pohuar tė afėrmit e tij, tė cilėt kanė sqaruar se operacioni nė fjalė edhe pse ėshtė kryer nė njė klinikė tė specializuar ka pėrfunduar pa sukses. I afėrmi i tyre nuk ka mundur tė dalė i gjallė nga salla e operacionit. 54-vjeēari Blogu ishte babai i pesė fėmijėve. Dje, kufoma e tij ėshtė kthyer nė vendlindje nė fshatin Dardhė tė komunės sė Hotolishtit, ku i ėshtė dhėnė lamtumira e fundit.

Vetėhelmohet 26-vjeēarja

BERAT-E ndodhur nė gjendje depresioni tė lartė, nė harkun kohor prej njė viti ka provuar pėr herė tė dytė tė vetėhelmohet me fostoksinė. Shtetasja Roza Ziu, vjeē 26, lindur nė fshatin Sheqėz, komuna Lumas dhe banuese nė lagjen “Kushtrimi” tė qytetit tė Beratit i ka dhėnė fund dje jetės. E ndjera ka qenė e martuar dhe nėnė e dy fėmijėve. Edhe pėrpara njė viti, ajo ka tentuar t’i japė fund jetės. duke pirė helm tė llojit fostoksinė, veprim tė cilin e ka pėrsėritur nė ditėn e djeshme, nė kohėn kur ndodhej tek prindėrit e saj nė fshatin Sheqėz. Pasi ka marrė sėrish disa kokrra fostoksinė, Ziu i ka gėlltitur ato njėra pas tjetrės dhe mė pas ka kaluar nė gjendje kome. Pas kėtij veprimi, rreth orės 22:30’, prindėrit e kanė shoqėruar 26-vjeēaren nė gjendje tė rėnduar shėndetėsore pėr nė spitalin e qytetit tė Beratit. Edhe pas ndėrhyrjes sė mjekėve, gjendja shėndetėsore e R.Ziut nuk ėshtė pėrmirėsuar dhe si pasojė e efektit qė ka bėrė helmi i llojit “Fostoksinė” rreth orės 01:30’, ajo ka ndėrruar jetė nė repartin e reanimacionit.

A. Kaja

Policia kap armatime

TROPOJĖ- Policia ka ushtruar kontroll nė banesėn e shtetasit Shkėlzen Malaj, 29 vjeē, nė fshatin Kepenek tė komunės Bytyē, rrethi i Tropojės. Gjatė kėtij kontrolli iu gjetėn mė shumė se 1900 kapsolla detonatore e ndezės granadash dore, njė sasi arkash me fishekė model “56” etj. 29-vjeēari u ndalua nga policia e Tropojės, pėr mbajtje municionesh pa leje. Ai ishte i padėnuar mė parė. Po nė Kepenek tė komunės Bytyē, policia zhvilloi njė kontroll edhe nė banesėn e Izet Lushės, 20 vjeē tė cilit iu gjet njė automatik model “56”, por pa pjesėt rimbushėse tė tij (jashtė funksionit). Ndaj tij u vendos hetimi nė gjendje tė lirė.

SPORT

Dossier-ėt e “TemA-Sport”

Futboll dhe jofutboll - fletėt e panjohura tė historisė. 60-vjetori i ndeshjes sė parė tė Shqipėrisė

Premiera qė ishte zhdukur nga historia

* 22 shtator 1946: Shqipėri - Mali i Zi, 5-0!

* Nga Anton Mazreku e Sejfulla Malėshova te Petro Marko i “Shkodėr loces qė ka pasur fatin tė quhet reaksionare”.

* Ngjarje tė pabesueshme: Dodė Tahiri vesh fanelėn e Shqipėrisė kundėr malazezėve, por mė pas ėshtė portjer i Kombėtares sė Malit tė Zi.   

* Mė 1925, Crnogorac i Cetinės pjesėmarrės i Kampionatit tė Shkodrės!

* Heroi i Jugosllavisė Peko Dapcevic - futbollist i Crnogorac dhe pėrēmimi i Enver Hoxhės.

* Ēfarė tregon sot Xhelal Juka, i vetmi dėshmitar protagonist i madh i 11-shit tė 22 shtatorit 1946

* Njė ndeshje simbolike pėrkujtimore Shqipėri - Mali i Zi nė Shkodėr, sot pas 60 vjetėve? Pėrse jo?…

Duke filluar nga kjo e martė do tė tregojmė tri histori tė cilat po prekin nė 60-vjetorin e themelimit tė tyre. Janė tre 60-vjetorė, pėr tė cilėt Shqipėria ka vendosur tė heshtė, ashtu siē e ka zakon, pėr tė kaluarėn e saj. 60-vjetori i parė ka tė bėjė me ndeshjen e parė tė kombėtares sė Shqipėrisė kundėr pėrfaqėsueses sė njė kombi tjetėr. Ka ndodhur mė 22 shtator 1946 nė fushėn e vjetėr tė qytetit tė Shkodrės. Tek “Libri i Kombėtares”e kam shėnuar si ndeshjen e parė zyrtare tė kombėtares sė Shqipėrisė ndaj kombėtares sė njė kombi tjetėr. Kam pasur edhe ndonjė problem tė vogėl me ndonjė historian tė llojit, duke e paraqitur disi tė dyshimtė pėr t’u njohur zyrtarisht, pėrderisa Mali i Zi mė 22 shtator 1946 nuk ka qenė shtet i pavarur, nuk ka qenė anėtar i FIFA-s, por ka qenė pjesė e Jugosllavisė, mė saktė njė Republikė e Republikės Popullore Federative tė Jugosllavisė. Pikėrisht kėtu jam kapur dhe kam kėmbėngulur se ajo duhet konsideruar ndeshja e parė, pėrderisa brenda Jugosllavisė sė asokohe, Mali i Zi ka patur kryetarin dhe qeverinė e vet, ka patur ministrat e vet, ushtrinė e milicinė e vet. I ka qenė shtet para Serbisė (1360) po dhe mbretėri (1782-1918) para saj. Kėsisoj, pėr njė histori futbolli, e cila nė fund tė fundit gjithmonė ka tė bėjė me njė ditė e orė tė caktuar, me 90 minuta lojė dhe me dy emra skuadrash tė njohura dhe tė emėrtuara publikisht - nė rastin tonė Shkodėr 22 shtator 1946, Shqipėri - Mali i Zi 5-0, gjithēka mbetet zyrtare. Pa harruar mandej se Mali i Zi ka patur futbollin e vet qysh herėt, pavarėsisht Jugosllavisė, Federatėn e vet tė Futbollit tė Malit tė Zi (Fudbalski Savez Crne Gore) themeluar mė  8 mars 1931 nė Cetinė, deri aty sa mė 1941 arrin tė ketė 105 klube futbolli! Duke qenė mė tepėr nėn ndikimin e futbollit kroat (lidhja me te qysh mė 1930) sesa atij serb, duhet tė pranojmė se marrėdhėniet e tij me futbollin shqiptar pėrbėjnė sferėn mė tė rėndėsishme ndėrkombėtare, madje qysh nė vitet ’20. Balšić (Podgorica), Crnogorac (Cetine), Lovćen (Cetine), Budućnost (Podgorica) dhe Arsenal (Tivat) kanė qenė si tė shtėpisė, sidomos nė Shqipėrinė e viteve ’30-tė, kur futbolli i dy vendeve njeh njė zhvillim tė shpejtė, me ndryshimet pėrkatėse natyrisht. Pėr shembull, duket e pabesueshme se si prej kėsaj toke, kur do tė mbėrrinin nė Shqipėri organizatorėt e lėvizjes komuniste, tė ndodhė rasti i viteve 1936, kur mėnjanohen nga Kampionati i Malit tė Zi, klubet Lovcen, Buduēnost dhe Sllavia me arsyen se ishin nėn drejtimin e fshehtė tė Partisė Komuniste Jugosllave dhe fakti unikal i tė qenit nė krye tė Crnogorac-it, tė tė famshmit Peko Dapcevic (1913-1999), futbollist i kėtij klubi nė vitet ’30 dhe organizator i madh, (Duhet tė ketė qenė nė 11-shin e Crnagorac-it me Sportklub Tiranėn nė Shallvare nė foton qė ne po botojmė); dhe nga ana tjetėr, figurė e spikatur e lėvizjes komuniste nė Jugosllavi, pjesėmarrės nė rreshtimet komuniste tė Luftės sė Spanjės, deri diku edhe shkrimtar e diplomat, po mbi tė gjitha udhėheqės ndėr mė tė mėdhenjtė i luftės partizane jugosllave, gjeneral, shef i Shtabit tė Pėrgjithshėm tė “Narodnaja Armia” pas luftės dhe hero i popujve tė Jugosllavisė. Enver Hoxha, pėr fat gjithashtu hero i popujve tė Jugosllavisė (!?), tek  “Titistėt” e pėrēmon Dapcevicin, kur shkruan pėr majorin sovjetik Ivanov se, “mbasi u miqėsua me Velimir Stojnicin… njė ditė, mė kujtohet, filloi tė mė bėnte reklamėn e gjeneralėve jugosllavė si pėr Peko Dapcevic, Kosta Nagj e tė tjerė. Si duke,t Velimir Stojnici, Nako Spiru e Sejfulla Malėshova po e pėrpunonin majorin Ivanov dhe e kishin bėrė pėr vete.” Midis gjithė njė morije episodesh tė jashtėzakonshme tė historive malazezo-shqiptare tė viteve ’20-’30 pėr futbollin, tė viteve tė luftės pėr komunistizimin e Shqipėrisė, tė viteve tė pasluftės prap pėr futbollin, por dhe tė themelimit tė Shqipėrisė Komuniste nė vitet 1944-’48 deri te prishja staliniane, asgjė nuk dihet, sidomos nga brezi i ri. Tregimet tona tė futbollit, vetėm sa t’i marrin mendtė paksa. Bie fjala, kur kujton ngjarjen mė antike tė futbollit pėr tė dy vendet, atė tė pjesėmarrjes sė Crnagorac-it tė Cetinės tė Peko Dapcevic-it, nė Kampionatin e Shkodrės mė 1924, qė absolutisht pėrbėn kampionatin e parė tė futbollit si pėr Malin e Zi, ashtu dhe pėr Shqipėrinė. Ėshtė ngjarje e denjė pėr historinė e futbollit tė Evropės, nė njė farė mėnyre. Deri nė javėn e katėrt, Crnogorac renditej nė vendin e dytė mbas Juventusit tė Shkodrės i ndjekur nga Studente Shkodra me respektivisht 4, 3 dhe 2 pikė. Emrat e futbollistėve shkodranė janė tė njė nobiliteti tė jetės intelektuale e civile shkodrane: Anton Mazreku, Qazim Dervishi, Ibrahim Dizdari, Luigj Shala, Dr.Bahri Kopliku, Dr. Frederik Shiroka, Paē Koliqi, Asim Jakova, Shefqet Keēiēi, Rexhep Neziri, Rudolf Gurashi, Elez Maha, Kolė Shiroka, Muhamet Halili, Gjon Boriēi, Loro Kovaēi, Musa Ademi, Lec Ndreka… E gjitha kjo ėshtė njė histori qytetare e rangut. Kurrė nuk merret Shqipėria me tė. Por Shqipėria e sotme nuk merret as me 60-vjetorin e ndeshjes sė parė tė kombėtares sė saj (1946-2006). Kėsisoj, nuk tė bėn pėrshtypje fakti unik, qė njė skuadėr e Malit tė Zi, Crnogorac, merr pjesė nė njė kampionat nė Shqipėri, para se tė zhvillohen kampionatet nė Malin e Zi (i pari mė 1925), siē mėsoj prej librit tė kolegut tė shquar, Dr. Novak Jovanovic, pra njė vit pas Shkodrės.

X      X      X

Kėshtu kemi mbėrritur tek viti “historik” 1946.

Deri kėtu qe mbėrritur pėrmes ndeshjeve tė futbollit midis divizioneve partizane Shqipėri - Jugosllavi, midis skuadrave “tė tė rinjve antifashistė” tė Tiranės, tė Shkodrės e tė Durrėsit, deri dhe te ndeshja tė tilla si “Fikocane”e Vrakės - “Napredak” e Zetės malazeze 1-3, por ato qė vlejnė mbi tė gjitha janė ndeshjet e mėdha, tė tilla si Crvena Zvezda - Tirana 11-2, 4-1 e 2-5, Vllaznia - Buducnost 4-0, Llovcev - Vllaznia 0-5, Tirana - Buducnost 6-1 e 1-6, Vllaznia - Hajduk i Splitit 0-3 e 2-1, ku rreth 25 ndeshje tė kėtilla brenda vetėm 20 muajve 1945-46 janė me skuadra tė Malit tė Zi! Pėr tė mbėrritur te ndeshja premierė e historisė sonė, ajo e plot 60 vjetėve mė parė, Shqipėri - Mali i Zi, 5-0. Kemi arritur nė kulmin e marrėdhėnieve shqiptaro-jugosllave. Pėr Shqipėrinė sportive, e rėndėsishme ishte se nė kėtė shtator 1946, ajo vinte edhe me zhvillimin e dy Kampionateve Kombėtare tė Futbollit, kur vetė Jugosllavia do t’i rifillonte dy vjet mė vonė, vetėm mė 1947. Mė 17 korrik 1945, nė shtypin shqiptar qe botuar njoftimi se do tė zhvilloheshin Lojėrat Ballkanike, “nė atė kryeqytet, ku ndodhej njė stadium i pėrshtatshėm pėr kėto lodra”, “konkurs” qė do ta fitonte Stadium i Tiranės (mė pas “Qemal Stafa”), pėrmes njė dueli tė gjatė diskutimesh nė Beograd. Ky ishte stadiumi qė na e kishte lėnė dhuratė Italia fashiste (histori edhe kjo e patreguar deri mė sot qė hyn nė kėtė treshe 60-vjetorėsh). Ndėrkaq, Shqipėria politiko-sportive kishte organizuar shumė shpejt, mė 10 dhjetor 1944, vetėm 12 ditė pas luftės, Konferencėn (sapo e zbulojmė kėte) e Sporteve, ku zgjidhet njė kėshill i gjėrė prej 37 vetėsh, i cili zgjedh si kryetar Anton Mazrekun, gazetarin e madh, drejtorin e “Sportit Shqiptar” tė Mbretėrisė, gazetės sė risjellė nė tė sotmen prej autorit tė kėtij shkrimi (kėtė jo pėr mendjemadhėsi, por vetėm si njė kujtesė tė pėrhershme pėr mashtruesit e pėrhershėm). Kėto zgjedhje tė rrufeshme do tė mbeteshin nė hije deri mė 2 shtator 1945 kur rikrijohet Federata e Sportit me kryetar nderi, Sejfulla Malėshovėn, Ministėr i Kulturės Popullore dhe me kryetar pėrsėri Anton Mazrekun. Nuk do tė vazhdonte gjatė me emra tė tillė, sepse vetėm pas pak muajve, kryesia do tė kalonte drejt komunizimit tė plotė tė saj. E rėndėsishme ėshtė se stadiumi i saj fiton tė drejtėn e organizimit tė Lojėrave Ballkanike dhe se gjithēka e marrin nė duart e tyre krerė tė sportit jugosllav, tė cilėt vėrshojnė nė Tiranė qysh mė 11 shtator 1946: dr. Frano Tucan, Toger Josip Malic, Ing Kosta Popovic dhe midis tė cilėve, qė pėr ne ka mė tepėr rendėsi, njė tjetėr me emrin Ljubisa Brocic, trajner i skuadrės sė Sindikatave tė Beogradit, ende pa guxuar tė thotė askush se pikėrisht ky do tė merrte Kombėtaren e Shqipėrisė, vetėm 11 ditė pas ndeshjes historike tė Shkodrės. E pra, ē’ishte qe kjo ndeshje me Malin e Zi nė Shkodėr, 10 ditė para fillimit tė Lojėrave Ballkanike tė Tiranės, kur askujt nuk mund t’i shkonte ndėr mend se vetėm pas 21 ditėve, mė 13 tetor 1946, Loro Boriēi do tė ngjitej nė podium me kurorėn e dafinės mbi krye dhe do tė ngrinte lart Kupėn e Kampionit tė Ballkanit pėr Shqipėrinė? Nė njė farė mėnyre, ngjarja pėrbėnte njė ēast kulmor tė morisė sė ndeshjeve qė ishin zhvilluar kryesisht me skuadrat jugosllave nga viti 1945 e deri nė kėtė shtator 1946. Fillimisht na duhet tė gjejmė shkakun pėrse ndeshja u zhvillua nė Shkodėr. Pėrgjigjja nuk vonon. Shkodra kishte fituar dy kampionatet e parė kombėtarė tė pasluftės, kishte pra lojtarė tė mėdhenj tė kohės me nė krye Loro Boriēin. Stadiumi kombėtar “Qemal Stafa” ishte nė pėrfundim e sipėr dhe mandej shkaku tjetėr gjeopolitik: Shkodra ishte mike e vjetėr e futbollit tė Malit tė Zi, me tė cilin e lagte i njėjti lumė (Buna) dhe i njėjti liqen (i Shkodrės). Pėrveēse ishte fjala pėr “Shkodėr locen, e cila ka patur fatin e keq tė quhet reaksionare”, siē e kishte titulluar reportazhin e tij tė famshėm, Petro Marko. Kėsisoj, synohej tė bėhej sadopak pėr vetė opinionin shkodran, pėrmes njė ndeshjeje themeluese futbolli, pasi burgjet e Shkodrės (sepse nuk ishte njė, por disa), qenė mbushur me atdhetarė shkodranė dhe togat e pushkatimti kishin kohė qė bėnin kėrdinė nė agimet e errta nė Zall tė Kirit. Pasazhi i shkrimit tė Petro Markos, njeri fisnik e shkrimtar i madh, i cili shpejt do tė shpėrblehej po me burgim, ėshtė vėrtet thelb i njė Shqipėrie qė mohonte bijtė e Shkodrės, tė cilėt kishin punuar pėr Shqipėrinė, secili nė mėnyrėn e vet, pasazh pėr tė cilin vite mė pas shkrimtari, ashtu si tė gjithė ne qė patėm fatin tė shkruajmė nė  regjimin komunist, do tė ulte kryet. Ja tek ėshtė:

“Shkodėr locja ka patur fatin e keq tė quhet reaksionare…dhe ja sepse: se atje Stambolli dhe Vjena, Beogradi dhe Roma kanė patur “konsujt” e tyre qė paguanin flori pėr tė mbjellė e pėr tė rritur pėrēarje dhe antagonizėm, se atje ngritėn terrorin gogolėt si Hamza Juka, Musa Juka dhe Ali Juka; atje ngritėn aparatin e dallavereve e tė korrupsionit Ymer Lytfija, Maliq Bushati, Sulēe Begu, Caf Ulqini; atje ngritėn olimpiadat e poshtėrsisė Gjon Marka Gjoni, Kol Bibė Mirakaj dhe nė fund, atje luajti tragjedinė e tradhtisė Patėr Anton Harapi…”. Ndėrkaq, nė agimet e errėta tė Bregut tė Kirit dėgjohesh breshėria e togave tė pushkatimit qė rrėzonte trupat e atdhetarėve… Duhej mbase njė ndeshje futbolli, pėr tė qetėsuar zemrat e trazuara tė shkodranėve pėr tė “mos u frikėsuar”, tė paktėn fėmijėt e tyre, prej kėsaj breshėrie qė pėrskuqte agimet e errėta tė Zallit tė Kirit dhe 22 shtator 1946, Shqipėri - Mali i Zi, 5-0.

X      X      X

Kombėtarja e parė shqiptare e hungarezit Samo Singer, pėr fat kishte mbetur nė vend, te hera e parė e daljes sė saj nė fushė mė 1936. Dovana, Maluēi, F.Janku, Jakova, Karrapici, Plluska, Kryeziu, Mirdita, Korēa, Lushta, H.Begeja. Megjithatė, ekzistencėn e saj e pranon edhe vetė FIFA, kur e fton Shqipėrinė qė me kėtė kombėtare tė saj tė marrė pjesė nė Kampionatin Botėror tė vitit 1938. Samo Singer megjithatė, vetvetiu mbetej njė prehistori. Kėsisoj, nėse Samo Singer e nxori pėr herė tė parė Kombėtaren e Shqipėrisė nė fushėn e lojės me fanelat kuqezi dhe me shqiponjėn nė gjoks, Adem Karrapici, ėshtė njeriu, i cili i pari e nxori nė fushė kėtė kombėtare pėrballė njė skuadre tė huaj, qė pėr fat qe njė klub, jo njė kombėtare: Spartak i Moskės dhe Shqipėri - Spartak 1-2. 1 maj 1946.  Poselli, Llambi, F.Janku, Dibra, Fagu, Spahiu, Parapani, Teliti, Mirashi, Biēaku (Vasija), S.Begeja.

Por edhe kjo ėshtė e para kundėr njė klubi, jo kundėr njė pėrfaqėsueseje shteti... Duhej te mbėrrinim te Shqipėri - Mali i Zi e 22 shtatorit 1946. Emri nuk ėshtė shqiptar: Ljubisa Brocic, tė cilin e sillte nė Shqipėri, jo thjesht mungesa e trajnerėve tė sprovuar, por mė tepėr miqėsia politike shqiptaro-jugosllave e dy regjimeve komuniste. Ai mbėrrin nė Shqipėri me grupin e organizatorėve jugosllavė tė Ballkaniadės mė 11 shtator 1946 dhe rrufeshėm, vetėm pas 11 ditėve, nxjerr nė Fushėn e Vjetėr tė Shkodrės Kombėtaren e Shqipėrisė pėrballė Malit tė Zi tė Jugosllavisė sė tij. Si njė provė gjenerale, siē thuhet, pėr Kampionatin Ballkanik nė prag, ai zgjedh tė thėrrasė pra pėrfaqėsuesen e Malit tė Zi dhe... 5-0 pėr Shqipėrinė, nė tė parėn ndeshje tė kombėtares sė saj pėrballė njė pėrfaqėsueseje tė njė shteti tė huaj. Xhelal Juka dhe Qamil Teliti shėnojnė nga dy herė, Ruzhdi Bizhuta njė herė. Shqipėria pėr herė tė parė mėson se si mund tė ishte njė kombėtare kėsisoji. Anton Mazreku thekson nė shkrimin e tij: “…Nė fakt kemi njė skuadėr kombėtare mjaft tė mirė qė ka pėrpara vetes nji t’arthme tė shkėlqyeshme dhe qė hyn nė lojnat ballkanike plot entusiazėm dhe plot besim tė drejtė nė forcat e veta. Fitimi i arritun nė Shkodėr kundėr skuadrės pėrfaqėsuese tė Malit tė Zi asht nji fitim i thellė (5-0). Tue pasė parasysh rastet e humbuna nga sulmuesit tonė pėrpara portės sė Koprivicės, pėrfundimi mund tė kishte qenė edhe ma i bujshėm. Por po tė analizojmė golat e shėnuem, mund tė thomi se nji a dy golat tonė nuk kanė qenė  pėrfundim loje klasike. Sido qė tė jetė skuadra jonė ka lane nji pėrshtypje nga ma tė bukurat…”. Parashikimi i Mazrekut ėshtė profetik. Njėzet e njė ditė mė vonė, mė 13 tetor 1946, kjo Shqipėri bėhet Kampione e Ballkanit dhe kapiteni i saj Loro Boriēi, ngjitet pra, nė podiumin e fituesit, i pėrkrenuar me kurorėn e dafinės dhe ngre lart kupėn e Kampionit tė Ballkanit. Anton Mazreku me rreshtat qė cituam, kishte parashikuar nė mėnyrė tė pagabueshme kėtė titull tė bujshėm tė Kampionit. Gjithēka e ka zanafillėn te kjo premierė shqiptaro-malazeze e Shkodrės, e cila paraqitet nėn kėtė pamje:

Fusha e Vjetėr e Shkodrės, 22 shtator 1046, ora 16.00:

SHQIPĖRI – MALI I ZI 5-0

SHQIPERIA: Dodė TAHIRI (Giacomino POSELLI 36’), Muhamet DIBRA, Foto JANKU, Prengė GJELOSHI, Sllave LLAMBI, Bimo FAKJA, Xhelal JUKA, Qamil TELITI, Loro BORIĒI, Vasif BIĒAKU (Pal MIRASHI 36’), Ruzhdi BIZHUTA (Vasif BIĒAKU 46’). Trajner: Ljubisa BROCIC.

MALI I ZI:Koprivica, Misolic, Abramovic, Mustagrudic, Jabucani, Sarkic, Bujovic, Bozovic, Pajevic, Mugosa.

GOLAT: Teliti 29’, 66’, Bizhuta 35’, Juka 60’, 62’

GJYQTAR: Qazim Dervishi.

Shqipėria e kishte mundur Malin e Zi, pak a shumė po aq sa e kishte mundur Partizani i Beogradit (6-1) javė mė parė, kur dihej se ky Partizan nė thelb ishte Kombėtarja e Jugosllavisė. Ndėrkaq, skeda e mėsipėrme flet jo pak, plot shtatė lojtarė nga Vllaznia e Shkodrės, kampione e Shqipėrisė nė fuqi: Tahiri, Dibra, Gjeloshi, Fakja, Juka, Boriēi, Mirashi. Njė lojtar italian, Giacomino Poselli i Flamurtarit tė Vlorės; tre (Janku, Llambi, Biēaku) tė Sportklub Tiranės tė sapoquajtur “17 Nėntori”, nė tė vėrtetė “17 NANDORI”; njė i Besės sė Kavajės (Teliti) dhe njė i Bashkimit tė Elbasanit (Bizhuta) dhe njė trajner i huaj: jugosllavi i Beogradit, Ljubisa Brocic; njė gjyqtar vendas: i dėgjuari Qazim Dervishi, si dhe e rralla e madhe: nė tė 36’ dalin nga loja Dodė Tahiri dhe Vasif Biēaku pėr shkak traume dhe nė tė 46’-ėn, rifutet nė lojė Biēaku nė vend tė Bizhutės! Duhet tė jetė rasti mė i ēuditshėm nė historinė e futbollit botėror qė njė futbollist tė luajė edhe si titullar, edhe si rezervė brenda 90 minutave sė tė njėjtės ndeshje. Mirėpo, ishim nė njė ndeshje tipike “miqėsore” tė dy vendeve bashkideologjikė tė Ballkanit. Nuk kemi tė dhėna kohėt e fundit pėr portjerin italian Giacomino Poselli, i cili nė fillim tė viteve ‘90 e rivizitoi Shqipėrinė pas gati pesėdhjetė vjetėve. Kėsisoj, dėshmitari i vetėm prej 13 futbollistėve tė premierės sė 22 shtatorit 1946, pėr ne sot ėshtė 79-vjeēari Xhelal Juka, gjithnjė i fortė, tė cilin pėr ne e intervistoi kolegu Namik Mehmeti. E kalojmė kėshtu ndeshjen nėn peshėn e kujtimeve tė protagonistit tė vetėm:

“Kjo ndeshje, - tregon Juka, - ishte njė provė “gjenerale” pėr Ballkaniadėn, ku u zgjodhėn futbollistėt mė tė mirė tė Shqipėrisė. Unė isha i grumbulluar me ekipin kombėtar nė hotel “Internacional” dhe mbas dy javė stėrvitjesh erdhėm pėr ndeshje nė Shkodėr. Nuk e mendoja se do tė isha nė formacion simpas sistemit klasik WM, sepse nė qendėr tė sulmit (centėrfor) ishte Boriēi. Nė krahė nuk parapėlqeja tė luaja. Pasi u grumbulluam nė hotelin e kafes sė madhe, kur erdhėm nė Shkodėr (ndonėse ne shkodranėt flinim nė shtėpitė tona), mė afrohet Bimo Fakja e mė thotė: “Xhelal, shko nė shtėpi e fli heret, sepse nesėr je nė formacion”. U besova fjalėve tė tij, pasi Brocici ishte njė mik i Fakjes dhe kishte shumė konfidencė me tė. Parapani ishte i sėmurė me temperaturė dhe nuk mund tė luante. U bė njė zhvendosje nė krahėt, ku gjysmėsulmues ishin Boriēi dhe Mirashi, e nėse unė fitova qendrėn (Nr. 9), ky ishte njė privilegj pėr mua dhe mė dukej njė ėndėrr, ēka e vlerėsova shumė. Kujtoj se sportdashėsit shkodranė treguan shumė interes pėr kėtė ndeshje. Vėshtirė pėr biletat dhe njerėzit na rrethonin pėr tė na kėrkuar bileta. Kur shkuam pranė Fushės sė Vjetėr (mė vonė e ashtuquajtura “zona industriale”), autobusi e kishte tė vėshtirė tė ēante rrugėn. Njerėzit vraponin, duke na ndjekur nga mbrapa autobusit. Kjo ndodhi edhe pas ndeshjes. Kur do tė fillonte Ballkaniada, unė dhe Preng Gjeloshi edhe pse luajtėm nė ndeshjen e parė, mbetėm jashtė formacionit, por nė kombėtare ishim deri nė prag tė ndeshjes sė parė, duke qenė se Biēaku, Teliti, Boriēi, Mirashi, Kavaja e tjerė ishin tė padiskutueshėm. Ky fakt nuk mė dekurajoi pėr tė vazhduar qė tė luaja me pasion dhe angazhim pėr tė hyrė nė historinė e futbollit shqiptar. Brocic ishte atėherė 34 vjeē, shumė serioz dhe nė tė njėjtėn kohė njė komunikues i ēiltėr me futbollistėt. Shumė shpejt njohu aftėsitė e futbollistėve, cilėsitė e tyre, iu gjeti secilit vendin qė i takonte dhe qė dėshironte tė luante. Edhe pse krijonte momente humori e komunikimi tė sinqertė, ishte menjėherė edhe kėrkues dhe nuk tėrhiqte nė asgjė nga plani qė ai kishte parashikuar tė zbatonte. Me Bimo Fakjen kishte tepėr intimitet, por nuk i bėnte dallime apo diferencime”.

Cili sipas Jukės ishte futbollisti mė i mirė i Kombėtares ’46?   

Nuk mund tė vė gishtin pėr tė dalluar njėrin nga tjetri. Padyshim Boriēi, por edhe Teliti qe po aq i famshėm, ndėrkohė dyshja Fakja-Kavaja nuk mund tė bėnte pa Biēakun apo dhe Demnerin, kur Dibra me Spahiun dhe Llambin, e mė pas Fagu, bėnin murin e kombėtares. Ndėrkohė qė Mirashi e fitoi kombėtaren, sepse ishte i lindur pėr tė luajtur me tė, ku zhvilloi ndeshjet mė tė bukura…

X      X      X     

Nė tė vėrtetė, kjo kombėtare e sapothemeluar nė ndeshje ndaj pėrfaqėsueseve tė njė kombi tjetėr, me Xhelal Jukėn, autorin e dy golave (1 ndeshje dy gola, unikale nė historinė e futbollistėve tė Kombėtares deri mė sot), do ta mbyllte me kaq, ndonėse ai edhe pėr e pakta dhjetė vjet do tė ishte njė protagonist i madh i futbollit shqiptar. Nė tė vėrtetė, gjithė kjo liri e ndeshjes sė parė tė Kombėtares sė Shqipėrisė nuk do tė dilte jashtė kornizave tė vitit 1946. Biografia, lufta me emrat dhe familjet nuk do t’i ndahej as sportit, as Xhelal Jukave e sa e sa tė tjerėve… Mė 22 shtator 1946, Shqipėria kishte zyrtarizuar kėshtu, ndeshjen e saj tė parė. Sot, pas 60 vjetėve, vėrtetėsisht duke filluar nga viti 2007, kur Mali i Zi do tė anėtarėsohet nė FIFA, ajo mbetet nė histori pikėrisht si e para ndeshje zyrtare e Malit tė Zi, ndonėse qysh nė shtatorin e 1945-ės, ajo kishte dalė nė fushė kundėr Serbisė nė Beograd brenda suazės sė Jugosllavisė (2-1). Si ndeshje tė parė tė Shqipėrisė, e kam pėrfshirė qysh prej 15 vjetėve. Ndėrsa sė voni mėsojmė dhe njė rast tjetėr unikal: portjeri shqiptar Dodė Tahiri, nė tė vėrtetė i ardhur nė Shqipėri, pasi e kishte mėsuar futbollin nė Malin e Zi, kur rikalon pėrtej kufirit ėshtė edhe portjer i Kombėtares sė Malit tė Zi, pikėrisht nė ndeshjen e 8 qershorit 1947, Mali i Zi - Vojvodina: Tahiri, Abramovic, Spajic, Stanisic, Methacevic, Popovic, Mugosha, Pajevic, Habic, Bozovic, Celebic. Kėtu ėshtė lidhja tjetėr, qė ngjason pak a shumė me rastin e Kubalės, Altafinit, Pushkasit, tė cilėt kanė luajtur me Kombėtaret e vendeve tė tyre Ēekosllovaki, Brazil, Hungari, por dhe me Kombėtaret e Spanjės e tė Italisė. Dodė Tahiri, kampion i Ballkanit me Shqipėrinė ėshtė historia jonė dhe jo vetėm e jona. Nė historinė e sotme tė Malit tė Zi, kėtė do tė mund ta pėrsėrisė edhe Mirko Vucinic i Nikshiqit, sot i Romės, i vetmi kombėtaras i Jugosllavisė qė do tė luajė me Kombėtaren e Malit tė Zi, e cila dihet, i ka dhėnė Jugosllavisė shumė kombėtarė tė famshėm. Mbi tė gjithė Dejan Savecevic-in, sot president i Federatės sė Futbollit tė Malit tė Zi dhe me rradhė Filipovic, Batrovic, Brnovic, Bozovic, Bojovic, Jovanovic, Krivokapic, Krivokuqa, Lllazarevic, Mirocevic, Pajevic, Popivoda, Radanovic, Radovanovic, Radovic, Simovic, Spajic, Stojanovic, Shabanovic, Vujacic, Zekovic… Ndėrkaq, pėr ne, kėshtu ikėn edhe ky 60-vjetor. Mė shkon ndėr mend si diēka krejt e mundshme pėr t’u realizuar: njė festė me njė ndeshje simbolike pėrkujtimore Shqipėri - Mali i Zi nė Shkodėr, sot pas 60 vjetėve qė do tė mund ta ēelte goditja e parė e topit e dėshmitarit-protagonist tė vetėm tė saj, Xhelal Juka. Pėr fat tė keq, shihet se rrezikojmė tė mbetemi vetėm me kėtė shkrim dhe kaq. Shpesh pyes veten: a duhet tė marresh mė me kėto historira, kur institucionet shtetėrore dhe mbi tė gjitha, Federata Shqiptare e Futbollit, vetvetiu asesi nuk iu shkon ndėr mend se iu takon tė mbėshtesin e jo tė flakin tej pa mėshirė historinė e futbollit e tė sportit kombėtar, kur ato janė pėrgjegjėset e ruajtjes dhe shpalosjes sė saj? Nėse nuk respekton historinė e tij, sporti shqiptar nuk do tė bėhet kurrė pjesė e mirėfilltė e kulturės dhe jetės kombėtare tė Shqipėrisė sė tij. Megjithatė, ne do tė vazhdojmė me dy 60-vjetorė tė tjerė, nė rubrikat tona tė ardhshme…

BESNIK DIZDARI

KULTURA

Besnik Mustafaj merr pjesė nė veprimtarinė kulturore nė kuadrin e Samitit tė XI tė Frankofonisė

Ngrihet busti i Naim Frashėrit nė Bukuresht

Nė kuadrin e Samitit tė XI tė Frankofonisė qė u mbajt nė Bukuresht nga datat 22-29 shtator, pėrpos punimeve tė samitit dhe pėrfaqėsimit tė Shqipėrisė nga nivelet mė tė larta dhe tė pranimit tė Shqipėrisė me tė drejta tė plota nė kuadėr tė kėsaj organizate, qė pėrfaqėson rreth 700 milion banorė tė globit, u zhvilluan dhe mjaft veprimtari dhe manifestime artistike, duke filluar nga ekspozita pikture, skulpture, shfaqje teatri nga trupa franceze dhe rumune, koncerte live nė sheshet e Bukureshtit etj. Kėshtu, nėn patronazhin e presidentit Jack Chirac, u ēel ekspozita e skulptorit francez Antoin Bourdelle, ekspozita fotografike e Constantin Brancusi-it, me fotografi tė bėra nga vetė skulptori i madh e shumė tė tjera, qė zgjuan interesin e qytetarėve bukureshtas dhe miqve qė vizituan Bukureshtin kėto ditė. Nė Teatrin “Odeon” u luajt “Kėngėtarja tullace” e E. Ionesco-s, Teatri Kombėtar i Bukureshtit vuri nė skenė “Borgjezi Fisnik” tė Molierit etj. Nė kėtė kuadėr u inaugurua dhe monumenti i Charl de Golle-it nė sheshin qė mban tė njėjtin emėr, nė hyrje tė Parkut Herastrau. Pėrveē Charl de Golle-it, nė kėtė kuadėr, statuja e dytė e inauguruar gjatė kėtyre ditėve ishte busti i poetit shqiptar Naim Frashėri, nė qendėr tė Parkut Herastrau, mė i madhi dhe mė i rėndėsishmi nė Bukuresht. Busti u vendos nė fqinjėsi me bustet e shkrimtarėve mė tė njohur tė kulturės universale si Balzak, Victor Hugo, Tolstoi, Eminesku, Petėf etj. Bustin e Naim Frashėrit nė Bukuresht e zbuloi z. Besnik Mustafaj, Ministri i Punėve tė Jashtme, i cili shoqėrohej nga anėtarėt e tjerė tė delegacionit qė e shoqėruan pėr tė marrė pjesė nė Samitin e XI tė Frankofonisė. Mes tė tjerash, z. Besnik Mustafaj nė fjalėn e tij,  u shpreh se “Naim Frashėri, ndonėse nuk shkeli fizikisht nė Rumani, e botoi veprėn e tij nė kėtė vend, ku kryen veprimtarinė e tyre patriotike shoqatat kulturore shqiptare nė fund tė shekullit XIX, ku pėrgatitej Rilindja Kombėtare Shqiptare dhe Pavarėsia e Shqipėrisė”. Zoti Besnik Mustafaj falėnderoi, gjithashtu, autoritetet rumune, veēanėrisht Bashkinė e Bukureshtit qė bėri tė mundur vendosjen e kėtij busti nė njė vend kaq tė bukur dhe kaq tė rėndėsishėm. Fjalėn e morėn ambasadori ynė nė Bukuresht, Z. Dashnor Dervishi, kryetari i Bashkėsisė Kulturore tė Shqiptarėve tė Rumanisė, Mircea Istrate dhe kryetari i shoqatės sė miqėsisė Rumani-Shqipėri, ish Ambasadori i Rumanisė pėr shumė vite nė Tiranė, z. Gheorghe Miku.

Ekspozita fotografike e Alket Islamit

Njė aktivitet i rėndėsishėm nė kėtė kuadėr ishte dhe ekspozita fotografike e fotografit Alket Islami. Pamjet e peizazhit shqiptar tė fotografuara nga lart, kryesisht ato tė bregdetit shqiptar, me ujėrat e kthjellėta tė Adriatikut dhe Jonit, zgjojnė njė interes tė posaēėm pėr vizitorėt. Ekspozita ėshtė njė grishje pėr turizmin kulturor dhe ekologjik qė ofron Shqipėria pėr tė huajt. “Ėshtė pavijoni mė i gjallė, mė me ngjyrė - thotė Mihai Oroveanu- drejtor i Muzeut Nacional tė Artit Bashkėkohor, ėshtė njė Shqipėri e panjohur pėr publikun rumun”. Piktorja Ana Popescu, pėrgjegjėse pėr kėtė ekspozitė thotė se: “Janė pamje tė magjishme qė zbulojnė historinė e njė populli tė lashtė me njė peizazh tė mrekullueshėm, mbase-shton ajo-do tė ishte e nevojshme qė nė kėtė rast tė shoqėrohej me njė fletė palosje pėr Shqipėrinė, me mė shumė informacion pėr kėtė vend”. Ekspozita e pėrzgjedhur dhe e sjellė nė kuadrin e Frankofonisė nė Bukuresht nga Ministria e Kulturės, Turizmit, Rinisė dhe Sporteve shėnon njė sukses.

II

Filmi shqiptar bllokon rrugėn “Abdi Toptani” me njw tapet tė kuq

Ēelet Festivali i dymbėdhjetė i filmit

Mė nė fund i erdhi rradha edhe filmit. Pas gjithė atyre peripecive nė trafikun e Tiranės shoferėt janė tė mėsuar ta gjejnė veten nė njė rrugė pa krye nė njė pikė tė caktuar ku deri dje mendonin se mund tė kalonin pa problem. Por pak kush e di se kėtė rradhė ai qė bllokon rrugėn ėshtė filmi shqiptar. Nė qendėr tė qytetit, nė rrugėn “Abdi Toptani” kartonat pėrfaqėsues tė filmit shqiptar, imitime tė mėdhenj tė kartonave tė animuar, pamje nga filmat nė vite, tė krijojnė njė imazh tė njė Shqipėrie qė po ecėn, tė njė Shqipėrie ndryshe. Pas thuajse nėntėdhjetė viteve nga projeksionet e para tė filmave nė Shqipėri, afėrsisht pesėdhjetė vitesh nga filmi i parė shqiptar, pas tridhjetė vitesh nga festivali i parė i filmit, kinemaja shqiptare ėshtė rikthyer nė festivalin e saj, qė sivjet shėnon edicionin e tij tė dymbėdhjetė. Festivali ka gjashtė vite qė mungon, duke krijuar njė boshllėk nė jetėn kulturore tė vendit, pasi artistėt dhe kineastėt shqiptarė pas vitesh qė janė tė njohur pėr filmdashėsit e huaj, thuajse kanė munguar pėr publikun shqiptar. Njė tapet i kuq ėshtė shtrirė nė rrugėn “Abdi Toptani” nga kinema “Millenium 2” te Teatri Kombėtar, si pėr tė shtruar rrugėn e kinemasė shqiptare qė rikthehet, dhe pėr t’i dhėnė njė pamje tė vėrtetė feste kėtij evenimenti. Shoferėt e Tiranės janė tė mėsuar me ngushtime e bllokime rrugesh, tė paktėn tani bėhet pėr hatėr tė njė kauze qė ia vlen. Festivali i 12-tw i filmit shqiptar, ėshtė njė nismė e pėrbashkėt e Qėndrės  Kombėtare tw Kinematografisė me “Alba Film Studion” dhe Arkivin Qendror Shtetwror tė Filmit. Ai organizohet nėn kujdesin e Kryeministrit  tė Shqipėrisė, Sali Berisha, dhe ėshtė mbėshtetur nga Ministria e Turizmit, Kultures, Rinisė dhe Sporteve dhe Teatri Kombėtar. Dje u zhvillua ceremonia e hapjes sė tij nė ambjentet e “Kinema Millenium 2”, nė tė cilėn ishte i pranishėm Ministri i Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, Bujar Leskaj, si dhe plot prodhues tė filmit, aktorė dhe artdashės. Njė risi e kėtij festivali do tė ketė pjesėmarrja pėr herė pėr herė tė parė e filmave tė prodhuar nga producentė dhe kineastė  nga Kosova dhe Maqedonia. Ndėrkohė qė Dhimitėr Anagnosti me “Gjoleka, Djali i Abazit” ėshtė tėrhequr nga konkurimi, pasi si tha Xhevdet Ferri, drejtor i festivalit, “Ai (Anagnosti) ka marrė pjesė thuajse nė tė gjithė festivalet, nė tė gjitha organizimet pėr filmin sa nuk ka mė se ē’tė konkurojė”. Po ashtu edhe filmi “Trishtimi i zonjės Shnajder” i Pirro Milkanit dhe “Vera” i Artan Minarollit do tė marrin pjesė nė festival jashtė konkurimit. Ne seksionin e filmit artistik do tė konkurojnė tre filma nga Kosova dhe pikėrisht “Anatema” e Agim Sopit, “Etjet e Kosovės” e Sunai Racės dhe “Kukumi” i Isa Qoses. Nė seksionin e filmit dokumentar konkurojnė gjithsej 19 filma,  nga tė cilėt 2 janė nga Kosova dhe 4 nga Maqedonia. Do tė jenė gjithsej 24  filma qė do tė konkurojnė nė seksionin e filmit me metrazh te shkurtėr (alternativ ), nga tė cilėt 3 janė nga Kosova, dhe katėr punime te studentėve, qė tregojnė se filmi shqiptar ėshtė nė zhvillim dhe japin shpresė pėr tė ardhmen e kėtij filmi. Nė kėtė seksion  jane futur nė konkurim, krahas autorėve dhe producenteve shqiptarė, edhe producente dhe autorė shqiptarė, qė nuk jetojnė nė Shqipėri, tema e filmave tė tė cilėve  ėshtė nga ai realitet. Ndėrsa nė seksionin e filmit tė animuar konkurojnė gjithsej 14 filma tė animuar tė  realizuar nė periudhen kohore maj 2000 - shtator 2006 , pavarėsisht teknikės sė realizimit e qė janė realizuar nga individė, autorė apo janė me bashkėautoresi dhe do tė gjykohen nga juria e pėrbėrė nga Virgjil Muēi, Maks Velo dhe Gazmend Leka. Juria e filmit artistik do tė pėrbėhet nga Fatos Kongoli, Piro Milkani, Zeqir Hamidi, Elvira Diamanti, Gėzim Qendro, ndėrsa huria e filmit dokumentar nga Kristaq Mitro, Mirela Oktrova dhe Mark Marku.

 Hekuran Koka

Mbyllet Muaji i Kulturės Kombėtare Shqipėri-Kosovė

“Pėrshėndetje Kosovė“ 

Dhurata Hamzai

Teatri Kombėtar i Operas dhe Baletit, nė kuadrin e muajit kulturor Shqipėri-Kosovė, shfaqi nė Prishtinė ditėn e premte, mė 29 shtator 2006, koncertin “Pėrshėndetje Kosovė”. “Ideja produktive e zhvillimit tė njė muaji simbolizues tė takimit tė pėrbashkėt tė vlerave mbarėshqiptare e tregoi veten si njė ide e shndėrruar, qė kėsiheri nė aksion, por qė sa vjen e do tė pėrjetojė zhvillime tė reja e gjithmonė tė pandalshme”, ka pohuar drejtori i kėtij institucioni, zoti Zhani Ciko. Pėr publikun e dy kryeqendrave Tiranės e Prishtinės qė gėzuan tė parėt prurjet kulturore mbarėshqiptare, shtatori u kthye nė njė realitet intensiv multikulturor. Pėr artistėt dhe institucionet pjesėmarrėse, konsistonte jo vetėm njė shtysė e dėshirave tė kahershme, por dhe konstituim i njė plateje tė pėrbashkėt tė veprimit artistik tė genit tė talentuar kombėtar.

“Prezantimi nė Kosovė i artistėve tė TKOB-it, ėshtė njė nga pikat kulmore qė Kosova propozoi nė kėtė muaj”, thonė artistėt tė kėnaqur pėr pjesėmarrjen. “Ne kemi qenė gjithmonė tė vėmendshėm  nė maksimum  dhe tė dėshiruar pėr tė qenė modestisht tė pėrkushtuar nė kėtė rrugė bashkėpunimi”, thotė Zhani Ciko. Gėzohemi pėr arritjet, jemi gjithmonė shėrbyes tė ēėshtjes sė kulturės artistike tė shqiptarėve kudo qė janė, shprehet njėri nga pjesėmarrėsit nė kėtė koncert. “TKOB ėshtė i lumtur qė ēoi nė Prishtinė njė “Antologji tė zgjedhur” tė muzikės mė tė mirė kombėtare dhe botėrore qė me gjithė zemėr e kish titulluar “Pėrshėndetje Kosovė”, tha Zhani Ciko. Njė nga pikat kryesore tė kėtij koncerti ishte repertori i goditur qė shpalosi kori kameral “Pax Dei” i drejtuar me mjeshtėri nga kormjeshtre Suzana Turku- Kashara (artiste e merituar). Kori me njė shtrirje repertoriale tė gjerė nga muzika artistike e autorėve Vivaldi, Castaldi, Palestina, solli qė nė fillim pėrpunimet korale tė “klasikut“ Ēesk Zadeja, tė cilat janė nga realizimet mė serioze tė interpretimit koral shqiptar. “Mjeshtrja Suzana Turku ka skalitur nė detaje ēdo strukturė tė ritmikės popullore lidhur ngushtė me linjat vokale horizontale e vertikale”, pohoi Maestro Ciko.

Pas tyre, u mirėpriten faqet nga dy operat e para kombėtare “Mrika” (P. Jakova) dhe “Goca e Kacanikut“ (R. Dhomi) qė sollėn sa njė atmosfere historike, por dhe freskinė e interpretimit te M. Dauti, D. Selimaj, E. Zeraliu. Ndėr numrat solistikė mė tė suksesshėm ishin tre fragmentet nga krijmtaria mozartiane tė interpretuara nga solistėt qė bėjnė pjesė nė brezin e ri e mė tė suksesshem tė TKOB; Vikena Kamenica, Eriona Gjyzeli, Sidrit Bejleri, ku ra nė sy kualifikimi i tyre nė stilin e autorit frut i kursit specializues vienez. Pianistja Rudina Ciko solli njė moment relaksues nga tingujt vokalė me Skercon e kompozitorit maqedonas Stojkov dhe dhe “Tokata” e Feim Ibrahimit, tė cilat u pritėn me ovacione. Yjet e baletit shqiptar, ēifti Enada Hoxha e Gerti Vaso e pasuruan programin me dy fragmente tė zgjedhur si Pas deux nga “Liqeni i Mjelmave“ dhe Dueti “Shota dhe Azemi” si pikė kulmore e pėrshėndetjes qė i adresohej Kosovės.

Mbyllja e programit nga “Pax Dei” drejtuar nga mjeshtrja Suzana Turku ishte entuziaste dhe mund tė kosniderohet si kopertina mbyllėse dinjitoze e kėsaj antologjie tė TKOB nė Prishtinė. Auditori i madh qė mori pjesė nė kėtė koncert ishin artistė dhe profesionistė tė shquar tė Kosovės, nė fushėn e muzikės dhe tė artit, dhe duartokitjet e tyre drejtuar interpretimeve tė artistėve nga Shqipėria ishin tė vlerėsuara dhe merituara.

Finalja e muajit tė kulturės nė Prishtinė, “Rrno pėr me tregue”

Pas njė muaji maratonė me aktivitete kulturore, artistike, rinore e sportive, nuk do tė mjaftonte vetėm njė aktivitet i mirė muzikor pėr finalen e Muajit tė Kulturės Kombėtare nė Prishtinė. Data 30 shtator shėnonte ditėn e fundit tė aktiviteteve tė muajit Kombėtar tė Kulturės Shqipėri-Kosovė dhe ishte e konceptuar nė kėtė formė:

Nė mėngjesin e datės 30 nė aulėn e Bibliotekės Kombėtare dhe Universitare tė Kosovės u zhvillua promovimi i librit tė At Zef Pėllumbit “Rrno pėr me tregue”, botuar nga Shtėpia Botuese “55”. Nė kėtė aktivitet tė mundėsuar nga bashkėpunimi midis kėsaj shtėpie botuese dhe Bibliotekės Komėbatare tė Kosovės morėn pjesė historianė dhe studiues tė shquar si nga Kosova ashtu dhe nga Shqipėria. Kėtė takim e pėrshėndeti kėshilltarja e Ministrit tė Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, Z. Astrit Haraēija. Mė pas Zėvendėsministrja e Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve e Shqipėrisė, Znj. Suzana Turku, krijoi njė moment emocionues nė sallė, duke lexuar pėrshėndetjen qė At Zef Pėllumbi i dėrgonte kėtij takimi nė pamundėsi pėr tė marrė pjesė vetė. Takimi vijoi me prezantimin e Z. Fahri Balliu, Botues i Shtėpisė Botuese “55”, me ligjeratėn e pėrfaqėsuesit tė kishės katolike nė Kosovė dhe me kumtesėn e studiuesit tė mirėnjohur kosovar Zekiri Acana, i cili e krahasoi veprėn e madhe “Rrno pėr me tregue” si njė “Komedi Hyjnore” tė dytė, por ku nė kėtė shqiptaren ekzistonte vetėm Ferri dhe ku shkrimtari vetė ėshtė protagonist i pėrjetimeve tė tij. Aktiviteti i fundit qė u konsiderua dhe si ceremonia e mbylljes sė muajit tė kulturės kombėtare ishte njė koncert-tubim i madh rinor me pjesėmarrjen e grupeve rinore mė tė mira shqiptare. Ky aktivtet i madh u realizua si bashkėpunim midis Qendrės Ndėrkombėtare Kulturore dhe Ministrisė sė Kulturės tė Rinisė dhe Sporteve tė Kosovės (Departamenti i Rinisė). Koncertin e pėrshėndeti dhe Zėvendėsministrja e Turizmit, Kulturės,Rinisė dhe Sporteve e Shqipėrisė, Znj. Suzana Turku e cila mes brohoritjesh dhe entuziasmit rinor u kujtoi tė rinjve qė tė dy Ministritė tona do pėrpiqen ta ruajnė kėtė nismė dhe ta institucionalizojnė atė duke e kthyer tė pėrvitshme, duke zhdukur kėshtu kufijtė administrativė tė dy vendeve tona dhe duke u ndjerė tė plotė nė kulturėn, gjuhėn e identitetin tonė tė pėrbashkėt shqiptar.

Shoqėruese e dytė e “Miss Globe” u shpall Silvi Skėnderaj, nga Shqipėria

“Miss Globe International 2006” shkon nw Venezuelw

Viviana Lisbeth Ramos Puma, 16 vjeē, nga Venezuela, fitoi tė dielėn nė mbremjė vonė Kurorėn e “Miss Globe International 2006” gjatė njė spektakli tė zhvilluar nė skenėn e teatrit antik tė Butrintit, rreth 15 kilometra larg qytetit jugor tė Sarandės. Qyteti antik i Butrintit e zė fillesėn e tij nė periudhėn e bronxit, rreth 3400 vjet para Krishtit. Butrinti shquhet pėr mbartjen e objekteve me rėndėsi tė veēantė duke pėrmendur kėtu Teatrin, Baptiserin, kompleksin e ndėrtimeve tė periudhės mesjetare etj. Qyteti i Butrintit ėshtė shpallur Qėndėr e Trashėgimisė Botėrore, status i cili i krijon njė mundėsi pėr ruajtjen e vlerave arkeologjike tė kėsaj zone. Nw rrwnojat e kwtij qyteti, bjondja me sy te zinj , e shpallur vetėm disa muaj mė parė Miss Venezuela 2006, ishte konkuruese mes 42 vajzave nga gjithė planeti.  “Ndihem e lumtur qė bukuria dhe fati u bashkuan me emrin tim. Kurora nuk mė takon vetėm mua, por edhe prindėrve tė mi, tė cilėt mė ndoqėn nga shkallėt e teatrit antik tė Butrintit", tha bukuroshja venezueliane, e cila disa ditė mė parė ka kremtuar edhe ditėlindjen e saj nė Shqipėri. “Ky ēmim nuk ėshtė vetėm i imi, por i Venezuelės qė unė pėrfaqėsoj”, tha ajo. Shoqėruese e dytė e “Miss Globe” u shpall Silvi Skėnderaj, 17 vjeē, nga Shqipėria, ndėrsa shoqėruese e parė spanjollja 24-vjeēare Marian Karin Cabrera.  Juria ka nderuar gjithashtu pėr kostumin mė tė mirė, “Miss Brazili”, “Miss Miqėsia” ėshtė shpallur vajza nga SHBA, “Miss Eleganca” vajza nga Estonia, “Golden Girl” nga Brazili, “Miss Intercontinental” vajza nga Nigeria dhe “Miss Cosmopolitan” ajo nga Franca. Rreth 1500 spektatorė kanė ndjekur spektaklin,  ndėrkohė qė mijėra tė tjerė e kanė ndjekur atė pėrmes transmetimit tė drejtėpėrdrejtė satelitor mundėsuar nga TV-Klan e TVSH. Edicioni i 33-tė i “Miss Globe International”, i treti qė zhvillohet nė Shqipėri, u pėrshėndet edhe nga themeluesi i kėtij konkursi, Charlie See, i cili e cilėsoi spektaklin e Butrintit "njė ngjarje kulturore qė sjell botėn e Shqipėrisė nė botėn e gjerė dhe miqėsinė e botės nė Shqipėri”.  Pėrgjatė katėr orėve spektakėli pėrcolli vlera artistike pėrmes motivit tė vajzės sė valėve, videoklipeve tė realizuar nga pjesėmarrja e vajzave nė gjueti nė natyrėn shqiptare dhe nga kalėrimi i tyre nė hipodrome natyrorė. Nė spektaklin “Miss Globe International 2006”, 42 vajzat pjesėmarrėse sfiluan edhe me kostumet karakteristike tė vendeve tė tyre, sikundėr kėtė kolorit nė rrafshin muzikor e dha kolazhi i kėngėve nga 15 vende tė botės.  Regjisori i spektaklit, Petri Bozo, tha se ndihej i kėnaqur qė mundi t’i dhurojė Shqipėrisė njė spektakėl bukurie tė standarteve botėrore duke vlerėsuar kėtu edhe madhėshtinė e qytetit antik tė Butrintit.

SOCIALE

Nė Onkologjik, pacientėt dynden pas derės sė mjekut. Mjekėt nuk respektojnė reformėn spitalore

Onkologjiku, pacientėt radhė me ditė tė tėra, pėr njė konsultė

Shefi i Onkologjikut shprehet se urdhri pėr zbatimin e konsultave nuk ka hyrė akoma nė zbatim pranė kėtij institucioni. I ashpėr reagimi i drejtorit mjekėsor pranė QSUT-sė, Viktor Gjini: “Ai mjek qė shprehet kėshtu nuk e meriton vendin qė ka”

Qendra spitalore “Nėnė Tereza” ka kohė qė i ėshtė nėnshtruar njė reforme, e cila konsistonte nė disa rregulla tė reja. Nė qendėr tė kėsaj reforme ėshtė  shėrbimi mė i mirė dhe mė cilėsor ndaj pacientėve, por dhe mėnjanimi i radhėve tė gjata tė pacientėve, qė prisnin me orė tė tėra pėr njė vizitė me mjekun. Ndonėse shumė pacientė nuk janė tė informuar, kjo rregullore pėrfshin edhe numrat e telefonave tė vėna nė dispozicion tė pacientėve dhe kėta tė fundit kanė  tė drejtė tė prenotojnė me njė telefonatė tė thjeshtė nga shtėpia e tij, orarin e vizitės dhe mjekun qė do ta presė atė pėr vizitė. Por ajo qė ndodh vėrtet nė spitale ėshtė ndryshe nga ajo qė parashikon rregullorja. Jo vetėm pacientėt, por edhe disa prej mjekėve shprehen se edhe ata janė konfuzė nė lidhje me kėtė reformė qė po zbatohet dhe se pacienti nuk mund tė presė tė shkojė deri te mjeku i lagjes e mė pas tė vijė nė spital pėr tė kryer vizitėn. Ndėrkohė, pavarėsisht asaj qė ėshtė shkruar nė spitalin e Onkologjikut, radhėt e pacientėve qė prisnin prapa derės sė mjekut pėr njė vizitė janė shumė tė gjata. Tė sėmurė dhe tė pafuqishėm, tė sėmurėt e kėsaj sėmundjeje tė rėndė, janė tė detyruar tė presin me orė tė tėra dhe pse jo edhe me ditė, pėr njė vizitė me mjekun e tyre. Nga ana tjetėr, tė pyetur nė lidhje me rregulloren qė konsiston nė caktimin e orarit tė vizitave pėr pacientėt, mjekėt e Onkologjikut shprehen se kjo  rregullore, ende nuk ka hyrė nė zbatim tek ne, pasi jemi nė prag tė nėnshkrimit tė njė marrėveshjeje me sigurimet shoqėrore dhe kjo kėrkon edhe njė afat tė caktuar. “Kjo rregullore nuk ka filluar tė aplikohet nė spitalin tonė, pasi jemi nė prag tė njė marrėveshjeje me ISKSH-nė dhe kjo kėrkon njė kohė tė caktuar”,- thotė Agim Sollaku, shef i pavijonit tė Onkologjikut pranė QSUT-sė. Por pretendimet e shefit tė pavijonit hidhen poshtė nga krerė tė lartė tė QSUT-sė. I pyetur pėr gazetėn “Tema”, drejtori mjekėsor, Viktor Gjini, shprehet se rregullorja ka hyrė nė zbatim, prej kohėsh. “Mjekėt preferojnė vetė tė qėndrojnė nė mjegull, pasi nė kėtė formė, ata mund tė justifikojnė veprimet e tyre”,- u shpreh ai. Viktor Gjini u shpreh se mjekėt janė tė parėt qė duhet tė informohen nė lidhje me rregulloren, pasi ata janė nė kontakt tė vazhdueshėm me pacientin dhe duhet ta orientojnė atė dhe jo ta ēorientojnė, siē ndodh nė shumė raste.  Duke ashpėrsuar mė tej deklaratėn e tij, Gjini shprehet se mjeku i cili deklaron se kjo rregullore nuk ka hyrė ende nė zbatim apo qė ėshtė konfuz, nuk e meriton vendin qė ka dhe mund tė merren edhe masa ndaj tij. “Pikėrisht rregullorja synon nė mossorollatjen e pacientėve, qė vijnė nga rrethet dhe njė shėrbimi tė mirė ndaj pacientit. Media duhet tė luajė njė rol mė tė mirė informues ndaj publikut, pasi disa ende nuk kanė informacion tė saktė pėr rregulloren e re”,- nėnvizoi Gjini. “Nga ana tjetėr,  informimi nuk ka shkuar ashtu siē duhet nė shtėpitė e publikut qyetar, kjo do tė thotė qė publiku nuk ėshtė informuar ashtu siē duhet dhe nė kėtė rast, njė pjesė e fajit i mbetet edhe pacientit, i cili nuk niset pėr tė respektuar rregulloren, por preferon tė vijė nė QSUT, duke u kaluar diēka nėn dorė mjekėve pėr tė mbaruar punė”,- thotė Gjini. Mė tej, ai shprehet se kohėt e fundit ka njė rritje tė numrit tė pacientėve qė prenotojnė pėr vizitėn mjekėsore dhe ecuria ka qenė e kėnaqshme, pavarėsisht disa pengesva tė konstatuara. 

H.C, njė i moshuar nga Fieri, pacient i Onkologjikut shprehet: “Kam ardhur katėr herė nė spital dhe ende nuk kam mbaruar me vizitat. Kam sėmundjen, por tani duhet tė duroj edhe pritjet qė nuk vijnė pėrshtat me ne, pasi edhe vetė sėmundja bėn tė vetėn”. Ky ėshtė njėri nga pacientėt qė pret nė radhė, por edhe tė tjerėt shprehen pėr pakėnaqėsi ndaj mjekėve.

Rregullorja

Rregullorja ka nė thelb njė sistem referimi, i cili ėshtė mjaft i domosdoshėm qė tė respektohet si nga mjekėt, ashtu edhe nga pacienti. Pacientėt qė e zbatojnė kėtė sistem referimi, domethėne qė i kanė dokumentet pėrkarėse si dokument identifikimi (certifikatė, letėrnjoftim, pasaportė), librezė tė sigurimeve shėndetėsore, raportin nga mjeku specialist i rrethit apo spitalit pėrkatės, nuk do tė paguajnė pėr konsultat. Nga ana tjetėr, pėr ata qė nuk zbatojnė sitemin e referimit me dokumentet pėrkatėse, konsultat janė tė detyruar qė t’i pėrballojnė me shpenzimet e tyre. Shuma qė ata do tė paguajnė ėshtė 2 mijė lekė tė reja.

Alketa Alia

Ēelet panairi i punės nė Durrės, prezantohen 389 oferta pune nga bizneset rajonale

Me hapjen e panairit tė parė tė punės nė Durrės, 19 subjekte private dhe tė huaja paraqitėn ofertat e tyre pėr vende tė lira pune. Ky panair u dha mundėsi punėsimi, 389 punėkėrkuesve tė arsimeve tė ndryshme qė tė punėsohen. Sipas Barkės, “aktivitete tė kėsaj natyre janė nė harmoni tė plotė me objektivat e qeverisė dhe veēanėrisht, me ato tė Ministrisė sė Punės, Ēėshtjeve Sociale dhe Shanseve te Barabarta, pėr garantimin e njė punėsimi tė plotė, produktiv dhe tė zgjedhur lirisht pėr tė gjithė individėt nė moshė pune”. Ministri Barka, duke vlerėsuar tregun e punės qė funksionon nė Durrės, e cilėsoi si mė pozitivin nė krahasim me qytetet e tjera, duke shtuar se njė rol tė rendėsishėm ka luajtur edhe zyra e punėsimit nė kėtė qytet. Sipas Barkės, niveli i papunėsisė nė Durrės ėshtė 10.8 pėr qind, duke shėnuar nivelin mė tė ulėt, ndėrsa niveli i papunėsisė pėr qarkun ėshtė 11.6 pėr qind. Mesatarja nė shkallė vendi arrin deri nė 13.8 pėr qind. Numri mė i madh i ofertave vinte nga sektorėt e konfeksioneve i ndjekur mė pas nga hoteleri-turizėm. Barka shtoi se programet pėr nxitjen e punėsimit tė zbatuar nga zyra e punėsimit dhe me mbėshtetjen e Ministrisė sė Punės ka dhėnė rezultate pozitive.

Qumėshti jashtė standardeve, ministria penalizon tregtarėt

Qumėshti jashtė standardeve ėshtė i pakonsumueshėm dhe dėmton rėndė shėndetin e njeriut. Kėshtu u shpreh Valbona Paluka, drejtore e pėrgjithshme e sigurisė ushqimore dhe mbrojtjes sė konsumatorit. Nga rezultatet e analizave tė kryera rezulton se pėrmbajtja bakterologjike ėshtė disa dhjetra herė mė e lartė, gjė qė tregon se higjiena e qumėshtit qė nga origjina e deri tek konsumatori i fundit vjen duke u rėnduar. Ndonėse nuk pėrjashtohet fakti qė konsumatori duhet qė ta pasterizojė atė nė temperatuirėn 70 gradė, pėr tė kryer shkatėrrimin e baktereve. “Marrja e bidonave plastike 1.5 apo 25 litėrshe, ku nuk pėrjashtohet as mundėsia e pėrdorimit tė tyre edhe me produkte tė tjera si vaj, alkool, por edhe benzinė, janė tė dėmshme”,- u shpreh Valbona Paluka, drejtore e pėrgjithshme e sigurisė dhe mbrojtjes sė konsumatorit. “Ministria e Bujqėsisė ėshtė e vendosur tė ndėshkojė kėdo qė refuzon t’i nėnshtrohet rregullave qė janė nė dėm tė konsumatorit dhe do tė luftojė rreptėsisht informalitet pėr standardet e tregtimit dhe pėrpunimit tė qumėshtit”,- shtoi ajo. Paluka tha se kontrollet do tė jenė tė vazhdueshme si pėr tregtarėt qė sjellin qumėsht edhe pėr njėsitė tregtare tė kryeqytetit dhe ato njėsi qė pranojnė tė tregtojnė qumėsht tė hapur dhe jashtė standardeve do tė penalizohen.

Vendimi, mjek familjeje pėr azilet e pleqve

Nė shtėpinė e tė moshuarėve do tė vihet njė mjek nė dispozicion, i cili do tė paguhet nga ISKSH-ja. Kjo inisiativė u mor nga drejtoresha e Institutut tė Sigurimeve tė Kujdesit Shėndetėsor, Elvana Hana. “Mjeku do tė jetė prezente nė shtėpinė e tė moshuarėve 3 herė nė javė nga 2 orė nė ditė dhe pagesa shtesė do tė vendoset brenda kėsaj jave nga kėshilli administrativ i ISKSH-sė”,- shtoi ajo. Sipas drejtoreshės, kjo inisiativė u mor pėr t’u ardhur nė ndihmė personave tė moshuar dhe qė nuk kanė mbėshtetjen e tė afėrmve. Aktualisht, nė shtėpinė e tė moshuarve ka 27 banorė dhe pėr ata ishte njė lodhje dhe njė sforcim vajtja nė mjekun e lagjes, ndaj ėshtė njė ndihmė pėr ta. Shumė tė moshuar shprehen se shpesh e kanė tė vėshtirė tė shkojnė nė lagje dhe tė qėndrojnė gjatė nė radhė, ndaj vendosja e njė mjeku pėr ta i lehtėson mjaft. Mjeku ėshtė sidomos i rėndėsishėm pėr disa tė moshuar, aktualisht tė vendosur nė katin e parė tė godinės, tė cilėt kanė disa sėmundje dhe e kanė mjaft tė vėshtirė lėvizjen. “Gjej rastin kėtu t’i bėj dhe njė apel shoqėrisė, pėr tė kthyer sytė nga kjo shtresė mjaft nė nevojė”,- u shpreh znj. Hana. E pranishme nė kėtė mbledhje ishte edhe zv.ministrja e Punės, Ēėshtjeve Sociale dhe Shanseve tė Barabarta, Marjeta Zaēe, e cila vlerėsoi kėtė iniciativė tė ISKSH-sė dhe tha se do tė ishte mjaft e dobishme shtrirja e kėtij projekti. Kjo inisiativė shumė e rėndėsishme erdhi pas njohjes me gjendjen aktuale tė shtėpive tė tė moshuarve dhe shėrbimit shėndetėsor qė ofrohet nė to. Pėr hir sė tė vėrtetės, shėrbimi shėndetėsor pėr kėto qendra ėshtė zgjidhur me pagesė nga shėrbimi social shtetėror (i cili ka nė varėsi azilet) nė rrethet ku ka shtėpi tė moshuarish, ndėrsa pėr Tiranėn nuk kishte njė zgjidhje tė tillė

Ministri i Shėndetėsisė sė Malit tė Zi, vizitė nė Tiranė, takon Cikulin

Ministri i Shėndetėsisė sė Malit Zi, Miograd Pavlicic mbėrrin nė Shqipėri pėr njė vizitė, e cila u paraprin hapave tė hedhur pėr binjakėzimin mes spitalit tė Shkodrės dhe Qendrės Spitalore tė Podgoricės. “Qėllimi i kėtyre vizitave ėshtė qė tė thellojmė njohjen tonė dhe qė marrėveshjet qė do tė firmosim tė jenė sa mė efektive”,- u shpreh ministri Cikuli. Ministri i Shėndetėsisė sė Malit Zi, e vlerėsoi bashkėpunimin me vendin tonė dhe u shpreh i kėnaqur nga marrėdhėnia qė kėto dy vende fqinje kanė patur. Gjithashtu dhe nė kuadėr tė projekteve tė Paktit tė Stabilitetit pėr vendet e Evropės Juglindore, bashkėpunimi ėshtė i nevojshėm, sidomos pėr faktin se aktualisht vendi ynė ka presidencėn e radhės. “Qėllimi i vizitave tona respektive ėshtė qė sė bashku tė pėrballojmė sfidat rajonale tė vendeve tė Evropės Juglindore”,- tha ministri Cikuli, gjatė prononcimit pėr mediat. Por njė tjetėr vizitė ka qenė shumė e rendėsishme pėr spitalet nė vendin tonė. Njė grup ekspertėsh tė mbėrritur nė Tiranė janė ofruar tė gatshėm tė ofrojnė eksperiencėn dhe pėrvojėn e tyre pėr mjekėt Shqiptarė. Ministri pranoi se pėrvoja e deritanishme e vėnies nė poste kyēe tė sistemit, pėr shembull, e kardiologut mė tė mirė, reanimatorit, apo pediatrit, nuk ėshtė e mjaftueshme. “Seminari do tė vazhdojė gjatė gjithė javės dhe drejtuesit e institucioneve tona tė shėndetėsisė do tė kenė mundėsi tė fitojnė nga pėrvoja italiane e menaxhimit tė spitaleve”,- shtoi Cikuli.           

Maturantėt tė cilėt kanė mbetur “aksidentalisht” pa u regjjistruar u duhet tė presin udhėzimin e ri

MASH: Nė vendet e mbetura bosh, do favorizohen kandidatėt qė u ka kaluar data

Burime nga Ministri e Arsimit shprehen se nė pėrfundim tė regjistrimeve, do tė shikohen vendet bosh dhe do tė dalė udhėzimi i ri i MASH. Tė njėjtat burime shprehen se mė tė favorizuarit do tė jenė ata qė  kanė mbetur pa u regjistruar nė njė nga fazat e regjistrimit

Tė gjithė ata kandidatė, tė cilėve u ka kaluar emri apo kanė humbur datat e regjistrimit nė fakultete, pas pėrfundimit tė regjistrimeve, nėse mbeten vende bosh do tė jenė tė favorizuar pėr t’u regjistruar. Sipas udhėzimit aktual  tė Ministrisė sė Arsimit, ata kandidatė qė kanė humbur raundin pėrkatės tė regjistrimeve nuk mund tė regjistrohen mė nė shkollat pėrkatėse. Udhėzimi thotė se fazė pas faze, nėse mbeten vende bosh, ato do tė jenė tė disponueshme pėr kandidatėt e tjerė poshtė vijės ndarėse. Burime nga kjo ministri shprehen se kėta kandidatė do tė mbahen nė vėmendje, qė nė rast se do tė mbeten akoma vende tė lira pas raundit tė fundit tė regjistrimeve, atyre do t’u jepet edhe njė shans. Sipas tė njėjtave burime, ēdo kandidat duhet tė ruajė vetė kohėn kur lista tė zbresė, nė mėnyrė qė kur t’i vijė rradha, tė mos e humbė atė. Njė problem tjetėr qė kanė ngritur kandidfatėt ėshtė edhe transferimi i pikėve, nėpėrmjet tė cilės mund tė dėrg pikėt e tyre nė njė degė tjetėr. Sipas burimeve nga Ministria e Arsimit, kjo metodė nuk mund tė zbatohet akoma deri nė ēastin e daljes sė  njė urdhėzimi tė ri nga kjo ministri.

Udhėzimi

Sipas udhėzimit mė tė fundit  tė Ministrit tė Arsimit, Genc Pollo, regjistrimet e tjera sipas rendit zbritės pėr kandidatėt nė universitete, do tė kryhen nė datat 2 dhe 4 tetor. “Pėrfaqėsues tė universiteteve sugjeruan qė t’u jepen shanse pėr t’u pranuar nė shkollė tė lartė kandidatėve tė tjerė tė paregjistruar, meqenėse nė disa degė me numėr tė mbyllur kishte ende kuota tė mbetura bosh. Mė datėn 2 tetor, prej orės 09.00 deri 15.00 pranė sekretarive tė fakulteteve do tė bėhet regjistrimi me rezultatet vijuese pėrkatėse dhe sipas rendit zbritės. Nėse edhe pas kėsaj date do ketė pėrsėri vende tė mbetura bosh pas shpalljes sė tyre mė 3 tetor, atėherė mė datėn 4 tetor, prej orės 09.00 deri 15.00 do tė kryhen regjistrimet e dyta sipas rendit zbritės. Pas datės 4 tetor, nuk do tė kryhet asnjė regjistrim nga sekretaritė e shkollave tė larta. Nė datėn 5 tetor, tė gjitha vendet qė mund tė mbeten bosh (tė parealizuara)  sė bashku me listat e kandidatėve fitues do ti dėrgohen MASH-it, e cila do tė nxjerrė njė udhėzim te veēantė pėr plotėsimin e kėtyre kuotave”,- thuhet nė udhėzim.

MASH po pėrgatit njė studim pėr financimin pėr shkollin tė studentėve tė familjeve nė nevojė

Skema, studentėt do  tė financohen pėr studimet e tyre nga shteti

Familjet qė kanė vėshtirėsi ekonomike pėr tė pėrballuar fakultetin e fėmijėve tė tyre do tė marrin ndihmė nga shteti, i cili pritet tė marrė pėrsipėr jo vetėm pagesėn e tarifės sė shkollimit por edhe atė tė konviktit. Specialistėt e Ministrisė sė Arsimit shprehen se pėr kėto familje nė nevojė ėshtė nė proēedim njė projekt i veēantė, sipas tė cilit fėmijėt e kėtyre familjeve do tė pėrfitojnė tarifėn vjetore tė shkollimit falas. “Pėr shtresat nė nevojė ku pėrfshihen grupime qė vijnė nga rajone, tė cilat kanė diskordanca, ėshtė diskutuar qė tė ulen kėto diferenca pėr mė pas tė shkuar nė barazim. Nė reformėn e financimit tė sistemit arsimor, ndryshe nga mė parė, fondet nuk ndėrtohen mbi bazėn e njė buxheti empirik, por mbi bazėn e njė formule, e cila mbėshtetet nė financimin pėr nxėnės dhe studentė. Ky financim nuk ėshtė i njėjtė nė ēdo rajon, pėr arsye se nivele tė ndryshme zhvillimi paraqiten nė zona tė ndryshme. Nėpėrmjet kėsaj reforme nė sistemin arsimor synohet, jo vetėm qė tė ndihmohet arsimi nė pėrgjithėsi, por edhe qė tė  zbuten diferencat rajonale qė ekzistojnė”,- shprehen specialistėt. Sipas kėtyre ekspertėve, kėtu pėrfitojnė edhe fėmijėt nė zonat rurale, tė cilėt janė tė detyruar tė punojnė tokėn qė tė vegjėl. Specialistėt shprehen se ėshtė njė projekt “Barazi dhe Cilėsi nė Arsim”, i cili synon tė pėrfshijė tė gjithė, pra t’u japė shans tė gjithėve, por tėv rrisė edhe cilėsinė. Sipas ekspertėve, ndaj romėve, tė cilėt paraqiten me mė pak vite arsimimi se shtresat e tjera, ka pasur gjithnjė prioritet nė kuadėr tė grupeve tė margjinalizuara. Specialistėt thanė se pėr romėt ka njė strategji tė veēantė dhe pėr kėtė arsye janė hapur shkolla tė veēanta, sepse njė pjesė e madhe e tyre janė analfabetė dhe mė vonė, do tė mendohet pėr ti pranuar nė universitet.

Udhėzimi i MASH pėr fazen e katert tė rregjistrimeve  

1. Vendet e mbetura bosh nga mosregjistrimi i kandidatėve deri mė datėn 28 shtator 2006, ora 15.00 rishpallen dhe afishohen nga dekanatet mė datėn 29 shtator 2006, ora 15.00.

2. Regjistrimi i kandidatėve, sipas listave me rezultatet vijuese pėrkatėse, pėr kėto vende, bėhet pranė sekretarive tė fakulteteve mė datėn 2 tetor 2006, prej orės 09.00 deri 15.00, sipas rendit zbritės.

 3. Vendet e mbetura bosh nga mosregjistrimi i kandidatėve deri mė datėn 2 tetor 2006, ora 15.00 shpallen dhe afishohen nga dekanatet me datėn 3 tetor 2006, ora 15.00.

4. Regjistrimi i kandidatėve, sipas listave me rezultatet vijuese pėrkatėse, pėr kėto vende, bėhet pranė sekretarive tė fakulteteve mė datėn 4 tetor 2006, prej orės 09.00 deri 15.00, sipas rendit zbritės.

5. Pas datės 4 tetor 2006, nuk kryhet asnjė regjistrim nga sekretaritė e shkollave tė larta. Tė gjitha vendet e mbetura bosh (tė parea1izura), i dėrgohen sė bashku me listat e kandidatėve fitues, nė datėn 5 tetor 2006 MASH-it.

6. Nuk pranohet rregjistrimi sipas pikės 14.6 dhe 14.8 i kandidatėve qė janė vlerėsuar me O (zero) nė provimet me zgjedhje.

7. MASH do tė nxjerrė njė udhėzim te veēantė pėr plotėsimin e kuotave tė parealizuara.

Njoftimet tė bėhen edhe nė Median e shkruar dhe elektronike.

Regjistrimet nė Universitetin e Tiranės deri mė datė 02.10.2006