EDITORIAL

Lufta kundėr krimit, si provė besimi pėr BE

Nga Armand Shkullaku

Presidenti i Komisionit Europian, Hose Manuel Barroso, ka inkurajuar pak ditė mė parė, luftėn e qeverisė shqiptare kundėr krimit tė organizuar, pėrpjekjet pėr tė shkatėrruar lidhjet e tij me politikanėt dhe ka deklaruar se njė gjė e tillė e ka afruar Shqipėrinė me Bashkimin Europian. Deklarata e Barrosos tingėllon e pazakontė pėr veshėt e qytetarėve shqiptarė, tė mėsuar deri tani me frazat standard tė zyrtarėve tė BE-sė: “Shqipėria duhet tė bėjė mė shumė nė luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit”. Ky ndryshim kursi i menjėhershėm pėr vendin tonė, pėrveēse vlerėsim pėr punėn e qeverisė, ka rėndėsi pėr tė kuptuar se qėndrimet e BE-sė ndaj Shqipėrisė nuk janė formulime tė ngurta apo kallėpe tė gatshme qė aplikohen, thuajse njėlloj, pėr tė gjitha vendet e Ballkanit Perėndimor, por edhe vėmendje ndaj progresit qė bėn secili vend.

Gjatė periudhės sė qeverisė socialiste tė kryesuar nga Fatos Nano, refreni i luftės kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit do tė pėrbėnte lajm, nėse nuk do tė figuronte nė ndonjė prej raporteve tė BE-sė pėr Shqipėrinė. I pėrsėritur me qindra herė dhe i rėnė po aq herė nė vesh tė shurdhėt, ai nisi tė humbasė efektin e parė dhe tė shndėrrohej, pak nga pak, nė rutinė qė pėrcillte ēdo delegacion i BE-sė nė Tiranė. Nga ana tjetėr, metoda tipike socialiste e pranimit tė vėrejtjeve me fjalė, por tė mos bėrjes asgjė me vepra, bėri qė ēėshtja e luftės kundėr krimit tė organizuar mos shihej si njė problem real pėr vetė shqiptarėt, por si njė ēėshtje negociatash me Bashkimin Europian. Pėrsėritja e vazhdueshme, pra nga njėra anė dhe indiferenca nė veprim e qeverisė, nga ana tjetėr, krijuan terrenin e favorshėm pėr kultivimin e njė teorie qė socialistėt e kishin fort pėr zemėr. Sipas saj, nuk ishte se Shqipėria kishte probleme me kriminalitetin apo korrupsionin, por Bashkimi Europian nuk kishte nė planet e tij ndonjė afrim tė mundshėm me Shqipėrinė veēmas, por vetėm nė kuadėr tė Ballkanit Perėndimor dhe pėr tė justifikuar afatet e largėta, shpikte vazhdimisht vėrejtje dhe kushte pėr tė pėrmbushur. Madje gjerėsisht nisi tė pėrhapej teza se qeveria ishte e pastėr dhe se korruspioni ishte fenomen shoqėror, se nuk ishte vendi ynė qė kishte probleme me kriminalitetin, por vendet e BE-sė, se prostitutat shqiptare, droga e armėt qė dilnin nga Shqipėria nuk do tė ekzistonin po tė mos kishte treg nė perėndim. Tė tillė shembuj i visheshin pėr ta bėrė mė tė besueshme tezėn, se kritikat e BE-sė pėr luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit, mė shumė sesa problem konkret pėr Shqipėrinė ishin paragrafė tė gatshėm qė aplikoheshin pėr tė gjitha vendet e Ballkanit.

Por pas njė vale arrestimesh tė bujshme, po rezulton se krimi i organizuar nuk paska qenė thjesht njė sllogan i BE-sė. Se deklaratat pėr baronėt e krimit, zyrtarėt e inkriminuar, trafikun e drogės dhe organizatat kriminale, paskan qenė tė bazuara nė fakte konkrete. Se kriminelėt nė Shqipėri, jo vetėm nuk janė vėnė para drejtėsisė, por kanė bėrė privatizime tė rėndėsishme dhe kanė ngritur biznese me para tė pista, kanė marrė pjesė nė fushata elektorale, kanė fshehur krime dhe janė liruar nga gjykatat, kanė qenė tė dėnuar nė vendet fqinje, ndėrsa nė Shqipėri ftonin ministrat nė inagurimet e bizneseve tė tyre. Deklaratat e Bashkimit Europian, ambasadorėve tė SHBA-ve e OSBE-sė, pėr luftė kundėr krimit tė organizuar u shndėrruan nė refren tė pėrditshėm, sepse krimi i organizuar ishte bėrė pjesė e pėrditshmėrisė sonė. Ato nuk ishin justifikim pėr politikat e ngurta tė zgjerimit tė BE-sė, por shqetėsim real pėr shkallėn e lartė tė kriminalitetit pėr njė vend qė kėrkon tė afrohet me BE-nė. Deklarata e fundit e Barrosos ėshtė dėshmia me e qartė se, marrėdhėniet e Bashkimit Europian me Shqipėrinė kushtėzohen vetėm nga provat e besimit qė kjo e fundit ka marrė pėrsipėr tė japė.

POLITIKA

Bashkitė dhe komunat do tė mbledhin taksėn e biznesit tė vogėl dhe pronės

Berisha: Arsimi dhe shėndetėsia nėn varėsinė e pushtetit vendor

Kryeministri Sali Berisha tha dje se, reforma e decentralizimit nuk po ecėn me ritmet e parashikuara. Duke folur nė konferencėn “Pėr koordinimin e donatorėve nė fushėn e decentralizimit”, shefi i qeverisė shqiptare tha se ėshtė e domosdoshme qė reforma nė kėtė fushė tė thellohet sa mė shpejt. Sipas tij, ėshtė e papranueshme qė pushtetarėt vendorė tė mos kenė nėn juridiksionin e tyre furnizimin me ujė tė qytetarėve, apo kompetencat pėr shkollat dhe kujdesin shėndetėsor.

“Duhet tė deklaroj se pėrsėri nė drejtim tė decentralizimit, ne vazhdojmė tė jemi shumė mbrapa. Ėshtė e papranueshme qė ata, tė cilėt qeverisin dhe qė janė qeveria e drejtpėrdrejtė e qytetarėve, tė mos menaxhojnė furnizimin me ujė tė qytetarėve; tė mos kenė nė kompetencėn e tyre shkollimin e fėmijėve nė qytetet e fshatrat e tyre apo kujdesin shėndetėsor pėr qytetarėt; tė mos kenė mjetet dhe mundėsinė pėr tė administruar siē duhet territorin dhe planifikimin hapėsinor apo tė mos disponojnė pronat tė cilat u pėrkasin atyre”,- tha Kryeministri, dje gjatė kėsaj konference.

Duke pėrmendur drejtimet kryesore tė programit tė qeverisė pėr decentralizimin, kryeministri Berisha tha se, brenda vitit 2006 do tė bėhet decentralizimi i sektorit tė ujit tė pijshėm, kanalizimeve dhe sektorit hapėsinor. Gjithashtu do tė ketė edhe njė rritje tė autonomisė fiskale. Sipas kryeministrit, taksa e biznesit tė vogėl dhe taksa e pronės do tė jenė nė dorėn e qeverisjes vendore. Buxheti i ardhshėm pėr qeverisjen vendore do tė jetė mė i madh, ndėrkohė qė arsimi dhe shėndetėsia shumė shpejt do tė kalojnė nė varėsi tė qeverisjes vendore.

Nga ana tjetėr Ministri i Brendshėm, Sokol Olldashi, duke folur nė konferencė tha se: “Zbatimi i mėtejshėm i reformės sė decentralizimit ėshtė njė nga prioritetet kyēe tė programit tė qeveriseė demokratike. Ne e konsiderojmė decentralizimin si njė reformė, e cila jo vetem do tė ketė impakt direkt nė autonominė dhe autoritetin e qeverisjes vendore, por gjithashtu do tė ketė impakt nė reformėn dhe pėrmirėsimin e shėrbimeve publike, nė sektorė tė ndryshėm. Decentralizimi ėshtė harmonizuar dhe integruar me strategjitė dhe aktivitetet e tjera tė Qeverisė si psh, Programi Afatmesėm i Shpenzimeve Publike (PBA), Strategjinė Kombėtare tė Zhvillimit Ekonomik dhe Social si dhe Strategjitė e tjera sektoriale. Qeveria eshte duke bėrė pėrpjekje tė medha, duke vėnė nė dispozicion burime tė konsiderueshme nė implementimin e reformės sė decentralizimit. Po kaq tė rėndėsishėm e konsiderojmė edhe rolin e partnerėve tė huaj dhe tė komunitetit ndėrkombėtar nė mbarėvajtjen e Strategjiseė sė Decentralizimit”.

Adi Shkėmbi

Berisha: Duhet tė deklaroj se pėrsėri nė drejtim tė decentralizimit ne vazhdojmė tė jemi shumė mbrapa. Ėshtė e papranueshme qė ata, tė cilėt qeverisin dhe qė janė qeveria e drejtpėrdrejtė e qytetarėve, tė mos menaxhojnė furnizimin me ujė tė qytetarėve; tė mos kenė nė kompetencėn e tyre shkollimin e fėmijėve nė qytetet e fshatrat e tyre apo kujdesin shėndetėsor pėr qytetarėt, tė mos kenė mjetet dhe mundėsinė pėr tė administruar siē duhet territorin dhe planifikimin hapėsinor, apo tė mos disponojnė pronat tė cilat u pėrkasin atyre.

Olldashi: Zbatimi i mėtejshėm i reformės sė decentralizimit ėshtė njė nga prioritetet kyēe tė programit tė qeverisė demokratike. Ne e konsiderojmė decentralizimin si njė reformė, e cila jo vetėm do tė ketė impakt direkt nė autonominė dhe autoritetin e qeverisjes vendore, por gjithashtu do tė ketė impakt nė reformėn dhe pėrmirėsimin e shėrbimeve publike, nė sektorė tė ndryshėm. Decentralizimi ėshte harmonizuar dhe integruar me strategjitė dhe aktivitetet e tjera tė Qeverisė si psh, Programi Afatmesėm i Shpenzimeve Publike (PBA), Strategjinė Kombėtare tė Zhvillimit Ekonomik dhe Social si dhe Strategjitė e tjera sektoriale.

Drejtimet kryesore tė programit tonė tė decentralizimit:

Decentralizim i sektorit tė ujit tė pijshėm, kanalizimeve dhe planifikimit hapėsinor vendor, brenda vitit 2006.

Taksa e biznesit tė vogėl dhe ajo e pronės do tė mblidhen nga pushteti vendor

Do tė rritet granti pėr qeverisjen vendore

Do tė nisė transferimi i pronave drejt qeverisjes vendore

Arsimi dhe shėndetėsia do tė kalojnė nė varėsi tė pushtetit vendor

Kėrkimi shkencor, takim mes Rusmalit dhe akademikėve

Nė kuadėr tė reformės sė sistemit tė kėrkimit shkencor u zhvillua dje, nėn drejtimin e zėvendėskryeministrit, Ilir Rusmali, diskutimi publik mbi reformėn e kėrkimit shkencor nė shkencat humane dhe sociale. Nė kėtė diskutim morėn pjesė akademikė, punonjės shkencorė dhe pedagogė tė Akademisė sė Shkencave dhe universiteteve. Nė kėtė diskutim u shprehėn qėndrimet e Akademisė sė Shkencave dhe institutive kėrkimore tė saj, ndaj rekomandimeve tė raportit tė Grupit tė Ekspertėve, tė ngritur me urdhėr tė Kryeministrit. Gjithashtu, nė takim u zhvilluan diskutime dhe u shkėmbyen mendime mbi reformėn nė shkencat humane dhe sociale. Ky ishte diskutimi i dytė, pas atij tė zhvilluar 3 muaj mė parė, kur u shpall Raporti i Grupit tė Ekspertėve. Nė pėrfundim tė takimit, Zėvendėskryeministri, Ilir Rusmali, theksoi se diskutimet e zhvilluara nė kėtė takim do t’i shėrbejnė Grupit tė Ekspertėve, pėr tė pėrgatitur rekomandimet pėrfundimtare pėr Kėshillin e Ministrave, lidhur me reformėn e kėrkimit shkencor nė shkencat humanitare dhe sociale.

Mblidhet nė Romė Komisioni Ndėrkombėtar i Ballkanit

Amato: BE t’u pėrmbahet angazhimeve pėr Ballkanin

Dy vjet pas fillimit tė punės dhe njė vit pas publikimit tė raportit “Ballkani nė tė Ardhmen e Evropės”, Komisioni Ndėrkombėtar mbi Ballkanin mbajti takimin e tij pėrfundimtar nė datat 8-9 maj 2006 nė Romė. Nė deklaratėn e lėshuar, anėtarėt e Komisionit paralajmėruan Bashkimin Evropian rreth rreziqeve qė mund tė sjellė mosdhėnia e njė perspektive tė qartė pėr vendet e Ballkanit Perėndimor. Bashkimi Europian duhet t’u pėrmbahet angazhimeve tė Selanikut pėr Ballkanin Perėndimor. Kėshtu apeloi Komisioni Ndėrkombėtar i Ballkanit nė njė deklaratė pėr shtyp. Pėr herė tė parė reagohet publikisht ndaj zbehjes sė vullnetit tė BE-sė, pėr zgjerimin me vendet e rajonit. Kryetari i Komisionit Ndėrkombėtar pėr Ballkanin, z.Xhuliano Amato u shpreh se mbledhja e Salzburgut e Ministrave tė Jashtėm tė BE-sė, tregoi se procesi i anėtarėsimit nuk do tė varet, vetėm nga plotėsimi i standardeve nga vendet e rajonit, por edhe nga kapacitetet absorbuese tė BE-sė. Bashkimi Europian nuk duhet tė shtojė pengesat pėr Ballkanin Perėndimor, por t’u pėrmbahet premtimeve tė Samitit tė Selanikut tė vitit 2003.

Kreu i LSI-sė, Meta pas mbledhjes sė Komisionit tė Ballkanit u shpreh se, pavarėsisht problemeve nė rritje tė vetė BE-sė, nuk duhet harruar se vetėm anėtarėsimi nė BE i vendeve tė rajonit ėshtė garancia pėr paqen e sigurtė tė Ballkanit dhe Europės. Ne raportin qė ne leshuam njė vit mė parė, ne arritėm nė pėrfundimin se situata e Status-Quos nė Ballkanin Perėndimor ėshtė e rrezikshme dhe e paqendrueshme dhe se Integrimi Evropian ėshtė e vetmja rrugė, pėr tė sjellė zhvillim dhe prosperitet nė rajon. Sot, pikėpamjet tona qėndrojnė tė pandryshueshme. Ne jemi tė shqetėsuar, si pasojė, qė drejtuesit evropianė kanė humbur kurajon e tyre pėr tė zbatuar pėrkushtimet qė ata morėn nė 2003, pėr ta sjelle kėtė rajon nė Bashkimin Evropian. Tė alarmuar nga rezultatet e referendumeve nė Francė dhe nė Holandė mbi ratifikimin e Kushtetutės sė Bashkimit Evropian, drejtuesit e BE-sė janė tėrhequr nė politika, tė cilat nė vend ta transformojnė Ballkanin, propozojnė vetėm menaxhimin e status-quos. Dy muaj mė parė nė Salzburg, BE-ja dėshtoi pėr t’i siguruar popujt e Ballkanit Perėndimor se ėshtė e pėrkushtuar nė mėnyrė tė pakthyeshme, pėr t’i integruar kėta sa mė shpejt tė jetė e mundur. Takimi i Salzburgut pėrēoi mesazhin se BE-ja nuk ėshtė gati, por dhe as e gatshme pėr tė ofruar perspektiva tė besueshme pėr anėtarsim. Ne ndiejmė keqardhje pėr kėtė zhvillim tė pavend. Ballkani ėshtė aty ku BE-ja duhet tė tregojė qė ka fuqinė pėr tė transformuar shtetet e dobėta dhe shoqėrite e ndara. Kjo ėshtė e domosdoshme pėr Ballkanin, por as mė pak pėr BE-nė”,- thuhet nė deklaratėn e komisionit. 

Rama: Tė gatshėm tė bashkėpunojmė pėr reforma reale

Kryetari i partisė socialiste, Edi Rama iu pėrgjigj dje Kryeministrit Berisha, duke i thėnė se PS-ja ėshtė e gatshme tė bashkėpunojė pėr reformat, por sipas tij bashkėpunim do tė ketė vetėm pėr ato reforma qė i sjellin progres vendit dhe jo pėr ato qė devijojnė nga kushtetuta. “Tė bashkėpunojmė dhe tė japim konsensus pėr tė gjitha ato reforma qė kanė tė bėjnė me modernizimin e shtetit, qė kanė tė bėjnė me reformimin e sistemit, qė kanė tė bėjnė me njė zhvillim ekonomik real. Por ne nuk mund tė japim bashkėpunim, kur nuk kemi,  nga ana tjetėr, pėrpjekje pėr reformim, por vetėm pėr deformim, kur nuk kemi vullnet pėr modernizim, por pėrkundrazi pėr brutalizimim dhe kur nuk kemi hapa konkretė pėr tė refomuar sistemin, por pėrkundrazi kemi hapa mbrapa nė kundėrshtim me frymėn e sistemit”,- tha dje Rama.

Sipas shefit tė opozitės, reformat e integrimit europian duhet tė bėhen sipas kornizave kushtetuese tė vendit tonė, duke shtuar se opozita ėshtė e gatshme tė bashkėpunojė pėr reforma reale. “Duke theksuar qė e gjithė fryma e reformave pėr ne, duhet tė jetė fryma e axhendės sė integrimit europian dhe tė gjitha pėrpjekjet reformuese duhet tė behėn brenda kornizės sė Kushtetutės sė Shqipėrisė dhe tė axhendės sė integrimit europian, ne rishprehim edhe njė herė, qėndrimin tonė, se jemi tė gatshėm tė bashkėpunojmė dhe jemi tė gatshėm tė japim bashkėpunim pėr reforma reale. Duke refuzuar kategorikisht pėrcaktime tė opozitės nga ana e liderit tė mazhorancės, tė cilat janė sa jodinjitoze pėr njė kryeministėr aq edhe kundėr frymės sė ēdo bashkėpunimi”,- tha mė tej Rama.

Marrėveshje bashkėpunimi nė fushėn e turizmit mes Shqipėrisė dhe Kosovės 

Ministri i Tregtisė dhe Industrisė sė Kosovės, Bujar Dugolli dhe ministri shqiptar i Kulturės Turizmi tdhe Rinisė, Bujar Leskaj, marrėveshjen e nėnshkruar nė Prishtinė  pėr fushėn e turizmit e cilėsuan tė njė rėndėsie tė veēantė, pėr faktin qė kjo marrėveshje sipas tyre po merr formė institucionale. Tė pranishėm nė ceremoninė e nėnshkrimit tė marrėveshjes nė mes Kosovės dhe Shqipėrisė ishin edhe krerėt e administratės ndėrkombėtare.

Nga ana e tij ministri shqiptar i Turizmit, Kuturės dhe Rinisė, Bujar Leskaj, thotė se  sektori i turizmit ėshtė prioritet i qeverisė shqiptare,  ndėrsa,  turistėt nga Kosova sipas tij  pėrbėjnė njė treg tė mirė pėr turizmin shqiptar. Autoritetet e Shqipėrisė dhe Kosovės por edhe ato ndėrkombėtare qė formalizuan marrėveshjen pėr turizėm nė mes Kosovės dhe Shqipėrisė thanė se, kėto dy vende nuk duhet tė humbin kohė asnjė ditė, por tė institucionalizojnė edhe marrėveshje tė  tjera bilaterale qė shkojnė nė interes tė zhvillimit ekonomik tė dy vendeve.

Statusi  final i Kosovės akoma i pazgjidhur mund tė jetė njė pengesė pėr shumė marrėveshje ndėrkombėtare, mirėpo, pėr marrėveshje tė vendeve tė rajonit sidomos kur bėhet fjalė pėr zhvillimin ekonomik nuk ėshtė pengesė. Kėtė e lejon edhe rezolua 1244 e KS-it me tė cilėn akoma administrohet Kosova. Sidoqoftė, marrėveshja e turizmit e  nėnshkruar  nė Prishtinė nė mes Kosovės dhe  Shqipėrisė,  ndodhė vetėm njė muaj para hapjes sė sezonit turistik veror pėr nė bregdetin shqiptar.

Turistėt nga Kosova gjatė 7 vjetėve tė pasluftės mė sė shumti kanė preferuar bregdetin shqiptar dhe pėr tė lehtėsuar qarkullimin nga data 15 qeshor, turistėt nga Kosova mund tė kalojnė kufirin pėr nė Shqipėri vetėm me letėrnjoftime.          

Shefi i Shtyllės sė katėrt tė UNMIK-ut, Joakim Rucker, i cili ka ndihmuar pėr nėnshkrimin e kėsaj marrėveshjeje, tha se me tė po vendosen bazat pėr njė zhvillim ekonomik nė kėtė fushė.

Ministri i Industrisė dhe Tregtisė tė Kosovės, Bujar Dugolli, tha se me kėtė marrėveshje institucionalizohet bashkėpunimi mes dy vendeve tona: "Normalisht shkėmbejmė pėrvoja progresive sa i pėrket zhvillimit tė kėsaj dege tė ekonomisė, punojmė nė tė mirė tė krijimit tė kushteve dhe lehtėsirave nė komunikim pėr qytetarėt e Kosovės dhe Shqipėrisė dhe normalisht bėjmė aktivitete dhe organizime tė pėrbashkėta pėr ta stimuluar kėtė degė tė ekonomisė", theksoi ministri Dugolli. Pėr qeverinė shqiptare kjo marrėveshje ka njė rėndėsi tė veēantė pasi zhvillimi i turizmit ėshtė njė nga prioritetet e saj, tha ministri i Turizmit Kulturės, Rinisė dhe Sporteve tė Shqipėrisė, Bujar Leskaj.

Jep dorėheqjen nga kryetari i Komisionit tė Veprimtarive Prodhuese deputeti i PS-sė

Hushi: “Shkak i dorėheqjes time, kriza qė ka pėrfshirė lidershipin e PS”

Kriza brenda mazhorancės ka kulmuar dje me dorėheqjen  nga posti i Kryetarit tė Komisionit tė Veprimtarive Prodhuese Durim Hushi nga ky pozicion. Vetė Hushi ka pohuar pėr gazetėn “Tema” se dorėheqja ka ardhur si pasojė e konflikteve mes anėtarėve tė opozitės nė kėtė komision. “Dorėheqja ime ka ardhur si pasojė e mosmarrėveshjeve tė brendshme  tė anėtarėve tė opozitės nė Komisionin e Veprimtarive Prodhuese. Nuk kam shumė pėr tė shtuar rreth kėsaj ēėshtjeje, por dua tė them se ajo ēka ndodhi ėshtė pasqyra e asaj ēka po ndodh brenda gjithė opozitės”,  tha Hushi. Dorėheqja e Hushit vjen nė njė moment kur, PS, duket se ėshtė pėrfshirė nė njė konflikt tė brendshėm nė lidershipin e saj. Duket se ndėrhyrjet, apo udhėzimet e ardhura direkt nga krerėt e PS-sė kanė bėrė qė Hushi tė japė dorėheqjen nga posti i tij. “Gjithsesi dorėheqja mbetet njė akt qytetar; unė do tė vazhdoj tė mbaj pozicionin tim dhe do i pėrmbahem qėndrimeve tė mia”, pėrfundon Hushi. Nga ana tjetėr, duhet theksuar se Durim Hushi ėshtė nga ata eksponentė tė PS-sė, qė e kanė kundėrshtuar strategjinė e ndjekur nga PS-ja, qė nė kohėn kur kjo e fundit kėrkonte votimin e fshehtė nė Kuvend pėr Kryetaren e Kuvendit Jozefina Topalli, sė bashku me njė grup tjetėr deputetėsh si Taulant Balla etj, tė cilėt e konsiderojnė parlamentin si arenė tė fjalės dhe jo tė fėrshėllimave. Burime brenda PS-sė shprehen se jo nė pak raste kėta tė fundit, sė bashku me sekretarin politik tė PS-sė, kanė kundėrshtuar formėn e tė bėrit opozitė nga kryetari Rama dhe format autokratike qė ai pėrdor ndaj eksponentėve tė cilėt militojnė prej kohėsh nė kėtė parti dhe i kanė dhėnė kontributin e tyre tė padiskutueshėm. Nga ana tjetėr, kjo frymė kundėrshtimi e shfaqur nė forume brenda partisė si nė kryesi, apo dhe nė degėt e saj, pritet tė shfaqet dhe nė KPD-nė socialiste, ku nė lidhje me mėnyrėn e drejtimit tė partisė pritet tė ketė debate tė ashpra mes anėtarėve. Gjithsesi dorėheqja e Hushit nga njė komision i rėndėsishėm siē ėshtė ai i Veprimtarive Prodhuese, ku ndėrthuren dhe interesa tė ndryshme biznesi  tė eksponentėve tė caktuar, shfaqi dhe njė herė krizėn qė ka  pėrfshirė partinė mė tė madhe tė opozitės, e cila po eksportohet ngadalė dhe nė Kuvendin e Shqipėrisė.

Anėtarėt e opozitės nė komisionin e veprimtarive prodhuese

Durim Hushi (Kryetar i dorėhqeur)

Pilo Keri PSD

Flamur Hoxha PS

Ndricim Hysa PS

Sadri ABazi PS

Fatmir Xhindi

 anėtar

 (Qendra Liberal Demokrate)

Zyrtarėt mė tė lartė tė vendit dhe diplomatėt festojnė nė Rogner

Pritja pėr Javėn Europiane, Rama-Berisha s’takohen

Liderėt kryesorė tė politikės nė vend janė bashkuar dje nė darkėn zyrtare tė organizuar nga Ministria e Integrimit dhe Komisioni Evropian pėr mbylljen e Ditėve tė Evropės 2006-tė dhe mbarimin e mandatit tė Ambasadorit tė KE-sė nė vendin tonė, Lutz Salzman. Por edhe nė kėtė darkė, kryeministri Berisha nuk ėshtė takuar me shefin e opozitės, Rama.

Nė ceremoninė e organizuar nė Hotel Rogner kanė qenė tė pranishėm, kreu i shtetit, Alfred Moisiu, kryetari i mazhorancės dhe kryeministri i vendit Sali Berisha, kryetari i opozitės, Edi Rama, kryetari i Partisė republikane dhe Ministri i Mbrojtjes Fatmir Mediu, kreu i PDR-sė, Genc Pollo si dhe krerėt e partive tė vogla tė opozitės, Ilir Meta, Skėnder Gjinushi, Neritan Ceka dhe Paskal Milo.

Megjithėse kanė qėndruar pėr disa minuta pranė njėri- tjetrit, shefi i qeverisė dhe ai i opozitės nuk ia kanė dhėnė dorėn njėri-tjetrit, duke lėnė tė nėnkuptohet se, megjithėse kanė bėrė apel pėr bashkėpunim, ky i fundit duket se ėshtė ende larg.

Nga ana tjetėr presidenti i vendit, Alfred Moisiu, duke vėnė nė dukje pėrpjekjet serioze tė vendit tonė pėr arritjen e parametrave dhe standarteve evropiane, nėnvizoi se anėtarėsimi nė BE i Shqipėrisė dhe i vendeve tė Ballkanit Perėndimor, pėrfshirė Kosovėn, nuk duhet tė shihet me skepticizėm, pasi integrimi europian i rajonit ėshtė rruga e vetme e sigurimit tė paqes dhe stabilitetit dhe se njė rajon i stabilizuar dhe i zhvilluar, nė tė njėjtėn kohė ėshtė edhe njė garanci mė shumė pėr Evropėn.

Presidenti Moisiu shprehu mbėshtetjen e tij pa ekuivok nė luftėn kundėr krimit, korrupsionit dhe trafikut ilegal, si pjesė e luftės pėr forcimin e shtetit ligjor, demokracisė, zhvillimit ekonomik dhe integrimit euro-atlantik tė vendit dhe theksoi se ēdo nismė e veprim nė shėrbim tė kėtij qėllimi, duhet tė mbajė vulėn e ligjit dhe tė kushtetueshmėrisė. “Qytetarėt shqiptarė kanė nevojė tė shohin njė sistem politik qė konsolidohet e funksionon, qė nuk bėhet viktimė e konfliktualitetit kronik, i cili e detyron mekanizmin e politikės tė xhirojė nė boshllėk, nė vend qė tė kryejė punė qė prodhojnė zhvillim ekonomik, stabilitet dhe siguri”, tha Moisiu.

Nga ana e tij, ambasadori Salzman vlerėsoi zhvillimet e rėndėsishme tė marrėdhėnieve mes Shqipėrisė dhe Bashkimit Evropian dhe punėn intensive nė shėrbim tė forcimit dhe thellimit tė kėtyre marrėdhėnieve, tė cilat pritet qė sė shpejti tė kurorėzohen me nėnshkrimin e MSA-sė. Nė pėrfundim tė mandatit tė tij nė vendin tonė, Salzman ka shprehur mirėnjohjen e tij tė thellė pėr bashkėpunimin e frytshėm me autorietet e larta shqiptare, si dhe pėr mikpritjen dhe bujarinė e popullit shqiptar.

Adi Shkėmbi

Ministria e Jashtme e Pekinit kėrkon ekstradimin e 5 ujgurėve. Kundėrshtime ndaj Shqipėrisė e Amerikės

Tirana, “shah diplomatik” mes SHBA e Kinės

Departamenti i Shtetit: Ata kanė dalė tė pafajshėm pas hetimit nga njė komision i posaēėm. Komisioni i Jashtėm kėrkon vendim sa mė tė shpejtė

Shqipėria kthehet nė njė gur shahu nė lojėn diplomatike mes Kinės e SHBA-sė. Vetėm njė ditė pasi ambasadori kinez nė Tiranė kėrkoi ekstradimin e pesė kinezėve, tė cilėt kėrkuan azil politik mė 5 maj nė Rinas, ka ngritur tonet edhe diplomacia kineze. Pėrmes zėdhėnėsit tė Ministrisė sė Jashtme kineze, Liu Xhianchao, Pekini reagoi duke i konsideruar “pesė individėt tė pranuar nga Shqipėria, si larg tė qenurit refugjatė”.  Ata janė tė dyshuar si anėtarė tė lėvizjes sė Turkistanit Lindor Islamik, njė lėvizje qė edhe pėr OKB -nė konsiderohet si e zezė”, ka deklaruar Xhianchao, duke konfirmuar se Kina e kundėrshton me forcė qėndrimin e SHBA dhe Shqipėrisė pėr kėtė ēėshtje. Por, pretendimet e Pekinit zyrtar janė kundėrshtuar nga SHBA. Zyrtari i lartė i Departamentit Amerikan, Sem Uiten, ka hedhur poshtė pretendimet e Pekinit, duke deklaruar dje se: “Akuzat ndaj pesė shtetasve kinezė, tė arrestuar nė kufirin mes Afganistanit dhe Pakistanit kanė rėnė”. Sipas Uiten, ka qenė njė komision i posaēėm hetimor qė doli nė pėrfundimin se pesė shtetasit kinezė, pjesė e komunitet ujgore, nuk kanė lidhje me terrorizmin dhe se janė tė parrezikshėm.

“Hezitimet” e Tiranės

Menjėherė pas “shfaqjes” sė Pekinit lidhur me pesė ujgorėt, ka reaguar edhe Komisioni i Jashtėm Parlamentar. Ka qenė ish-ministri i Jashtėm, Kastriot Islami, ai qė u ka kujtuar deputetėve “fuqinė e Kinės”, ndėrkohė qė kreu i kėtij komisioni, Preē Zogaj, ka thėnė se do tė zbatohen tė drejtat ndėrkombėtare pėr azil, por duke shtuar  se “strehimi do t’u jepet nėse do tė jetė dakort edhe qeveria kineze”.

Nga ana e tij, kreu i PAD, Neritan Ceka, ka kėrkuar qė Tirana Zyrtare tė marrė vendim nė favor tė ekstradimit tė pesė kinezėve, duke kujtuar marrėveshjet antiterrorizėm qė ka firmosur Shqipėria. Ndėrsa ish-ministri i Jashtėm Paskal Milo, ka kėrkuar qė, pėrveē informacionit tė hollėsishėm qė duhet t’u dorėzohet deputetėve, duhet tė merret edhe njė vendim sa mė i shpejtė i qeverisė pėr tė ardhmen e pesė kinezėve, pėr tė shmangur gjendjen pezull.

Avokati dhe “terroristėt”

Avokati amerikan i pesė kinezėve, Saibin Uillet, ėshtė shprehur optimist pėr njė zgjidhje nė favor tė qėndrimit tė pesė kinezėve nė Tiranė. Ai ka kujtuar se nė gjithė kėto vite, edhe pse Kina e ka ditur se ata janė nė Guantanamo, nuk i ka kėrkuar kurrė. Ai ka theksuar edhe njė herė se, pafajėsia ka ardhur pas njė procesi tė gjatė, ndėrkohė qė ka kujtuar se “mė sė shumti ka qenė njė pazar i pistė i Pakistanit”. Uillet, i cili pre dy ditėsh shoqėron nė Babrru tė Tiranės pesė kinezėt qė ka mbrojtur, shpreh shqetėsimin pėr integrimin e tyre, pasi komuniteti i tyre ujgor nuk ėshtė i njohur mes myslimanėve shqiptarė.

a.b

Departamenti i Shtetit tha se Shqipėria vendosi t'i pranojė 5 shtetasit kinezė pėr arsye humanitare

SHBA vlerėson pranimin e shtetasve kinezė nga Shqipėria

Pesė shtetasit kinezė tė liruar nga burgu amerikan nė Guantanamo tė Kubės, u pranuan nga Shqipėria me kėrkesė tė qeverisė amerikane. Departamenti i Shtetit tha se Shqipėria vendosi t'i pranojė 5 shtetasit kinezė pėr arsye humanitare nė njė gjest qė flet edhe pėr marrėdhėniet e ngushta midis dy vendeve. 

Shtetet e Bashkuara e vlerėsojnė pranimin nga ana e Shqipėrisė tė pesė shtetasve kinezė si njė gjest humanitar. Sam Witten, Zėvendės-kėshilltar ligjor nė Zyrėn pėr Krimet e Luftės nė Departamentin e Shtetit, e cila merret me ēėshtjen e tė liruarve nga Burgu Guantanamo, shpjegon se pas lirimit tė pesė qytetarėve kinezė, Shtetet e Bashkuara i paraqitėn kėrkesė disa shteteve pėr t’i pranuar ata. Vetė shtetasit kinezė tė etnisė ujgure kishin shprehur dėshirėn qė tė dėrgoheshin nė njė vend evropian.

Departamenti i Shtetit shpreh kėnaqėsinė qė Shqipėria e pranoi kėrkesėn, pasi duke qenė njė vend qė e respekton lirinė fetare, do t’u krijojė mundėsinė tė praktikojnė lirisht besimin e tyre. Zyrtari amerikan e cilėson Shqipėrinė si njė partnere strategjike nė rajon, dhe vė nė dukje bashkėpunimin pozitiv ndėrmjet dy vendeve, por thekson se ky ishte mbi tė gjitha njė akt humanitar i Shqipėrisė.

Kina u ka kėrkuar autoriteteve shqiptare ekstradimin nė Kinė tė pesė shtetasve tė saj. Ajo i konsideron ata si terroristė, anėtarė tė organizatave separatiste. Por zyrtari i Departamentit Amerikan tė Shtetit, Witten, shpjegoi se ata u liruan nga Burgu Guantanamo, pasi njė Komision i Posaēėm qė po shqyrton akuzat e ngritura ndaj tė burgosurve arriti nė pėrfundimin se ata nuk pėrbėjnė aktualisht rrezik.

Pesė shtetasit kinezė u kapėn nė Afganistan, vend qė konsiderohet zonė luftimesh dhe pėr kėtė arsye u dėrguan nė Kampin Guantanamo, ku u mbajtėn gjatė katėr viteve tė fundit. Shtetet e Bashkuara i riatdhesojnė qytetarėt e huaj qė lirohen nga Guantanamo. Pesė shtetasit kinezė tė etnisė ujgure, tė cilėt Pekini i konsideron si terroristė, ishin nė rrezik pėrndjekjeje, dhe si rrjedhojė, Uashingtoni vendosi tė kėrkonte dėrgimin e tyre nė njė vend tė tretė.

Aktualisht fati i tyre ėshtė nė duart e autoriteteve shqiptare, tė cilat janė shprehur se po e shqyrtojnė kėrkesėn e tyre pėr strehim politik nė bazė tė ligjeve tė Shqipėrisė dhe konventave ndėrkombėtare qė ka ratifikuar vendi.

Pėrurohet qendra qė do shpėrndajė informacione mbi politikat e Bashkimit Evropian

Berisha: Qytetarėt tė informohen pėr pėrgjegjėsitė e integrimit

Nė kuadėr tė ditės sė Evropės, Ministria e Integrimit inauguroi dje Qendrėn e Informacionit dhe Dokumentacionit Evropian qė ka pėr qėllim tė shpėrndajė dhe tė nxisė kėrkimet brenda fushės sė integrimit evropian dhe tė bėjė qė informacioni mbi BE-nė dhe politikat e tij tė jenė tė prekshme nga qytetarėt. Kjo qendėr e informacionit dhe dokumentacionit evropian do tė ketė pėr qėllim informimin e publikut me tė gjitha atributet pozitive tė tij, transparencėn, shpejtėsinė, thellėsinė, ndershmėrinė, e plotė dhe pėr tė gjithė. Biblioteka e ngritur nė kėtė qendėr do tė ketė pjesėn mė tė madhe tė dokumentacionit tė BE-sė, tė dokumentacionit ligjor, raporte, dhe informacion tė pėrgjithshėm.

Nė fjalėn e mbajtur gjatė pėrurimit tė kėsaj qendre, kryeministri Sali Berisha, lėshoi edhe njėherė apel pėr bashkėpunim tė tė gjitha partive politike nė interes tė njė ēėshtjeje madhore pėr vendin siē ėshtė integrimi i Shqipėrisė nė Bashkimin Evropain. “Proēesi i integrimit, natyrisht, ėshtė pėrgjegjėsi direkte e qeverisė, ėshtė ajo qė duhet tė ndėrmarrė tė gjitha reformat e nevojshme; por projekti i integrimit, ėshtė shumė mė i gjerė se axhenda e qeverisė, ai ėshtė axhendė e shoqėrisė shqiptare nė tėrėsi dhe duhet tė jetė axhendė e tė gjitha forcave politike dhe e tillė ėshtė, po tė lexohen programet e tyre. Ndaj, nė kėtė kontekst, ėshtė jetike qė tė mund tė bashkėpunojmė me tė gjithė ata qė integrimin evropian e kanė projekt tė tyre. Jam i sigurtė se ne, Marrėveshjen e Stabilizim - Asociimit qė pritet tė nėnshkruhet sė afėrmi, do tė mund ta afrojmė me sukses nė Hartėn e Rrugės drejt kėtij integrimi”, tha dje kryeministri Berisha. Lidhur me pėrurimin e kėsaj qendre, ai vlerėsoi se detyrė e saj do tė jetė informimi i qytetarėve pėr tė gjitha pėrgjegjėsitė e tyre nė proēesin e integrimit.

Ndėrsa ambasadori i Komisionit Evropian, Lutz Salzman tha se: “Me zhvillimin e marrėdhėnieve BE-Shqipėri, janė rritur edhe kėrkesat e publikut shqiptar pėr lajme, iniciativa, projekte dhe programe qė kanė tė bėjnė me Bashkimin Evropian. Megjithėse kėto kėrkesa janė pėrmbushur nė pėrgjithėsi nė kryeqytet, ishte e nevojshme qė nė nivel rrethesh tė ngriheshin disa qendra informacioni, tė cilat do tė shėrbejnė si pika qendrore pėr pėrhapjen e vazhdueshme tė informacionit pėr BE-nė. Ne jemi tė gatshėm qė ta bėjmė tė mundur kėtė, meqėnėse publiku nė pėrgjithėsi, por edhe grupe tė caktuara nė veēanti, si psh studentėt, OJQ-tė dhe mediat lokale, janė gjithnjė e mė shumė tė interesuara qė tė marrin informacion pėr ēėshtje qė kanė lidhje me BE-nė”. Kurse pėr ministren e Integrimit, Arenca Trashani, “Pėrurimi i Qendrės sė Informacionit dhe Dokumentacionit Europian, i arritur me mbėshtetjen e plotė teknike dhe financiare tė vetė BE-sė dhe me vullnetin e qeverisė shqiptare, ėshtė jo vetėm njė moment vlerėsimi, por ngre nė njė nivel cilėsisht tė ri marrėdhėniet e qeverisė dhe institucioneve shqiptare me institucionet ndėrkombėtare evropiane por dhe me vetė shtetasit, dhe ėshtė njė prej hapave tė domosdoshėm qė i duhej ta bėnte dhe e ka bėrė Shqipėria nė drejtim tė integrimit evropian”.

Salzman: Me zhvillimin e marredhenieve BE-Shqiperi, jane rritur edhe kerkesat e publikut shqiptar per lajme, inisiativa, projekte dhe programe qe kane te bejne me Bashkimin Evropian. Megjithese keto kerkesa jane permbushur ne pergjithesi ne kryeqytet, ishte e nevojshme qe ne nivel rrethesh te ngriheshin disa qendra informacioni, te cilt do te sherbejne si pika qendrore per perhapjen e vazhdueshme te informacionit per BE-ne.  Ne jemi te gatshem qe ta bejme te mundur kete, meqenese publiku ne pergjithesi, por edhe grupe te caktuara ne vecanti, si psh studentet, OJQ-te dhe mediat lokale jane gjithnje e me shume te interesuara qe te marrin informacion per ēėshtje qe kane lidhje me BE-ne.

Berisha: Procesi i integrimit, natyrisht, ėshtė pėrgjegjėsi direkte e qeverisė, ėshtė ajo qė duhet tė ndėrmarrė tė gjitha reformat e nevojshme, por projekti i integrimit, ėshtė shumė mė i gjerė se axhenda e qeverisė, ai ėshtė axhendė e shoqėrisė shqiptare nė tėrėsi dhe duhet tė jetė axhendė e tė gjitha forcave politike dhe e tillė ėshtė, po tė lexohen programet e tyre. Ndaj, nė kėtė kontekst, ėshtė jetike qė tė mund tė bashkėpunojmė me tė gjithė ata qė integrimin europian e kanė projekt tė tyre. Jam i sigurtė se ne, Marrėveshjen e Stabilizim - Asociimit qė pritet tė nėnshkruhet sė afėrmi, do tė mund ta afrojmė me sukses nė Hartėn e Rrugės drejt kėtij integrimi.

Trashani: Pėrurimi i Qendres sė Informacionit dhe Dokumentacionit Evropian i arritur me mbėshtetjen e plotė teknike dhe financiare tė vetė BE-sė dhe me vullnetin e qeverisė shqiptare, ėshtė jo vetėm njė moment vlerėsimi por ngre nė njė nivel cilėsisht tė ri marrėdhėniet e qeverisė dhe institucioneve shqiptare me institucionet nderkombėtare evropiane por dhe me vetė shtetasit dhe ėshtė njė prej hapave tė domosdoshėm qė i duhej ta bėnte dhe e ka bėrė Shqipėria nė drejtim tė integrimit evropian.

Berisha: Salzman dėshmitar i rrotacionit paqėsor tė pushtetit

Kryeministri Sali Berisha shfrytėzoi ceremoninė e pėrpurimit tė Qendrės sė Informacionit dhe Dokumentacionit Europian pėr tė falenderuar ambasadorin e KE-sė Lutz Salzman, i cili ėshtė nė pėrfundim tė manditit. Ai tha se ambasadori Salzman ishte dėshmitar i rrotacionit paqėsor tė pushtetit qė u bė nė vendin tonė pas zgjedhjeve tė tre korrikut. “Falėnderoj shumė pėrzemėrsisht ambasadorin Salzman, i cili po arrin nė fund tė misionit tė tij, por, nė fund tė njė misioni tė suksesshėm. Ambasadori Salzman ka dhėnė njė kontribut tė madh sė bashku me kolegėt e tij tė KE-sė, me ekipin e negociatorėve tė KE-sė tė kryesouar nga z. Priebe, me komisionerė dhe drejtues nė pėrpjekjen tonė nė procesin e Integrimit. Ambasadori Salzman mbyll misionin nė Shqipėri me sukses tė plotė. Vendi bėri rotacionin paqėsor tė pushtetit, dėshmi e njė maturiteti real tė shqėrisė shqiptare nė rrugėn e demokracisė. Procesi i reformave ėshtė nė zhvillim e sipėr, ndaj dhe duke iu shprehur tė gjithė mirėnjohjen pėr kontributin qė keni dhėnė, ju siguroj se mbetemi jashtėzakonisht tė vendosur qė integrimin, si ėndrrėn mė tė bukur pėr tė ardhmen e shqiptarėve, tė pėrpiqemi ta shndėrrojmė sa mė shpejt nė njė realitet”, u shpreh kryeministri Berisha.

Socialistėt paraqesin projektrezolutėn pėr naftėsjellėsin nė parlament

Komisioni i Jashtėm pro nė parim pėr AMBO

Dje u vendos qė tė ngrihen grupe pune dhe  p/rezoluta e PS-sė tė diskutohet nga komisioni i Ekonomisė dhe ai i Energjitikės. Po kėshtu, pėr  p/rezolutėn do tė thirren pėr sqarime pėrfaqėsues tė Ministrisė sė Jashme dhe Energjitikės.

Projektrezoluta e socialistėve pėr mbėshtetjen ndaj projektit naftėsjellės “AMBO” gjeti ditėn e djeshme, konsensusin e anėtarėve tė komisionit tė Jashtėm. Por komisioni e miratoi dje projektrezolutėn, vetėm nė parim, duke siguruar mbėshtetjen e strukturave pėrkatėse pėr finalizimin e kėtij projekti. Kėshtu u vendos qė tė ngrihen grupe pune dhe projektrezoluta e PS-sė tė diskutohet edhe nga komisioni i Ekonomisė dhe ai i Energjitikės. Po kėshtu deputeti i PD-sė nė komision, Genc Juka theksoi se pėrpara se projektrezoluta e Partisė Socialiste tė miratohet nė mėnyrė pėrfundimtare nė komisionin e Jashtėm, duhet qė nė komision tė thirren pėr tė dhėnė sqarime, nė lidhje me projektin pėrfaqėsues tė Ministrisė sė Ekonomisė dhe asaj tė Jashtme. Pėrfaqėsuesi i projketrezolutės nė komision, Kastriot Islami theksoi se qeveria shqiptare duhet tė pėrshkallėzojė hapat diplomatikė nė raport me vendet e tjera qė preken nga projketi, me qėllim pėrshpejtimin e procedurave ndėrshtetėrore tė kėtij projekti. Deputeti i PS-sė nė komisionin e Jashtėm, Namik Dokle theksoi se qeveria duhet tė mbėshtesė kompanitė private qė investojnė nė vendin tonė.

“Zhvillimi vjen mes kėtyre kompanive private” -, deklaroi dje nė komision Dokle. Nė projektrezolutėn e socialistėve pėr projketin AMBO kėrkohet qė qėveria tė angazhohet seriozisht nė respektimin e veprimeve tė marra pėrsipėr mbi bazėn e marrėveshjes sė nėnshkruar pėr ndėrtimin e naftėsjellėsit. Njė tjetėr kėrkesė e socialistėve pėr qeverinė ėshtė edhe puna shpjeguese, pėr tė informuar opinionin publik mbi rėndėsinė e projektit dhe pėrfitimet qė do tė kenė kominitetet qė preken direkt nga projketi. Gjithashtu nė projketrezolutė kėrkohet qė Ministria e Mjedisit tė pėrcaktojė dhe tė kontrollojė normativat qė duhet tė pėrmbushen pėr ta mbajtur projektin brenda kualiteteve kombėtare dhe ndėrkombėtare tė mbrojtjes sė mjedisit. Javėn tjetėr nė Bullgari pritet tė nėnshkruhet marrėveshja e bashkėpunimit mes Bullgarisė, Maqedonisė dhe Shqipėrisė pėr naftėsjellsin AMBO.

Fatjona Mejdini

Tė dhėna pėr projektin AMBO

Projekti i naftėsjellėsit AMBO pėrfshin 3 shtete ballkanike, Bullgarinė, Maqedoninė dhe Shqipėrinė. Sipas projektit, naftėsjellėsi do tė nisė nė Burgas tė Bullgarisė dhe do tė pėrfundojė nė Vlorė. Projketi do tė shėrbejė pėr transportin e naftės nga zonat e nxjerrjes sė saj nė pellgun e Kaspikut drejt vendeve tė Europės Perėndimore. Nga pėrllogaritjet mendohet se naftėsjellėsi do tė arrijė tė nxjerrė 750 mijė fuēi naftė nė ditė dhe parashikohet t’i sjellė Shqipėrisė rreth 50 milion dollarė tė ardhura nė vit. Projekti mendohet se do t’i sjellė pėrfitime tė mėdha ekonomike Shqipėrisė, pėr shkak se nafta e papėrpunuar qė do tė vijė nga vendet e Kaspikut, do tė mbėrrijė nė vend me njė kosto shumė mė tė ulėt, gjė qė do tė ndikojė ndjeshėm nė ekonominė shqiptare. Nga ana tjetėr, Shqipėria do tė shpėrblehet me koston pėrkatėse qė i takon nga lejimi i kalimit tė naftėsjellėsit nė territorin e saj, si dhe do tė rritet mundėsia pėr mė shumė vende pune, sidomos nė portin e Vlorės. Por projekti i naftėsjellėsit AMBO ka hasur nė kundėrshimin e fortė tė ambientalistėve. Sipas tyre, naftėsjellėsi do tė ndotė gjirin e Vlorės, duke bėrė qė kėsaj zone t’i humbasė rėndėsia e madhe turistike.

Majko i shkruan sėrish Jozefina Topallit

PS propozon formulė tė re pėr komisionin zgjedhor

Kryetari i grupit parlamentar socialist, Pandeli Majko ka paraqitur dje, pranė Kryetares sė Kuvendit, Jozefina Topalli njė propozim tė ri tė PS-sė, pėr hartimin e komisionit parlamentar pėr reformėn zgjedhore, ku parashikohet ulja e numrit tė anėtarėve tė PS-sė dhe PD-sė nė kėtė komision. Sipas PS-sė parashikohet qė komisionin parlamentar pėr reformėn zgjedhore, tė pėrbėhet nga 18 anėtarė, 6 (3+3) anėtarė nga dy partitė e mėdha, 4 (2+2) nga dy partitė PSD dhe LSI, dhe nga njė anėtar nga secila parti tjetėr parlamentare. Nė propozimin e socialistėve parashikohet qė nė komisionin parlamentar pėr reformėn zgjedhore tė pėrfaqėsohen me nga dy anėtarė PSD-ja e LSI-ja. “Partia Socialiste mbetet seriozisht e angazhuar pėr pėrgatitjen nė kohė tė reformės zgjedhore, tė akteve ne funksion te saj si dhe tė riformatimit tė mundshėm tė Komisionit tė Posaēėm Parlamentar pėr Reformėn Zgjedhore. Me qėllim krijimin e hapėsirave mė tė gjera pėr partitė e tjera parlamentare, propozojmė uljen e numrit tė anėtarėve tė dy partive tė mėdha, nė ēdo rast, duke ruajtur balancėn e pėrfaqėsimit aktual pozitė/opozitė. Nė kėtė funksion pika III e vendimit nr.17, dt.19.01.2006 tė Kuvendit, mund tė riformulohet: “III. Komisioni pėrbėhet nga 18 anėtarė, 6 (3+3) anėtarė nga dy partitė e mėdha, 4 (2+2) nga dy partitė PSD dhe LSI dhe nga njė anėtar nga secila parti tjetėr parlamentare”,- thuhet nė letrėn e Majkos dėrguar Kryetares sė Kuvendit dhe Presidentit tė Republikės. Sipas propozimit tė PS-sė, ndryshimi i pikės pėr pėrfaqėsimin e partive nė komisionin zgjedhor, sjell edhe riformatimin e pikės ku parashikohet vendimmrrja nė kėtė komision. Sipas PS-sė,  vendimet nė Komision merren me shumicėn e votave (10 vota), kur pro tyre kanė votuar nė unanimitet pėrfaqėsuesit e dy partive tė mėdha (3+3)”. Majko shkruan nė letrėn drejtuar Topallit se PS-ja ka hartuar propozimim e mėsipėrm, me qėllim qė kjo t’i shėrbejė pėrshpejtimit tė mbledhjes sė komisionit dhe avancimit tė punės sė tij, me qėllim pėrfundimin nė afat optimal tė Reformės Zgjedhore.

INTERVISTA

Intervistė e shefit e Zyrės sė SHBA nė Prishtinė, Philip Goldberg

Ēeshtja mw emergjente, statusi final

Z. Goldberg, a ėshtė ende Kosova prioritet pėr SHBA-tė dhe pėr politikėn tuaj tė jashtme, sepse aktualisht nė botė ėshtė ēėshtja e Irakut, Iranit, etj,  prandaj ju me gjasė jeni tė pėrqendruar nė zona tė tjera tė botės?

Ne mund tė bėjmė shumė gjėra nė tė njėjtėn kohė, dhe Kosova, sidomos tash me ēėshtjen e statusit final, pėr ne ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme, sidomos nė marrėdhėniet tona me miqtė dhe aleatėt evropianė, pastaj pėr marrėdhėniet transatlantike dhe pėr idenė e Evropės sė tėrėsishme, tė lirė dhe tė bashkuar. Pėr ndihmėn amerikane, trupat amerikane, kėtė mision (Zyra e SHBA-ve) dhe gjitha pėrpjekjet tona nė Kosovė, tatimpaguesit amerikanė shpenzojnė diku rreth 400-500 miliona dollarė nė vit. Nėse kjo nuk pėrfaqėson prioritet dhe pėrkushtim atėherė unė nuk e di se ēka tjetėr pėrfaqėson kjo. Pastaj kemi emėrimin e njė tė dėrguari tė posaēėm tė kalibrit dhe shquarsisė sė ambasadorit Wisner.  

Cili ėshtė qėndrimi i SHBA-ve pėr vazhdimin e pėrkrahjes pėr Kosovėn nė fushat politike, ushtarake dhe ekonomike dhe aktualisht nė cilat probleme nė Kosovė jeni tė pėrqendruar?

Ėshtė e qartė se tani ēėshtja jonė mė urgjente ėshtė gjithēka qė ka tė bėjė me statusin final. Kjo merr pjesėn mė tė madhe tė kohės tonė, por kjo ėshtė njė pėrpjekje e shumanshme dhe shumėdrejtimėshe. Kjo pėrfshin ēdo degė tė qeverisė. Pėr ekzekutivin: qė tė bėjė mė shumė pėr tė kryer standardet dhe qė tė punojė mė shumė pėr pakicat dhe bashkėsinė serbe. Pra kjo ka tė bėjė edhe me kryetarin edhe me kryeministrin. Kjo pastaj pėrfshinė edhe Kuvendin, qė Kuvendi tė bėjė pėrpjekje pėr tė aprovuar ligjet e nevojshme pėr tė ecur pėrpara, ligjet pėr trashėgiminė kulturore, pėr religjionin, pėr gjuhėn. Tė gjitha kėto janė jashtėzakonisht tė rėndėsishme pėr tė lėvizur pėrpara drejt statusit final. Njėkohėsisht, ne jemi nė diskutime edhe me Ekipin Negociator lidhur me idetė qė do t’i paraqesin nė Vjenė. Pėr shembull, unė dhe kolegėt e mi nga Grupi i Kontaktit jemi informuar nga ish-kryeministri Rexhepi lidhur me planin pėr Mitrovicėn nė pėrpilimin e tė cilit ai ndihmoi. E njėjta ka ndodhur me ministrin Lutfi Haziri, i cili na informoi lidhur me planin pėr decentralizim. Ne jemi nė kontakt me njerėzit tanė nė Vjenė lidhur me negociatat. Nė tė njėjtėn kohė, ne jemi mjaft tė angazhuar nė ēėshtjet ditore kėtu nė Kosovė, si p.sh. ēėshtjet ekonomike. Tash qė kryeministri Ēeku ka thėnė se do tė ketė njė tender tė ri pėr shėrbimin e telefonisė mobile, ne jemi duke bėrė shtytje dhe shtytje qė kjo tė lėvizė ashtu qė njerėzit e Kosovės tė kenė njė shėrbim tė ri dhe mė cilėsor tė telefonisė mobile. Jam takuar shumė herė me Ministrin e Energjisė dhe Minierave, me z. Ruecker nga shtylla e katėrt, dhe me PSSP-nė lidhur me ēėshtjet qė kanė tė bėjnė me sektorin e energjisė, me idenė qė edhe kėtu tė lėvizim po me atė shpejtėsi. Pra jemi tė fokusuar edhe nė kėtė. Dhe unė besoj se kėto interesa dhe aktivitete politike dhe ekonomike do tė vazhdojnė mjaft gjatė edhe nė tė ardhmen. Tani lidhur me pėrkushtimin tonė ushtarak: ju e dini se ne kemi rreth 1700 ushtarė kėtu, ata janė pjesė e pėrpjekjes sė NATO-s, dhe ne kemi thėnė se kėtu do tė ketė prani amerikane pėr aq gjatė sa ka prani tė NATO-s.    

Ēėshtja e Mitrovicės, cili ėshtė opinioni juaj pėr situatėn atje dhe pėr tė ardhmen e qytetit dhe a mund tė promovohet pajtimi atje?

Mendoj se Mitrovica me gjasė ėshtė ēėshtja mė e vėshtirė nga tė gjitha ēėshtjet qė i kemi para nesh, dhe kjo nga aspekti i bashkimit tė komuniteteve. E dimė se ka pasur njė realitet tjetėr nė veri nė 7 vitet e fundit, dhe kjo nuk do tė ndryshojė brenda natės. Nė anėn tjetėr, ne, Grupi i Kontaktit, kemi thėnė se ne besojmė nė njė Kosovė unitare qė nuk ka zona tė ndara. Prandaj, pyetja ėshtė se cila ėshtė ajo zgjidhja praktike qė i sjellė njerėzit sė bashku dhe e cila u jep siguri dhe besim nė komunitetet e tyre, dhe kėtu mendoj nė komunitetin serb, e qė nė tė njėjtėn kohė tė ruhet lidhja me Kosovėn si tėrėsi. Mendoj se njė pėrpjekje qė tė arrihet kjo ėshtė plani i paraqitur nga Grupi Politik Strategjik nė tė cilin punoi kryeministri Rexhepi, dhe i cili besoj se ėshtė bazė pėr diskutimet nė Vjenė. Kjo nuk do tė thotė se kjo ėshtė fjala e fundit e palės nė kėtė anė tė tryezės, ndoshta ka fusha ku ky plan mund tė pėrmirėsohet, ndoshta ka fusha ku plani i palės tjetėr mund tė inkuadrohet, por kjo ėshtė ajo pėr tė cilėn edhe bėhet ky diskutim.        

Cila ėshtė porosia juaj pėr popullin e Kosovės?

Pse, a nuk e dhashė deri tani? Porosia ime pėr popullin e Kosovės ėshtė se kjo ėshtė njė kohė shumė historike dhe duhet tė jetė shumė emocionuese. Zgjidhja e statusit dhe ajo qė njerėzit kėtu dėshirojnė – dhe ne e dimė dhe respektojmė vullnetin e popullit – nuk ėshtė njė pėrfundim vetvetiu. Pyetja ėshtė se ēfarė shoqėrie do tė jetė kjo? A do tė ketė mundėsi pėr arsimim pėr fėmijėt tuaj? A do tė ketė sundim tė ligjit dhe sistem tė mirė gjyqėsor? A do tė krijojė ekonomia vende pune pėr njerėzit? Mendoj se tė gjitha problemet ndėretnike do tė bėhen shumė mė pak relevante nėse kėto gjėrat tjera shndėrrohen nė ēėshtje nė tė cilat do tė fokusohen njerėzit. Pra, porosia ime do tė ishte se populli i Kosovės do tė ketė miq tė mėdhenj nė SHBA-tė, dhe duhet tė shikojnė brenda vetes qė tė shohin se ēka donė pėr tė ardhmen e tyre, njė tė ardhme pėr tė cilėn ne shpresojmė se ofron mundėsi pėr integrime nė Evropė, nė institucionet Evroatlantike si NATO. Por kjo e ardhme ėshtė nė duart e njerėzve kėtu dhe jo nė duart e SHBA-ve dhe aleatėve tanė Evropianė. Ne vetėm mund tė ndihmojmė. Dhe siē e dini, ne ju kemi ndihmuar, ju ndihmojmė dhe do tė vazhdojmė t’ju ndihmojmė, por njerėzit duhet tė kuptojnė atė qė ėshtė e drejtė pėr veten e tyre dhe tė ardhmen a tyre.

Intervistoi: Gani TĖRSHNJAKU

EKONOMIA

Ministri i Ekonomisė Genc Ruli thotė se, sė pari do tė privatizohet divizioni i shpėrndarjes

Privatizimi i KESH nis fillimvitin e ardhshėm

Koorporata elektroenergjitike KESH ėshtė ndėr pasuritė strategjike mė tė rėndėsishme tė vendit dhe vlera e saj nė treg do tė jetė disa qindra milion dollarė, megjithė gjendjen e saj aktuale.

Koorporata elektroenergjitike shqiptare KESH do tė hyjė nė procesin e privatizimit tė saj qė nė fillim tė vitit tė ardhshėm. Fillimisht do tė privatizohet    divizioni i shpėrndarjes. Ministri i Ekonomisė dhe i Energjitikės, Genc Ruli e bėri tė njohur kėtė fakt,   duke theksuar pos tė tjerash se ky ėshtė njė proces  thelbėsor nė zgjidhjen e problemit tė energjisė nė vend. Koorporata elektroenergjitike, KESH, ėshtė e ndarė siē dihet nė tre njėsi. Njėsia apo divizioni i prodhimit, divizioni i shėpėrndarjes dhe i transmetimit. Qeveria shqiptare nė njė marrėveshje tė nėnshkruar me donatorėt dhe kryesisht me qeverinė italiane ka rėnė dakord qė nė fillim tė kėtij viti tė nisė punėn pėr privatizimin e divizionit tė shpėrndarjes. Me kėtė rast ėshtė caktuar edhe njė sasi parash nė trajtė kredie tė butė nga qeveria e Italisė, pėr ta pėrmirėsuar kėtė njėsi tė kompanisė shqiptare tė energjisė dhe pėr ta bėrė atė pjesė tė rrjetit ballkanik tė energjisė. Ministri i Financave, Genc Ruli edhe mė herėt ka folur pėr nevojėn e privatizimit tė KESH-it, por ai ka nėnvizuar nevojėn e investimeve nė koorporatė, pasi siē dihet investime tė rėndėsishme   nė KESH ka kohė qė nuk bėhen ose bėhen pa ndonjė strategji tė qartė. Koorporata elektroenergjitike KESH ėshtė ndėr pasuritė strategjike mė tė rėndėsishme tė vendit dhe vlera e saj nė treg do tė jetė disa qindra milion dollarė, megjithė gjendjen e saj aktuale. Nė tėrėsi, koorporata zotėron njė sėrė hidrocentralesh tė mėdhėnj, sidomos mbi lumin Drin tė cilėt nė vit arrijnė tė prodhojnė nė mbi dy milioard kilovat/orė energji elektrike. Veē kėtyre KESH zotėron edhe mjaft hidrocentrale tė tjerė mė tė vegjėl e tė mesėm pėr nga fuqia tė cilėt prodhojnė deri nė shtatėqind milion kilovat/orė energji nė vit, kur sasia e reshjeve ėshtė mesatare. I tėrė rrjeti i shpėrndarjes sė energjisė ėshtė nė pronėsi tė KESH-it, gjė qė bėn qė kjo ndėrmarrje tė vlejė qindra milion dollarė, duke qenė se ajo zotėron edhe njė aset tė rėndėsishėm siē ėshtė pozicioni lider nė treg dhe astetet e tjera tė kėsaj kompanie. Privatizimi i kėsaj kompanie shihet me tė drejtė si mundėsia e vetme, pėr ta nxjerrė kėtė kompani nga vėshtirėsitė e mėdha financiare dhe nga vėshtirėsitė nė administrimin e saj. KESH-i ka vite   qė ka njė arkė financiare gjithnjė tė dobėt dhe ofron njė shėrbim mjaft tė keq. Kompania ka borxhe dhe tė tjerė janė borxhlinj ndaj saj. Tė gjitha kėto e bėjnė tė vėshtirė procesin e privatizmit, prandaj do tė niset me divizionin e shpėrndarjes. Aktualisht KESH-i i ka forcuar mjaft masat e menaxhimit tė vetes dhe ėshtė duke rritur ndjeshėm sasinė e arkėtimeve nga energjia e fatuaruar. Nga muaji janar deri nė mars kemi njė lėvizje tė arkėtimeve nga gjashtėdhjetė e pesė pėr qind, nė rreth tetėdhjetė e pesė pėrqind. KESH-i dhe fillimisht divizioni i shpėrndarjes do t’i nėnshtrohen njė tenderi ndėrkombėtar nė tė cilin mund tė marrin pjesė edhe kompani shqiptare, por mundėsia e blerjes nga kompanitė vendase ėshtė e vogėl, pėr shkak tė pėrvojės sė munguar tė tyre nė kėtė fushė dhe pėr shkak tė kėrkesave tė larta financiare qė mund tė ketė ky tender.

Bankat, asnjė rrezik nga rritja e kredive

Niveli i kredidhėnies nė Shqipėri nuk ėshtė nė ato nivele sa tė mund tė pėrbėjė ndonjė shqetėsim mjaft tė madh. Tė dhėna nga thuajse tė gjitha bankat e nivelit tė dytė bėjnė tė ditur se, pavarėsisht faktit se kemi njė dyfishim tė sasisė sė kredive pėr biznesin nuk mund tė flitet se, kėto kredi tė rritura me kaq ngut janė nga ato lloje kredish, tė cilat mund tė rrezikojnė moskthimin. Nė tė vėrtetė, biznesi shqiptar qė prej muajve tė fundit tė vitit qė shkoi ka marrė gjithnjė nga bankat e nivelit tė dytė dy herė mė shumė kredi sesa nė tė njėjtėn kohėt tė njė viti mė parė. Banka e Shqipėrisė e ngriti kėtė shqetėsim, duke thėnė se nevojitej krijimi i njė zyre tė informacionit bankar, nė tė cilėn gjendeshin tė gjitha tė dhėnat mbi bizneset apo individėt qė merrnin nė banka. Nė kėtė zyrė duhet tė kishin akses tė gjitha bankat e nivelit tė dytė. Pėr kėtė Banka e Shqipėrisė ka marrė edhe pėlqimin e Ministrisė sė Financave dhe tė mjaft institucioneve tė huaja financiare. Nė fakt edhe bankat e kanė quajtur tė domosdoshme kėtė zyrė, por kurrė nuk kanė shprehur shqetėsimn se kanė dhėnė kredi, tė cilat mund tė rrezikojnė ekonominė e vendit. Ato janė shprehur tė sigurta se kreditė e dhėna do tė kthehen. Ne kemi njė eksperiencė tė rėndėsishme nė ofromin e kėtij produkti nė Shqipėri, thotė njė ekspert bankar i njė banke nė Tiranė dhe kėsisoj nuk ndihemi tė rrezikuar. Tė njėjtėn pikėpamje kanė edhe mjaft tė tjerė bankierė tė bankave tė kryqeqytetit. Nė Shqipėri veprojnė rreth tetėmbėdhjetė banka tė nivelit tė dytė dhe konkurenca tashmė ėshtė bėrė mjaft e ndjeshme, gjė qė i volit tregut vendas.

Biznesi agropėrpunues, naftė pa akcizė

  I gjithė biznesi agropėrpunues nė Shqipėri pritet qė pas pak kohėsh tė mund tė marrė naftė pa akcizė pėr nevoja tė biznesit tė tij. Tė  dhėna nga Ministria e Financave bėjnė tė ditur se, njė projekt parasheh qė  biznesi qė merret me  agropėrpunim apo agroindustri nuk do tė marrė naftė mė nė tregun e zakonshėm me ēmimin qė ajo ka aty, por do tė marrė naftė pa akcizė njėlloj si edhe prodhuesit e lėndės sė parė pėr kėtė industri. Kjo bėhet me qėllim qė ky biznes tė mund tė forcohet dhe tė pėrballojė edhe fuqinė e tregut tė huaj qė konkuron nė vendin tonė. Kjo fuqi do tė bėhet gjikthnjė edhe mė e madhe me nėnshkrimin e marrėveshjes sė Stabilizim-Asociimit, ku tetėdhjetė e tre pėr qind e importeve nga BE-ja nga tetėdhjetė e pesė pėr qind qė janė gjithsej, me kėtė bashkim vendesh do tė jetė me taksė doganore zero. Pėrpos kėsaj forcimi i biznesit vendas i agropėrpunimit ėshtė mjaft i rėndėsishėm, pasi do tė pėrdorte pėr lėndė tė parė artikujt bujqėsorė dhe blegtoralė tė vendit tonė.

KOMENTE

Pėrballje me tė papriturat e jetės

Daily Telegraph

Australi 

May 06, 2006

Jeta ėshtė njė betejė e naty