|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
EDITORIAL
Pėr median dhe demonėt e tjerė
Alban Bala
Debati mė i fundit publik nė Shqipėri pėr median rrezikon tė marrė pėrmasa gjithnjė e mė tė mėdha dhe tė njollosė krejt imazhin e vendit nė rrugėn e integrimit tė mėtejshėm euro-atlantik, ndėrsa mazhoranca ka paralajmėruar se do tė ligjėsojė njė nismė qė synon tė disiplinojė transmetimet televizive dixhitale. Nė fakt, tė tillė nė Shqipėri ka vetėm njė dhe atė e drejton njė grup mediatik, i njohur pėr qėndrimin opozitar ndaj qeverisė dhe sidomos ndaj kreut tė saj. Arsyet pse ky grup mediatik i ėshtė atashuar jo aq opozitės, por interesave tė kreut tė saj, Edi Rama, janė shumė dhe nuk ja vlen tė ndalemi. Mjafton tė themi se e ka bėrė pėr tu mbrojtur. Dhe ka kohė qė e bėn kėtė gjė Por unė jam i detyruar ta pranoj se televizioni dixhital, si risi globale, erdhi nė Shqipėri nė njė mėnyrė dinjitoze, nė kohėn e duhur, edhe pse diskutimi pėr transmetimet pirate mund tė mbetet i hapur nė kėtė pikė. Po ashtu, e drejta e njė televizioni pėr tė mbajtur qėndrimet qė preferon, ėshtė legjitime dhe si e tillė, e pacenueshme. Nė kėtė diskutim duken qartė dy pista. E para qė lidhet me lirinė e medias dhe atė tė shprehjes nė pėrgjithėsi. E dyta, raporti mes biznesit dhe ekzekutivit politik. Jam shprehur dhe e ritheksoj se kemi nevojė pėr tė hequr dorė nga fasadat e sterilitetit politik tė medias. Ėshtė koha qė ēdo mass-media tė shprehė nė rrafsh editorial orientimin e saj politik, duke mbrojtur njėkohėsisht tė drejtėn e publikut pėr informim, pa prishur si deri mė tani- strukturėn e raportimit. Nėse ka njė pengesė aktuale nė lirinė e shprehjes nga media, kjo buron vetėm nga autocensura. Dhe pėr kėtė duhen analizuar shkaqet. Por unė besoj fuqimisht se nė Shqipėri askush nuk vuan nga mungesa e lirisė sė shprehjes. Numri i madh i mass-mediave tė ēdo lloji garanton qė secili tė gjejė dritaren e nevojshme pėr tu shprehur dhe pėr tu dėgjuar. Si asnjėherė mė parė, media sot mund tė flasė hapur, mund tė sulmojė e shajė ēdokėnd- nga i pari deri tek i fundit, pa frikėn se autori rrezikon pasoja. Nė praktikė, Shqipėria gėzon sot njė nga standardet mė tė plota tė lirisė sė shprehjes. Por, nė kėtė duel tė fundit, qeveria shprehet se nuk ka asnjė konflikt me mediat, por me bizneset qė e mbėshtesin atė. Pėr kė vjen nga qarqet e mediave, ėshtė aksiomatike shprehja se, pėrpara se tė lexosh njė gazetė, pyet se kush paguan pėr tė. Ndaj deklarata e qeverisė ngjan pak e besueshme, sepse mediat kanė qenė, janė dhe do tė mbeten instrumente nė shėrbim tė grupeve tė interesit. Kjo nė Shqipėri daton qysh nė kohėn e trakteve tė Partisė Komuniste dhe tė Ballit Kombėtar. Suksesi mė i madh i mediave sot ėshtė, kur ato arrijnė tė maksimalizojnė shprehjen e interesit publik pėrmes grupeve tė interesit qė pėrfaqėsojnė. Pėr tė vlerėsuar besueshmėrinė qė gėzojnė palėt, jam i detyruar tė adoptoj optikėn e qytetarit tė thjeshtė. Kėshtu, ēdo qytetar mund tė pyesė: Nėse qeveria tregoi tolerancė ndaj zaptuesve tė tokės private dhe shtetėrore, ftoi tė legalizojė ndėrtimet pa leje tė shtėpive apo pallateve edhe nė zona turistike, toleroi me optimizėm disa qindra mijėra shkelės ligji, pse tė mos ta gjejė dot motivin e tolerancės edhe pėr njė grup biznesi qė le ta pranojmė hapur nė njė mėnyrė paksa abuzive, ka hyrė nė njė treg qė pėrmirėson cilėsinė e shėrbimeve mediatike nė shkallė vendi? Mijėra vetė, brenda dhe jashtė vendit, e kanė blerė tashmė platformėn dixhitale, tė cilėn ka pėr objekt ligji, qė opozita thotė se paraqet njė presion ndaj medias dhe lirisė sė shprehjes. Njė rreth i tėrė biznesesh, duke pėrfshirė kompanitė e basteve ndėr mė tė pasurat nė vend, kanė dy-trefishuar tė ardhurat falė zgjerimit tė pėrdoruesve tė kėsaj platforme. Sa do ta gėlltisin ata puritanizmin juridik tė mazhorancės, nėse DigitAlb penalizohet? Nėse, kur u shfaq nė treg platforma DixhitAlb, Shqipėria kishte ende njė boshllėk ligjor, nė sytė e qytetarėve faji iu mbetet ligjbėrėsve. Asnjė legjislacion restriktiv nė kėtė drejtim nuk do tė fitonte konsensus publik. Precedenti i faktit tė kryer, i cili ėshtė legjitimuar si praktikė nė kėtė vend, nuk prodhon veēse njė ortek keqkuptimesh, tė cilat marrin lehtė ngjyra politike, kur prekin sferėn e medias. Por e thashė, vendi gėzon tashmė njė standard tė besueshėm tė lirisė sė shprehjes, ndaj ajo ēka nuk kuptoj ėshtė se, pėrse vallė, nė kushtet e lirisė sė pacenuar, mazhoranca po mbjell me dorėn e saj njė krizė artificiale vetėndėshkuese?! Sepse kjo krizė marrėdhėniesh ėshtė njė qorrsokak pėr tė gjitha palėt. Diskutimi pėr lirinė e shprehjes ėshtė njė element kyē nė analizėn e kushteve politike qė duhet tė pėrmbushė njė vend, i cili aspiron pėr anėtarėsim nė NATO ku pritet tė ftohemi zyrtarisht vitin e ardhshėm, apo pėr anėtarėsim nė BE. Qėndrimi i bashkėsisė ndėrkombėtare, sado jothelbėsor- do tė respektojė shqetėsimet e ngritura nga ēdo palė, duke regjistruar nė kurriz tė Shqipėrisė njė tension tė pathemeltė dhe joreal. Ndėrkaq, nė shumė zona tė globit, debati mbi liritė dhe respektimin e tyre ėshtė ashpėrsuar ndjeshėm. Rusia prin karvanin me njė president qė kėrkon tė kontrollojė edhe site-et ruse tė internetit, pasi ka marrė nėn kontroll tė gjitha mediat kryesore. Nė vendet e CIS-it situata ėshtė edhe mė e rėndė. Ėshtė i pritshėm njė rikthim i vėmendjes te niveli i respektimit tė tė drejtave themelore, ku prijnė ajo e shprehjes sė lirė dhe e drejta e informimit. Me situatėn e acaruar ndėrkombėtare nė kėtė rrafsh politikash, pozitat e Kėshillit tė Evropės dhe OSBE-sė vetėm se do tė forcohen si monitorues dhe mbrojtės tė kėtyre tė drejtave. Pėr hir tė zhvillimit tė qėndrueshėm dhe parandalimit tė situatave tė panevojshme, ėshtė koha qė mazhoranca tė investojė nė rritjen e besueshmėrisė sė saj ndėrkombėtare, pėrsa kohė qė shanset e vendit pėr tė shmangur njė apo mė shumė kriza tė brendshme janė tė vogla. Zgjedhja e presidentit tė ri ėshtė vetėm e para nė radhė. Pėrcaktimi i statusit tė Kosovės kėrkon po ashtu garancitė pėr njė stabilitet tė njėmendtė politik nė Shqipėri. Mė shumė se kurrė ėshtė koha qė nė mėnyrė tė besueshme qeveria tė ndėrtojė konsensus publik, pėr tė avancuar reformat, pavarėsisht kundėrshtive. Kjo kėrkon fleksibilitet dhe mendje tė hapur. Kjo kėrkon bashkėpunim dhe frymė kompromisi. Nėse fjala ėshtė pėr piraterinė e platformės DixhitAlb, mė parė ajo le tė legalizohet dhe pastaj tė mbikėqyret. Por kjo bėhet pėrmes komunikimit tė hapur, ftesave dhe tryezave. Nė fund tė fundit, media ėshtė refleks i klimės si qeveriset vendi. Pėrmirėsimi i klimės padyshim ndryshon pėr mirė edhe raportet me median dhe fytyrėn qė vendi do tė ketė brenda dhe jashtė kufijve. Asnjė opozitė nuk e rrėzon dot suksesin e njė qeverisjeje tė mirė, sado media tė afta tė ketė pėrkrah. Po ashtu, asnjė media nuk e pėrmirėson dot imazhin e qeverisjes, kur publiku ėshtė i pakėnaqur prej saj. Nė kėtė pikėpamje, tė trukosh median, ėshtė si tė trukosh pasqyrėn, nė vend tė fytyrės. Dhe unė jam i kėnaqur qė deri mė sot, qeveria nuk e ka bėrė kėtė marrėzi.
POLITIKA
Pas debatesh tė ashpra, tashmė ligji ėshtė nė fuqi dhe binzesi do tė duhet tė paguajė detyrimet e mė pas tė presė apelin
Kuvendi, kompromis pėr ligjin e gjobave
Opozita pretendon se qeveria kėrkon tė ketė mė shumė forcė nė kontrollin ndaj bizneseve dhe biznesi me kėtė ligj dėmtohet. Nė anėn tjetėr, deputetėt e shumicės dhe pėrfaqėsues tė qeverisė thanė se ligji do tė ketė qėllim tė vetėm parandalimin e informalitetit dhe luftėn ndaj tij
Kuvendi i Shqipėrisė miratoi dje ligjin e ri pėr procedurat tatimore, ku biznesi tashmė ėshtė i detyruar tė paguajė tė gjithė detyrimin tatimor dhe ēerekun e gjobės e mė pas tė presė vendimin e organeve tė apelit. Diskutimi mbi kėtė ligj qe i gjatė dhe pati debate mjaft tė ashpra nga deputetėt e dyja palėve, ku opozita kundėrshtoi ashpėr. Arsyet e paraqitura prej opozitės ishin, pasi ajo mendonte se njė ligj i tillė do tė bėnte qė informaliteti tė rritej dhe jo tė luftohej, duke qenė se ai do rriste barrėn pėr biznesin. Gjithashtu, opozita pretendon se qeveria kėrkon tė ketė mė shumė forcė nė kontrollin ndaj bizneseve dhe biznesi me kėtė ligj dėmtohet. Nė anėn tjetėr, deputetėt e shumicės dhe pėrfaqėsues tė qeverisė thanė se ligji do tė ketė qėllim tė vetėm parandalimin e informalitetit dhe luftėn ndaj tij. Nuk do tė ketė asnjė ndalje, asnjė stepje nė betejėn me informalitetin thanė ata, pavarėsisht kundėrshtive. Ligji ėshtė krejt nė pėrputhje mė kushtetutėn e vendit dhe pėr mė shumė, ėshtė pjesė e legjislacionit qė vepron nė vendet e Bashkimit Evropian. Ligji pėr procedurat tatimore, i cili parashikon qė njė biznes, nė ēastin kur merr njė gjobė, ėshtė i detyruar tė paguajė vlerėn e detyrimit tatimor dhe njėzet e pesė pėr qind tė gjobės para se gjykatat tė kenė vendosur mbi tė, ėshtė paraprirė nga debate tė mėdha. E tėrė opozita e ka kundėrshtuar atė me forcė, por edhe segmente tė rėndėsishme tė biznesit kanė bėrė tė njėjtėn gjė. Nė ligjin e ri, nė tė vėrtetė ka patur disa ndryshime gjatė diskutimit tė tij, pasi fillimisht qeveria kishte parashikuar qė masa e gjobės qė do tė paguhej para se tė apelohej vendimi i administratės do tė ishte njėqind pėrqind dhe mė pas u ul kjo masė nė njėzet e pesė pėr qind. Ministria e Financave, e cila ėshtė autore e ndryshimit tė ligjit, ka thėnė se qėllimi i kėtij ligji ėshtė parandalimi i shmangieve fiskale dhe jo gjobitja e bizneseve. Nė sistemin tonė tė legjislacionit doganor aktualisht njė biznes, kur merr njė gjobė, jo vetėm qė paguan tė gjithė detyrimin doganor, por ai paguan edhe pesėdhjetė pėr qind tė gjobės para se ta apelojė kėtė vendim. Ministria e Financave e ka pėrdorur kėtė si njė argument shtesė, pėr tė thėnė se nuk ka pse tė ketė diskriminim tė njė biznesi, i cili importon dhe ka punė me doganat, me njė biznes i cili ka punė vetėm me tatimet. Gjithashtu, edhe nė tė gjitha vendet e tjera tė Bashkimit Evropian njihet e njėjta procedurė, madje edhe mjaft mė e ashpėr, ku vlera e gjobave qė paguan njė biznes ėshtė mbi pesėdhjetė pėr qind. Opozita i ka drejtuar sulmet kryesisht mbi qeverinė me argumentin se me kėtė ligj ajo do t`i japė mė shumė forcė gjykimit tė njė inspektori, i cili do tė kontrollojė njė biznes e kėsisoj do tė kemi tė bėjmė me arbitraritet ndaj biznesit. Vetė biznesi ka thėnė se ky i fundit e ka tė vėshtirė tė pėrballojė sasi parash cash tė mėdha pėr likuiditet ndaj arkės sė shtetit, prandaj ai kėrkon qė tė mos e bėjė kėtė gjė, para se tė flasė njė gjykatė. Nė fakt, e gjithė kjo situatė ėshtė paraprirė nga fushata e ashpėr nė media kundėr qeverisė, pėr faktin qė kjo e fundit ka nisur njė kontroll tė gjerė ndaj mjaft biznesve tė mėdha nė vend rreth 1800), midis tė cilave edhe kompani mediash, tė cilat e kanė popullarizuar debatin. Zėra tė caktuar kanė thėnė se administrata e vendit, duke qenė jo nė standardet e kėrkuara, mund tė gabojė dhe ky gabim nė fakt, mund tė pėrkthehet nė falimentim tė njė biznesi, nėse ky i fundit detyrohet tė paguajė njė gjobė tė vėnė nė kėtė mėnyrė. E vėrteta ėshtė se nga kjo masė krejtėsisht e njohur nė tė gjitha vendet duhet tė trembet vetėm biznesi informal, pasi njė biznesi korrekt asnjė inspektor tatimesh nuk mund t`i bėjė asgjė, pavarėsisht ndryshimeve nė ligj. Aktualisht, biznesi i detyrohet arkės sė shtetit pėr shkak tė mospagimit nė kohė tė detyrimeve mbi katėrqind milionė dollarė, njė shifėr kjo, mė e larta nė historinė e vendit, pėr shkak se ligji e lejon njė biznes tė ankohet pambarim nė gjykata dhe tė mos e paguajė detyrimin dhe gjobėn.
Ligji i ri nuk iu lejon bizneseve tė agropėrpunimit tė lėshojnė fatura TVSH-je pėr prodhimet e blera nga fermerėt
Kuvendi miraton heqjen e TVSH-sė pėr qiratė
Kuvendi i Shqipėrisė miratoi dje ndryshimet nė ligjin pėr tatimin mbi vlerėn e shtuar, tė miratuara dy javė mė parė nė parim. Ndryshimet qė u bėnė nė ligjin pėr TVSH-nė kanė si shkas pėrputhshmėrinė me legjislacionin e BE-sė, pasi direktiva 6-tė e BE-sė iu krijon mundėsi vendeve anėtare qė ta konsiderojnė qiradhėnien furnizim tė pėrjashtuar. Nė ligjin aktual ėshtė pėrcaktuar qė dhėnia me qira e ndėrtesave publike nga institucionet qendrore ėshtė furnizim i pėrjashtuar nga TVSH-ja. Nė bazė tė ligjit zgjerohet edhe rrethi i subjekteve qė pėrjashtohen nga TVSH-ja pėr furnizimin me ar, duke pėrjashtuar jo vetėm Bankėn e Shqipėrisė, siē parashikohej nė ligjin ekzistues, por edhe bankat e nivelit tė dytė. Ky ndryshim forcon konkurrencėn e lirė tė subjekteve, duke i vendosur ato nė pozita tė njėjta. Nė projektligj parashikohet edhe pėrjashtimi nga TVSH-ja tė vlerės sė arit tė pėrdorur si lėndė e parė dhe taksohet vetėm vlera e arit tė pėrpunuar. Kjo do tė ndikojė nė zvogėlimin e informalitetit nė importimin, tregtimin dhe pėrpunimin e arit dhe nė rritjen e shkallės sė deklarimeve. Lligji parashikon gjithashtu shfuqizimin e dispozitave qė i japin tė drejtė subjekteve nė fushėn e pėrpunimit tė qumėshtit, ullirit, rrushit e bluarjes sė grurit, tė lėshojnė fatura tatimore pėr veten, lidhur me sasinė e kėtyre produkteve tė furnizuar nga fermerėt. Ky ndryshim synon tė shmangė hapėsirat pėr abuzime nga subjektet pėrpunuese nė deklarimin e TVSH-sė pėr lėndėn e parė tė blerė te fermerėt, tė cilėt nuk janė subjekte tė TVSH-sė.
Bregu: Do t`i shkojmė deri nė fund betejės me informalitetin
Ministrja e Integrimit, Majlinda Bregu, nė Kuvend, tha se, "qeveria do t'i shkojė deri nė fund betejės sė nisur kundėr informalitetit, betejė qė nxitet edhe nga detyrimet e MSA-sė". Sipas znj. Bregu, "me lirinė e shtypit nė fakt po luhet duke i dhėnė atij interpretime dhe keqkuptime nga mė tė ndryshmet dhe nga mė tė ndjeshmet, me synimin pėr ta shpėrngulur vėmendjen nga qėllimi i vėrtetė i betejės qė ka nisur qeveria, lufta kundėr informalitetit". "Nuk ėshtė aspak e ndershme dhe profesionale qė beteja ndaj informalitetit tė keqpėrdoret duke e ndeshur atė me lirinė e fjalės. Do tė kisha preferuar qė beteja kundėr informalitetit tė pėrgėzohej si sfida mė e madhe e kėsaj qeverie, betejė, e cila kėrkon debat politik dhe jo shpėrqendrim vėmendjeje, debat real dhe jo pretekste, tė cilat nisin me keqardhje dhe pėrfundojnė me koncerte, pasi kjo nuk ėshtė vetėm sfida e qeverisė", - tha znj. Bregu. Sipas saj, "ky ėshtė testi pėr tė gjithė ne dhe nuk ka qasje tė ndėrmjetme mes informalitetit dhe formalitetit, ka luftė me informalitetin ose bashkėjetesė me tė". Duke iu referuar disa raporteve tė Departamentit Amerikan tė Shtetit dhe organizatave qė monitorojnė lirinė e shtypit, znj. Bregu theksoi se, "nė ato raporte evidentohej se nė ēfarė kohe dhe nė ēfarė qeverie ėshtė cenuar nė tė vėrtetė liria e fjalės". "Nė vitin 2001 dhe 2005-sė evidentohej qartė se qeveria ėshtė kritikuar disa herė pėr kėrcėnimin dhe burgosjen e gazetarėve dhe pėr njė lloj ndarjeje tė mediave pro dhe kundėr qeverisė, duke pėrdorur si presion edhe reklama shtetėrore. Nė janar tė 2004-trės, dy reporterė tė Top Channel arrestohen vetėm se kishin filmuar kryeministrin nė publik pa dijeninė e tij. Njė muaj mė pas forcat e sigurisė arrestojnė pėr disa orė dy gazetarė tė televizionit Alsat dhe konfiskojnė edhe kasetėn, ku ata kishin filmuar kryeministrin duke vizituar njė spital", - tha znj. Bregu. Duke vijuar me kėto raporte, znj. Bregu theksoi se, "nė vitin 2004-tėr evidentohet se njė grup gazetarėsh u ngritėn pėr t'u shprehur hapur kundėr pėrdorimit arbitrar tė kontrolleve financiare dhe padive kundėr gazetarėve nga ana e qeverisė, duke cenuar kėshtu lirinė e shtypit". Ndėrsa duke u ndalur nė raportin e vitit 2006-tė, znj. Bregu theksoi se, "nuk referohet pėr asnjė lloj rasti dhune, padie, apo presioni editorial, madje theksohet nė pėrgjithėsi se individė tė ndryshėm mund tė kritikonin hapur qeverinė dhe aksionet e saj si nė mediat e shkruara, ashtu edhe nė ato audiovizive, pra nuk kemi asnjė rast censure ndaj fjalės sė lirė".
Prifti: Ligji pėr gjobat ėshtė antikushtetues
Lėvizja Socialiste pėr Integrim shprehu dje kontestimet e saj nė lidhje me projektligjin pėr parapagimin e gjobave nga bizneset. Nė njė konferencė pėr shtyp, nėnkryetari i LSI-sė, Dritan Prifti, u shpreh se, jo vetėm qė njė procedurė e tillė e vėnies sė gjobave dhe e parapagimit tė tyre para procesit tė apelimit nė instancat pėrkatėse nuk ėshtė standard evropian, por procedura tė tilla nuk i pėrdor asnjė shtet evropian.Vendet evropiane sigurisht kėrkojnė garanci pas aplikimit tė gjobės ndaj biznesit, garanci pasurore, garanci nga bankat apo edhe nė disa vende kėrkohet parapagim nė cash, por jo vetėm parapagim nė cah sikurse e kėrkon ligji qė pritet tė miratohet, - tha zoti Prifti.
Malaj: Ligji do tė nxisė informalitetin
Ish-ministri socialist i Financave tha dje nė Kuvend se ligji pėr procedurat tatimore do tė bėjė qė biznesi tė mund tė rrisė shkallėn e fshehjes sė detyrimeve tatimore ndaj shtetit. Malaj tha se ligji i ri krijon pengesa dhe barrė me tė pėr biznesin dhe nuk ėshtė njė masė qė do tė luftojėe informalitetin, e kundėrta tha ai do tė ndodhė. Biznesi nė Shqipėri ka nevojė qė tė mos vihet para tė tilla masave, tė cilat do t`i bllokojnė atij njė pjesė tė mirė tė parasė cash, e cila do tė shkojė nė arkėn e shtetit para se njė gjykatė tė ketė vendosur mbi ligjshmėrinė e gjobės.
Mishto: Qeveria ka luftuar piraterinė e programeve kompjuterike
Zėdhėnėsi i kryeministrit, Dritan Mishto, u shpreh nė njė deklaratė pėr mediat se, pėrpara 3 korrikut 2005-sė nė Shqipėri dominonte pirateria e programeve kompjuterike tė palicencuara dhe me konstatimin e kėtij fakti, kryeministri, Sali Berisha, qė nė muajt e parė tė qeverisjes, vendosi kontakte dhe nisi negociatat me gjigantin Microsoft pėr ti dhėnė fund kėsaj piraterie. Deklarata e zotit Mishto erdhi, pasi nė njė televizion privat u emetua lajmi se administrata shtetėrore disponon programe tė palicencuara tė Microsoft Office. Duke e cilėsuar kėtė lajm si tė pavėrtetė, zoti Mishto tha se, ky proces pėrfundoi me firmosjen nė Edinburg, mė 30 janar 2007-tė, tė marrėveshjes sė partneritetit strategjik midis qeverisė sė Shqipėrisė, e pėrfaqėsuar nga kryeministri, Sali Berisha dhe korporatės Microsoft, e pėrfaqėsuar nga presidenti i saj Bill Gates, pėr modernizimin e sektorit publik shqiptar dhe pėrshpejtimin e zhvillimit teknologjik tė vendit.
Ministri i Brendshėm tha se ky projekt ėshtė arritur me asistencėn e kompanive mė me eksperiencė nė Evropė
Nishani: I hapur pėr ēdo shpjegim pėr projektin e kartave
Ministri i Brendshėm, Bujar Nishani, deklaroi nė Kuvend, se "projekti pėr pajisjen e shtetasve shqiptarė me kartat e identitetit synon integrimin e tyre". Gjatė seancės plenare tė pasdites, ministri Nishani, duke informuar deputetėt e opozitės pėr projektin qė synon pajisjen e shtetasve shqiptarė me kartat e identitetit, shprehu gatishmėrinė pėr t'u paraqitur nė komisionin pėrkatės dhe pėr tė dhėnė tė gjitha shpjegimet e nevojshme nė lidhje me kėtė projekt". "Sė pari, ju thatė se nuk kemi informacion tė plotė mbi kėtė projekt dhe mė pas arritėt nė konkluzionin qė ėshtė njė aferė korruptive, ndaj unė jam i gatshėm dhe jeni tė mirėpritur pėr tė marrė gjithė informacionin e domosdoshėm, qoftė edhe pranė Ministrisė sė Brendshme", - tha zoti Nishani. Sipas tij, "ky projekt ėshtė arritur me asistencėn e kompanive mė me eksperiencė nė Evropė dhe pėrtej Evropės dhe synon pajisjen me kartat e identitetit tė 3 milionė shqiptarėve". "Ėshtė njė projekt, i cili ėshtė i shtrirė nė njė kohė tė pėrcaktuar nė mėnyrė konkrete dhe natyrisht, ėshtė njė projekt, i cili, megjithėse nuk ėshtė i lidhur nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė me regjistrin e gjendjes civile, unė po ju informoj qė edhe nė lidhje me regjistrin e Gjendjes Civile, Ministria e Brendshme, nė bashkėpunim me ekspertizėn e OSBE-sė, ka njė projekt, i cili ėshtė mbėshtetur financiarisht nga delegacioni i Komisionit Evropian nė Tiranė", - tha zoti Nishani. Sipas tij, "ėshtė pėrfunduar tashmė ky projekt, i cili i ėshtė paraqitur misionit tė OSBE-sė pėr ekspertizėn pėrfundimtare". "Edhe ky ėshtė njė projekt, i cili do tė gjejė zbatim brenda njė afati kohor, qartėsisht tė pėrcaktuar. Po kėshtu, ju siguroj se ėshtė projekti tjetėr pėr pajisjen e qytetarėve shqiptarė me pasaporta dixhitale, i cili ėshtė njė projekt konkret, i shtrirė nė kohė konkrete dhe ju siguroj qė, pasi ta njihni me detaje tė projektin, besoj se edhe ju, si gjithė qytetarėt shqiptarė, do ta pėrqafoni fort dhe do tė thoni fjalėt mė tė mira pėr kėtė projekt, i cili synon integrimin e shqiptarėve dhe asgjė mė shumė", - tha ministri i Brendshėm, Bujar Nishani.
Ministria e Brendshme: Pagat kalimtare tė policėve nė reformė janė tė garantuara
Ministria e Brendshme ka marrė masat pėr garantimin e pagesės kalimtare tė punonjėsve tė policisė tė dalė nė reformė. Duke marrė shkas nga komentet e bėra nė njė gazetė tė ditės sė djeshme, Ministria e Brendshme ka sqaruar opinionin publik, se: Nisur nga ndryshimi i limitit organik pėr Drejtorinė e Pėrgjithshme tė Policisė sė Shtetit dhe zbatimit tė VKM nr.551, datė 02.08.2006, pėr pėrcaktimin e numrit tė punonjėsve buxhetorė pėr vitin 2006-tė, me ndryshimet pėrkatėse, si dhe tė pėrcaktimeve tė bėra nė ligjin nr.8661 datė 18.09.2000 , pėr sigurimin shoqėror suplementar tė punonjėsve tė Policisė sė Shtetit, nga strukturat e buxhetit e financės tė Policisė sė Shtetit u morėn masat paraprake pėr garantimin e fondeve tė nevojshme, me qėllim mbulimin e shpenzimeve pėr pagesėn kalimtare tė punonjėsve tė policisė, qė do tė dilnin nė reformė. Nė sajė tė planifikimeve tė bėra, si dhe pas miratimit nga Kuvendi i Shqipėrisė tė buxhetit pėr vitin 2007-tė, ėshtė bėrė e mundur qė tė sigurohen fondet e nevojshme dhe tė garantohet pagesa kalimtare pėr 1.853 punonjėsit e Policisė sė Shtetit, qė dolėn nė reformė pėr shkak tė ndryshimit tė limitit organik. Nga strukturat e buxhetit e financės tė Policisė sė Shtetit qė nė muajin janar ėshtė bėrė detajimi i fondeve buxhetore, ku ėshtė planifikuar dhe mbulimi i pagave pėr reformė dhe ka filluar shpėrndarja e tyre.
Patozi: Projektligji pėr transmetimet numerike, javėn tjetėr nė Kuvend
Komisioni parlamentar pėr Edukimin dhe Mjetet e Informimit Publik diskutoi lidhur me projektligjin "Mbi transmetimet numerike eksperimentale nė Republikėn e Shqipėrisė". Duke mbėshtetur kėtė projektligj, anėtari i Komisionit parlamentar tė Medias, deputeti i Partisė Demokratike, Astrit Patozi, deklaroi se, "nisma ligjore e njė grupi deputetėsh tė PD-sė pėr projektligjin e transmetimeve numerike nė Shqipėri, ėshtė njė nismė pozitive dhe nė sensin e duhur pėr tė gjithė legjislacionin shqiptar, por nė veēanti nė sferėn e transmetimeve televizive nė vend". Sipas zotit Patozi, "projektligji legalizon informalitetin ekzistues nė Shqipėri dhe mbi tė gjitha i pret rrugėn vijueshmėrisė nė mėnyrė progresive tė informalitetit, pra jo vetėm tė atij qė ekziston, por edhe njė informaliteti potencial, i cili nė kushtet e vakuumit ligjor mund ta agravojė mė tej situatėn". "Ky projektligj i jep pėrgjigje njė direktive tė Komisionit Evropian, i cili nė raportin e fundit pėr Shqipėrinė, nė tetor tė viti 2006-tė thotė se, 'Shqipėria ka nevojė qė tė miratojė ligje pėr tė luftuar piraterinė nė media, si dhe tė rregullojė transmetimet numerike nė linjė me standardet e BE-sė", - tha zoti Patozi. Sipas tij, "si vend serioz ne duhet t'i japim fund mungesės sė konkurrencės nė treg dhe piraterisė". Nė vijim tė diskutimeve, zoti Patozi kėrkoi qė "ky projektligj tė shtyhet dhe tė kalojė nė Kuvend javėn qė vjen, me qėllim pėrmirėsimin e tij dhe diskutimin me grupet e interesit dhe ekspertėt pėrkatės". Ndėrsa kryetarja e Komisionit tė Medias, Valentina Leskaj, e vlerėsoi kėtė si njė ligj teknik dhe tė debatueshėm, ndaj dhe sipas saj, ka nevojė pėr "ekspertizėn e duhur, si dhe pėr mė tepėr kohė nė dispozicion". Nė kėtė drejtim, znj. Leskaj theksoi se, "projektligji nuk po kalon me njė procedurė normale nė Kuvend".
Komisioni i Ligjeve diskuton kandidaturat pėr Kushtetuesen
Pėrplasje pėr emrin e Hoxhės, kėrkohet dorėheqja nga Gjykata e Lartė
Komisioni parlamentar pėr Ēėshtjet Ligjore, Administratėn Publike dhe tė Drejtat e Njeriut diskutoi mbi dekretet e Presidentit tė Republikės pėr emėrimin e tre anėtarėve tė Gjykatės Kushtetuese. Nė mbledhjen e djeshme, anėtarėt e komisionit tė ligjeve u njohėn me dekretet e Presidentit tė Republikės pėr emėrimin si anėtarė tė Gjykatės Kushtetuese tė z. Artan Hoxha, Sokol Berberi dhe Vladimir Kristo. Duke vlerėsuar nė parim integritetin moral dhe profesional tė tre kandidatėve, anėtarėt e komisionit tė Ligjeve evidentuan se zoti Artan Hoxha nuk ka dhėnė ndėrkohė dorėheqjen si anėtar i Gjykatės sė Lartė, ndaj sipas pėrfaqėsuesve tė PD-sė nė kėtė komision ka pengesa kushtetuese pėr miratimin e kėtij dekreti. Kryetari i komisionit, Fatos Beja, vlerėsoi se, "ėshtė absurde qė Kuvendi tė miratojė njė person, i cili nė kėtė moment do tė gėzojė dy mandate kushtetuese njėkohėsisht". Ndaj, sipas tij, "fillimisht zoti Hoxha duhet tė japė dorėheqjen si anėtar i Gjykatės sė Lartė dhe pastaj t'i paraqitet Kuvendit dekreti pėr emėrimin e tij". Ndėrkohė, deputeti i pavarur, Spiro Peēi, theksoi se, "nuk duhet tė hezitojmė pėr tė miratuar kandidatura tė tilla qė, sipas tij, janė njerėz qė kanė kontribuar pėr reformat nė drejtėsi dhe nuk janė tė implikuar nė politikė". Nė tė njėjtėn linjė qėndroi edhe deputeti i PS-sė, Bashkim Fino, i cili u shpreh se, "pėr aq kohė sa kandidatura e Artan Hoxhės plotėson tė gjitha kriteret, atėherė komisioni duhet tė dalė me njė raport, ku theksohet se miraton nė parim tė tre kandidaturat, por njėkohėsisht i propozon zotit Hoxha qė tė japė fillimisht dorėheqjen si anėtar i Gjykatės sė Lartė".
Kryeministri diskuton me pėrfaqėsuesit e ndėrtimit nė lidhje me projektligjin pėr gjobat ndaj biznesit
Berisha: Do tė pranoj propozimet e biznesit pėr amendimet nė ligj
Kryeministri gjatė takimit u shpreh se do tė pranojė ēdo amendim tė biznesit nė lidhje me abuzimet qė mund tė dalin nga kontrollet tatimore. Ndėrtuesit kėrkojnė tė amendohet pagesa e detyrimeve cash, derisa tė vėrtetohet gjoba
Kryeministri, Sali Berisha, ka garantuar dje biznesmenėt e ndėrtimit se do tė pėrforcojė luftėn kundėr informalitetit, me qėllim vendosjen e rregullave nė tregun e ndėrtimit. Kėtė deklaratė kryeministri e bėri gjatė njė takimi qė pati me ndėrtuesit. Nė kėtė takim merrnin pjesė ministri i Punėve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit, Lulėzim Basha, ministri i Drejtėsisė, Ilir Rusmali, zėvendėsministri i Financave, Florian Mima, si dhe drejtues dhe anėtarė tė bordit tė ndėrtuesve dhe pėrfaqėsues tė degėve tė kėtij bordi nė rrethe tė vendit. Nga ana e tyre ndėrtuesit kėrkuan shtyrjen e kėtij projektligji dhe bizneset tė mos vihen pėrpara faktit tė kryer nė lidhje me gjobat qė mund t`i vihen kėsaj kategorie. Sipas tyre, mund tė ndodhė qė gjobat mund tė jenė abuzive nga ana e strukturave tatimore, duke kėrkuar qė mė parė tė shihet vėrtetėsia e tyre dhe mė pas tė vendoset. Nga ana tjetėr, ndėrtuesit u pėrqendruan kryesisht nė ekzistencėn e informalitetit nė ndėrtim dhe gjetjen e formave pėr ta luftuar atė, vendosjen e rregullave tė qarta pėr kontrollet tatimore dhe luftėn kundėr subjektivitetit nė kėto kontrolle, si dhe vėnien nėn mbikėqyrje tė rritjes abuzive tė ēmimeve. Gjithashtu, ndėrtuesit kėrkuan qė projektligjet qė kanė lidhje me kėto ēėshtje tė rishikohen dhe konsultohen me shoqatat e biznesit. Gjithashtu, ndėrtuesit kėrkuan marrjen e masave konkrete pėr tė shmangur abuzimet nė prokurimet publike, si dhe sigurimin e garancisė pėr objektet e ndėrtuara. Pėrsa i pėrket ēėshtjes sė prokurimeve, kryeministri theksoi se po shkohet drejt prokurimeve elektronike, tė cilat me formėn moderne tė aplikimit tė tyre, nuk do tė lenė vend pėr abuzime. Duke nėnvizuar se kjo formė prokurimi ėshtė e domosdoshme pėr vendet si Shqipėria, kryeministri informoi se do tė fillojė sė shpejti njė eksperiment pilot, i cili do tė aplikohet nė 10 institucione e mė pas do tė zgjerohet brenda disa muajve nė tė gjithė vendin. Tatimet Duke marrė nė konsideratė shqetėsimin e pjesėmarrėsve lidhur me kėto ēėshtje, kryeministri u ndal veēanėrisht nė shqetėsimin e ndėrtuesve pėr projektligjin pėr procedurat tatimore, pėr tė cilin kryeministri u shpreh se me anė tė tij po rikthehet njė normė, e cila ka ekzistuar. Kryeministri siguroi se do tė amendohet dhe do tė merren tė gjitha masat qė do tė propozohen nga ndėrtuesit pėr t`i ruajtur ata nga abuziviteti. Kryeministri nga ana tjetėr theksoi gatishmėrinė pėr tė bashkėrenduar punėn me grupet e biznesit, pėr tė pėrcaktuar tė gjitha kushtet dhe sugjerimet qė ndėrturesit tė mos dėmtohen nė mėnyrė tė paligjshme. Pėrsa i pėrket kėrkesės sė bordit pėr shtyrjen e miratimit tė projektligjit pėr njė periudhė dyjavore, kryeministri theksoi se procesi do t`i nėnshtrohet procedurės sė pėrcaktuar parlamentare.
Kryeministri shprehet nė grupin parlamentar tė PD-sė se projektligji pėr gjobat synon luftėn kundėr evazionit fiskal
Berisha: Opozita po kthehet nė avokate tė informalitetit
Kryeministri, Sali Berisha, tha dje gjatė mbledhjes sė qeverisė se qė nga viti 1997-tė, tė ardhurat pėr frymė janė rritur rreth katėr herė, por pensionet dhe paga minimale janė rritur me hapa shumė tė ngadaltė. Sipas tij, projektligji pėr gjobat ndaj biznesit ka si synim tė parė futjen drejt formalitetit tė tė gjithė biznesit, me qėllim qė mė pas kėto tė ardhura tė rishpėrndahen nė politika sociale dhe investime. Kėto deklarata kryeministri i bėri gjatė mbledhjes sė grupit parlamentar tė PD-sė. Nė diskutimin bashkė me ta pėr kėtė sektor, i cili ėshtė mė i rėndėsishmi dhe mė kontribuuesi, pranohej bashkėrisht se ėshtė mbi 50 pėr qind informal. Por cila ėshtė zgjidhja? Unė ju kėrkova ndėrtuesve dhe biznesit nė tėrėsi tė hartojnė vetė tė gjitha amendament e domosdoshme pėr tiu dhėnė atyre mbrojtje tė plotė nga arbitrariteti i taksidarėve. Jam shumė dakord dhe e pranoj qė tani, qė qeveria tė paguajė njė gjobė mė tė madhe se ajo qė iu vjen kėtyre bizneseve, nė rast arbitrariteti, krahas pasojave tė tjera. Ne nuk kemi asnjė synim tjetėr. Synimi i arkės ėshtė absolutisht dytėsor, nė raport me synimin e rregullave tė tregut. Duhet tė vendosim rregulla dhe tė ecim drejt modernitetit dhe jo tė notojmė nė kėnetėn e informalitetit, e cila dėmton mbi tė gjitha biznesin. Ndaj, nė kėtė takim ramė dakord qė vetė biznesi tė hartojė me avokatėt e tij qoftė nė bashkėpunim edhe me zyrtarėt tanė, amendamentet mė tė pėrshtatshme pėr ti zhdėmtuar, nė rast se ata bien viktimė e arbitraritetit, - tha kryeministri Opozita Ndėrkohė, nė fjalėn e tij, Berisha u ndal dhe nė qėndrimin e opozitės nė lidhje me kėtė ēėshtje. Sipas tij, ligji nuk ka aspak si synim favorizimin e monopoleve, por luftėn kundėr informalitetit, duke u shprehur se opozita tashmė ėshtė kthyer nė avokate tė kėtij fenomeni. Ka edhe njė problem tjetėr. Ky problem ėshtė se opozita ka marrė pėrsipėr kėto kohė avokatinė e informalitetit, ēka, nė gjykimin tim, ėshtė absolutisht nė kundėrshtim tė hapur me programin e ēdo partie politike qė i beson tregut dhe vlerave tė tij. Me kėtė gjė lidhet edhe reagimi i saj ndaj ligjit tė legalizimit tė transmetimeve numerike. Ashtu siē kundėrshtuan ligjin e legalizimit tė banesave, kundėrshtojnė ēdo ligj formalizimi. Ėshtė absolutisht turp pėr njė vend qė tė pranojė veprimtari tė tilla shumė tė mėdha tė palicencuara dhe kjo vetėm pėr faktin se nuk ekziston ligji. Atėherė ne do tė bėjmė ligjin. Duhet tė jeni tė sigurt se ne nuk kemi ndėrmend tė heqim licenca, as tė anėsojmė me to. Tregu ėshtė i lirė dhe le ti blejė kush tė dojė, kush tė plotėsojė kushtet. Kjo qė ndodh nė transmetimin numerik, ekziston shumė fuqishėm edhe nė telekomunikacion. Nuk ėshtė, pra, vetėm nė transmetimet televizive. Transmetimi numerik ėshtė njė standard qė duhet tė plotėsohet, sipas Komisionit Evropian, deri nė vitin 2012-tė, nė tė gjitha vendet, sepse ėshtė njė shėrbim mė cilėsor pėr konsumatorėt, pėr shikuesit, - tha Berisha.
Rama nis sherrin me mbėshtetėsit e tij. Bashkim Fino drejt pozicionimit si kundėrshtar i Ramės
Rama debat nė publik me Bashkim Finon
Krerėt aktualė tė PS refuzohen nga baza e partisė
Sekretari organizativ i PS-sė, Bashkim Fino, ėshtė pritur me debate nga krerėt socialistė nė Kuēovė dhe nė mėnyrė tė veēantė nga kryetari i bashkisė sė kėtij qyteti, nė takimin e dy ditėve mė parė tė krerėve socialistė nė kėtė qytet. Pas debateve qė ka shkėmbyer me krerėt e zonės sė tij elektorale, ku janė shfaqur kundėrshti tė forta ndaj tij, Fino ka kėrkuar shpjegime nga kryetari socialist, Rama, i cili ka qenė i pranishėm nė debat nė Kuēovė, por nuk ėshtė pozicionuar nė mbėshtetje tė Finos. Debati ndėrmjet Finos dhe Ramės ėshtė zhvilluar dje, nė njė kafe pranė selisė sė PS-sė nė prani edhe tė gazetarėve. Fino kėrkoi nga Rama tė shpjegohej pėr arsyet qė e kishin penguar kėtė tė fundit tė pozicionohej pėr ta mbrojtur pėrballė reagimeve tė kryetarit tė Bashkisė sė Kuēovės. Gjatė debatit mėsohet se Fino ėshtė shprehur me tone tė ashpra: Pse nuk ndėrhyre nė debat? Ti mė turpėrove dhe kjo gjė nuk tė nderon aspak, ndėrsa Rama sėrish nuk ka reaguar nė mbėshtetje tė tij, madje tėrėsisht nė kundėrshtim me atė ēfarė kėrkonte Fino, Rama ėshtė shprehur: Unė mbeta i kėnaqur nė Kuēovė, duke hedhur poshtė ēdo pretendim tė Finos se duhet tė gėzonte mbėshtetjen e Ramės nė debatin me krerėt socialistė tė Kuēovės. Ndėrsa Fino ėshtė acaruar mė pas nga Rama dhe i ėshtė pėrgjigjur me mjaft ashpėrsi: Ti nuk ke autoritet pėr tė ndėrhyrė dhe nuk ėshtė ēėshtja, nėse mbete i kėnaqur apo jo. Ky reagim i Finos ka bėrė qė Rama tė largohet i egėrsuar nga tavolina. Debati i zhvilluar dje, ndėrmjet dy zyrtarėve tė lartė socialistė ka tėrhequr vėmendjen e tė pranishmėve nė kafene, madje disa deputetė kanė ndėrhyrė pėr tė qetėsuar situatėn. Sherri i shfaqur dje nė publik midis dy bashkėpunėtorėve tė ngushtė socialistė vjen pak ditė pasi takimeve qė Nano ka zhvilluar me disa ish-mbėshtetės tė tij nė PS. Njė prej tyre ėshtė edhe sekretari organizativ, Bashkim Fino. Menjėherė pas takimit me Nanon, Fino kėrkoi nga kryesia socialiste tė pozicionohej pėr ēėshtjen e presidentit dhe ky reagim mėsohet tė ketė shkaktuar edhe acarimin e kreut socialist, Edi Rama.
Gjinushi: Kėrkesa e Ramės pėr pakt me mazhorancėn dėmton tė majtėn
Zgjedhjet e parakohshme janė zgjidhja e vetme e situatės politike, sipas kryetarit tė PSD-sė, Skėnder Gjinushi. Ai tha dje se opozita reale duhet ti pėrgjigjet votės sė 18 shkurtit dhe e vetmja zgjidhje pėr nxjerrjen e vendit nga kriza janė zgjedhjet e parakohshme, duke pėrjashtuar mundėsinė e pakteve politike pėr kryerjen e reformave. Paktet apo detantat pėr gjoja reforma janė njė shaka e hidhur nė dėm tė Shqipėrisė e tė sė majtės, nė dėm tė integrimit tė vendit. Kriza e deritanishme ėshtė shkaktuar nė emėr tė reformave. Berisha po godet biznesin, median, institucionet, po godet mirėqenien e tė gjithėve nė emėr tė reformave dhe ēdo pakt a detant me tė do tė thotė vazhdim e thellim i kėsaj krize, - tha Gjinushi. Pėrsa i pėrket ftesės sė kreut socialist pėr pakt me mazhorancėn pėr reformat duke shmangur zgjedhjet e parakohshme, Gjinushi tha se opozita sduhet tė ketė frikė tė flasė pėr zgjedhje, roli dhe misioni i saj janė ndryshimi i qeverisė. Duke pasur nė qendėr tė konferencės sė djeshme pėr shtyp zgjedhjet e parakohshme, Gjinushi u shpreh se shmangia e tyre lė nė pushtet qeverinė aktuale nė dėm tė interesave tė shqiptarėve. Kushdo nga opozita e majtė qė nuk pozicionohet pėr zgjedhje tė parakohshme nė emėr gjoja tė stabilitetit, nė fakt i shėrben tė djathtės dhe se e majta duhet tė pastrohet nga segmentet dhe individėt qė pėr interesa personale, klanore a partiake, janė gati tė bėjnė pazar me kryeministrin Berisha. Ėshtė koha qė tė majtėt, votuesit tanė tė dinė kush i pėrfaqėson realisht interesat e tyre e kush bėn pazar nė dėm tė tyre. Pėrplasjet brenda sė majtės i kanė shėrbyer zgjatjes sė mandatit tė qeverisė aktuale, kėshtu po pėrdoren dhe sot, - tha Gjinushi.
Kryesia socialiste zgjedh sot dy emrat pėr postin e kryetarit dhe sekretarin e grupit pas dorėheqjes sė Majkos
Blushi e Braēe, dy drejtues tė rinj tė grupit parlamentar socialist
Koēi: Do bashkėpunoj pėr zgjedhjen e kryetarit tė ri tė grupit parlamentar
Kryesia socialiste mblidhet sot pėr tė zgjedhur kryetarin e ri tė grupit parlamentar tė PS-sė. Pas dorėheqjes qė dha Pandeli Majko nga posti i kreut tė grupit parlamentar, por edhe kryesisė, Ben Blushi duket se do tė jetė zėvendėsi i tij nė kėtė post. Burime pranė PS-sė thanė dje se, nė krye tė grupit parlamentar pritet tė zgjidhet Ben Blushi, ndėrsa sekretar i grupit parlamentar socialist pritet tė zgjidhet deputeti i kėsaj partie, mbėshtetėsi kryesor i kryetarit Rama, Erion Braēe. Emrat qė do tė pėrzgjidhen nga kryesia pėr dy postet do tė miratohen nė mbledhjen e grupit parlamentar tė PS-sė pėr tė zgjedhur drejtuesit e pėrkohshėm tė grupit deri nė pėrfundim tė zgjedhjeve brenda PS-sė. Lidhur me kėtė proces, nėnkryetari i grupit parlamentar socialist, Petro Koēi, i cili ėshtė pozicionuar kundėr Ramės pėrsa i pėrket procesit zgjedhor nė PS, tha dje se do tė bashkėpunojė nė procesin e zgjedhjes sė kryetarit tė grupit parlamentar. Koēi tha se nė krye tė grupit duhet njė figurė e rėndėsishme politike. Deklarata Nėnkryetari i grupit parlamentar socialist, Petro Koēi, tha dje se nė vend tė Majkos nė krye tė grupit parlamentar socialist duhet tė zgjidhet njė figurė e lartė politike nė PS. Kryetari i ri i grupit parlamentar sipas Koēit duhet tė zgjidhet nga kryesia e PS-sė. Grupi parlamentar i PS-sė duhet tė drejtohet nga njė pėrfaqėsues i lartė politik i partisė, i emėruar nga kryesia. I kam kėrkuar kryesisė dhe kryetarit tė partisė qė pas dorėheqjes sė zotit Majko nga funksionet drejtuese, tė pėrcaktojnė njė drejtues politik tė grupit, deri nė zėvendėsimin statutor tė kryetarit tė tij. Sipas konceptit statutor, kryetari i grupit ėshtė njė nga nivelet mė tė larta tė drejtimit tė partisė dhe shpresoj qė tė veprohet sipas konceptit statutor, - tha Koēi. Pak pak ditė mė parė, Petro Koēi i kėrkoi pėrmes njė letre kryesisė dhe anėtarėsisė socialiste qė nė procesin zgjedhor pėr drejtuesit socialistė, tė zhvillojnė njė analizė tė hollėsishme pėr zgjedhjet e 18 shkurtit, por dhe tė japė mendimin e saj pėr ndryshimet statutore dhe vendimet e rėndėsishme nė lidhje me zgjedhjet e parakohshme dhe presidentin e ardhshėm. Nė lidhje me letrėn e drejtuar anėtarėsisė, nėnkryetari i grupit socialist tha se, kam kėrkuar qė anėtarėsia e partisė tė zgjedhė nė krye personalitete dhe figura qė e duan partinė dhe mendoj se PS-ja nuk ka nevojė pėr reforma radikale, por ka nevojė pėr njė proces normal, qytetar dhe pėr njė modernizim, - tha dje Koēi. Luljeta Progni
KRONIKA
E ka goditur atė nė kokė me dru, duke i shkaktuar vdekjen
Pas grindjeve vret burrin, e fsheh 700 m larg shtėpisė
Nėna e 7 fėmijėve ka rrėfyer para uniformave blu se kanė qenė mosmarrėveshjet dhe grindjet familjare me bashkėshortin e saj, qė e kanė shtyrė tė ndėrmarrė njė akt tė tillė ekstrem
Ska duruar mė grindjet me tė shoqin dhe e ka goditur pėr vdekje. 45-vjeēarja, Aishe Pojani, prej ditės sė djeshme ėshtė edhe e dyshuara kryesore pėr ekzekutimin e tė shoqit, Hasan Pojanit, 52 vjeē, kufoma e tė cilit u zbulua mesditėn e djeshme disa minuta larg zonės sė banuar tė Baldushk. Zbulimi i tė dyshuarės pėr vrasjen vetėm disa orė pas gjetjes sė kufomės ka ardhur pas rreshtimit tė tė dhėnave dhe pas dėshmive tė fqinjėve se ēifti kishte jetuar prej vitesh nė mosmarrėveshje tė thella. Burime nga policia konfirmuan se, 45-vjeēarja Pojani gjatė marrjes nė pyetje ka pranuar fajėsinė lidhur me krimin. Nėna e 7 fėmijėve ka rrėfyer para uniformave blu se kanė qenė mosmarrėveshjet dhe grindjet familjare me bashkėshortin e saj, qė e kanė shtyrė tė ndėrmarrė njė akt tė tillė ekstrem. Duke u bazuar nė dėshminė e 45-vjeēares, tė njėjtat burime policore konfimuan se ngjarja ka ndodhur pesė javė mė parė, mė 11 mars tė kėtij viti, nė banesėn e familjes Pojani. Vrasja Policia ka mundur tė ndėrtojė ngjarjen pas dėshmive tė para tė bashkėshortes sė viktimės. Aishe Pojani, pasi ėshtė grindur me tė shoqin, e ka goditur atė nė kokė me dru, duke i shkaktuar vdekjen. Dyshohet se 45-vjeēarja pėr tė fshehur gjurmėt e krimit, e ka transportuar trupin me kafshė vetėm 700 metra larg banesės, duke e groposur atė. Deri dje vonė nuk bėhej fjalė pėr bashkėpunėtorė, ndėrkohė qė nė pyetje janė marrė edhe fėmijėt, pėr tė dėshmuar rreth dijenisė pėr ngjarjen. Kufoma e 52-vjeēarit u zbulua mesditėn e sotme nga banorė tė zonės tė Baldushkut, vetėm disa metra larg zonės sė banuar. Grupi hetimor qė shkoi nė vendngjarje, konstatoi se kufoma e groposur i pėrkiste seksit mashkull dhe ishte e mbėshtjellė me njė batanije. Analogji krimi dhe masakrimi... Me gjetjen e kufomės sė Zall-Herrit janė shėnuar 5 raste, por policia dhe prokurorėt vetėm nė kėtė rast dhe nė rastin e kokės sė gjetur nė njė zonė tė Durrėsit kanė mbetur pa asnjė emėr pėr viktimėn. Dy vjet mė parė, gjithė vendi u pėrfshi nga njė zhdukje misterioze e njė prej emrave mė tė lakuar tė njė zone, potenciali shoqėror i tė cilit nuk mund tė lokalizohej vetėm nė vendin ku u lind dhe shėrbente. Masakrimi i trupit tė Behar Kastratit, qė u zbulua me tė gjetur dhe trupin e tij pas 40 ditėve, tregoi edhe njėherė se nė Shqipėri ka vrasės gjakftohtė dhe mizorė. I vrarė, i masakruar dhe mė pas i lidhur nė shtylla me tela me gjemba, ishin prova e fortė dhe e frikshme e elementėve kriminalė qė guxonin tė vrisnin barbarisht dhe t`iu humbnin gjurmėt edhe njerėzve tė njohur. Ndėrsa gjymtimi i viktimės mė tė fundit tė kėtyre lloj vrasjeve, sjell as mė pak e as mė shumė se panoramėn e tmerrshme tė rasteve tė 6-7 viteve mė parė, kur dy femra bėhen pre e agresorėve mizorė. Drejtuesit e hetimit dhe tė zbulimit i kanė parasysh mė mirė se kushdo dy ngjarjet e viteve 99-2000, ndėrkohė qė sot dhe asaj dite, nuk u gjendėn autorėt pėr to. Nėse sot, me ngjarjen aktuale, grupi i punės duket i pafat pėr vėshtirėsinė e identifikimit, nė ngjarjet e kėtyre dy viteve, njohja me emrat e viktimave ishte e menjėhershme. Kozeta Hyseni ishte 19-vjeēarja, masakrimi i sė cilės nė shkurtin e 8 viteve mė parė, tregoi lehtėsinė e pamundėsisė pėr tė plotėsuar dosjen me provat e duhura pėr tė sjellė nė pranga autorėt. Krejt mė e lehtė ishte situata nė ngjarjen e njė viti mė vonė, kur nė lumin Fan, nė zonėn e Fushė-Arrėzit, gjendet trupi i 37-vjeēares Marte Lleshi ndarė nė dy thasė. Hetimi pėrveēse nuk e ēoi kurrė nė fund ēėshtjen, masakrimin e ndau nga denoncimi qė gruaja iu bėri tutorėve tė motrės sė saj.
Gjendet nga banorėt rreth 90 minuta larg zonės sė banuar
Baldushk, kufomė nė pėrrua, rihapen dosjet e tė zhdukurve
Policia tha se, kufoma ėshtė krejt e dekompozuar dhe se dyshimet e para bėjnė fjalė pėr njė krim qė mund tė ketė ndodhur vite mė parė
Njė kufomė rikthen edhe njėherė ēėshtjet e pazbuluara nė policinė e Tiranės. Burime policore thanė dje se njė kufomė e groposur u zbulua nė njė pėrrua rreth 1orė e 30 minuta larg zonės sė banuar. Zbulimi i kufomės u bė nga disa banorė qė po kullotnin bagėtitė, tė cilėt mė pas kanė lajmėruar policinė. Sipas policisė, kufoma ėshtė krejt e dekompozuar dhe se dyshimet e para bėjnė fjalė pėr njė krim qė mund tė ketė ndodhur vite mė parė. Grupi hetimor i komisariatit nr. 1, qė ka shkuar menjėherė nė vendngjarje, ka nisur punėn pėr tė zbuluar mė shumė detaje rreth identitetit tė kufomės dhe mėnyrės sesi ka ndodhur krimi. Ndėrkaq, gjetja e kufomės 30 kilometra larg Baldushkut ka rikthyer nė skenė dosjet pa autor dhe dosjet e humbura. Burime policore bėnė tė ditur se, nė polici ka nisur menjėherė interesimi pėr ata qė janė shpallur tė humbur. Besohet se pėrcaktimi i kohės sė krimit do tė mund tė pėrcaktojė edhe saktėsisht personat e zhdukur nė atė periudhė. Megjithatė, dekompozimi i tepėrt duket se do tė kėrkojė kohė deri nė kryerjen e analizave. Analogji krimi dhe masakrimi... Me gjetjen e kufomės sė Zall-Herrit janė shėnuar 5 raste, por policia dhe prokurorėt vetėm nė kėtė rast dhe nė rastin e kokės sė gjetur nė njė zonė tė Durrėsit kanė mbetur pa asnjė emėr pėr viktimėn. Dy vjet mė parė, gjithė vendi u pėrfshi nga njė zhdukje misterioze e njė prej emrave mė tė lakuar tė njė zone, potenciali shoqėror i tė cilit nuk mund tė lokalizohej vetėm nė vendin ku u lind dhe shėrbente. Masakrimi i trupit tė Behar Kastratit, qė u zbulua me tė gjetur dhe trupin e tij pas 40 ditėve, tregoi edhe njėherė se nė Shqipėri ka vrasės gjakftohtė dhe mizorė. I vrarė, i masakruar dhe mė pas i lidhur nė shtylla me tela me gjemba, ishin prova e fortė dhe e frikshme e elementėve kriminalė qė guxonin tė vrisnin barbarisht dhe t`iu humbnin gjurmėt edhe njerėzve tė njohur. Ndėrsa gjymtimi i viktimės mė tė fundit tė kėtyre lloj vrasjeve, sjell as mė pak e as mė shumė se panoramėn e tmerrshme tė rasteve tė 6-7 viteve mė parė, kur dy femra bėhen pre e agresorėve mizorė. Drejtuesit e hetimit dhe tė zbulimit i kanė parasysh mė mirė se kushdo dy ngjarjet e viteve 99-2000, ndėrkohė qė sot dhe asaj dite, nuk u gjendėn autorėt pėr to. Nėse sot, me ngjarjen aktuale, grupi i punės duket i pafat pėr vėshtirėsinė e identifikimit, nė ngjarjet e kėtyre dy viteve, njohja me emrat e viktimave ishte e menjėhershme. Kozeta Hyseni ishte 19-vjeēarja, masakrimi i sė cilės nė shkurtin e 8 viteve mė parė, tregoi lehtėsinė e pamundėsisė pėr tė plotėsuar dosjen me provat e duhura pėr tė sjellė nė pranga autorėt. Krejt mė e lehtė ishte situata nė ngjarjen e njė viti mė vonė, kur nė lumin Fan, nė zonėn e Fushė-Arrėzit, gjendet trupi i 37-vjeēares Marte Lleshi ndarė nė dy thasė. Hetimi pėrveēse nuk e ēoi kurrė nė fund ēėshtjen, masakrimin e ndau nga denoncimi qė gruaja iu bėri tutorėve tė motrės sė saj.
Kufoma e Zall-Herrit dhe dyshimet Tė shtunėn e 22 tetorit 2006-tė, njė fėmijė hasi nė trupin e cunguar tė njė femre. Duke menduar se ėshtė kukull, 12-vjeēari ėshtė afruar dhe, pasi ka konstatuar se kishte tė bėnte me njeri tė vrarė, ka treguar nė shtėpinė mė tė afėrt. Policia e lajmėruar ėshtė nisur pėr nė vendin e ngjarjes, ndėrkohė qė banorėt vendas kanė mundur tė nxjerrin trupin dhe tė nisin kėrkimin pėr pjesėt e tjera. Policia dhe ekspertėt treguan se kanė tė bėjnė me njė vrasje tė kryer nga maniakė seksualė, por pista ra shpejt, qė nė momentin e parė, kur u hasėn vėshtirėsi nė identifikimin e viktimės. Grupi i punės skicoi mėnyrėn e vrasjes sė vajzės dhe u pėrcaktuan afatet kohore, nė tė cilat kishte ndodhur krimi, por pa mundur tė shėnojnė asgjė mė tepėr nė dosjen e njė prej krimeve mė monstruoze dhe mė tė mistershme tė ndodhura kohėt e fundit nė Tiranė. Pas arrestimit nė shkurt tė kėtij viti nė Mal tė Zi tė njė prej tė akuzuarve pėr vrasje serialo-maniake edhe nė SHBA, Smajl Tuljas, u dyshua se kishim tė bėnim me tė njėjtin autor si pėr kokėn nė Rrushkull tė Durrėsit, ashtu edhe pėr kufomėn e Zall-Herrit. Por edhe kjo pistė ra shpejt dhe viktima tashmė ėshtė varrosur nga komunalja pa autor.
Ekzekutorėt, akuza dėrgon pėr gjykim dosjen e miqve tė Bares
Pėrfundon nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda dosja penale nė ngarkim tė ushtarėve tė tjerė tė Aldo Bares. Kėta tė fundit janė arrestuar nė janar tė njė viti mė parė, ndėrsa akuza ėshtė ajo e organizatės kriminale dhe kryerja e ekzekutimeve nė emėr tė Plakut, siē njihej ndryshe Alfred Shkurti. Pasi kanė zbardhur tė gjitha vrasjet e shumė viteve mė parė nė Lushnjė, grupi i drejtuar nga Ilir Stėrgu, tashmė do tė fillojė gjykimin. Sipas burimeve nga Prokuroria e Krimeve tė Rėnda, dosja ka mbaruar javėn e fundit sė plotėsuari me prova dhe pritet tė hidhet nė short nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda. Pas hetimeve disamujore, organi i akuzės ka ngritur dyshimet pėr autorėsinė e tyre nė katėr vrasje tė ndodhura nė vitin 1998-tė; tė shtetasve Nimet Zeneli, Masar Aliu, Idajet Beqiri dhe Luan Bilbili. Sipas akuzės, kėto vrasje janė urdhėruar tė kryhen nga kreu i kėsaj organizate, tashmė i arrestuar nė Turqi, Alfred Shkurti, i njohur me pseudonimin Aldo Bare. Sipas burimeve tė akuzės, nė vitin 1998-tė, Stergu dhe Boriēi, tė cilėt njihen edhe si ekzekutorė tė bandės famėkeqe, kanė vrarė pėr hakmarrje katėr shtetasit shqiptarė, Zeneli, Aliu, Beqiri dhe Bilbili. Dokumentimi Pas disa indicieve, Prokuroia e Krimeve tė Rėnda ka shkuar nė drejtorinė e policisė sė Fierit dhe ka rrėmuar nė tė gjitha dosjet e vrasjeve tė kėtyre shtetasve shumė vite mė parė. U rimorėn nė pyetje dėshmitarėt, ndėrsa janė gjetur edhe gjurmė nga kėto ekzekutime. Prokuroria ka bėrė tė ditur se ka mbledhur fakte dhe prova, tė cilat vėrtetojnė se katėr vrasjet janė kryer nga banda e Lushnjės. Pas hetimeve paraprake ėshtė arritur tė zbardhej se, urdhrat pėr kėto ekzekutime janė dhėnė nga Aldo Bare, kreu i bandės dhe janė ekzekutuar nga Ilir Stėrgu dhe Enver Boriēi. Prokuroria e Krimeve tė Rėnda disa muaj mė parė ndaj Aldo Bares ka ngritur akuzat e Vrasjes me paramendim, mė shumė se njėherė, Shkatėrrim tė pronės me zjarr, Vrasjes me paramendim tė mbetur nė tentativė, Dhunim tė varreve, Vjedhje me dhunė nė bashkėpunim dhe Krijim tė organizatave kriminale dhe kryerjen e veprave penale nė kuadėr tė organizatės. Sipas akuzės, Aldo Bare dhe banda e tij dyshohet se i kanė kryer veprat e ndryshme penale nga viti 1997-2005-sė nė qytetin e Lushnjės. Po sipas kėtyre burimeve, thuhet se pas hetimeve tė gjata, prokuroria ka arritur tė mbledhė prova qė implikojnė Aldo Baren si urdhėrues tė shumė veprave penale, tė kryera nga tė arrestuarit Arben e Enver Boriēi, Ilir Stėrgu, Afrim Hoxha, Erion Cici, Enver Dondollaku, Rexhep Gina dhe Eduard Demiri
Tė akuzuarit
Agur Musaku (nė mungesė), Erjon Cici, Arjan Aliēka (nė mungesė), Afrim Hoxha, Arben Boriēi, dhe Ilir Stėrgu.
Ende nuk ėshtė vendosur pėr Rexhep Ginėn
Flasin tė pandehurit qė kanė qenė nė shėrbim
Cigaret e Kokės, dėshmitė shtyjnė pa fund seancat
Cigaret transportoheshin nė Shqipėri e vende tė tjera tė rajonit, ku kalonin kontrabandė, pa paguar detyrimet shtetėrore
Nė gjyqin pėr kontrabandėn e cigareve me 21 tė pandehur janė dėgjuar sėrish dėshmi tė turbullta, tė cilat nuk kanė arritur atje ku pėrfaqėsuesit e organit tė akuzės synojnė. Nė seancėn e djeshme gjyqėsore, e cila ka zgjatur disa orė, janė dėgjuar dėshmitė e disa prej tė pandehurve, tė cilėt kanė qenė me shėrbim nė kohėn kur nė port janė transportuar maunet me cigare kontrabandė. Punonjėsit e policisė sė portit kanė deklaruar se ata kanė kontrolluar dokumentacionin qė mė parė e kishin kontrolluar zyrtarėt e antikontrabandės. Ndėrsa, kanė deklaruar se, dokumentacioni shoqėrues i mallit i ėshtė dorėzuar antikontrabandės sė portit. Ndėrsa, hetimi i Prokurorisė pėr Krime tė Rėnda, nė bashkėpunim me drejtėsinė e Malit tė Zi, pėr kontrabandėn e cigareve, ka konstatuar edhe mėnyrėn se si justifikoheshin kėto ngarkesa nė vendin fqinj, me qėllim qė tė humbisnin gjurmėt. Ndėrsa, dokumentacioni i tyre pėrdorej edhe pėr nė port. Gati tė gjitha aktet e shitblerjes sė kėtyre cigareve, nė dokumentacionin fiktiv rezultojnė tė jenė kryer nga shoqėritė qipriote tė pjesės greke. Verifikimet Nga hetimet ėshtė konkluduar se, kėto firma janė fantazma dhe nuk janė tė vėrteta. Me anė tė dokumentacioneve tė falsifikuara tė paraqitura nė portet e Malit tė Zi ėshtė bėrė e mundur qė tė kalohen sasitė e mėdha tė cigareve kontrabandė, pėr tė cilat po gjykohen nė Shqipėri rreth 21 perosna dhe tė tjerė janė nėn hetim. Kjo taktikė e kontrabandistėve ka vazhduar pėr njė kohė tė gjatė, ndėrsa ka tė ngjarė qė policėt e portit apo tė kontrabandės tė kenė parė pikėrisht kėto dokumente, netėt kur janė shkarkuar anijet. Sipas akteve tė shitblerjeve tė falsifikuara, rezultonte se cigaret ishin blerė nga shoqėri qipriote, tė cilat nuk ekzitojnė nė vendin e tyre. Ndėrsa, mė pas, cigaret transportoheshin nė Shqipėri e vende tė tjera tė rajonit, ku kalonin kontrabandė, pa paguar detyrimet shtetėrore, saktėsojnė burimet. Nė kėrkesėn pėr gjykim tė 21 tė pandehurve, thuhet se, mė 30 mars 2005, nė Shkozet tė Durrėsit, tek ish-magazinat e ORMN-sė, pronė e tė pandehurit Fatmir Zotaj, janė gjetur e sekuestruar shtatė kontenierė me cigare kontrabandė.
Operacioni
Policia ka bllokuar nė kontenierėt nė magazinat e Shkozetit 8563 koli me cigare, tė gjitha pa pullė fiskale e tė padeklaruara nė doganė gjatė futjes nė territorin e Shqipėrisė. Nga hetimet ka rezultuar se, kjo sasi cigaresh ėshtė ngarkuar nė portet e Malit tė Zi dhe ėshtė transportuar me anijet Eni dhe Poseidon, pronė e tė pandehurve Fatmir Zotaj e Ardian Cani. Kėto anije, nė datat 9, 19 dhe 29 mars tė vitit 2005, nė orėt e para tė mėngjesit janė futur nė akuariumin e portit tė Durrėsit, pa lejen e autoriteteve portuale. Nė vendngjarje janė gjetur e sekuestruar edhe katėr kontenierė tė tjerė bosh. Nga hetimet ka rezultuar se, anija Eni ėshtė shkarkuar rreth orės 03.00 tė 29 marsit dhe se njė ditė mė parė ėshtė nisur nga porti i Barit nė Mal tė Zi, nė orėn 18.30. Nė portin e Malit tė Zi, si destinacion i mallit ėshtė deklaruar porti Portstaid, nė Egjipit.
Selimi, dėshton seanca pėr ekstradimin nė SHBA
Seanca e radhės pėr shqyrtimin e kėrkesės pėr mosekstradim tė shtetasit Arjan Selimi (Armand Andoni alias Brian Forter) pėr nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, ka dėshtuar. Ndėrsa, mbrojtėsi ligjor i tė pandehurit, tashmė i arrestuar dhe iakuzuar pėr trafik droge edhe nė Shqipėri, pasi autoritetet amerikane kanė kėrkuar ekstradimin e Andonit pėr nė SHBA, ku ka kryer disa vrepra penale nė fushėn e anrkotikeve, ka kėrkuar njė gjė tė tillė. Me depozitimin e kėrkesės pėr ekstradim nga autoritetet e SHBA-ve ėshtė zbuluar edhe njė tjetėr emėr i pėrdorur nga ai gjatė kohės sė qėndrimit nė SHBA, nė vitet 1983-1998. Pas arrestimit tė tij nė vitin 2003, nė media njihej vetėm si Arjan Selimi. Mė pas, u verifikua se emri i vėrtetė ishte Armand Andoni, por nė SHBA njihej edhe me emrin Brian Forter. Nė ngarkim tė tij, autoritetet e SHBA-ve, nė kėrkesėn e depozituar pėr ekstradimin e tij thonė se, i pandehuri i arrestuar nė operacionin e koduar Kompas ėshtė nė njė proces gjyqėsor nė shtetin e Miēiganit nė SHBA, pasi akuzohet pėr shpėrndarje tė rreth njė ton marijuane, nė zonėn e Miēiganit Perėndimor nė vitin 1998. Fakti qėndron ende i publikuar nė faqen e internetit tė U.S. Marshall, ku emri i 33-vjeēarit shqiptar ndodhet sė bashku me personat e tjerė tė kėrkuar nga autoritetet e SHBA-ve. Sipas kėrkesės sė autoriteteve amerikane pėr ekstradimin e tij, thuhet se, Andoni alias Forter ėshtė arrestuar fillimisht nė maj tė vitit 1998 nėn akuzėn e bashkėpunimit kriminal nė shpėrndarjen e kokainės dhe marijuanės.
Dosja intime me Selimin, Inis Gjoni kėrkon shpėrblimin
Publikimi i njė prej provave tė dosjes hetimore ndaj Arjan Selimit ka bėrė qė e dėmtuara, Inis Gjoni, tė padisė, pikėrisht Prokurorinė e Krimeve tė Rėnda. Videoja, e cila bėri xhiron e Shqipėrisė, ku protagonistė kanė qenė Armando Andoni dhe e dashura e tij, Inis Gjoni, dyshohet se ka dalė nga personat qė duhet ta mbanin sekret deri sa kjo e fundit tė paraqitej nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda. Ndėrsa dje janė administruar tė gjitha provat dhe pritet qė konkluzionet tė lėxohen herėn tjetėr. Genci Terpo, avokati i Inis Gjonit, ka paraqitur disa materiale shkresore, ku vėrtetohej fakti se akuza e ka hapur dy herė celularin e tė pandehurit Arjan Selimi (ish-i dashuri i tė dėmtuarės). Sipas avokatit, prokuroria ka bėrė shkelje kur ka hapur pėr herė tė dytė aparatin celular tė Arjan Selimit, i cili ndodhej i bllokuar nga akuza. Pas paraqitjes sė kėsaj prove, prokurori, Pėrparim Kulluri, pranoi tė kishte kryer njė veprim tė tillė. Akuza ka shpjeguar se e kishte hapur celularin pėr njė arsye, tė cilėn e dėmtuara sipas prokurorit e di shumė mirė. Prokurori shpjegoi se ishin nė fazėn e hetimeve dhe hapja e celularit tė tė pandehurit Arjan Selimi ishte domosdoshmėri. Nėpėrmjet celularit do tė vėrtetoheshin lidhjet e tij dhe mė pas emrat e personave qė do tė thirreshin pėr tė dėshmuar. Por, ky veprim i organit tė akuzės ėshtė interpretuar ndryshe nga Terpo, avokati i Inis Gjonit, e cila pretendon se ėshtė abuzuar me tė, duke shpėrndarė filmimin e bėrė nė ēaste intime.
Gazmend Dibra, sgjendet trup gjykues pėr Albatros-in
Dosja me tė pandehur Gazmend Dibrėn, ish-drejtorin e Aviacionit Civil, ka ndėrruar tashmė 4 gjyqtarė, tė cilėt kanė refuzuar tė gjykojnė kėtė dosje. Aktualisht, dosja ėshtė vetėm me njė provė, e cila ėshtė njė pėrgjim i regjistuar nga njė televizion ndaj Gazmend Dibrės, ku ky i fundit ėshtė duke folur nė telefon me njėrin prej pronarėve tė shoqėrisė Albatros. Dosja e Dibrės u rihodh nė short pas largimit tė gjyqtarit Sokol Tona dhe anėtarėve tė tjerė tė trupit gjykues. Pėrjashtimin e trupit gjykues tė drejtuar nga Tona e kėrkoi i pandehuri nėpėrmjet avokatit Genc Gjokutaj. Ishte pikėrisht avokati, ai qė kėrkoi njė javė mė parė pėrjashtimin e trupit gjykues. Sipas mbrojtėsit qė mbėshtet tė pandehurin, trupi gjykues i drejtuar nga gjyqtari, Sokol Tona, ka qenė i njėanshėm. Pėrjashtimi i trupit gjykues u kėrkua menjėherė pas vendimit tė gjykatės pėr tė pranuar si provė kasetėn e pėrgjimit tė transmetuar edhe nė njė TV privat. Mbrojtja kundėrshtoi me forcė marrjen e kėsaj prove, duke e cilėsuar tė jashtėligjshme, pėr aq kohė sa pėrgjimi nuk ėshtė kryer me vendim gjykate. Bėhet fjalė pėr njė nga provat kyēe tė procesit, qė ėshtė kaseta qė ka brenda regjistrimin e bisedės mes Dibrės dhe nipit tė presidentit Alfred Moisiu. Gazmend Dibra akuzohet pėr veprėn penale tė shpėrdorimit tė detyrės. Pėrfaqėsuesit e Albatros-it pretendonin se ishin nė rregull nė lidhje me marrėdhėniet e tyre me shtetin, ndėrsa pala tjetėr deklaroi se kjo kompani nuk kishte shlyer njė borxh.
KOMENTE
Vlerė ėshtė ajo qė tė tundon ta vjedhėsh
Ēelo Hoxha
Nostalgjikėt e artit tė periudhės sė realizmit socialist kanė patur disa raste tė pėrkujtojnė lavdinė e dikurshme tė idhujve tė tyre. Hera e parė ishte, kur vdiq aktori Kadri Roshi, titujt e redaksive letrare ishin fryrė, sikur tė kishte vdekur perėndia e skenės, ndėrsa homazhet e tij patėn hije perandorake; hera e dytė ishte, kur vdiq aktori Sulejman Pitarka, titujt e faqeve letrare tė linin pėrshtypjen sikur kishte vdekur Kadri Roshi; herėn e tretė, mbushi 75 vjeē regjisori dhe aktori Piro Mani, ngjarje qė u pėrcoll nė media, sikur tė bėhej fjalė pėr Kadri Roshin ose Sulejman Pitarkėn. Megjithatė, edhe pėr letėrsinė socrealiste punėt nuk kanė ecur keq kėto tre muajt e fundit. Dritėro Agollit po i bėhet njė bust, i cili do tė vendoset nė fshatin e tij, u tha para disa ditėsh, por, mė vonė, mund ti bėhet njė monument, thuhej kalimthi; ndėrsa lajmi mė i rėndėsishėm pėr kėtė letėrsi ishte fakti qė Lidhja e Shkrimtarėve ka propozuar Diana Ēulin si kandidate pėr ēmimin Nobel. Ndoshta e kam thėnė edhe herė tjetėr qė ti thurėsh lavde veprės sė kėtyre artistėve e shumė tė tjerėve, ėshtė njėsoj si tė reklamosh veprimtarinė politike tė gjithė ish-sekretarėve tė parė tė rretheve apo kryetarėve tė kooperativave, por edhe ata qė e glorifikojnė artin e asaj periudhe e pėrsėrisin vazhdimisht veten. Personazhi i Sali Protopapės, pėr tė cilin do tė mbahet mend Piro Mani, apo kujdestari i konviktit, pėr tė cilin do tė mbahet mend Kadri Roshi, janė personazhe tė krijuara sipas njė kėndvėshtrimi tė caktuar politik, ndėrkohė qė nuk kishte mundėsi tė shfaqej ana tjetėr e realitetit, sepse mungonte liria e shprehjes. Kur flitet pėr aktorėt e shkrimtarėt socrealistė, zakonisht thuhet qė x apo y vepėr e tij i ka mbijetuar apo do ti mbijetojė kohės dhe kėto janė veprat, pėr tė cilat ata kanė ngrėnė ndonjė shpullė, por nuk pėrmenden veprat qė ata i ngritėn nė qiell, ato vepra qė i bėnė shėrbimin mė tė mirė Partisė sė Punės nė pėrpjekjen e saj revolucionare pėr ta shkatėrruar kėtė vend. Romani Komisari Memo i Dritėro Agollit, tė cilin e bėri film Piro Mani, ku ai vetė luan Sali Protopapėn, flet pėr Luftėn e Dytė Botėrore i mbėshtetur mbi variantin e deformuar tė historisė sė Shqipėrisė. Lufta mes palėve shqiptare nuk trajtohet ashtu siē ishte: luftė civile qė nisi prej komunistėve shqiptarė tė udhėhequr nga komunistėt jugosllavė. E ērėndėsi ka qė kėta autorė apo aktorė krijuan personazhe artistikisht tė arrirė? A mund ti thuren lavde njė vrasėsi, i cili, me sytė mbyllur, e qėllon viktimėn e pafajshme nė lule tė ballit? Kujt i duhet dhėnė prioritet nė kėtė rast, cilėsisė sė ekzekutimit, apo rezultatit tė veprės? Megjithatė, medalja ka edhe njė anė tjetėr, e cila, si edhe gjatė diktaturės, mbetet mė pak e ekspozuar. Vitin e kaluar u botua libri Vilsoni dhe Genci, pėrgatitur nga Sadik Bejko, kushtuar poetėve Vilson Blloshmi dhe Genc Leka, tė vrarė mė 17 korrik 1977-tė, ndėrsa sot gjendet nė qarkullim edhe njė libėr tjetėr. Libri Poetėt e Bėrzeshtės ėshtė botuar nė mėnyrė pirate, pa ISBN dhe pėrmban pjesė nga libri i Sadik Bejkos; pėr botimin e tyre autori nuk ėshtė vėnė nė dijeni. Tė drejtat e autorit thuhet se i kanė tė afėrmit, por Bedri Blloshmi, vėllai i Vilsonit, personi qė ia ka kushtuar kėto 17 vitet e fundit pėrpjekjeve pėr rivlerėsimin e veprės sė Vilsonit dhe Gencit, mė tha se nuk i ka marrė kush leje pėr kėtė libėr tė botuar nga shtėpia Marin Barleti. Njė nga arsyet qė unė shikoj te shkaku pėrse duhej tė bėhej ky botim pirat, ėshtė dėshira pėr tė patur njė botim paralel tė kėtyre autorėve i zhveshur nga ekspertizat e bėra me kėrkesė tė hetuesisė - nga Diana Ēuli, Myzafer Xhaxhiu dhe Koēi Petriti qė i shtuan mundėsitė pėr vrasjen e tyre; e sigurisht, edhe pėr fitime financiare libri ėshtė sponsorizuar nga Instituti i tė Pėrndjekurve Politikė, sepse, pavarėsisht se ēfarė figurash trumbetojnė rubrikat letrare tė gazetave, botuesit e dinė mirė, cila ėshtė letėrsia qė kėrkon lexuesi. Vlerė ėshtė ajo qė tė tundon ta zotėrosh, qoftė edhe duke e vjedhur.
Resmi Hibraj
Tripodi i politikės djallėzore
Ėshtė bėrė tashmė e qartė pėr kėdo qė ka guximin qytetar pėr tė mos qenė naiv dhe integritetin moral pėr tė demaskuar ambiciet klienteliste, se politika shqiptare po kontrollohet, dhe demokracia po mbahet peng nga tripodi djallėzor Moisiu-Sollaku-Rama. Dhe menjėherė pas tyre vijnė media/shoqatat e (pa)varura qė iu shėrbejnė me besnikėri tre padronėve tė tyre politikė. Sollaku ėshtė bėrė me paramendim ekzekutuesi i ēdo tentative tė guximshme tė ekzekutivit pėr tė identifikuar dhe luftuar kokat e krimit, qoftė ky i organizuar nė nivele periferike, apo i integruar vertikalisht. Duke pasur mbrojtjen e paepur tė gjeneralit, Sollaku shmangu fushatėn e Berishės pėr ta shkarkuar dhe qė prej asaj dite, ėshtė kthyer nė Zeus omnipotent, i cili vonon, por nuk harron tė hakmerret. Hakmarrja ndaj Berishės dhe qeverisė sė tij nuk kėrkon pėrpjekje tė veēanta, mjafton qė ai tė vazhdojė tė sabotojė luftėn ndaj krimit. Ndėrkohė, Sollaku ka filluar fushatėn e tij intimiduese pėr tiu dhėnė njė mėsim tė mirė tė gjithė atyre qė guxojnė tė hedhin baltė mbi figurėn e tij dishepullore. Pėr kėtė ai nuk ngurron tė shfrytėzojė pozitėn e tij si kryeprokuror pėr tė intimiduar gazetarėt dhe shtypin e lirė. Dhe nuk ka si tė ndodhte ndryshe, gazetari Baze ėshtė i pari nė listėn hakmarrėse tė Sollakut. Tendenca ėshtė e qartė, siē janė edhe synimet e kryeprokurorit. Mero Baze ėshtė nga tė paktėt gazetarė tė mirėfilltė nė Shqipėri, qė guxojnė tė dalin kundėr shumicės dhe tė thyejnė tabutė qė dikton politika djallėzore. Baze ka marrė pozicionin e rrezikshėm tė sfidantit, i cili, nėpėrmjet provave tė dokumentuara dhe analizave tė bazuara mbi logjikėn e realitetit dhe jo realitetin klientelist, ka pasur kurajėn profesionale tė mbrojė tė vėrtetėn, pavarėsisht sa e lartė mund tė jetė kostoja oportune e njė veprimi tė tillė. Gazetarė tė tillė, qė nė kundėrshtim me tendencėn e mediave tė pavarura pėr tu bėrė konkubina tė Ramės, Sollakut dhe Moisiut, guxojnė tė bėhen Promete duke mbrojtur tė vėrtetėn, janė shndėrruar nė specie endemike qė rrezikojne tė zhduken shumė shpejt nė xhunglėn e rrezikshme tė politikės shqiptare. Dhe pas ēdo hapi tė Sollakut, gjendet gjeneral Moisiu, i cili nuk ka hezituar nė asnjė moment tė pėrdorė zellin e tij presidencial nė mbėshtetje tė interesave tė Sollakut dhe Ramės. Gjenerali, pėrveē mungeses sė elokuencės dhe patetizmit profesional qė e karakterizon dukshėm, sigurisht do tė mbahet mend si presidenti qė u bekua nga mazhoranca e sotme (atėherė nė opozitė) me shpresėn pėr tė krijuar balancė politike e mbrojtje institucionale pėr demokracinė, por qė u shndėrrua nė impediment madhor pėr disa nga reformat kryesore tė vetė mazhorancės. Fakti qė Moisiu kundėrshtoi disa nga iniciativat e qeverisė nuk ka asgjė tė keqe nė vetvete, nėse arsyet pėr njė vendim tė tillė do tė ishin kushtėzuar dhe bazuar nė obligimet kushtetuese qė nėnkupton pozicioni i presidentit. Fatkeqėsisht, vendimet e Moisiut dhe koha bashkė me kontekstin politik qė shoqėruan kėto vendime, treguan hapur se presidenti ynė ėshtė gjithēka pėrveē i pavarur dhe konstruktiv. Duke qenė tragjikisht i paaftė pėr tė kontribuar sadopak nė zhvillimet pozitive nė vend, sepse i mungon autoriteti dhe respekti si nga pozita, dhe nga opozita, Moisiu ka zgjedhur rrugėn e lehtė tė servilizmit dhe vartėsisė. Duke e pasur tė qartė se mazhoranca nuk do ta mbėshtesė rizgjedhjen e tij, Moisiu ėshtė hedhur nė prehėrin e Ramės, duke shpresuar se Rama do tė ketė mirėsinė ti japė njė kockė edhe pėr njė mandat tė dytė. Nėn komfortin presidencial, Moisiu ka harruar se tė qenit president ėshtė aktualisht njė punė e vėshtirė dhe me rėndėsi kombėtare dhe jo njė pension i glorifikuar. I gjendur nė pozicionin e sfidantit nė pamundėsi pėr tė qenė pretendent, ai vendosi ti shfrytėzojė sa mė mirė muajt e fundit tė mandatit, duke farkėtuar aleanca me Sollakun e Ramėn. Kėshtu, Moisiu e mbrojti hapur Sollakun, kur ky kishte nevojė dhe vetėm ata e dinė se cili ishte kompensimi pėr njė mbrojtje tė tillė. Kurse shpresėn e vakėt qė i dha Rama pėr njė mandat tė dytė, ai ia shpėrbleu duke u bėrė avokat i mediave shėrbėtore tė Ramės dhe duke mbrojtur Sollakun, i cili padyshim nuk do tė ngurrojė tė bėjė detyrėn, kur Rama apo lakejtė e tij tė kenė nevojė. Janė pikėrisht kėta tre individė qė mbajnė pozicione kyēe, tė aftė pėr tė marrė vendime qė pėrcaktojnė fatet e shoqėrisė, tė cilėt pėrmes njė aleance tė heshtur, por tepėr tė fuqishme janė shndėrruar nė rrezik eminent pėr demokracinė shqiptare. Tripodi Moisiu-Sollaku-Rama ėshtė shembulli i pėrsosur i politikės klienteliste, politikė, e cila ka si objektiv kthimin e aferave korruptive nė njė shėnjestėr tė lėvizshme qė ėshtė pothuajse e pamundur pėr t`u goditur. Vėnia e institucioneve madhore, si prokuroria dhe Presidenca nė shėrbim tė politikės dhe mundėsia e pakufizuar qė kanė kėta tre persona pėr tė pėrfituar prej njėri-tjetrit ėshtė konflikt i hapur interesi dhe njė kėrcėnim serioz pėr shoqėrinė shqiptare, e cila kėrkon transparencė dhe integritet nga udhėheqėsit e saj.
Antikorrupsioni
Moisés Naķm
Dhjetė vite mė parė, bota u pėrball me njė shpėrthim korrupsioni. Me ardhjen e demokracisė, diktatorėt dhe burokratėt, qė deri atėherė nuk i jepnin llogari askujt, nuk mund ti mbanin mė tė fshehta pazaret e tyre tė pista. Gjatė Luftės sė Ftohtė, diktaturat kleptokrate shpesh e hidhnin mbėshtetjen e tyre ndėrkombėtare nė ankand te dy superfuqitė dhe nė kėmbim, kėto tė fundit heshtnin rreth vjedhjeve tė tyre. Kur lufta e dy superfuqive mbaroi, kėto marrėveshje korruptive shteruan. Pėr mė tepėr, falė revolucionit informativ, hija mė e vogėl e dyshimit pėr korrupsion nė nivele tė larta kthehej menjėherė nė lajm botėror. Kur u kuptua se politikanėt ishin hajdutė shpesh nė bashkėpunim me biznesmenė publiku i gjerė natyrshėm kėrkoi njė luftė ndaj korrupsionit. Vende tė ndryshme nxorėn ligje antikorrupsion, korporatat hartuan kode tė ashpra sjelljeje dhe lindėn organizatat joqeveritare si Transparency International pėr tė nxjerrė nė pah dhe pėr tė treguar me gisht vendet me korrupsion tė lartė. Kudo mbinė agjenci kombėtare monitoruese, me nė krye carė tė fuqishėm antikorrupsioni. Nga Gjermania nė Peru, nė Korenė e Jugut, skandalet e korrupsionit ishin tė lidhura me ish-krerė shteti gati tė paprekshėm; dhe kudo nė botė, ish-funksionarė tė lartė qeveritarė dhe drejtorė biznesesh pėrfunduan nė burg. Nėse dikush do tė kandidonte nė politikė kundėr njė figure tė fuqishme, patjetėr qė fushata e tij do tė ishte e llojit tė duarve tė pastra, duke e quajtur kundėrshtarin si njė figurė tė korruptuar tė urdhrit tė vjetėr. Pėr ata qė ndodhen nė transhe, ngjarja kulmore e luftės ndaj korrupsionit ishte Konventa e Kombeve tė Bashkuara kundėr Korrupsionit, e vitit 2003, e cila u mbėshtet nga mė shumė se 100 vende. Por fatkeqėsisht, informatat nga fushėbetejat nuk janė shumė shpresėdhėnėse. 10 vitet e fundit kanė qenė thellėsisht zhgėnjyese, - thotė Daniel Kaufmann, njė nga ekspertėt mė tė famshėm tė pėrpjekjeve antikorrupsion. Puna ka qenė e madhe, por arritjet nuk kanė qenė tė tilla. Pėrpjekjet tona nuk janė duke dhėnė rezultate. Nė fakt, mundet qė edhe tė japin efektin e kundėrt. Sot, lufta ndaj korrupsionit po dobėson demokracinė dhe po ndihmon qė udhėheqėsit e gabuar tė jenė nė krye tė shteteve, ndėrkohė qė gjithashtu po largon vėmendjen e shoqėrisė nga problemet e tjera mė urgjente. Korrupsioni ėshtė kthyer shumė shpejt nė diagnozėn universale tė problemeve tė njė kombi. Sikur tė ishim tė aftė ta ndalnim kulturėn tonė tė ryshfeteve dhe tė lakmisė, ndoshta shumė probleme tė tjera tė vėshtira do tė zgjidheshin. Korrupsioni mund tė jetė gjymtues, por dhėnia fund e ryshfeteve, haraēeve dhe mitmarrjeve nuk ėshtė detyrimisht zgjidhja e problemeve mė tė thella, plagėve tė ēdo shoqėrie. Nė fakt, kjo bindje e gabuar mund ta bėjė mė tė vėshtirė e madje tė pamundur qė pėrpjekjet e tjera thelbėsore tė fitojnė mbėshtetje. Reformat e taksave, pėr shembull, qė janė tepėr tė nevojshme, nuk mund tė zbatohen, kur mendimi i pėrgjithshėm ėshtė se ēdo taksė e re publike do tė pėrfundojė nė xhepat e tė korruptuarve. Gjithashtu, ky obsesion me korrupsionin e shmang edhe thjesht debatin pėr tė tjera probleme me rėndėsi jetėsore. Pėr shembull, debatet pėr sistemet e varfėra tė edukimit, spitalet nė gjendje tė mjerueshme dhe ekonomitė e ndenjura nuk mund tė konkurrojnė me kryeartikujt rreth skandalit mė tė fundit korruptiv. Kėto probleme mund tė pėrkeqėsohen si rrjedhojė e korrupsionit, por ato janė krijuar falė kushteve qė shpesh nuk kanė shumė tė bėjnė me sjelljen e pandershme tė zyrtarėve qeveritarė. Por ndoshta efekti anėsor mė negativ i kėtij fiksimi ėshtė paqėndrueshmėria politike qė ai shkakton. Zhgėnjimi i elektoratit me zyrtarėt e zgjedhur mund tė jetė i justifikueshėm. Por mallkimi i korrupsionit i ushqen popullit pritshmėri jorealiste rreth mundėsive tė vėrteta pėr pėrmirėsimin e standardeve tė jetesės dhe pėr ēuarjen e vendit nė rrugėn drejt begatisė. Padurimi i popullit, i nxitur nga besimi se gati tė gjithė pushtetarėt janė duke mbushur xhepat, e shkurton padrejtėsisht kohėn qė iu jepet qeverive pėr tė pasur efektivitet dhe rezultate. Qė nė 1990-tėn, 11 krerė shteti nė Amerikėn Latine janė hequr apo janė detyruar tė ikin nga detyra pėrpara pėrfundimit tė mandatit tė tyre. Nė ēdo rast, korrupsioni ka qenė faktor. Megjithėse kjo mund tė justifikohej nė disa raste, nė raste tė tjera, mungesa e progresit ėshtė interpretuar gjerėsisht si njė lloj manifestimi i korrupsionit. Kjo e ushqeu trillimin se, nėse votuesit thjesht do ta hiqnin qafe kėtė grup zyrtarėsh tė korruptueshėm dhe tė gjenin udhėheqės tė ndershėm, progresi do tė ishte i pashmangshėm. Silvio Berluskoni nė Itali, Hugo Chavez nė Venezuelė dhe Vladimir Putin nė Rusi tė gjithė erdhėn nė pushtet pjesėrisht pėr shkak tė urrejtjes sė publikut ndaj korrupsionit qė ekzistonte mė pėrpara. Gjithsesi, tė tre vendet janė tė korruptuara dhe ende po presin qė progresi i premtuar tė realizohet. Nuk ka dyshim qė korrupsioni ėshtė njė pengesė. Por gjithsesi, nuk ka dyshim qė shumė vende tė gjymtuara nga korrupsioni nuk po fundosen krejtėsisht. Hungaria, Italia dhe Polonia janė vetėm disa nga shembujt e vendeve, ku begatia ka bashkekzistuar me nivele tė konsiderueshme korrupsioni. Kina, India dhe Tailanda nuk po fundosen, ato po bėjnė hapa pėrpara, pavarėsisht nga korrupsioni tejet i pėrhapur. Patjetėr qė do tė ishte shumė mirė, nėse kėto vende do tė gėzonin njė sistem ligjor tė pavarur, shtet ligjor dhe njė sistem cilėsor edukimi. Por kėto janė rezultate, jo receta pėr ndryshim. Ato pėrfaqėsojnė njė progress tė fituar me vėshtirėsi falė pėrpjekjeve tė vazhdueshme nė tė gjitha nivelet e shoqėrisė dhe normalisht, kjo ndodh pas disa brezash. Mė mirė mos tė kishte fare retorikė antikorrupsioni nė kėto vende, sesa tiu thuhet thjesht qė duhet tė ēlirohen nga prangat e korrupsionit siē thonė investitorėt e huaj, politikanėt, udhėheqėsit e institucioneve shumėpalėshe apo edhe gazetarėt. Ne duhet tė marrim kurajė nga fakti qė shumė forca janė bashkuar nė luftėn kundėr korrupsionit. Por pėrpara se tė luftojmė armikun, duhet tė bėjmė tė gjithė njė betim si ai i Hipokratit dhe tė premtojmė qė nuk do tė bėjmė keq.
KOSOVA
Nju Jork
Udhėheqėsit e Kosovės zotohen tė ruajnė unitetin
Udhėheqėsit kryesorė tė Kosovės i dhanė fund njė konference nė Nju Jork, me zotimin pėr tė ruajtur unitetin nė kėtė periudhė kritike pėr tė ardhmen e vendit. Konferenca, e mbyllur pėr mediat, u organizua nga fondacioni Rockefeller Brothers dhe tri organizata tė tjera dhe kishte si qėllim pėrgatitjen e strategjisė pėr 120 ditėt e para tė Kosovės sė pavarur. Nė konferencė folėn ish-presidenti Klinton, ish-Sekretarja amerikane e Shtetit, Medlin Ollbrajt, nėnsekretari i Shtetit, Nikolas Bėrns dhe diplomati, Riēard Hollbruk. Me nėnkuptimin e qartė se pavarėsia nuk do tė vonojė, udhėheqėsit politikė tė Kosovės shpallėn synimet e tyre pėr tė demonstruar se Kosova do tė funksionojė normalisht nė 120 ditėt e para tė tranzicionit tė saj. Njė deklaratė e Grupit tė Unitetit qė mori pjesė nė konferencėn e zhvilluar nė Pokantiko tė Nju Jorkut zotohet se do tė zbatojė paketėn Ahtisari si kornizė tė pėrgjithshme pėr shtetin e ri. Pėr presidentin Fatmir Sejdiu ka shumė rėndėsi pėrmbushja e sfidave qė dalin nga pakoja e presidentit Ahtisari, nxjerrja e Kushtetutės sė re, ndėrtimi i njė legjislacioni tė nevojshėm dhe mėnyra e organizimit nė kuptimin e veprimeve strategjike, bashkėpunimi me praninė e re civile nė Kosovė, pėrshpejtimi i proceseve tė integrimit tė Kosovės dhe nė veēanti, anėtarėsimi i saj nė mekanizmat monetarė ndėrkombėtarė dhe nė OKB. Ka rėndėsi qė nė kėtė periudhė tė mbahet njė kohezion i vazhdueshėm i tė gjitha forcave politike, - nėnvizoi presidenti Ahtisari. Udhėheqėsit politikė tė Kosovės patėn rastin tė dėgjojnė nė Pokantiko diplomatė tė vendeve qė kanė kaluar nga njė situata varėsie nė shtete tė pavarura, si Timori Lindor apo qė kanė pėrjetuar njė tranzicion drejt formimit tė njė shteti tė ri, si Afrika e Jugut dhe Afganistani. Kryeministri, Agim Ēeku, vlerėson se kjo ishte njė ndihmė pėr udhėheqėsit e Kosovės. Duke dėgjuar ekspertėt e vendeve tė ndryshme qė janė ballafaquar me situata tė ngjashme, ne kemi kėrkuar rrugėt dhe mėnyrat mė tė mira pėr zgjidhjen e kėtyre sfidave tė shtetėsisė, - tha Ēeku. Wolfgang Petritsch, ambasadori i Austrisė nė selinė e OKB-sė nė Gjenevė, i cili sė bashku me ambasadorin amerikan Frank Wisner shėrbeu si moderator i Konferencės tha se, ēėshtja e bashkėjetesės me pakicat do tė jetė me rėndėsi tė madhe pėr tė matur pėrparimin e Kosovės nė kėtė periudhė kalimtare. Kryetari i Partisė Demokratike Hashim Thaēi tha se, 120 ditėt e para do tė kenė rėndėsi tė madhe pėr Kosovėn. Ēėshtja numėr njė pas pavarėsisė do tė jetė se si ne do tė dukemi. Pamja e parė ėshtė jashtėzakonisht e rėndėsishme pėr botėn demokratike nė mėnyrė qė tė kemi njė fillim tė suksesshėm, - tha Thaēi. Presidenti i fondacionit Rockefeller Brothers, Stephen Heinz, tha se, konferenca arriti mjaft pėrparim. Ndėrkohė, po hartohet edhe njė plan veprimi si rrjedhojė e konferencės dhe qė do ti dorėzohet Prishtinės nė tė ardhmen e afėrt. Nė konferencė morėn pjesė edhe pėrfaqėsues tė komunitetit serb tė Kosovės.
Intervistė e presidentit serb, Boris Tadiē, dhėnė pėr BBC-nė
Tadiē: Plani ndėrkombėtar, i paqėndrueshėm
Presidenti serb, Boris Tadiē, e ka bėrė pėrsėri tė qartė kundėrshtimin e tij ndaj planit tė OKB-sė pėr Kosovėn qė rekomandon njė formė tė njė pavarėsie tė mbikėqyrur ndėrkombėtarisht pėr tė. Nė njė intervistė pėr BBC-nė, zoti Tadiē tha se plani i paraqitur nga i dėrguari i OKB-sė, Marti Ahtisari, nuk ishte i qėndrueshėm dhe se e vetmja rrugė pėr tė ecur pėrpara ishte pėr tė zhvilluar ato qė ai i quajti "negociata tė vėrteta dhe tė drejtėpėrdrejta" midis udhėheqėsve serbė dhe pėrfaqėsuesve tė shumicės shqiptare nė Kosovė. Tani, Kėshilli i Sigurimit po diskuton planin e zotit Ahtisari qė ėshtė mbėshtetur nė pėrgjithėsi nga udhėheqja shqiptare nė Kosovė.
Pse ėshtė Kosova kaq e rėndėsishme pėr serbėt?
Tadiē: Pse ėshtė Jeruzalimi aq i rėndėsishėm pėr izraelitėt dhe palestinezėt? Pėr shkak tė origjinės sė kėtyre kombeve dhe kėtyre vendeve dhe kėshtu ėshtė edhe pėr Serbinė. Tani, Serbia po mbron integritetin territorial dhe sovranitetin, por gjithashtu edhe identitetin, prandaj Kosova ėshtė kaq e rėndėsishme.
Ēfarė do tė bėni ju, ēfarė do tė bėjė Serbia, nėse Kosova bėhet e pavarur?
Tadiē: Ne po bėjmė ē'ėshtė e mundur brenda fuqive tona pėr tė shmangur pavarėsinė e Kosovės, por nėse Kosova do tė bėhet njė vend i pavarur, ne do tė angazhohemi nė procesin, duke u pėrpjekur tė bėjmė ē'ėshtė e mundur brenda fuqive tona nė fushėn diplomatike, pėrpjekje politike, pėrpjekje ligjore, pėr tė bėrė disa ndryshime dhe ta kthejmė Kosovėn drejt Serbisė. I dėrguari i OKB-sė pėr negociatat, Marti Ahtisari, Shtetet e Bashkuara, Mbretėria e Bashkuar, Bashkimi Europian, tė gjitha kėto kanė thėnė se mbėshtesin planin e OKB-sė pėr pavarėsi tė mbikėqyrur. Kjo do tė ndodhė, apo jo?
Tadiē: Ne duhet tė negociojmė pėr statusin e ardhshėm tė Kosovės kėtu. Ne nuk patėm negociata tė vėrteta lidhur me statusin e ardhshėm tė Kosovės. Kuadri i parė, qė u pėrcaktua nga Grupi i Kontaktit, qė nga fillimi nuk ishte elastik sa duhet pėr tė zhvilluar negociata dhe pėr kėtė arsye, ne kemi propozimin e Marti Ahtisarit, qė nuk ėshtė i qėndrueshėm sipas pikėvėshtrimit tim dhe pėr kėtė arsye, shpresoj se do tė kemi negociata tė vėrteta dhe tė drejtpėrdrejta midis shqiptarėve dhe serbėve. Si mendoni se mund tė zhvillohen kėto bisedime. Ku do tė zhvillohen, sa kohė do tė zgjasin? Tadiē: Kėtė i takon Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė ta vendosė dhe shpresoj se ky do tė jetė vendimi qė do tė merret kėto pak ditėt apo javėt e ardhshme.
A besoni se duhet tė ketė ndonjė kufi kohor se kur duhet tė bihet nė marrėveshje pėr statusin e Kosovės?
Tadiē: Serbia nuk do tė pėrpiqet tė vonojė negociatat, kjo nuk ka tė bėjė me vonimin e negociatave. Kjo ka tė bėjė me gjetjen e zgjidhjeve realiste dhe tė qėndrueshme pėr ēėshtjen e Kosovės kėtu. Vetėm njė zgjidhje e qėndrueshme do tė jetė e dobishme pėr ne tė gjithė, pėr serbėt, pėr shqiptarėt dhe pėr Bashkimin Europian. Shumė nga shpresat e qeverisė serbe varen tek Rusia, se ndoshta Rusia do tė mbėshtesė pikėpamjen serbe nė Kėshillin e Sigurimit tė OKB-sė, ndoshta do tė pėrdorė veton. Sa shpresė keni ju qė Rusia do tė pėrdorė nė fakt veton e saj dhe do tė mbėshtesė Serbinė? Tadiē: Nuk kam folur me zyrtarėt rusė pėr ēėshtjen e vetos. Ne e dimė shumė mirė se rusėt kujdesen pėr interesat e veta.
Ka ndonjė rrezik qė ndoshta Serbia tė afrohet me Rusinė dhe qė Serbia tė largohet nga Bashkimi Europian?
Tadiē: Nuk jam i sigurt. Ne kemi interesa strategjike me Shtetet e Bashkuara dhe me rusėt. Ne jemi nė mes tė Europės Juglindore. Ne kemi interesat tona, por nuk ka dyshim se nė fund ne do tė bėhemi vend anėtar i Bashkimit Europian. A do tė konsideronit ju ndonjė lloj tregtimi ndoshta, ta lejoni Kosovėn tė ikė, me qėllim qė Serbia ndoshta tė ndjekė njė procedurė tė shpejtė pėr t'u futur nė Bashkimin Europian? Tadiē: Kjo nuk ėshtė e mundur. Kam folur shumė shpesh me zyrtarėt europianė dhe nuk kam pasur ndonjė propozim tė tillė nė tė shkuarėn. Nuk pres tė marr ndonjė propozim tė tillė nė tė ardhmen.
Putin: Misioni i KS-sė nė Kosovė do tė verifikojė zbatimin e rezolutės 1244
Presidenti rus, Vladimir Putin, ka shfaqur shpresėn se, misioni i Kėshillit tė Sigurimit nė Kosovė do verifikojė se si po zbatohet rezoluta 1244, veēanėrisht ajo pjesė qė ka tė bėjė me kthimin e tė zhvendosurve. Nė takimin e shefit tė shtetit me anėtarėt e qeverisė, ministri i Jashtėm, Lavrov, tha se tema kryesore e bisedimeve gjatė vizitės se tij nė Beograd do jetė Kosova. Lavrovi, mė 19 prill do vizitojė Serbinė dhe mė 20 prill do qėndrojė nė Mal tė Zi.
BOTA
Rehn: Ritmi i integrimeve nė BE varet nga ritmi i reformave
Zėvendėskryeministrja maqedonase, Gabriela Trajkovska, u takua dje nė Bruksel me komisionerin pėrgjegjės pėr zgjerimin, Oli Rehn
Vizita e zėvendėskryeministres maqedonase, Gabriela Trajkovska, nė selinė e Komisionit Europian nė Bruksel si dhe takimi qė ajo zhvilloi me komisionerin pėrgjegjės pėr zgjerimin, Oli Rehn (Olli Rehn) solli edhe njė herė nė skenė situatėn nė vendet e Europės Juglindore, sidomos atė nė Maqedoni, Kosovė dhe Serbi. Komisioneri Rehn pėrsėriti para gazetarėve mesazhin qė i kishte pėrcjellė edhe zyrtares sė lartė tė Shkupit. Pėrshpejtim tė reformave, forcim tė dialogut politik ndėrmjet pozitės dhe opozitės si dhe respektimin e plotė tė marrėveshjes sė Ohrit. Kėto janė kriteret qė do tė pėrshpejtojnė fillimin e negociatave pėr anėtarėsimin e Maqedonisė nė Bashkimin Europian. Qeveria duhet tė shpejtojė reformat, sepse ritmi i integrimeve nė BE varet nga ritmi i reformave nė vend, - deklaroi Rehn. Ai cilėsoi si reforma tė domosdoshme luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit si dhe reformat nė gjyqėsor dhe administratė. Mė pas, ai nėnvizoi rėndėsinė qė ka dialogu politik pėr stabilitetin e Maqedonisė. Komisioneri i BE-sė vuri nė dukje se, qė nė muajin shkurt tė kėtij viti, gjatė vizitės qė ai zhvilloi nė Shkup i kėrkoi kryeministrit vendas qė tė ndėrmarrė hapa konkretė nė kėtė drejtim. Nė mėnyrė tė veēantė zyrtari i lartė i BE-sė kėrkoi nga qeveria e Shkupit njė respektim tė plotė tė Marrėveshjes sė Ohrit, e cila, siē tha ai, ėshtė njė kriter i rėndėsishėm i dialogut politik si dhe i krijimit tė frymės sė besimit ndėrmjet pozitės dhe opozitės. Komisioneri Rehn i bėri thirrje me kėtė rast edhe Beogradit qė tė mos humbasė mė kohė nė formimin e njė qeverie demokratike dhe proeuropiane, e cila do tė mund tė pėrshpejtojė afrimin e saj me Bashkimin Europian. Duke folur rreth statusit tė ardhshėm tė Kosovės, Oli Rehn, nėnvizoi se gjatė takimit jozyrtar qė ministrat e Jashtėm tė BE-sė mbajtėn para 2 javėsh nė Bremen tė Gjermanisė u pėrafruan qėndrimet e vendeve anėtare tė BE-sė drejt njė qėndrimi unik nė mbėshtetje tė propozimit tė Ahtisarit. Ai shprehu me kėtė rast shpresėn se edhe gjatė takimit tė ardhshėm tė ministrave tė Jashtėm tė BE-sė qė do tė zhvillohet tė hėnėn e ardhshme nė Luksemburg si dhe mė pas, kėto qėndrime do tė afrohen gjithmonė e mė shumė drejt njė qėndrimi tė vetėm dhe unik tė BE-sė ndaj statusit tė ardhshėm tė Kosovės.
Irani deklaron se ambasada amerikane nuk ėshtė nė shitje
Irani pėrgėnjeshtroi informacionet, sipas tė cilave, parku i ish-ambasadės amerikane do tė vihej nė shitje pėr tė dėmshpėrblyer njė iranian tė arrestuar nga agjentė amerikanė pėrpara 15 vjetėve, njoftoi sot shtypi. Iranianit Hossein Alikhani, i cili banonte nė Qipro nė vitin 2003, iu dha e drejta nga njė gjykatė e Teheranit pėr marrjen e njė dėmshpėrblimi prej 550 milionė dollarėsh pėr kapjen e tij dhe deklaroi javėn e kaluar se ish-ambasada do tė sekuestrohej pėr tė financuar dėmshpėrblimin. "Sipas ligjeve ndėrkombėtare, ambasadat nuk mund tė shiten ose tė konfiskohen", - deklaroi Reza Jafari, zėvendėsprokuror i Teheranit, i cituar nga e pėrditshmja Kargozaran. "Gjykata, vetėm mund tė sekuestrojė vetura, llogari bankare, ndėrtesa, ndėrmarrje, por jo ambasada", -deklaroi ai. Ish-ambasada amerikane pėrdoret tani nga gardianėt e revolucionit, ushtria ideologjike e regjimit, si qendėr stėrvitore, por edhe si muze pėr "krimet" e amerikanėve.
Votė "pro" pėr Correa-n dhe propozimet e tij
Presidenti i Ekuadorit, Rafael Correa, ka falenderuar ekuadorianėt, pasi rezultatet e para pas votimit nė njė referendum konstitucional sugjeruan se propozimet e tij kishin marrė pėrkrahje tė gjerė. Pėrkrahės tė planit tė presidentit Rafael Correa, pėr tė reformuar nė mėnyrė radikale sistemin politik tė Ekuadorit ishin nėpėr rrugė vetėm disa minuta pas mbylljes sė kutive tė votimit. Ai vetė u shfaq edhe nė tv, duke festuar nė njė hotel nė qytetin mė tė madh tė vendit, Guayquil. Rezultatet e plota do tė duan edhe disa kohė qė tė dalin. Por duket qartė se propozimet e presidentit kanė marrė pėrkrahjen e shumicės. Rezultati do tė thotė qė Ekuadori tani do tė mbajė zgjedhje tė tjera pėr tė patur njė asamble kushtetuese qė do tė rishkruajė kushtetutėn e vendit, do tė reformojė institucionet politike dhe do tė anashkalojė kongresin.
Boshkovski dhe Tarēulovski, para gjykatės
Nė gjykatėn e Hagės fillon procesi i parė gjyqėsor pėr krime lufte nė Maqedoni Ish-ministri i Brendshėm i Maqedonisė, Ljube Boshkovski si dhe ish-shefi i njė njėsiti special tė policisė, Johan Tarēulovski, akuzohen pėr vrasjen e shtatė shqiptarėve nė njė sulm nė fshatin Luboten nė vitin 2001. Ata akuzohen se kanė bashkėpunuar nė planifikimin e sulmit nė Luboten gjatė konfliktit tė vitit 2001 midis forcave maqedonase tė sigurisė dhe Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare. Prokurorėt e Hagės thonė se nė Luboten nuk kishte objekte ushtarake, kur tė akuzuarit urdhėruan policinė dhe njėsitė ushtarake pėr tė sulmuar me mortaja nė kundėrpėrgjigje tė njė sulmi ku u vranė 8 ushtarė maqedonas. Mes tė vrarėve nė kėtė operacion ishte edhe njė fėmijė 5-vjeēar.
Debat mbi presidentin e ri tė Turqisė
Parlamenti turk fillon procesin e zgjedhjes sė njė presidenti tė ri, nė atė qė po duket tė jetė njė garė shumė kontraversiale. Rexhep Taip Erdogan ėshtė tani nėn presion pėr tė mos kandiduar si president. Tė shtunėn u organizua njė protestė e madhe qė ai tė mos kandidojė. Policia thotė se, tė paktėn 370 mijė njerėz morėn pjesė. Ata hodhėn parullat: Turqia ėshtė laike dhe do tė mbetet e tillė. Kryeministri dhe partia e tij i kanė rrėnjėt nė islamin politik. Nėse zgjidhet president, atėherė gruaja e tij do tė jetė e para zonjė e parė nė Turqi qė mban shami nė kokė dhe ky ėshtė njė simbol mjaft ndarės nė Turqi. Javėn e kaluar, gjenerali mė i lartė nė Turqi tha se presidenti i ardhshėm duhet qė me gjithė zemėr t'i qėndrojė besnik sistemit shekullor- njė paralajmėrim disi i hollė pėr zotin Erdogan. Presidenti nė Turqi ka veto mbi tė gjitha ligjet dhe cakton edhe figurat mė tė larta nė qeveri. Me njė shumicė nė parlament, gjithashtu nė teori, zoti Erdogan mund tė ketė fuqinė pėr tė transformuar republikėn. Kryeminisitri ėshė politikani mė popullor dhe ka pėrkrahje tė plotė tė partisė pėr t'u bėrė president. Shumė vetė, megjithatė paralajmėrojnė se kjo mund tė nxisė mė shumė tension atje.
Rohan: Pavarėsia nė fillim tė verės
Kosova do tė bėhet e pavarur deri ne verė, i ka thėnė gazetės kroate Jutarnji List Albert Rohan, zevendėsi i tė dėrguarit tė OKB-sė pėr Kosovėn, Marti Ahtisari Duke folur pėr statusin e Kosovės, Rohan ka thėnė se ajo do tė bėhet e pavarur me njė mbikėqyrje ndėrkombėtare si dhe vend nė tė cilin minoritetet do tė kenė shumė tė drejta. Nuk di asnje vend tjetėr nė tė cilin pakicat do tė kishin kaq shumė tė drejta, - ka thėnė Rohan, duke shtuar se mbikėqyrja ka tė bėjė kryesisht me ēėshtjen e minoritetit serb. Duke folur pėr situatėn aktuale nė Kosovė dhe Serbi, Rohan ka thėnė se, politikanėt serbė, ende po luajnė me kartėn ruse, vėnien e vetos kundėr pavėrėsisė. Mirėpo Serbia ka thėnė Rohan ka edhe dy opsione tė tjera pėr tė pėrmbysur zgjidhjen e statusit tė Kosovės: e para ėshtė ndikimi i mundshėm nė vendet anėtare tė Kėshillit tė Sigurimit, Sllovakinė, Afrikėn e Jugut, Ganėn dhe Indonezinė qė tė mos votojnė pro pavarėsisė, kurse e dyta ėshtė shtyrja e vendimit pėr statusin, duke krijuar hapėsirė pėr incidente tė dhunshme nė Kosovė. Rohan ka thėnė se, edhe situata aktuale nė Kosovė ėshtė e qetė. Ajo ėshtė e ndjeshme dhe se ēfarėdo incidenti mund tė marrė dimensione tė mėdha, shumė shpejt. Sa mė shpejt qė tė sillet vendimi pėr Kosovė, aq mė mirė ėshtė, - ka thėnė Rohan.
EKONOMIA
Fondi i konkurrencės synon tė reklamojė produktet shqiptare pėr tė rritur konkurrueshmėrinė e tyre
Qeveria: 25 milionė lekė biznesit pėr reklamė nė tregjet e huaja
Zv/ministri Bozdo thote se, qeveria ka marrė pėrsipėr tė lehtėsojė procedurat pėr aktivitetet qė kompanitė vendase do tė ndėrmarrin nė tregjet e huaja, ndėrkohė po zbatohen edhe politika tė reja pėr nxitjen e kokurrencės dhe standardeve tė biznesit shqiptar pėr tė rritur eksportet
Qeveria shqiptare ka akorduar njė fond prej 25 milionė lekėsh, nė ndihmė tė bizneseve eksportuese pėr reklamė. Sipas zv/ministrit tė Ekonomisė, Eno Bozdo, ky fond bėn pjesė nė fondin e konkurrencės qė qeveria shqiptare do tė akordojė pėrgjatė kėtij viti pėr kompanitė vendase, tė cilat do tė eksportojnė produktet e tyre pėr tė konkurruar nė tregjet e huaja. Qeveria ka dalė nė mbėshtetje tė kėtyre bizneseve, pėr tė ndihmuar nė rritjen e pranisė sė tyre nė tregjet e huaja. Fondi do tė vihet nė funksionim tė atyre kompanive, tė cilat kanė mundėsi mė tė mira pėr tė rritur shitjet e tyre nė tregjet e huaja si dhe kanė mė tepėr nevojė pėr promovim. Pėrveē kėsaj, institucionet qeveritare, tė cilat janė ngritur pėr tė mbėshtetur kėto biznese, do tė ndihmojnė pėr realizimin e promovimit tė tyre me anė tė konsulencave tė ekspertėve si dhe me anė tė informacioneve tė nevojshme lidhur me mundėsitė mė tė mira pėr tė reklamuar kėto produkte. Tė gjitha bizneset eksportuese qė kanė mundėsi pėr tu shtrirė nė tregjet e huaja si dhe qė kanė nevojė reale pėr reklamim dhe promovim tė produkteve tė tyre mund tė aplikojnė pėr tė pėrfituar nga ky fond. Bozdo u shpreh se, qeveria ka marrė pėrsipėr tė lehtėsojė procedurat pėr aktivitetet qė kompanitė vendase do tė ndėrmarrin nė tregjet e huaja, ndėrkohė qė po zbatohen dhe politika tė reja pėr nxitjen e kokurrencės dhe standardeve tė biznesit shqiptar pėr tė rritur eksportet. Ky fond do tė shėrbejė pėr ti bėrė produktet shqiptare mė tė pranishme nė tregjet e huaja, nė mėnyrė qė mallrat shqiptare tė mund tė konkurrojnė nė kėto tregje. Qeveria ka ndėrmarrė njė sėrė nismash pėr tė mbėshtetur bizneset eksportuese, tė cilat konsiderohen si target prej mė tė rėndėsishmėve nė politikat mbėshtetėse dhe subvencionuese qeveritare. Rritja e konkurrueshmėrisė sė kėtyre kompanive konsiderohet si njė sfidė kryesore nė zhvillimin ekonomik tė vendit, nė kushtet e hapjes sė tregut rajonal si dhe tė tregjeve tė BE-sė. Nė kėtė mėnyrė, qeveria ka ndėrmarrė disa nisma dhe projekte pėr tė mbėshtetur bizneset eksportuese nė fonde dhe grante si dhe me asistencė teknike apo edhe me konsulencė, duke ofruar mė tepėr informacion mbi tregjet e huaja, nė mėnyrė qė produktet shqiptare tė shkojnė nė ato pjesė tė tregjeve tė huaja ku mund tė gjejnė hapėsirėn e duhur pėr tė shtuar shitjet e tyre. Nė kėtė mėnyrė, Ministria e Ekonomisė, nė bashkėpunim me agjencinė Albinvest ka ndėrmarrė njė projekt grantesh pėr tė mbėshtetur tė gjitha bizneset eksportuese me projekte konkrete pėr tė shtuar konkurrueshmėrinė e tyre. Targeti i kėtyre projekteve janė ndėrmarrjet e vogla dhe tė mesme, tė cilat janė parė si ndėrmarrjet me potencialet mė tė mėdha pėr tė qenė tė pranishme nė tregjet e huaja. Ergys Mėritri
Banka bleu gjatė vitit tė kaluar 138 milionė dollarė pėr tė ruajtur pozitat e lekut
Banka e Shqipėrisė njofton se, gjatė tremujorit tė katėrt tė vitit 2006 ka hedhur nė treg njė sasi prej rreth 9.2 miliardė lekėsh, me anė tė blerjeve tė bonove tė thesarit. Prej tyre, instrumentave afatshkurtėr u pėrkasin rreth 7.5 miliardė, ndėrsa rreth 1.7 miliard lekė kanė qenė blerje tė bonove tė thesarit me tė drejta tė plota. Ndėrkohė qė, instrumenti kryesor u pėrdor pėr tėrheqjen e likuiditetit nė vlera mesatare rreth 1.6 miliard lekė gjatė muajit tetor dhe rreth 0.93 miliard lekė pėr injektimin e likuiditetit nė tre raste tė pėrdorimit tė tij gjatė dy muajve tė fundit tė vitit. Kėto masa, banka i mori pėr ruajtur nivelin e normave tė interesit, duke u nisur nga teprica e likuiditetit e muajve paraardhės si dhe duke parashikuar mungesėn e likuiditetit nė muajt e ardhshėm, njėkohėsisht vazhdoi injektimin e likuiditetit. Gjatė tremujorit tė katėrt, pėr investimin e likuiditeteve tė lira, bankat pėrdorėn depozitėn njėditore, niveli mesatar ditor i sė cilės ishte 4.803 milionė lekė. Nė kushtet e plotėsimit tė nevojave nė tregun ndėrbankar, instrumenti i kredisė njėditore gjeti pėrdorim minimal gjatė tremujorit tė katėrt tė vitit 2006, rreth 0.7 miliardė lekė nė 2 raste pėrdorimi. Ndėrhyrjet e Bankės sė Shqipėrisė nė tregun e brendshėm valutor kanė vazhduar edhe gjatė tremujorit tė fundit tė vitit tė kaluar, duke synuar pėrmbushjen e objektivit tė Rezervės Ndėrkombėtare Neto, por edhe shmangien e ērregullimeve tė tregut tė brendshėm valutor. Ndėrhyrjet e Bankės sė Shqipėrisė kanė qenė pėrsėri nė kahun e blerjes sė valutės nga bankat e nivelit tė dytė. Kėto blerje janė pėrqėndruar nė muajin dhjetor, qė karakterizohet nga njė ofertė e lartė valute. Banka e Shqipėrisė ka blerė gjatė tremujorit tė katėrt tė vitit, 10.55 milionė USD, me njė kurs mesatar prej 93.50 lekėsh dhe 34.92 milionė euro, me mesatarisht 123.45 lekė. Blerjet e Bankės sė Shqipėrisė gjatė gjithė vitit 2006 kanė qenė rreth 138 milionė USD, nė krahasim me rreth 126 milionė USD, nė vitin 2005.
KESH: Remonti i linjės Elbasan-Kardia do tė sjellė kufizime dhe tension tė ulėt
Korporata Elektroenergjitike Shqiptare njofton se, gjatė kėsaj jave, energjia elektrike e shpėrndarė ndaj konsumatorėve do tė ketė tension tė ulėt. Kjo do tė vijė si rezultat i njė remonti tė planifikuar nė linjėn e transmetimit 400 kV Elbasan-Zemblak-Kardia. Ky remont ėshtė planifikuar nė koordinim me vendet e tjera tė Ballkanit, duke pėrmirėsuar rrjetin e transmetimit. Tensioni i energjisė sė shpėrndarė do tė jetė deri nė 206 kV nė Fierzė dhe deri nė 186 kV nė sharrė. Gjithashtu, do tė ketė njė kufizim tė shpėrndarjes sė energjisė me njė fuqi prej rreth 120 mW, nė tė gjithė vendin. Kjo do tė sjellė kufizime tė energjisė elektrike pėr konsumatorėt nė tė gjithė vendin, kufizime tė cilat do tė jenė tė lehta. Kufizimet do tė jenė nė oraret e pikut tė konsumit tė energjisė, qė pėrfshin orėn 16:00 deri nė 22:30 si dhe tė mundshme do tė jenė kufizime mė tė lehta nė kohėn e pikut tė mėngjesit.
Fier, kontrollet zbulojnė 12 biznese tė mėdha me punonjės nė tė zezė
Policia tatimore e rrethit tė Fierit ka konstatuar 12 raste abuzive tė bizneseve tė mėdha, tė cilat nuk kanė deklaruar punonjėsit e tyre pėr ti regjistruar nė sigurimet shoqėrore. Sipas tė dhėnave, policia ka gjobitur brenda tre muajve tė parė tė vitit 12 subjekte tė biznesit tė madh, tė cilėt janė vėrejtur me shkelje tė tilla. Policia tatimore e Fierit ka ndėrmarrė gjatė kėtyre muajve kontrolle tė vazhdueshme pėr goditur punėn e zezė nė kompanitė e kėtij qyteti. Nė konstatimet e bėra gjatė kėtyre kontrolleve rezultoi se, 22 punėtorė tė kėtyre kompanive punonin nė tė zezė dhe nuk u paguheshin sigurimet shoqėrore dhe shėndetėsore. Shkeljet e vėrejtura kanė qenė mė tepėr nė sektorėt e kompanive tė veshjeve dhe prodhimit tė kėpucėve. Pas ndėshkimit me gjobė, tatimet e rrethit tė Fierit kanė bėrė automatikisht edhe regjistrimin e kėtyre punėtorėve nė skemat e sigurimeve shoqėrore dhe shėndetėsore. Aksionet e policisė tatimore janė pėrqėndruar edhe ndaj subjekteve qė tregtojnė mallra tė akcizės, ku gjatė sė njėjtės periudhe janė sekuestruar sasi tė konsiderueshme cigaresh dhe pijesh alkoolike.
RRETHE
Shkodranėt braktisin shėtitoren buzė lumit Ujėrat e zeza bashkohen me tė bardhat
Ndonėse problemi ka kohė qė ėshtė ngritur me shqetėsim nga komuniteti i qytetit verior, ai ka rėnė nė veshin e shurdhėt tė organeve dhe institucioneve pėrgjegjėse
SHKODĖR- Shėtitorja pėrbri lumit tė Bunės ka kohė qė e ka humbur kėtė funksion, si pasojė e derdhjes nė kėtė lumė tė ujėrave tė zeza. Dhe si tė mos mjaftonte kjo, po nė kėtė vend kanė filluar qė tė hidhen edhe mbeturinat urbane, duke e rritur akoma mė shumė nivelin e ndotjes. Afrimi i stinės sė verės, qė shoqėrohet edhe me rritjen e temperaturės, e bėn edhe mė tė padurueshme kėtė situatė. Kjo rrugė e ndėrtuar qė nė vitet e Luftės sė Parė Botėrore nga austriakėt, e njohur ndryshe edhe me emrin rruga e Molos, prej shumė dekadash ishte kthyer nė njė shėtitore tė kėndshme pėr qytetarėt shkodranė, sidomos nė periudhėn nga pranvera deri nė vjeshtė. Arsyeja ishte qetėsia si dhe ajri i pastėr qė ofronte kjo zonė nė cepin jugor tė kėtij qyteti, ku edhe kalon lumi Buna. Por, nė kushtet e situatės sė mėsipėrme, kjo rrugė nuk mund dhe faktikisht nuk ka se si tė funksionojė mė pėr kėtė qėllim. Shkaku kryesor i kėtij problemi mjedisor ėshtė derdhja direkt nė lumin Buna i ujėrave tė zeza tė Shkodrės, ndonėse njė problem i tillė ka kohė qė ėshtė ngritur me shqetėsim nga komuniteti i qytetit verior, por qė ka rėnė nė vesh tė shurdhėt. Vetėm pak vite mė parė, organet vendore ia linin nė dorė dopjo gjashtėn, mosfurnizimit me energji elektrike tė stacionit tė pompave me ujėra tė zeza, Tashmė, kjo nuk ndodh mė, sepse ky stacion furnizohet pa ndėrprerje me energji elektrike. Ujėrat e zeza derdhen nė liqen, pasi nė derdhje tė lumit, ato bashkohen me ujėrat e bardha, pėr arsye se tek ura e Bunės, aty ku edhe fillon rruga e Molos, ndodhet edhe shkarkimi i kolektorit kryesor tė ujėrave tė bardha tė qytetit tė Shkodrės. Ky kolektor, i dėmtuar edhe nga ndėrtimet e shumta pa kriter tė ngritura mbi tė, ėshtė pastruar njė herė nė vitin 2004 pas pėrmbytjeve tė dimrit tė atij viti, por ky pastrim nuk ka qenė i plotė. Pikėrisht kjo bėn qė gjatė shkarkimit tė ujėrave tė bardha tė bashkohen me to edhe ujėrat e zeza. Ndėrsa, akoma nuk ėshtė gjetur njė zgjidhje, ndotja nė kėtė pjesė tė lumit Buna, por edhe tė liqenit tė Shkodrės qė ndodhet vetėm 3 kilometėr mė larg, sa vjen dhe shtohet. Nga ana tjetėr, rruga e molos qė kalon pėrbri lumit Buna, ku edhe ndodh prej disa kohėsh ky fenomen i rrezikshėm mjedisor, ėshtė pėrdorur vetėm me njė kalim, madje nė oraret e pasdites dhe tė mbrėmjes ėshtė ndaluar qarkullimi i automjeteve nė tė. Por, punimet maratonė nė rrugėn paralele nė tė djathtė tė kėsaj rruge, nga ana e Bashkisė sė Shkodrės, kanė bėrė qė prej disa muajsh lėvizjen nė tė dy krahėt edhe tė kėsaj rruge tė automjeteve. Tė gjitha arsyet e lartpėrmendura janė mėse tė mjaftueshme qė kjo rrugė tė mos shėrbejė mė si shėtitore pėr qytetarėt shkodranė, pa llogaritur kėtu dėmin ekologjik qė sjell ndotja e ujit dhe e ajrit. Arben Lagreta
Qafė-Morina, porta e shpėtimit tė tropojanėve
TROPOJĖ-Dogana e Qafė-Morinės ėshtė porta qė u shėrben banorėve tė rrethit pėr tė lėvizur lirisht nė tė dy anėt e kufirit. Nėpėrmjet saj, ēdo ditė ata frekuentojnė ose tregun e Gjakovės, ose spitalin e kėtij qyteti. Po ashtu, nė kėtė periudhė, pėrmes kėsaj dogane lėvizin ēdo dite vajtje-ardhje edhe rreth 80-90 persona qė janė tė punėsuar nė Kosovė. Burime zyrtare nga policia lokale thanė se, nė dy javėt e shkuara tė muajit prill, nėpėrmjt kėsaj porte shpėtuese kanė lėvizur ēdo ditė mesatarisht rreth 150-170 persona me 90-110 mjete, tė gjithė banorė tė rrethit tė Tropojės. Ata shkojnė nė Kosovė, nga ku kthehen brenda ditės. Ndėrkohė, numri i personave dhe i mjeteve qė hyjnė ėshtė thuajse i barabartė me numrin e personave qė dalin nė njė ditė, ndėrsa nuk ka rezultuar i hyrė nė Shqipėri asnjė shtetas kosovar nėpėrmjet saj. Kjo, pasi shtetasit kosovarė nuk lėvizin pėrmes doganės dhe rrugės Qafė Morinė-Bajram Curri, qė tashmė ėshtė sipas standardeve bashkėkohore, pėr shkak tė mungesės sė infrastrukturės rrugore nga Bajram Curri nė drejtim tė Shqipėrisė sė Mesme. "Aksi rrugor Fierzė- Qafė Mali ėshtė thuajse tėrėsisht i amortizuar, ndėrsa lėvizja me tė vetmin traget pėrmes Komanit nuk pėrballon fluksin e lėvizjes sė kosovarėve", - thotė nėnprefekti, Syl Smajlaj. Sipas tij, arsye tjetėr e braktisjes sė kėsaj dogane nga kosovarėt ėshtė edhe fakti qė, pėrmes saj nuk lejohet kalimi i mallrave pėr qėllime tregtie, por vetėm pėr konsum vetjak. Banorėt e kėtij rrethi kanė kėrkuar ndryshimin e statusit tė doganės sė Qafė-Morinės, nė mėnyrė qė ajo tė kthehet edhe nė doganė pėr lėvizjen e mallrave pėr qėllime tregtie. Kjo ka bėrė qė tregtaret tė vazhdojnė tė furnizohen nė tregjet e shumicės sė Tiranės, gjė qė ka sjellė edhe njė rritje tė konsiderueshme tė ēmimit tė mallrave tė konsumit tė pėrditshėm nė tregun e qytetit.
Nė maj, pėrurimi i aksit rrugor, pjesė e Korridorit 8 Garė makinash pėr Rrogozhinė-Elbasan
ELBASAN-Punimet nė pjesėn e aksit rrugor Rrogozhinė-Elbasan, qė nisėn nė mesin e vitit 2006, me fondet e qeverisė shqiptare pritet tė pėrfundojnė nė fund tė muajit maj tė kėtij vitit. Bėhet fjalė pėr segmentin e Korridorit tė Tetė, qė nis nga fshati Vidhas deri nė komunėn e Bradasheshit. Punimet pėr rikonstruksionin e kėtyre 1.5 km rrugė, po kryhen nga firma Kirk Berger. Fondet qė qeveria shqiptare ka dhėnė pėr kėtė aks tė rėndėsishėm rrugor, qė pėrfshin dhe mbikalimin ėshtė 330 milionė lekė. Sipas pėrfaqėsuesve tė firmės, pėrfundimi i punimeve ishte parashikuar nė fund tė muajit nėntor, por ky afat u shty pėr shkak tė shpronėsimeve. "Aktualisht, ky segment ėshtė drejt pėrfundimit. Ajo qė ka mbetur ende ėshtė hedhja e shtresės sė asfaltit, qė do tė pėrfundojė brenda datės 31 mars, sipas kontratės", -thanė pėrfaqėsues tė firmės. Kirk Berger ka vendosur nė dispozicion shumė mjete tė rėnda, me qėllim qė ky segment tė pėrfundojė brenda afatit tė pėrcaktuar nė kontratė. Sipas drejtuesve tė Drejtorisė sė Rrugėve Nacionale, nė pėrurimin e segmentit tė fundit tė mbetur tė kėsaj rruge do tė zhvillohet edhe njė garė makinash. Suela Azemi
Rreth 50% e familjeve trajtohen me ndihmė ekonomike Kuksianėt, kurse kualifikimi nė Prizren
KUKĖS- Edhe pse investimet janė nė rritje e nė punimet e autostradės Durrės-Kukės-Morinė ėshtė mundėsuar punėsimin i rreth 200 personave, niveli i papunėsisė nė zonėn verilindore tė vendit mbetet i lartė. Sipas tė dhėnave zyrtare, rreth 50 pėr qind e familjeve tė rrethit tė Kukėsit vazhdojnė tė trajtohen me ndihmė ekonomike, pėr shkak tė mungesės sė tė ardhurave. Nė kėta tregues, ndikojnė pėr shkaqe tė ndryshme njė sėrė faktorėsh. Shefi i Zyrės rajonale tė Punėsimit, Dylber Dafku, konfirmoi se, pėr periudhėn janar-mars, nė rrethin e Kukėsit janė punėsuar vetėm 20 persona, numėr ky shumė i vogėl, nė krahasim me parashikimin edhe pse pretendohet se mund tė rritet nė 3-mujorin e dytė tė kėtij viti. Sipas tij, edhe tė punėsuarit nė kėtė periudhe janė mė shumė tė vetėpunėsuar nė sektorin privat, gjė kjo e konstatuar pas kontrolleve tė ushtruara dhe qė ishin tė punėsuar nė tė zezė. Tė dhėnat nga zyra rajonale e punėsimit, thonė se, aktualisht, nė rrethin e Kukėsit, numri i tė papunėve pėrllogaritet nė rreth 5020 persona, nga 5250 persona qė ishin tė papunė nė fillim tė vitit 2006. Gjatė vitit tė kaluar, numri i tė punėsuarve nė tė dy sektoret, shtetėrorė e privatė ishte 210 persona. Po sipas tė dhėnave zyrtare, tė papunėt janė kryesisht persona pa arsim apo pa ndonjė profesion, pėr tė cilin ka nevojė tregu i punės, ndėrsa, tė papunė me arsim tė lartė janė vetėm 18 persona, kryesisht specialistė tė sektorit bujqėsor. Problemi ėshtė se ende nuk kontrollohet si duhet sektori privat, ku duhen pėrfshirė edhe tė vetėpunėsuarit nė tregun kosovar tė punės, gjė qė nuk ėshtė vėshtirė tė verifikohet, nė bashkėpunim me doganat nė kufirin me Kosovėn, -thotė Dafku. Pėr zbutjen e nivelit tė tė papunėve, qė nga viti i kaluar, po zbatohet njė projekt rikualifikimi pėrmes kurseve tė ngritura nė qendrėn e kualifikimit profesional tė Prizrenit, sipas njė marrėveshjeje tė Ministrisė sė Punės, Ēėshtjeve Sociale dhe Shanseve tė Barabarta me Ministrinė e Punės sė Kosovės. Ky projekt ka nisur qė nė muajin nėntor tė vitit tė kaluar dhe do tė vazhdojė deri nė muajin shtator tė kėtij viti.
KULTURA
Nga 16 deri mė 22 prill nė Durrės zhvillohet Festivali Ndėrkombėtar i Dansit Modern dhe Kontemporan
Karine Saporta pėrcjell famėn e balerinėve shqiptarė - Duke vazhduar udhėtimin e saj nėpėr botė nė kėrkim tė formave muzikore dhe ritmeve tė afėrta me ndjeshmėrinė e saj : Carine Saporta zbulon nė Ballkan, nė Shqipėri njė afėrsi tė polifonisė krejtėsisht befasuese. Nė ndryshim me polifonė korsikane apo sarde, tė njohura botėrisht dhe shpesh tė ndėrthurura, muzika popullore shqiptare a capella ka mbetur krejtėsisht e paprekur
Dhurata Hamzai
Nė revistėn Danser n.264 tė botuar nė Francė, gazetari Nicolas Six, shkruan: Pas Operas sė Kairos, Carina Saporta (Karine Saporta) pushton operan e Tiranės me spektaklin Albane ou les yeux mauves, pėr tė evokuar identitetin e turbulluar shqiptar. Katėr balerinėt e operas sė Tiranės, rrėshqasin nė mėnyrė tė admirueshme nė njė fjalor kontemporan, i cili ėshtė i panjohur pėr ta. Nė thellėsi tė skenės, figura gjeometrike tė habitshme tė krijuara nga Frieder Weiss ndriēojnė lėvizjet e balerinėve. Sipas kėtij artikulli duket se Nicolas Six ėshtė mahnitur nga kėngėt polifonike. Ai shkruan: Por mbi tė gjitha, spektakli qe i pėrsosur nga prania e kėngėtarėve polifonikė. Polifonia e tyre nuk ngjan me asgjė qė njohim. Hipnotizuese dhe e stuhishme; njė linjė sonore e dendur qė dėgjohet. Kėto polifoni tė sugjeruara mjeshtėrisht nga drejtori i operas tė ēojnė nė antikitet. Dhe njeriu kėnaqet duke njohur kontemporanen nė njė vend qė pak e njeh kėtė lloj kėrcimi. E parė nė linjė kombėtare, ky spektakėl mund tė bėjė efektin e Carolyn Carison nė vitet 70 nė operan e Parisit, njė nisje tė re. Krijimi i koreografes sė njohur Carina Saporta i pak kohėve mė parė, realizuar me sukses nė Teatrin Kombėtar tė Operas dhe Baletit, do tė marrė njė tjetėr pėrmasė sot nė qytetin bregdetar tė Durrėsit. Duke nisur nga 16 prilli deri mė datėn 22 prill nė teatrin Aleksandėr Moisiu nė Durrės do tė zhvillohet Festivali Ndėrkombėtar i Dansit Modern dhe Kontemporan. Njė bashkėpunim i Ministrisė sė Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, bashkisė sė Durrėsit me pjesėmarrjen e trupave nga Shqipėria, Franca, Italia, Zvicra, Hollanda, Kanadaja, Maqedonia, Suedia, Serbia. Siparin e kėtij festivali e ēel baleti konteporan Albane ou les yeux mauves. Drejtues tė TKOB-it, pohojnė pėr gazetėn TemA se pjesėmarrj e veprės nė kėtė festival pėrfaqėson tė vetmin institucion kombėtar tė artit klasik dhe atij modern. Ky institucion ka vėnė nė skenėn e tij shumė vepra konteporane. Drejtori i TKOB, zoti Zhani Ciko pohon se ėshtė i kėnaqur me kėtė pjesėmarrje duke u shprehu se do tė mė gėzonte ēdo sukses qė vjen nga njė institucion i pėrmasave dhe i njė rėndėsie kombėtare tė tillė, nėpėrmjet tė cilit pėrēohen politikat kulturore mė progresive dhe mė tė rėndėsishme. Kėto politika janė edhe imazhi i njė Shqipėrie qė gjithnjė e mė shumė i pėrket Europės, e cila ka artistė profesional dhe vepra tė arritura.
Muzika
Duke vazhduar udhėtimin e saj nėpėr botė nė kėrkim tė formave muzikore dhe ritmeve tė afėrta me ndjeshmėrinė e saj : Carine Saporta zbulon nė Ballkan, nė Shqipėri njė afėrsi tė polifonisė krejtėsisht befasuese. Nė ndryshim me polifonė korsikane apo sarde, tė njohura botėrisht dhe shpesh tė ndėrthurura, muzika popullore shqiptare a capella ka mbetur krejtėsisht e paprekur. Duke lėnė mėnjanė mbivendosjen e tonaliteteve komplekse dhe tė strukturave ritmike tė bazuara mbi njė numeracion tek, kėto kėngė janė tė magjishme. Kėngėtarėve tė ansamblit polifonik, Carine Saporta u bashkoi njė perkusionist : njė tė vjetėr specialist prej 60 vjetėsh i ritmeve tė Jugut.
Njė gjest i imagjinuar
Te ballkanasit Carine Saporta ndjeu tė fuqishme kulturėn surrealiste dhe prezencėn e gjithanshme tė miteve themelues tė mitologjisė greke (si ka shkruar Ismail Kadare). Shqipėria ėshtė njė vajzė me sytė mavi, i pėrgjigjet koreografes njė burrė i pyetur nė rrugė. E pėrbėrė nga pėrgjigjet e mbledhura prej kėtyre mikro-trotuareve rreth pyetjes: Ēfarė ėshtė Shqipėria pėr ju?, spektakli do tė nxjerrė nė pah si gėzimin ashtu edhe forcėn, dyzimin e humorit shqiptar. Humor i dyfishtė ashtu sikurse sjellja e njė popullit dalja e tė cilit nga njė diktaturė 50-vjeēare nuk mund tė bėhet pa kontradikta. E dyfishtė si koka e shqiponjės, emblema e kombit shqiptar. Pėr Carine Saporta-n mbushja e tė veēantave tė imagjinimit dhe tė physicalité balkaniques pėrfshin nevojėn pėr tė kėrkuar njė energji tė re: mė tė rreptė, mė tė ashpėr. Duke krijuar albane (ou) les yeux mauves koreografja synon tė zbulojė njė lėvizje tė ashpėr, tė fuqishme. Pėr tė ndryshuar nga njė kompozim i rafinuar qė ajo e pėrdor zakonisht pėr tė pyetur jo pa fyerje.... Njė kaos primordiale.
Njė skenografi multimediale
Ėshtė arkitekti Valerio Ferrari qė nė shprehjen art i varfėr (shpjegimi njė rrymė artistike qė bėjnė art me gjėra, sende tė ndryshme tė gjetura), ka imagjinuar diapozitivin skenik mbi bazėn e dollapėve qė janė porta, edhe llastikėve qė nė origjinė janė destinuar pėr mekanikėn e automobilėve. Kėta janė marrė pranė njė ndėrrmarrjeje tė specializuar dhe janė kthyer nė skenografi. Por gjithashtu kallamat e peshkimit dhe qese plastike janė objekte qė tė pėrdorura nga kėrcimtarėt, i lejojnė koreografes tė arrijė tė realizojė lėvizje krejt tė veēantė. Njė punė multimediale qė pėrdor njė kamera infra tė kuqe pėr tė lexuar nė errėsirė, ėshtė objekt i njė rezidence tė Frieder Weiss pranė Carine Saporta-s.
Carine Saporta
Qė prej 20 vjetėsh, vepra e Carine Saporta-s ėshtė njė nga mė impresionantet nė historinė e vonshme te krijimit koreografik kontemporan perėndimor. Autore e spektakleve tė kthyera tashme nė mite (La fiancée aux yeux de bois, Les Taureaux de chimčne, La princesse De milan, Belle au bois dormant, Carine Saporta luan gjithashtu me plastikėn, ėshtė fotografe dhe realizuese. Kompania e saj ka dhėnė shfaqje nė tė gjitha skenat e njohura tė botės. Drejtore e Qendrės Koreografike Kombėtare tė Normandisė nga shtatori 1988 deri nė qershor 2004, Carine Saporta sot ėshtė drejtore e kompanise Carine Saporta.
Sinopsis
Albane (ou) les yeux mauves
Albana ose syte mavi
Premierė boterore
Spektakėl koreografik nga Carine Saporta Skenografia nga Valério Ferrari Realizimi multimedial: Frieder Weiss Balerinė tė TKOB dhe kompanisė Carine Saporta Grupi polifonik i Ansamblit Kombėtar tė Kėngėve dhe Valleve Popullore Me mbėshtetjen e Ambasadės Franceze Drejtor i produksionit skenik : Genc Shkodrani Njė spektakėl: mavi ashtu si mali ka kėtė ngjyrė Me pjesėmarrjen e balerinėve tė Teatrit Kombėtar tė Operas dhe Baletit, Rovena Shqevi, Alisa Gjoni, Eva Seraj, Evis Heta dhe grupit polifonik te AKKVP.
II
Tenori Pirgu ngjitet nė Royal Opera
Tenori Saimir Pirgu interpreton njė nga rolet kryesore nė operan Gianni Schicchi tė Puēinit nė Royal Opera House nė Londėr. Artisti nga Shqipėria ėshtė vlerėsuar nga kritika britanike si njė nga tenorėt lirikė mė tė mirė tė sė ardhmes. Nė mė pak se pesė vjet ai ka marrė pjesė nė ngjarje tė rėndėsishme operistike nė tre kontinente dhe po punon me shtėpinė e njohur diskografike UNIVERSAL pėr diskun e dytė me muzikė klasike. Tenori Pirgu do ta luajė rolin e Rinuēios edhe nė Los Anxheles tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, ku opera e Puēinit do tė vihet nė skenė nga Plaēido Domingo dhe Woody Allen. Saimir Pirgu, 23-vjeēari shqiptar, ėshtė njė prej zėrave mė tė mirė, i cili po shkon drejt majave operistike. Ai ka lindur nė qytetin e Elbasanit nė vitin 1982. Mėsimet e para tė muzikės i ka marrė nė qytetin e lindjes, nė instrumentin e violinės dhe mė pas ka vazhduar studimet pėr kanto nė Liceun Artistik Jordan Misja. Kryen studimet e larta nė Balzano tė Italisė, nėn drejtimin e mjeshtrit italian Vito Brunetti. Gjatė vitit 2001 ka fituar disa ēmime, si atė tė Kėngėtarit tė ri mė tė mirė nė Bolonja, qė i hapi rrugėn pėr ēmimet prestigjioze nė aktivitetet ndėrkombėtare Caruzo nė Milano dhe Tito Skipa nė Leēe. Gjatė vitit 2003, ka interpretuar disa role pranė Teatrit tė Operės sė Romės dhe suksesin mė tė madhe e ka korrur nė shkurt tė kėtij viti, nė operėn e Moxartit Cosi fan tutte. Pasi fiton njė bursė studimi nga fondacioni Karajan nė Vjenė, pėr herė tė parė, nė prill tė kėtij viti luan nė skenėn vjeneze, nė operėn Elisir damore. Pėr herė tė parė nė Shqipėri, ai u prezantua dy vjet mw parw me veprėn e Donizettit Elisir damore. Ka pasur shumė nga ata qė e kanė konsideruar 23-vjeēarin Pavaroti i ri, tė tjerė e kanė quajtur njė Anton Darmota. Kėshtu do tė shkruhej nė faqet e njė prej revistave kulturore mė tė rėndėsishme austriake Buhne (Skena), pėr tenorin e ri shqiptar.
- Kritikja bullgare Amelija Liēeva, profesoreshė nė Universitetin e Sofjes, e vlerėson romanin Vetmi gruaje tė shkrimtares Flutura Aēka, tė botuar kohėt e fundit nė gjuhėn bullgare nga shtėpia botuese Ak-Ba-Ka nė Sofje. Romani Vetmi gruaje hap kolonėn e shtatė autoreve bashkėkohore ballkanike nė bullgarisht
Vetmi gruaje i shkrimtares Flutura Aēka ėshtė botuar kohėt e fundit nė gjuhėn bullgare nga Ak-Ba-Ka
DURAS-i shqiptar?
Dr. Amelija Liēeva
Libri i F. Aēkės Vetmi gruaje ėshtė i pari nė kolanėn premtuese tė shtėpisė sė re botuese ?k-B?-??, qė i ka vėnė vetes detyrėn shumė ambicioze qė tė mbushė fushat e bardha nė njohuritė tona pėr letėrsinė ballkanike dhe, mė nė veēanti, pėr letėrsinė ballkanike qė krijohet nga shkrimtaret femra. Kolana synon tė shtojė emra tė rinj pranė atyre tė Dubravka Ugreshiēit dhe Ana Blandianės dhe do tė bėjė njė test se deri ku autoret e tjera ballkanike mund ta arrijnė famėn e tyre. Thėnė mė gjerė, do tė plotėsojė vendet bosh nė procesin e njohjes mes fqinjėve, do tė hapė shtigje dhe fusha pėr dialog dhe shkėmbim. Sepse, nė fillim tė shekullit tė 21-tė, kur duket tepėr e rėndomtė tė konstatojmė tendencėn e globalizimit, ėshtė pak e turpshme qė, mė pak nga tė gjithė, tė njohim pikėrisht fqinjėt dhe tė mos interesohemi dhe tė mos duam tė dimė se ēfarė i lidh dhe i bashkon kulturat tona. Zgjedhja e Flutura Aēkės nuk ėshtė e rastit. Ajo ėshtė shkrimtare e mirė, e njohur nė Shqipėri, e pėrkthyer nė disa gjuhė evropiane. Veē kėsaj, nuk ėshtė njė shkrimtare rajonale, nuk ėshtė tipi qė mund ta quajmė autore ballkanike. Ajo sheh thellė nė njerėzoren, nė gjendjet, nė vetminė, jo kaq shumė nė gjurmėt e vendeve dhe tė ngjarjeve tė pėrjetuara. Megjithatė, asaj nuk i mungon shikimi ballkanik i fiksuar nė shenjat, nė gjurmėt, nė pikėn e pandarė tė vendit dhe tė trishtimit, e cila lejon qė pėr Ballkanin tė flitet si pėr depo emocionesh dhe pėrjetimesh negative. I lejoj vetes tė them se VETMI GRUAJE ėshtė njė libėr gjysmė shqiptar e gjysmė italian. Jo vetėm pėr shkak tė subjektit, tė vendosjes sė tij midis botės italiane dhe asaj shqiptare, por sepse ekziston njė kapėrcim i motivit ballkanik, pėr tė cilin flas. Flutura Aēka ėshtė si Marguerite Duras mbiemocionale, e kursyer nė pėrshkrimet, e fuqishme nė sugjestionet, duke vizatuar nga larg njerėzit, duke zhveshur ndjenjat, autore e situatave dhe jo e ndodhive tė tipit shkak-pasojė. Shkrimtare, tek e cila TJETRI nuk ėshtė i gatshėm tė pranojė, e cila i thotė JO rrėfimit dhe tė pėrbashkėtės... Ndėrkohė qė pasionet e pėrshkruara, i ngjajnė atyre tė filmave tė Vitorio de Sikas me Sofia Loren... Pėrtej kėsaj daljeje nė evropjanen, rrjedh ndėrkaq pyetja e logjikshme, e ngritur nė libėr: a ka mė tė vėrtetė diēka qė ėshtė e pėrbashkėt ballkanike? Veē stereotipeve dhe negativizmit, me tė cilat ne e ngarkojmė kėtė koncept. Nėse do tė nisemi nga mėnyra e shkrimit tė Aēkės, pėrgjigja ėshtė mė tepėr PO. Pėrtej shkrirjes, humbjes se kufijve, kalimeve pėr tė cilat ajo flet, edhe kėtu, gjėja ballkanike, ballkanėsja, ėshtė e tretur thellė, ėshtė ana e errėt, nganjėherė barbare, ajo qė i kundėrvihet botės sė ndryshme, qė paraqet nė vetvete Italianen. Sigurisht, asgjė nuk ėshtė e njėkuptimshme. Pasionet e forta janė kudo. Gjėrat e ēuditshme janė kudo. E vėrteta ėshtė se Italia ėshtė vendi i artit, por edhe nė Shqipėri ēdo gjė ėshtė e mundur, edhe aty dashuria dhe e madhėrishmja mund tė pėrcaktojnė rrugėn. Megjithatė, evropjania ėshtė ėndrra, ndėrsa ballkanėsja ėshtė vendi, ku dashuria dhe vdekja janė pėrfytyrimet e pasqyrė tė njėra-tjetrės, dhe ku nė numėr, dėshtimet janė mė tė shumta se ėndrrat e realizuara. Nė kolanėn nė fjalė nuk parashikohen autore bullgare, por nėse kjo do tė shihet e arsyeshme, atėherė mė e pėrshtatshmja do tė jetė Emilija Dvorjanova. Sepse, nėse kėrkojmė paralele midis kėtij shkrimi femėror shqiptar dhe shkrimit femėror bullgar, atėherė lidhja ekzistuese ėshtė midis Aēkės dhe Dvorjanovės kjo edhe pėr shkak tė mėnyrės se si mendohet e kaluara, edhe pėr shkak tė lojės me subjektin kriminal, edhe pėr rolin e muzikės, edhe pėr kapėrcimin e rajonales.
Shėnim: (Ky vlerėsim ėshtė botuar nė shtypin bullgar. Amelija Liēeva ėshtė profesoreshė nė Universitetin e Sofjes. Ajo ėshtė njė nga pėrfaqėsueset mė tė njohura tė kritikės letrare nė Bullgari, e cila shpesh ėshtė cilėsuar nga qarqet letrare si gjykatėse e pagabueshme nė letėrsi. red-Dh.H).
II
Umberto Eco: letėrsia sot ėshtė njė version modern i mitologjisė
-Eco i ftuar nderi nė Festivalin e XIV-tė Ndėrkombėtar tė Librit nė Budapest- Sipas shkrimtarit italian Umberto Eco, njerėzit lexojnė sepse duan tė gjejnė nė letėrsi kėnaqėsitė qė nuk i arrijnė nė jetėn e pėrditshme ."Jo rrallė herė jeta qė bėjmė nuk na mbush, dhe prandaj lexojmė", tha Eco nė Festivalin e XIV-tė Ndėrkombėtar tė Librit qė filloi fundjavėn e shkuar nė kryeqytetn hungarez, Budapest. Shkrimtari, i cili merr pjesė si i ftuar nderi nė kėtė festival, i shpjegoi shtypit qė letėrsia nė kohėt qė jetojmė, funksionon si "njė version modern i mitologjisė " dhe se pa tė njerėzit do tė dinin shumė mė pak. Autori i njė sėrė romaneve tė suksesshėn pohoi se "shkrimtari gjithnjė komunikon me dikė, dhe ky ėshtė publiku" . "Urrej shkrimtarėt kur thonė se shkruajnė pėr veten e tyre. E vetmja gjė qė shkruajmė pėr veten tonė ėshtė lista e gjėrave qė duhet tė blejmė",u shpreh Eco me humor. Nga ana tjetėr, Eco, me njė eksperiencė tė gjatė si profesor, nuk e konsideron shumė tė rėndė problemin e parashtruar nga specialistėt mbi aftėsinė e pakėt qė kanė tė rinjtė pėr tė kuptuar ēka lexojnė . "Mė parė kishte njė tregues shumė tė lartė tė analfabetizmit , shumė herė mė tė lartė se sa tani. Aq mė shumė Interneti i detyron njerėzit qė tė lexojnė, cilėsoi shkrimtari . Romani i fundit i Eco-s ėshtė Thirrja e ēudishme e mbretėreshės Loana, njė libėr ku protagonistja kryesore humb kujtesėn .
III
Ese i vogėl
Frikė pėr tė ardhmen
Ali Podrimja
Kallėzojnė nė qytetin tim se pasi ishin vrarė e prerė ndėr veti bajraktarėt, i kishin ēuar fjalė njėri-tjetrit se mund tė takoheshin nė ndonjė nahi neutrale. Asnjėri nuk kishte kundėrshtuar. I kishin mbledhur tė vrarėt e i kishin varur armėt thuajse asgjė nuk kishte ndodhur mes tarafeve. U kishin hipur kuajve mė tė mirė e kishin rėnė nė atė farė nahije neutrale; kallėzojnė pastaj se ata kishin bėrė pallėn e sefasė, kishin pirė e ngrėnė desh tė pjekur rreth hellit tė zjarrit, qė shihej kushedi se ku. Ngapak edhe ishin kurvnuar dhe kishin lidhur miqėsi. Mirėpo, kur u ishin sosur tė gjitha me shishe e tepsi, ia kishin filluar do bisedave fort tė prera e morbide rreth plojės, qė kishte ndodhur pak mė parė mes tarafeve. Kishte pyetur i pari dikur: po sa qen tu vranė? Mė pak se ke shkrepur plumba. Iu kishte gjegjur tjetri rreth zjarrit. Po ty? - tė parin e kishte pyetur i dyti. Aq sa ty. Iu kishte gjegjur i pari me kokė tė ulur. Me ferk ishin ngritur e pėrqafuar dhe secili kishte rėnė nė bajrak tė vet. Prapė ishte dėgjuar krisma e pushkės dhe gjėma, derisa kishte ndodhur njė sebep tjetėr qejfi. E kėshtu me rradhė ishin pakėsuar tarafe e qen. Para njė kallėzimi tė tillė morbid, i cili mund tė kallėzohet nė variante e me ditė njeriu normal shtanget dhe nuk mund tė rrijė pa sharė. Nė kėtė hasmėri tė tarafeve, kallėzojnė mė vonė, se dorė kishte pasur hasmi qė me mjeshtri ua kishte pėrzier punėt. Bajraktarėt Atdheun e shihnin aty nėn ēati dhe e kosnsideronin tė madh sa, bie fjala, livadhi i Hasanit, ose nuk e shikonin kurgjė mė tė lartė se Suka e Cėrmjanit. Shtrinin shuplakėn pastaj e mendonin se e tij ėshtė deri aty ku bie kokrra e plumbit. Se kush ishin ata qen pėr bajraktarėt nuk mund ta them se fyhem si njeri e krijues. E vėrteta qėndron se nė tė dy anėt ishin vrarė shqiptarė tė gjorė, qė kishin pėrcjellė bajraktarėt dhe atje ku ata bėnin qejf nė oda tė fshehta. As vetė nuk di pse hap plagėn, qė atykėtu ende mund tė kullojė. Sall kam tė drejtė tė frikėsohem nė momentin e pikėrishėm mos po e pranojmė lojėn e bajraktarėve. Mė tmerron kjo kur nė bazė tė nahive e krahinave duam ti ngremė edhe partitė. Ndonjė recidiv i sė kaluarės sė largėt, pėr tė cilėn mė kallėzonin shpesh tė urtit e mėhallės, po tė qesė kokė do tė ishte turp edhe pėr elitėn intelektuale. Njė gjysmė karrige nuk mund tia zėrė vendin ēėshtjes kombėtare. E asaj pakkush ia ka parė hajrin. Unė frikėsohem se mos krahinarizohemi, lagjizohemi, ēatizohemi e sinanizohemi e po harrojmė se ka diēka mė tė shenjtė qė qėndron mbi ēdo gjė Frika ėshtė e natyrshme, sepse tė ardhmes nuk ia shohim as njė shenjė.
SPECIALE
Ministria e Arsimit ankimon nė Gjykatėn e Lartė: Muzeu i Shkencave tė Natyrės nė rrezik
MASH: Muzeu i Shkencave tė Natyrės, pronė kulturore e shqiptarėve
Ministria e Arsimit ka depozituar nė muajin janar 2007 nė Gjykatėn e Lartė, njė ankesė kundėr vendimit tė Gjykatės sė Apelit Tiranė (nr.1358, datė 26.12.2006), e cila, nė mėnyrė tė papritur ka vendosur ti kthejė Muzeun e Fakultetit tė Shkencave tė Natyrės familjes qė, sipas gjykatės, ėshtė pronare. Sipas MASH-it, kronologjia e kėsaj ngjarjeje fillon nė shtator tė vitit 2000, (vendim nr. 419 tė datės 9 shtator), kohė kur Komisioni i Kthimit dhe Kompensimit tė Pronave (KKKP) u kthen truallin dhe godinėn 2-katėshe tė Muzeut tė Fakultetit tė Shkencave Natyrore, familjes Zagolli si ish-pronare. Pas kėtij vendimi, Ministria e Arsimit dhe Shkencės dhe Rektorati i Universitetit tė Tiranės ngritėn nė atė kohė njė kundėr padi, ku kundėrshtonin kėtė vendim si tė padrejtė dhe tė pambėshtetur nė ligj, duke argumentuar se, sė pari, pronarėt ishin kompensuar nga shteti me njė dekret tė vitit 1940, me vlerėn pėrkatėse tė truallit nė atė kohė dhe sė dyti, sipas ligjit, pronat publike nuk u kthehen pronarėve, por vetėm u kompensohen. Pas 5 vitesh, mė 16 dhjetor 2005, Gjykata e Shkallės sė Parė Tiranė vendosi anullimin e vendimit tė KKKP-sė, por tė bazuar nė parregullsi administrative, duke mos u shprehur pėr thelbin e ēėshtjes. Njė vit mė vonė, nė dhjetor 2006, Gjykata e Apelit Tiranė vendosi nė njė kohė shumė tė shkurtėr (2 seanca) pėr kthim tė muzeut ish-pronarėve. Ankesa Pėr kėtė, Ministria e Arsimit i kėrkon Gjykatės sė Lartė tė pranojė ankimin si dhe kėrkesėn pėr pezullim tė vendimit, ekzekutimi i tė cilit do tė sillte pasoja tė parikuperueshme tė pajisjeve brenda Muzeut tė Shkencave Natyrore. Objektet janė tė patransportueshme dhe ēdo zhvendosje i prish speciet e rralla tė ruajtura prej vitesh. Vlera e Muzeut Muzeu i Fakultetit tė Shkencave Natyrore tė Universitetit tė Tiranės ėshtė objekt i njė rėndėsie tė veēantė dhe shėrben pėr zhvillimin e orėve mėsimore tė studentėve tė Fakultetit tė Shkencave dhe Gjeologjisė. Por, pėrveē karakterit tė tij didaktik, ky muze ka njė vlerė tė madhe kombėtare, unikal pėr kulturėn shqiptare dhe mban nė brendėsi tė tij tė gjithė pasurinė e florės dhe faunės shqiptare me vlerė miliona euro, fryt i punės 50-vjeēare tė kėrkuesve shqiptarė. Ai ėshtė njė objekt i ndėrtuar tėrėsisht me fondet e shtetit, pasi ka qenė i djegur nga koha e pushtimit italian dhe nuk ka pushuar asnjėherė sė qeni objekt me karakter publik. Rildo Ngjela
Procedurat ligjore qė po ndjek Agjencia Qendrore e Vlerėsimit tė Arritjeve tė Nxėnėsve
Disa pika kryesore tė ligjit qė po ndjek kjo agjenci pėr hartimin e lėndėve me detyrim pėr shkollat profesionale nė Maturėn Shtetėrore
II. PROCEDURA E PĖRGATITJES SĖ TESTEVE NGA AVA
Neni 19 Pėr provimet e detyruara tė Maturės Shtetėrore nė lėndėt e formimit teorik profesional pėr shkollat teknike-profesionale 5-vjeēare e 3+2-vjeēare dhe pėr shkollat social-kulturore, AVA pėrgatit 3 (tri) komplete testesh pėr ēdo provim, mbi bazėn e kėsaj procedure.
20.1. DZHK-ja nė MASH dėrgon zyrtarisht nė AVA programet orientuese lėndore tė hartuara nga komisionet e ngritura sipas nenit 8 tė kėsaj Rregulloreje. 20.2. Pas marrjes sė programeve orientuese, drejtori i AVA miraton ngritjen e grupeve lėndore tė hartimit tė testeve, emėron anėtarėt e grupeve lėndore tė hartimit tė testeve dhe cakton pėrgjegjėsin e grupit lėndor. Ata angazhohen nė punė pas nėnshkrimit tė kontratave tė posaēme,tė cilat vėnė si kusht ruajtjen e sekretit dhe mungesėn e konfliktit tė interesit. 20.3. Specialistėt lėndorė tė AVA-sė trajnojnė ēdo anėtar tė grupeve lėndore tė hartimit tė testeve, pas emėrimit tė tyre. 20.4. Ēdo grup lėndor harton fondin e kėrkesave tė testeve, bazuar nė matricėn e specifikimeve. 20.5. Pilotimi i njohjes sė karakteristikave tė kėrkesave, procedurave logjistike dhe administrative pėr realizimin e provimit kryhet nga fondi i kėrkesave tė hartuara nga ēdo grup lėndor. 20.6 Pėrgjegjėsi i grupit lėndor harton 3 (tri) komplete testesh mbi bazėn e bankės sė kėrkesave me karakteristika tė njohura, bazuar nė analiza psikometrike, si dhe harton skemėn e pikėzimit dhe tė vlerėsimit. 20.7 Pėrgjegjėsi i grupit lėndor tė hartimit tė testeve i dorėzon me procesverbal 3 (tri) kompletet e testeve drejtorit tė AVA-sė, i cili i fut ato nė kasafortė, tė mbyllura nė kushte tė sigurisė sė lartė. 20.8 MASH organizon pėrzgjedhjen e testit pėrfundimtar. 20.9 Nė mjediset e AVA-s kryhet shumėfishimi dhe paketimi i test-broshurave.
Neni 20 Pėr tė gjitha lėndėt e tjera tė provimeve tė detyruara dhe me zgjedhje tė Maturės Shtetėrore nė sesionin e parė (pėrveē atyre qė u pėrmendėn nė nenin 19) veprohet sipas kėsaj procedure: 20.1. DZHK-ja nė MASH dėrgon zyrtarisht nė AVA programet orientuese lėndore tė hartuara nga komisionet e ngritura sipas nenit 8 tė kėsaj Rregulloreje. 20.2. Pas marrjes sė programeve orientuese, drejtori i AVA miraton ngritjen e grupeve lėndore tė hartimit tė testeve. Me propozimin e specialistėve lėndorė tė AVA ai emėron anėtarėt e grupeve lėndore tė hartimit tė testeve. Ata angazhohen nė punė pas nėnshkrimit tė kontratave tė posaēme, tė cilat vėnė si kusht ruajtjen e sekretit dhe mungesėn e konfliktit tė interesit. 20.3. Specialistėt lėndorė tė AVA-sė trajnojnė ēdo anėtar tė grupeve lėndore tė hartimit tė testeve, pas emėrimit tė tyre. 20.4. Ēdo grup lėndor harton fondin e kėrkesave tė testeve, bazuar nė matricėn e specifikimeve,tė hartuar nga specialisti lėndor. Ky fond ėshtė sa 10(dhjetėfishi) i kėrkesave qė do tė pėrmbajė testi. 20.5. Pilotimi i njohjes sė karakteristikave tė kėrkesave, procedurave logjistike dhe administrative pėr realizimin e provimit kryhet nga fondi i kėrkesave tė hartuara nga ēdo grup lėndor,nėn drejtimin e specialistit lėndor. 20.6 Pėrzgjedhja e testit tė lėndės bėhet nga njė specialist i caktuar prej Ministrit tė Arsimit e Shkencės, qė emėrtohet pėrgjegjės i testit pėrfundimtar (PTP), nė kushtet e ruajtjes sė plotė tė sekretit(KOEPS), brenda ambienteve tė izoluara tė AVA. Menjėherė pas pėrzgjedhjes sė testit kryhet shumėfishimi dhe paketimi i test-broshurave.
IV. PĖRZGJEDHJA E MJEDISEVE TĖ ZHVILLIMIT TĖ PROVIMEVE TĖ MATURĖS SHTETĖRORE
Neni 37 KMSH-ja e DAR-it dhe ZA-sė evidenton dhe inspekton mjediset ku zhvillohen provimet e Maturės, 2 (dy) muaj para kryerjes sė tyre.
Neni 38 Konsiderohen mjedise tė pėrshtatshme pėr zhvillimin e provimeve tė Maturės, ato qė plotėsojnė kriteret e mėposhtme: 38.1 Mjedisi mė i vogėl i pėrshtatshėm pėr zhvillimin e provimeve tė jetė i mjaftueshėm pėr tė paktėn 15 nxėnės. 38.2 Largėsia ndėrmjet ēdo nxėnėsi/kandidati tė jetė jo mė pak se 120cm larg nga njeri nxėnės/kandidat tek tjetri, si majtas-djathtas, ashtu dhe para-prapa. 38.3 Nė ditėn e provimit NUK zhvillohen aktivitete tė tjera qė ndėrpresin provimin. 38.4 Mjediset tė jenė tė ajrosura dhe tė ndriēuara. 38.5 Nė mjediset ku zhvillohet provimi NUK ka postera, tabela ose materiale tė tjera qė kanė lidhje me lėndėn qė jepet provim. 38.6 Nxėnėsit/kandidatėt ulen me fytyrė nė tė njėjtin drejtim. 38.7 Sipėrfaqja qė nxėnėsi/kandidati ka nė dispozicion pėr tė shkruar ėshtė tė paktėn (40 x 60) cm. 38.8 Ēdo mjedis qė pėrzgjidhet pėr zhvillimin e provimeve, tė ketė komunikim me rrugė automobilistike.
Neni 39 Pėr provimet e Maturės, nė shkollat ku numri i nxėnėsve/kandidatėve ėshtė mė i vogėl ose e barabartė me 20 (njėzetė), KMSH-ja e DAR-it dhe ZA-sė grupon shkollat dhe cakton mjedisin ku zhvillohen provimet. KMSH-ja njofton KSHMSH-tė pėrkatėse pėr tė lajmėruar ēdo nxėnės/kandidat me shkrim dhe pėr tu krijuar atyre kushte lehtėsuese transporti pėr provimet e detyruara. Nxėnėsit e shkollave jopublike do ti zhvillojnė provimet e maturės shtetėrore nė mjediset e shkollave publike. Neni 40 KMSH-ja e DAR-it dhe e ZA-sė merr masa qė provimet me zgjedhje tė zhvillohen VETĖM nė qytetet e DAR-it dhe ZA-sė, mundėsisht nė mjedise tė mėdha dhe qė plotėsojnė kriteret e pėrcaktuara nė nenin 38.
Neni 41 KMSH-ja e DAR-it dhe ZA-sė pas pėrcaktimit tė mjediseve ku zhvillohen provimet e Maturės, dėrgon nė MASH, AVA dhe nė KSHMSH, deri mė 10 maj listėn e mjediseve pėrkatėse. KSHMSH-ja pas marrjes sė njoftimit nga KMSH e DAR-it dhe ZA-sė merr masat e nevojshme pėr organizimin dhe rregullimin e ēdo mjedisi. KSHMSH-ja njofton ēdo nxėnės/kandidat, pėr mjedisin ku ai jep provimet e maturės
V. PROCEDURAT E SHPĖRNDARJES DHE GRUMBULLIMIT TĖ MATERIALEVE TĖ PROVIMEVE TĖ MATURĖS Neni 42 Shpėrndarja dhe grumbullimi i materialeve tė provimeve bėhet me procesverbal. Materialet e provimit tėrhiqen nė AVA nga dy persona: pėrfaqėsuesi i autorizuar me shkrim nga kryetari i KMSH, tė DAR dhe ZA dhe njė person i autorizuar nga MASH, sipas grafikut te shpėrndarjes te dėrguar nga MASH. Personat e autorizuar sipas kėtij neni mbajnė pėrgjegjėsi pėr ruajtjen e sekretit dhe sigurimin e tyre deri nė dorėzimin tek kryetari i KMSH-sė sė DAR-it dhe ZA-sė.
Neni 43 Kryetari i KMSH-sė sė DAR-it dhe ZA-sė, pas marrjes nė dorėzim tė materialeve tė provimit, i ruan ato nė kasafortė dhe mban pėrgjegjėsi ligjore, individuale, institucionale, sipas dispozitave ligjore nė fuqi pėr ruajtjen e sekretit dhe sigurimin e tyre.
Neni 44 Materialet e provimit tėrhiqen me procesverbal nė KMSH-nė e DAR-it dhe ZA-sė nga Pėrgjegjėsi i administrimit tė provimit (PAP), nė prani tė pėrfaqėsuesit tė KMSH-sė sė DAR-it dhe ZA-sė qė do ta shoqėrojė atė, nė mėngjesin e ditės sė provimit, 2 (dy) orė para fillimit tė provimit. Kėta dy persona mbajnė pėrgjegjėsi ligjore, individuale, sipas dispozitave ligjore nė fuqi, pėr ruajtjen e sekretit dhe sigurimin deri nė momentin e hapjes sė tyre. Kutia me materialet e provimit ėshtė pėrgjegjėsi e PAP. Nė zonat rurale koha e shpėrndarjes sė materialeve tė provimit ėshtė nė varėsi tė largėsisė sė mjedisit tė provimit nga DAR-i dhe ZA-ja.
Neni 45 45.1 Pas shpėrndarjes se testeve nga PAP pėr ēdo administrator provimi (AP), testet e ngelura(te papėrdorura) PAP i fut ne zarf dhe i mbyll. Kėto teste qėndrojnė ne kasafortėn e drejtorisė se shkollės (ose ne ndonjė vend tjetėr te sigurte) deri ne pėrfundim te provimit. 45.2 Pas pėrfundimit tė provimit, administratori i provimit i dorėzon me procesverbal pėrgjegjėsit tė administrimit tė provimit test-broshurat e plotėsuara nga ēdo nxėnės/kandidat. Pėrgjegjėsi i administrimit tė provimit test-broshurat e grumbulluara, testet e papėrdorura dhe materialet e tjera te provimit i mbyll ne kuti nė kushtet e sigurisė nė prani tė pėrfaqėsuesit tė KMSH-sė sė DAR-it dhe ZA-sė, dhe administratorit-eve tė provimit. 45.3 Kutia e mbyllur vuloset nga drejtori i shkollės pėrkatėse.nė rast tė grupimit tė nė njė mjedis tė nxėnėsve nga shkolla tė ndryshme, pėrdoret vula e shkollės pritėse. 45.4 Pėrfaqėsuesi i KMSH-sė i DAR-it dhe ZA-sė dhe pėrgjegjėsi i administrimit tė provimit, dorėzojnė nė KMSH-nė e DAR-it dhe ZA-sė me procesverbal kutinė me materialet e provimit. 45.5 Personi i autorizuar nga MASH, ngarkohet edhe me detyra tė tjera si koordinator dhe mbėshtetės i KMSH sė DAR dhe ZA, pėr zhvillimin normal tė provimeve tė Maturės Shtetėrore.
Neni 46 Ditėn e provimit, pas pėrfundimit tė provimit, pėrfaqėsuesi i autorizuar me shkrim nga kryetari i KMSH tė DAR/ ZA dhe personi i autorizuar nga MASH, kutitė e dorėzuara sipas nenit 46, si dhe materiale tė tjera tė provimit, i sjellin nė AVA.
VI. PROCEDURA E SHPĖRNDARJES SĖ PĖRGJEGJĖSIT TĖ ADMINISTRIMIT, ADMINISTRATORĖVE TĖ PROVIMIT DHE TĖ SEKRETIMIT NĖ MJEDISET E PROVIMEVE TĖ MATURĖS
Neni 47 47.1 Pėr mjediset/sallat me mbi 15 nxėnės caktohet njė administrator provimi pėr ēdo 20-25 nxėnės. 47.2 Ēdo KMSH e DAR-it dhe ZA-sė, pasi merr informacion nga KSHMSH-ja pėr numrin e nevojshėm tė administratorėve tė provimeve dhe sekretimit, bėn hartėn e shpėrndarjes sė tyre nė mjediset/sallat e provimit. 47.3 KMSH e DAR-it dhe ZA-sė harton listėn emėrore pėr ēdo provim tė Maturės, tė individėve sipas rendit alfabetik, qė do tė jenė pėrgjegjės tė administrimit, administratorė provimi dhe njėkohėsisht listėn emėrore tė administratorėve tė sekretimit. 47.4 KMSH-ja e DAR-it dhe ZA-sė organizon shortin pėr shpėrndarjen sipas mjediseve tė pėrgjegjėsve tė administrimit, administratorėve tė provimit dhe sekretimit, nė ditėn e provimit tė Maturės, 3 (tre) orė para fillimit tė tij. 47.5 KMSH-ja e DAR-it dhe ZA-sė vendos me short emrat e mjediseve ku do tė zhvillohen provimet. 47.6 Pasi pėrzgjidhet mjedisi i provimeve, nė pėrputhje me numrin e administratorėve tė provimeve dhe sekretimit pėr ketė mjedis, vendoset vija ndarėse sipas rendit zbritės, nė listat emėrore tė shpallura tė pėrgjegjėsve tė administrimit tė provimit, administratorėve tė provimit dhe tė sekretimit. 47.7 Nė DAR-tė dhe ZA-tė ku provimet zhvillohen vetėm nė njė mjedis, pėrzgjedhja respekton kėrkesat e nenit 51.
SOCIALE
Kreu i shėndetėsisė kundėrshton pr/ligjin qė kalon ISKSH-nė nė varėsi tė MF-sė
Ndoka: ISKSH-ja, sduhet tė varet nga Ministria e Financave
Ministri i Shėndetėsisė, Ndoka, ka kundėrshtuar dje nė Komisionin pėr Punėn, Ēėshtjet Sociale dhe Shėndetėsisė projektligjin qė parashikon ndryshime nė ligjin Nr. 7870, datė 13.10.1994 Pėr sigurimet shėndetėsore nė Republikėn e Shqipėrisė, sipas tė cilit ISKSH-ja kalon nė varėsi tė Ministrisė sė Financave. Kreu i kėtij dikasteri u shpreh se, ndryshimi i varėsisė sė ISKSH-sė nga Ministria e Shėndetėsisė nė atė tė Financave nuk garanton pėrmirėsimin e cilėsisė sė shėrbimeve shėndetėsore. Sipas tij: Ky projektligj, vetėm sa minimalizon rolin e Ministrisė sė Shėndetėsisė, qė ėshtė pėrgjegjėse pėr manaxhimin e politikave shėndetėsore nė vend. Me logjikėn e kėtij projektligji, sistemi shėndetėsor do tė varej plotėsisht nga Ministria e Financave, gjė qė nuk ka kuptim dhe do tė dėmtonte rėndė sistemin shendetėsor nė vend. Ndoka theksoi gjithashtu se, nė fazėn kur shėrbimi shėndetėsor ėshtė i pakonsoliduar dhe kur kujdesi parėsor, tashmė financohet nga skema e sigurimeve shėndetėsore, duke u manaxhuar nga vetė qendra shėndetėsore, ndėrrimi i varėsisė do tė sillte moskoordinim tė punės e si rezultat do tė influenconte nė cilėsinė e dhėnies sė shėrbimit. Sipas tij, ky ligj ėshtė zbatuar edhe nė vende tė tjera si Rumania dhe ka dėshtuar. Ndėrkaq, ministri ka kundėrshtuar nė komision edhe dhėnien e kompetencės pėr hartimin e listės sė barnave njė komisioni teknik qė emėrohet nga Ministria e Financave. Dhėnia e kompetencės pėr hartimin e listės sė barnave njė komisioni teknik qė emėrohet nga Ministri i Financave, i heq Ministrisė sė Shėndetėsisė, institucionit pėrgjegjės pėr sigurimin e shėrbimit shėndetėsor, mundėsinė pėr tė hartuar dhe zbatuar politika pėr mjekimin dhe kurimin e tė sėmurėve, aq mė tepėr kur skema e sigurimeve shėndetėsorė ėshtė duke u shtrirė edhe nė spitale, - theksoi ministri Ndoka. Duke shprehur kundėrshtimin e tij pėr projektligjin, ai theksoi se, ndryshimet nė ligjin e sigurimeve shėndetėsore nė Republikėn e Shqipėrisė mendojmė tė bėhen mbas miratimit tė ligjit Pėr shėrbimin shėndetėsor nė Republikėn e Shqipėrisė, pra kur tė jetė pėrcaktuar edhe mėnyra e financimit tė sistemit shėndetėsor, pėr tė cilin aktualisht po punohet. Alketa Alia
Qeveria studentore hap numėr llogarie pėr shėrimin e studentes me leuēemi
Duke marrė shkas nga kėrkesa pėr ndihmė e studentės sė sėmurė me leuēemi, Besnike Markola, ka reaguar edhe qeveria studentore e Fakultetit tė Gjuhėve tė Huaja tė Universitetit tė Tiranės. Nėpėrmjet njė deklarate drejtuar mediave, studentėt kanė kėrkuar sensibilizim tė opinionit publik, korpusin studentor, biznesmenėt, si dhe tė gjitha strukturat qeveritare pėr bashkėpunim sa mė ngushtė qė shėrimi i vajzės 20-vjeēare tė jetė sa mė i shpejtė. Nėpėrmjet kėsaj deklarate, ata kanė kėrkuar edhe reagimin e qeveritarėve, si ministrit tė Arsimit dhe Shkencės, Genc Pollo, ministrit tė Shėndetėsisė, Nard Ndoka, si dhe atij tė Punės dhe Ēėshtjeve Sociale, Kosta Barka, qė, sa mė shpejt, tė ndėrhyjnė personalisht pėr tė bėrė tė mundur sigurimin e mjeteve financiare qė do tė shpėtonin jetėn e bashkėmoshatares sė tyre dhe qė do ti risillnin buzėqeshjen familjes dhe miqve tė saj. Pėr ti ardhur nė ndihmė bashkėmoshatares sė tyre, ata kanė hapur edhe dy numra llogarie pranė Raiffeisen Bank 1.401.666.555 nė lekė si dhe 1.400.666.955 nė euro, ku biznesmenė tė ndryshėm, por edhe kushdo qė ka dėshirė, mund tė kontribuojnė sadopak, nė mėnyrė qė dita e shėrimit pėr Besniken tė jetė sa mė e afėrt. A. A.
Sė shpejti aplikim elektronik pėr regjistrimin e pasurive tė paluajtshme
Nė zyrėn vendore tė regjistrimit tė pasurive tė paluajtshme Tiranė po eksperimentohet aplikimi elekronik. Sipas zyrės sė informacionit, ky projekt, i cili parashikohet tė shtrihet nė tė gjithė sistemin e regjistrimit tė pasurive nė shkallė vendi, ka pėr qėllim shėrbimin sa mė komod ndaj qytetarėve, shmangien e vonesave, radhėve tė gjata, rritjen e shkallės sė saktėsisė sė aplikimeve, shtimin e rendimentit dhe luftėn ndaj korrupsionit. Sipas regjistruesit tė Tiranės, Fadil Kaloshi, kjo metodė regjistrimi pritet tė japė efektet e saj shumė shpejt. Ėshtė parashikuar qė, nė fillim tė dhjetėditėshit tė dytė tė muajit prill, aplikimi me metodėn elektronike tė nisė nė tė 15 sportelet e pritjes sė qytetarėve qė disponon kjo zyrė. Rritjes sė cilėsisė sė shėrbimit pėr qytetarėt i ka shėrbyer edhe aplikimi i sistemit tė dėrgimit postar tė dokumenteve tė pronėsisė sipas adresės qė lėnė vetė qytetarėt nė ZRPP. Aktualisht, pranė kėtyre zyrave ēdo ditė kėrkojnė informacion apo aplikojnė pėr dokument pronėsie mbi 400 qytetarė. A. A.
Gjana: Sallami, jo me mish gomari
Ministri i Bujqėsisė, Ushqimit dhe Mbrojtjes sė Konsumatorit, ka pėrgėnjeshtuar lajmin e disa mediave pėr njė punishte sallami nė qarkun e Fierit, e cila pėrdorte si lėndė tė parė mishin e gomarit. Hapja e kėtij paniku ka bėrė qė pėr inspektim tė menjėhershėm tė shkojė vetė ministri Gjana, i cili ka theksuar se nuk ka asnjė konfirmim nga policia lidhur me kėtė ēėshtje. Vetė drejtuesit e rendit atje kanė pėrgėnjeshtruar, po dje, publikisht, mashtrimin e bėrė. Nė komunikatėn e lėshuar me kėtė rast thuhet se, nga seksioni i luftės kundėr krimit ekonomiko-financiar nuk ka nisur asnjė hetim lidhur me skandalin e cituar pėr pėrdorimin e njėthundrakėve pėr prodhimin e sallamit, pasi nuk ka asnjė informacion pėr pėrdorimin e kėtij mishi nga fabrika tė ndryshme sallami. Sipas ministrit, kjo ka bėrė qė tė mblidhet me urgjencė gjithė inspektoriati veterinaro-sanitar i Fierit dhe nga gjithė informacioni pėr monitorimin e situatės nuk ka rezultuar asnjė abuzim i tillė. Me kėtė rast, Gjana theksoi se, asnjė bllof me mish gomari nuk do tė mund tė pėrdoret si tymnajė pėr tė humbur vėmendjen ndaj evazioneve tė kafesė dhe serisė sė evazioneve fiskale tė ndonjė grupi informal interesi. Strukturat e MBUMK-sė kanė penalizuar disa herė kompani fierake pėr mosrespektim tė standardeve tė sigurisė ushqimore. Gjana tha se, toleranca ndaj kėtyre kompanive vazhdon dhe do tė vazhdojė tė jetė e ashpėr vetėm nė zbatim tė ligjit. Por, edhe nė kėtė rast, askush nuk do tė mund tė krijojė dritėhije me mish njėthundrakėsh, pėr tė mbuluar apo humbur gjurmėt e mosrespektimit tė standardeve apo falsifikimin e certifikatave tė origjinės pėr produktet e konsumit. A. A.
RETHE
Gjykata refuzon masėn e sigurisė pėr Adem Rrengėn
LIBRAZHD- Gykata e rrethit gjyqėsor tė Librazhdit ka refuzuar mesditėn e djeshme kėrkesėn e prokurorisė sė kėtij rrethi, pėr caktimin e masės sė sigurisė pėr shtetasin Adem Rrenga, ish-kryetar i Degės sė Tatim-Taksave tė rrethit tė Librazhdit. Kryetari i kėsaj gjykate, Qemal Zaimi, ka deklaruar pėr pėrfaqėsuesit e medias, tė cilėt ishin nė pritje tė zhvillimit tė seancės gjyqėsore, ku do tė bėhej masa e vlerėsimit tė masės sė sigurisė sė kėrkuar nga prokuroria se, nuk kishte njė seancė tė tillė pėr tu zhvilluar nė kėtė institucion tė drejtėsisė. Organi i prokurorisė sė rrethit tė Librazhdit, nė bazė tė njė denoncimi tė bėrė nga administratori italian i firmės Libadeko, i kishte kėrkuar gjykatės sė Librazhdit qė tė caktonte masėn e sigurisė pėr shtetasin Adem Rrenga. Ai, sipas prokurorisė, akuzohej pėr konsumimin e veprės penale shpėrdorim detyre, tė parashikuar nga neni 248 i Kodit tė Procedurės Penale. Prokuroria i kėrkonte gjykatės qė, nė bazė tė ligjit, tė caktonte njė masė e sigurisė personale tė karakterit tė ndėrmjetėm pėr pezullim tė ushtrimit tė detyrės, qė kryen, aktualisht, Adem Rrenga, gjė qė sipas prokurorisė parashikohet nė nenin 242 tė Kodit tė Procedurės Penale. Por, pas seancės sė djeshme, qė ėshtė refuzuar nga gjykata, kėrkesa e prokurorisė sė Librazhdit pėr caktimin e masės sė sigurisė ndaj shtetasit Adem Rrenga mbetet e papėrfillur. Kėtė e ka konfirmuar dje nė njė prononcim tė bėrė pėr mediat edhe kancelari i gjykatės sė Librazhdit, z. Fatmir Duro. Suela Azemi
Ndėrmarrja italiane ėshtė rimbursuar dy herė nga qeveria LIBADEKO, pėrvetėsoi 400 milionė lekė tė sigurimeve shoqėrore
Nė periudha tė veēanta kohe, ndėrmarrja italiane Libadeko ėshtė rimbursuar dy herė nga ana e qeverisė, me nga 200 milionė lekė (tė vjetra), pėr tė shlyer sigurimet shoqėrore, gjė qė nuk e ka bėrė
ELBASAN-Ndėrmarrja italiane LIBADEKO, aktvitetin e saj nė Librazhd e ka filluar nė vitin 1992. Sipas tė dhėnave tė nxjerra nga Dega e Tatim-Taksave tė rrethit tė Librazhdit rezulton se kjo ndėrmarrje ėshtė rimbursuar nga fondi i buxhetit tė qeverisė shqiptare dy herė, rimbursim ky i realizuar nė periudha tė veēanta kohore me 20 nga milionė lekė, pra me gjithsej 400 milionė lekė (tė vjetra). Ky fond, pjesė e buxhetit tė shtetit, apo e thėnė mė shqip, qė ėshtė pjesė e taksapaguesve shqiptarė, i ėshtė dhėnė ndėrmarrjes LIBADEKO pėr tė paguar detyrimet e sigurimeve shoqėrore tė punėtorėve, tė cilėt i ka patur tė punėsuar. Mirėpo, ka ndodhur ajo qė drejtuesit e kėsaj ndėrmarrjeje i kanė marrė paratė e shtetit, i kanė futur nė xhepat e veta dhe nuk i kanė derdhur sigurimet shoqėrore pėr punėtorėt qė ka patur nė punė. Sipas drejtuesve tatimorė, deri tani, nga 68 milionė lekė qė ka patur ndėrmarrja, ka likujduar njė pjesė dhe ka pėr tė shlyer ende edhe 4.1 milionė lekė. Gjithashtu, po kjo ndėrmarrje ka borxhe pėr tiu kthyer dhe tė tretėve, si firmės Sinani SH.P.K. Bankės Amerikane dhe disa subjekteve tė tjera. Sipas njė shkrese tė zyrės sė pėrmbarimit, ndaj ndėrmarjes LIBADEKO ėshtė ndėrmarrė masa e sekuestros konservative pėr llogari tė Bankės Amerikane, mbasi ky subjekt ka marrė nė kėtė institucion bankar rreth 250 mijė dollarė. Pėr moskthim tė borxheve asaj i ėshtė bllokuar aktiviteti. Ndėrkohė, nga ana e sigurimeve shoqėrore deklarohet se, ndėrmarrja LIBADEKO ka patur tė punėsuar me karta tė rregullta 23-28 punėtorė tė siguruar dhe jo 80 vete, siē kanė publikuar nė disa media dhe organe tė shtypit drejtuesit e arratisur tė saj. Gjithashtu, nė njė shkresė zyrtare tė drejtorit tė Sigurimeve Shoqėrore, Rexhep Hana, kjo ndėrmarrje figuron debitore pėr mosderdhjen e detyrimeve pėr jo pak punėtorė, ndėrkohė qė ka rezultuar se, pėr tre punėtore ka irmosur njė dokument sikur u ka derdhur sigurimet shoqėrore, ndėrkohė ato nuk janė derdhur.
Policia kėrkon ndihmėn e komisariateve tė tjera Aksidenti, vdes njeriu i paidentifikuar
LEZHĖ-Njė aksident i rėndė automobilistik ėshtė shėnuar rreth orės 22:45 minura, tė ditės sė djeshme, nė superstradėn LezhėShkodėr. Pėr pasojė, njė person ka mbetur i vdekur nė vend, ndėrkohė qė drejtuesi i mjetit ka lajmėruar polcinė pėr aksidentin e shkatuar, duke u vetėdorėzuar. Trupi pajetė i tė aksidentuarit ėshtė dėrguar nė spitalin e Lezhės, nė pritje tė indentifikimit. Sipas policisė, aksidenti ka ndodhur, ndėrsa 49-vjeēari E. Molla, nga lagjja Dobrash e qytetit tė Shkodėrės ka qenė duke udhėtuar me njė kamion tip Benz Mercedez, me traga SH. 37 06 C dhe ka pėrplasur njė person, qė ishte duke ecur nė drejtim tė kishės sė Lezhės, duke i shkatuar vdekjen e menjėhershme. Pas aksidentit, vetė Molla ka lajmėruar policinė, e cila brenda tri minutave ka mbėrritur nė vendin e ngjarjes, duke prangosur drejtuesin e mjetit aksidentues, i cili ėshtė shoqėruar nė komisariatin e policisė sė Lezhės. Policia ka kryer edhe ekspertizėn e vendit tė ngjarjes, ndėrkohė qė nuk ka mundur tė gjejė asnjė dokument indentifikimi tė personit tė aksidentuar. Mė pas, viktima ėshtė dėrguar nė morgun e spitalit tė Lezhės, nė pritje pėr tu indentifikuar. Policia sqaroi se viktima i pėrket seksit mashkull dhe mendohet tė mos jetė banor i zonės. Kjo e ka detyruar policinė tė kryejė njoftimet nė tė gjitha komisariatet e vendit, pėr tė bėrė tė mundur indetifikimin e kufomės. Gjon Marku
Bie nga pema, gjen vdekjen e menjėhershme
MIRDITĖ- Mark Gj. Gjikola, 52 vjeē, nga fshati Kurbnesh i komunės sė Selitės, ka humbur jetėn rreth orės 11:00, tė ditės sė djeshme. Ngjarja e rėndė ka ndodhur nė bahēen e ti,j kur ai po tentonte tė krasiste njė pemė. Mėsohet se Gjikola ka hipur nė pemė dhe pasi ka krasitur njė pjesė tė saj ėshtė shembur pėrdhe. Rėnia e tij ka qenė mjaft e fortė dhe nga pėrplasja nė gardhin qė qarkonte kopshtin i ndjeri ka pėsuar goditje fatale. Tė afėrmit e tij i janė gjendur menjėherė pranė pėr t'i dhėnė ndihmen e parė, por kjo ka qenė e kotė, pasi ai kishte ndėrruar jetė menjėherė. Ende nuk ėshtė e qartė nėse Gjikola kishte humbur ekulibrin gjatė qėndrimit nė pemė, apo kishte pėsuar ndonjė infarkt tė papritur dhe mė pas ėshtė shembur nė tokė. Kjo, sepse M.Gjikola ka punuar gjithnjė nėn tokė, nė minierėn mė tė helmėt nė Shqipėri dhe pėr pasojė, prej vitesh, vuante nga sėmundja e rėndė dhe e pashėrueshme e silkozės. Gjon Marku
Vidhet makina e policit special
VLORĖ-Njė makinė e tipit Renault ėshtė vjedhur gjatė natės sė tė dielės, ndėrsa gjendej e parkuar pėrpara njėrit prej pallateve tė qytetit tė Vlorės. Makina ka qenė pronė e njė polici tė repartit special, por duket se kjo nuk i ka trembur aspak hajdutėt e natės. Sipas informacioneve nga vendi ku ėshtė vjedhur makina, polici special, ashtu si ēdo natė, e kishte parkuar makinėn pėrpara pallatit ku banonte nė lagjen Rilindja. Nė mėngjes, ai ka konstatuar se makina nuk ishte atje ku e kishte parkuar dhe pas kėsaj ka kuptuar se ia kishin vjedhur. Menjėherė, ai ka lajmėruar nė komisariatin e policisė dhe agjentėt antikrim kanė nisur kėrkimet pėr tė rėnė nė gjurmėt e hajdutėve. Pėr kėtė, ata kanė marrė parasysh disa dyshime qė kishte vetė polici special pėr disa persona tė njohur nė zonė si hajdutė. Deri nė mbasditen e ditės sė hėnė nuk ka patur asnjė informacion nė lidhje me gjetjen e makinės, apo tė hajdutėve, ndėrkohė qė, vetėm pak ditė mė parė, policia ka kapur vetėm dy orė pasi kishte vjedhur njė makinė, njė tjetėr hajdut makinash. E.Alushi
I ati e pėrdorte medikamentin Tagretol, pasi vuante nga nervat Vetėhelmohet me ilaēet e babait
Vajza ka marrė njė dozė, gjashtė herė mė tė lartė sesa duhet, kurse mjekėt thanė se, pėr tė realizuar vetėvrasjen mjafton tė pėrdoren deri nė dy tableta pėr fėmijėt dhe deri nė katėr pėr moshat e rritura .
KORĒĖ-Njė vajzė 20-vjeēare, banore nė fshatin Bitinckė, tė rrethit tė Devollit tentoi tė helmohet, pasi ka pėrdorur njė mbidozė tė ilaēeve tė babait tė saj, i cili i pėrdorte ato si qetėsues. Burime tė drejtorisė sė policisė thanė se, janė njoftuar nga spitali civil i Korēės, sepse atje kishte mbėrritur nė gjendje tepėr tė rėndė njė 20-vjeēare, pasi ishte helmuar nga pėrdorimi i ilaēeve tė babait tė saj, nė sasinė gjashtė herė mė tė lartė se doza ditore qė merrte i ati. Pasi ka gjetur 20 kokrrat e qetėsuesve, vajza i ka konsumuar tė gjitha njėherėsh, me qėllimin pėr ti dhėnė fund jetės. Mjekėt thanė se, pėr tė realizuar vetėvrasjen mjafton qė nga ai medikament tė pėrdoren deri nė dy tableta pėr fėmijėt dhe maksimumi deri nė katėr pėr moshat e rritura. Sipas burimeve tė policisė, gjendja shėndetėsore e 20-vjeēares me inicialet Xh. B., nuk ka qenė e mirė. Ka qenė mesdita, kur prindėrit e kanė gjetur nė gjendje tė rėndė vajzėn, tė cilėn e kishin lėnė nė shtėpi, pasi vetė kishin qenė nė qytetin e Bilishtit si ditė pazari qė ishte. Ata kanė lajmėruar njė tė afėrmin e tyre me automjet dhe pasi e kanė nxjerrė nga shtėpia i janė drejtuar spitalit tė Korēės, duke e ditur se, pėr raste tė helmimeve nuk mund tė ndėrhyhet nė spitalin civil tė Bilishtit. Nė spital, ata kanė arritur nė orėn 15:00. Mjekėt e urgjencės, pasi kanė konstatuar se kishin tė bėnin me njė rast tė vetėhelmimit kanė njoftuar policinė, e ndėrkohė kanė nisur punėn pėr ti dhėnė ndihmėn e parė mjekėsore tė dėmtuarės. Ende mbetet nė gjendje kritike jeta e pacientes, megjithė kujdesin dhe mjekimin specifik qė po pėrdorin mjekėt e spitalit tė Korēės. Ndėrkohė ėshtė ngritur menjėherė grupi i ekspertėve pėr tė hetuar rreth shkaqeve tė kėtij veprimi vrasės, i cili ka konstatuar se 20-vjeēarja Xh. B, kishte konsumuar 20 kokrra ilaē qetėsues, tė cilin e pėrdorte babai i saj. Lloji i ilaēit tė pėrdorur ka qenė Mdoohemiet ose i quajtur ndryshe Tegretol. Kėtė ilaē, vajza e ka marrė nė banesėn e saj, nė fshatin Bitinckė, ndėrsa i ati e pėrdorte nga qė vuante prej kohėsh nga njė sėmundje nevore dhe kurohej me kėtė lloj ilaēi. Policia tha se, 20-vjeēarja ka tentuar dhe mė parė qė tė vetėvritet, por ka shpėtuar falė zbulimit nė kohė dhe dhėnies sė ndihmės nga prindėrit dhe tė afėrmit e saj. Seldi Hasanasi
Banorėt nė panik, braktisin banesat Tėrmeti trondit Elbasanin
ELBASAN-Njė tėrmet i fortė ka shkundur mėngjesin e djeshėm rajonin e Elbasanit, duke shkaktuar njė panik tė madh te banorėt, tė cilėt kanė braktisur ambientet ku ndodheshin me njė shpejtėsi tė rrufeshme. Epiqendra e kėtij tėrmeti, sipas shėrbimit sizmik mendohet se ka qenė nė fshatin Benė tė zonės sė Shmilit, 17 km nė verilindje tė qytetit tė Elbasanit. Tėrmeti i fortė ėshtė regjistruar nė orėn 09:38 minuta dhe ka zgjatur disa sekonda. Lėkundjet e tij kanė qenė tė frikshme, jo vetėm pėr ata qė gjendeshin nė katet e larta tė banesave shumėkatėshe, por edhe nė ato tė kateve tė ulėta. Nė shkolla e kopshte, nxėnėsit janė nxjerrė jashtė, duke pezulluar pėrkohėsisht mėsim, ndėrkohė qė, po kėshtu ka ndodhur edhe me administratėn nė zyrat e shtetit. Paniku i krijuar nga lėkundjet e tėrmetit tė paradites ka vazhduar gjatė gjithė kohės. Nė disa shkolla, nė tė cilat godinat janė tė amortizuara, mėsimi nuk ka vijuar, pasi rreziku i shembjes sė tyre sipas mėsuesve e nxėnėsve ėshtė evident. Fatmirėsisht, nga lėkundjet e regjistruara gjatė tė hėnės nuk ka patur dėme tė mėdha materiale apo dėme nė njerėz. Zyra e Shtabit tė Emergjencave nė prefekturėn e qarkut tė Elbasanit ka bėrė tė ditur se, dėmet janė tė papėrfillshme, ndėrsa burime jozyrtare flasin pėr dėme serioze nė disa objekte. Mė problematike situata paraqitet nė shkollėn e fshatit Katund i Ri, ku tėrmeti i paradites sė tė hėnės ka shkaktuar plasaritjen e mureve dhe dėmtim tė katit tė dytė tė saj, i cili dukshėm ėshtė tejet i rrezikshėm pėr jetėn e nxėnėsve edhe pa patur lėkundje tėrmeti. Soleta e dy klasave tė katit tė dytė tė kėsaj shkolle nė mėnyrė tė pabesueshme mbahet mbi direkė druri tė vendosur nė mesin e klasave, jashtė tė gjitha kushteve tė sigurisė. Nė kėtė shkollė, ashtu sikundėr edhe nė atė tė Kuqanit, Benės e nė ndonjė tjetėr nuk ėshtė zhvilluar mėsimi, pėr shkak tė rrezikut real qė ato paraqesin pėr jetėn e nxėnėsve. Gjatė viteve tė fundit, rajoni i Elbasanit ėshtė prekur shpesh nga lėkundjet zizmike, sidomos gjatė verės sė vitit 2004 dhe vitit 2005, ku gjatė ditės rregjistroheshin mėse 10 lėkundje tė forta. Suela Azemi
Tėrmeti i rremė lemeris lezhianėt Policia qetėson banorėt e tronditur
LEZHĖ-Frika e njė tėrmeti ka terrorizuar banorėt e qytetit tė Lezhės, mijėra prej tė cilėve kanė lėnė banesat, duke dalė nė rrugėt e qytetit verior. Lajmi i rremė, i pėrhapur qė nė orėn 10:00 tė parditės sė ditės sė djeshme ka shkaktuar panik, jo vetėm tek shkollat e qyteit, por edhe tek insitucionet vendore, punonjėsit e tė cilave kanė braktisur zyrat dhe kanė dalė jashtė ambienteve. Kjo ka bėrė qė nxėnėsit tė pėrhapin lajmin kudo, duke bėrė qė qyteti tė jetonte vėrtet njė terror psikologjik. Por, fatmirėsisht, lėkundjet e tėrmetit, thuajse nuk janė ndjerė fare nė Lezhė. Kjo ka bėrė qė policia tė mobilizohej e tėra dhe tė shikonte nė ēdo shkollė tė qytetit pėr tė qetėsuar mėsuesit dhe nxėnėsit, tė cilėt i ka garantuar se nuk do tė kishin probleme. Por, nuk ka mjaftuar qetėsimi i orės dhjetė, pasi sėrish njė lajm tjetėr, sipas tė cilit nė orėn 14:00 Lezha do tė ishte epiqendra e njė tėrmeti tė fuqishėm, ka alarmuar banorėt, tė cilėt sėrish nė ankth kanė lėnė shtėpitė e tyre. Edhe kėtė herė ka qenė policia qė i ka qetėsuar me njė tjetėr njoftim dhe duke vendosur pankarta.
Vihen nė pranga tre bullgarė falso
POGRADEC-Tre shtetas maqedonas janė vėnė nė pranga nga policia kufitare e Qafė-Thanės, pasi janė paraqitur aty pėr tė hyrė nė Shqipėri me pasaporta tė falsifikuara, duke u prezantuar si shtetas bullgarė. Veē pasaportave tė falsifikuara, ata kishin tė falsifikuara dhe lejet e drejtimit tė automjeteve me tė cilat udhėtonin pėr tė hyrė nė vendin tonė nga kjo portė hyrėse. Burime tė policisė thanė se, janė arrestuar nė flagrancė: Inseinferit Nuresku, 33 vjeē, Fikret Alitoski, 35 vjeē dhe Sabit Zefkovski, 54 vjeē, qė tė tre shtetas maqedonas. Arrestimi i tyre ėshtė bėrė, pasi janė kapur nė Qafė-Thanė, pėr tė hyrė nė Shqipėri, duke paraqitur pasaporta bullgare dhe leje drejtimi tė automjeteve tė fallsifikuara. Tė tre maqedonasit e arrestuar po hetohen nga prokuroria e Korēės pėr falsifikim tė dokumenteve. Arrestimi i tyre ėshtė bėrė nė orėn 23 e 45 minuta tė njė dite mė parė. S. Hasanasi.
Grabiti kambistin, arrestohet
ELBASAN-Forcat e policisė ndaluan dje njė shtetas, i cili akuzohet pėr vjedhje tė njė personi. Burime zyrtare nga policia lokale thanė se ngjarja ka ndodhur dje rreth orės 11.00 nė qytetin e Elbasanit, ku kambistit Ramazan Rama, lindur e banues nė lagjen Beqir Dardha, i kanė vjedhur me dhunė, sapo ka dalė nga makina e tij, njė shumė parash prej 10 milionė lekėsh. Shtetasi Bujar Shega, banor i rrethit tė Peqinit, ortak me Ramėn, u identifikua si autor i kėsaj vjedhjeje, ndėrkohė qė ėshtė ndaluar pak kohė mė pas. Burimet policore thanė se, aktualisht, Shega po merret nė pyetje nga specialistėt pėr tė zbuluar shkaqet e ngjarjes. Mėsohet se Shega dhe Rama, prej kohėsh kanė qenė ortakė, pasi kryenin tė njėjtin biznes, kėmbimin e parave. S.Azemi
|
|