POLITIKA

Koalicioni i madh merr pjesėn mė tė madhe tė komunave dhe shumicėn e bashkive nė vend

Votė popullore pėr PD-nė nė komunat dhe bashkitė e rretheve

Burime nga institucionet zgjedhore shprehen se PD-ja ėshtė fituese nė 180 komuna nga 316 nė tė gjithė vendin, ndėrsa rezulton fituese dhe nė 37 bashki nga 68 nė tė gjithė vendin. Ndėrkohė, nga kėqyrja e rezultateve, duket se PD-ja ėshtė shtrirė edhe nė vendet dikur bastione tė sė majtės, siē janė Tepelena apo Poliēani

Partia Demokratike duket se ka fituar votėn popullore nė shumicėn e komunave dhe bashkive nė tė gjitha qytetet e vendit. Burime nga institucionet zgjedhore  shprehen se PD-ja ėshtė fituese nė 180 komuna nga 316 nė tė gjithė vendin, ndėrsa rezulton fituese edhe nė 37 bashki nga 68 nė tė gjithė vendin. Ndėrkohė, nga kėqyrja e rezultateve, duket se PD-ja ėshtė shtrirė edhe nė vendet dikur bastione tė sė majtės, siē janė Tepelena apo Poliēani. Rezultatet e votimit tregojnė se shifra pėr PD-ja ka tendenca nė rritje dhe nė qytete tė tjera, siē ishte rasti i Elbasanit, kur deri nė orėt e vona tė mbrėmjes sė djeshme diferenca mes dy kandidatėve ishte vetėm 1 pėr qind diferencė. Rezultatet paraprake tregojnė se PD-ja ka marrė shumicėn e votave nė rang republike, pavarėsisht rezultateve nė qendrat e mėdha urbane. Pra, me njė llogari tė thjeshtė ka rezultuar se PD-ja ka marrė pėrqindjen mė tė madhe tė votave nė rang vendi.

Bregu

Ndėrkohė, nė orėt e para tė mėngjesit tė djeshėm, kur sapo kishin filluar tė dalin rezultatet e para, ka dalė nė njė kontakt me mediat edhe zėdhėnėsja e fushatės sė PD-sė, Majlinda Bregu. Sipas saj, PD-ja ka arritur fitoren nė bashkitė kryesore nė Shqipėri dhe ėshtė nė avantazh aty ku vazhdon ende procesi i numėrimit. Kėshtu deklaroi zėdhėnėsja e Partisė Demokratike, Majlinda Bregu, gjatė njė konference pėr shtyp. Ajo u shpreh se, "kemi fituar nė shumė zona tė Jugut, duke zgjeruar kėshtu hartėn elektorale dhe nė ato qytete dhe bashki ku fitorja nuk ka qenė e Partisė Demokratike nė zgjedhjet e tjera". Ajo konfirmoi se rezultate pozitive vijnė nga tė gjitha bashkitė nė veri tė vendit.

Duke iu referuar rezultatit tė votimit nė kryeqytet, znj. Bregu vuri nė dukje se, "nė Tiranė janė numėruar vetėm 11 pėr qind e votave pėr momentin, pėr shkak tė vėshtirėsive qė ka pasur procesi zgjedhor, ndėrkohė qė pėr shkak tė bllokimit qė ka ndodhur dje dhe tė administrimit tė kutive tė votimit ėshtė njė proces, i cili do tė zgjasė".

"E rėndėsishme ėshtė qė tė gjitha informacionet qė po vijnė nė ēdo moment flasin pėr njė ngushtim tė rezultatit ndėrmjet dy kandidatėve. Nė fakt, PS-ja ka avantazh nė zona tė cilat pėrfaqėsojnė bastionet e sė majtės nė kryeqytet, sikurse ėshtė zona e Bllokut dhe Tirana e Re", - tha Bregu. Lidhur me rezultatet paraprake tė votimit nė bashkitė e tjera tė vendit, znj. Bregu theksoi se, "PD-ja ėshtė nė avantazh nė Bashkinė e Sarandės me 500 vota para, ka fituar Bashkinė e Kurbinit, nė Bashkinė e Durrėsit ku janė numėruar vetėm 10 qendra PD-ja ėshtė 840 vota para, nė Kavajė kemi fituar nė 84 pėr qind, po kėshtu Bashkinė e Kukėsit, tė Hasit, Tropojės bashkė me gjithė komunat, nė Peshkopi dhe Fushė-Arrėz".

Sipas saj, "PD-ja ėshtė nė avantazh tė dukshėm nė Tepelenė, ndėrkohė qė atje shumė shpejt do tė mbarojė procesi i numėrimit. Kemi fituar bashkinė e Libohovės, tė Pėrmetit dhe jemi nė avantazh nė Patos, Kėlcyrė, Ballsh me 500 vota, nė Pėrrenjas dhe nė Peqin".

Mbyllen votimet nė Kamėz, kandidati i PD-sė fiton me 2 660 vota diferencė

Nė orėt e vona tė mbrėmjes sė djeshme janė mbyllur votimet dhe nė Bashkinė e Kamzės, ku kandidati i PD-sė, Xhelal Mziu, ka fituar me njė diferencė prej 2660 votash ndaj rivalit tė tij nga Partia Sulė Cara.  Pėrgjatė gjithė procesit tė numurimit tė votave, Mziu ka udhėhequr bindshėm ndaj rivalit tė tij socialist, duke arritur tė marrė mė shumė se 8300 mijė vota, ndėrsa rivali i tij ka arritur tė marrė vetėm 5 mijė vota  nga rreth 15 mijė nė total qė kanė votuar nė zgjedhjet lokale nė kėtė bashki. Pjesėn tjetėr e ka marrė kandidati i pavarur nė kėtė zonė. Rezultati nė Kamėz ėshtė njė tjetėr fakt, ndėr tė shumtit qė tregon se PD-ja nuk ka lėvizur nga bastionet e saj.

FRPD dėnon dhunėn e nipit tė Bimes mbi komisionerin e PD

Kryetari i Forumit Rinor tė Partisė Demokraktike, Bert Ēela, dėnoi dhunimin fizik tė Arben Muēollarit, komisioner i numėrimit tė votave dhe pėrfaqėsues i PD-sė, nga dy komisionerė tė numerimit tė votave, pėrfaqėsues tė PS-sė.

Sipas tij, Aurel Bime, nipi i kandidatit tė sė majtės pėr bashkinė e Gjirokastrės, Flamur Bime, dhe ish-efektivi i policisė, Pasho Dukaj, i dėnuar mė parė, dhunuan fizikisht Arben Muēollarin nė sallėn e Pallatit tė Sportit nė Gjirokastėr, aty ku ndodhet vendnumėrimi i votave

"I kemi kėrkuar organeve kompetente qė tė fillojnė menjėherė hetimet dhe dy personat e lartėpėrmendur tė ndiqen penalisht, pasi incidenti ėshtė i qėllimshėm. Po ashtu kėrkojmė qe Bime dhe Dukaj tė largohen sa mė parė nga komisioni i numėrimit tė votave", tha Ēela. Lidhur me kėtė ngjarje, anėtarėt e KZQV-sė sė Bashkisė sė Gjirokastrės i kanė kėrkuar kandidatit Bime qė tė zėvendėsojė sa mė parė dy komisionerėt e pėrfshirė nė kėtė incident.

KQZ: Tė mos ndalohet procesi i numėrimit tė fletėve tė votimit

KQZ i bėri thirrje anėtarėve tė Grupeve tė Numurimit tė Votave (GNV) qė ''pėr ēfarėdo arsye tė mos e ndalojnė procesin e numėrimit tė fletėve tė votimit".

Gjatė njė konference pėr shtyp, zėdhėnėsi i KQZ-sė, Leonard Olli, i drejtoi njė apel anėtarėve tė GNV-ve qė "tė mos e ndalojnė procesin e numurimit dhe nėse ka arsye fizike apo shėndetėsore ata tė komunikojnė me subjektet respektive pėr tė vazhduar procedura e numurimit tė votave".

Zėdhėnėsi Olli tha se "pėr fat tė keq njoftimet qė po vijnė nė adresė tė komisioneve zgjedhore,  tregojnė njė lloj tendence pėr tė pasur pezullim tė procesit pėr shkaqe nga mė tė ndryshmet, ndėrkohė qė porosi e inspektorėve tė KQZ-sė ka qėnė qė nė ēdo rast dhe pėr ēdo arsye ėshtė mė mirė tė merret njė vendim nga ana e KZQV-sė dhe tė mos lihet procesi tė shkojė nė parametra tė tillė, qė mė pas do tė jetė e vėshtirė pėr t'u rikuperuar".

Nė informacionin e tij pėr mediat, Olli mohoi qė kjo te jetė 'njė dukuri masive'. "Nėse kemi pezullime nė disa VNV kjo nuk do tė thotė se situata ėshtė katastrofike. Sigurisht, pėr ne nuk ėshtė mirė qė nė asnjė moment tė kemi vonesa dhe pezullime tė tilla pėr faktin qė vazhdojnė problemet nė Bashkinė e Vlorės, nė Fier, Patos, Novoselė, Mamurras. Nė qytetin e fundit ėshtė pezulluar procesi i numurimit prej disa orėsh pėr arsye nga mė tė ndryshmet", tha zėdhėnėsi i KQZ-sė .

REPORTAZH nga komuna e Bushatit 

Pėrkrahėsit e Tom Doshit sulmojnė policinė

Shefi Rajonal i OSBE-sė nė Shkodėr, francezi Antoine Rozes, ka mbėrritur nė Bushat, nė ndihmė tė qetėsimit tė situatės dhe negocimit tė palėve nė konflikt, ndėrsa procesi i numėrimit tė votave ėshtė ndėrprerė...

SHKODĖR- Dje, qė nė orėt e para tė mėngjesit, turma me militantė dhe pėrkrahės tė deputetit Doshi, por edhe tė kandidatit tė pavarur, Zef Hila, janė mbledhur pėrsėri nė sheshin para godinės sė numėrimit tė votave. Atyre iu ėshtė shtuar edhe prania e deputetit tjetėr tė PDK-sė, Pashko Ujkaj.

Rreth orės 08:00, komisioni i numėrimit tė votave nė komunėn e Bushatit ka hyrė nė sallėn pėrkatėse pėr tė filluar punėn mė numėrimin e votave. Ndėrkohė, sipas burimeve nga komisariati i policisė sė Shkodrės, “deputeti Tomė Doshi dhe pėrkrahėsit e tij, tė njohur si persona me precedentė kriminalė kanė sulmuar me forcė punonjėsit e policisė qė kanė qenė me shėrbim nė ruajtjen e kėsaj QNV-je. Por nga efektivat e policisė ėshtė bėrė i mundur pengimi i kėtyre personave pėr t’u futur me dhunė si dhe janė pėrfocuar shėrbimet, sė bashku me ndihmėn e Forcave tė Ndėrhyrjes sė Shpejtė (FNSH). Me kalimin e kohės, turmės sė mėsipėrme i ėshtė afruar pėr kundėrpeshė edhe ajo e pėrbėrė nga militantė dhe pėrkrahės tė kandidatit tė pavarur Zef Hila.

Nė kėto kushte ka mbėrritur edhe Shefi Rajonal i OSBE-sė nė Shkodėr, francezi Antoine Rozes, nė ndihmė tė qetėsimit tė situatės, duke pėrdorur autoritetin e tij pėr qetėsi dhe negocim pėr tė dyja palėt dhe, natyrisht edhe pėr t’i raportuar mė pas pėr kėto “xhevahire” zyrės qendrore tė OSBE-sė nė Tiranė.

Tashmė, nė kushtet e njė krisjeje tė mundshme tė konfrontimit ndėrmjet palėve, brenda tė cilave ishin edhe dy deputetė demokristianė, situata mund tė thuhet me plot gojė se mund edhe tė dilte jashtė kontrollit.

Situata nė fjalė mori edhe nota tė tilla komiko-tragjike, teksa turmat filluan tė thėrrisnin parrullėn e harruar qė nė vitin 1991 nga opozita e atėhershme “Policia ėshtė me ne”.

Gjithsesi, ajo qė ra nė sy tė tė pranishmėve ishte mosprezenca e kryetarit tė Degės sė Partisė Demokratike tė Shkodrės, deputetit Astrit Bushati. Vlen tė theksohet se intensiteti i deklaratave tė ashpra tė deputetit demokristian Tomė Doshi kundėr drejtuesve tė lartė dhe lokalė tė PD-sė, kėsaj radhe i pėrligjur, sipas tij, me mosrespektimin e vendimit tė kualicionit tė djathtė tė kėtyre tė fundit ėshtė thuajse nė tė njėjtin sinkron me deklaratat qė vetė Doshi bėnte kundėr tė njėjtėve politikanė nė zgjedhjet parlamentare tė 3 korrikut 2005, kohė nė tė cilėn kandidonte dhe fitonte nėn siglėn e Partisė Socialiste. Tė paktėn deri dje nė orėt e mbrėmjes, situata nė sheshin pranė godinės sė komisionit tė numėrimit tė votave nė komunėn e Bushatit ka vazhduar tė jetė e nderė. Ndėrsa, pėr vijim tė numėrimit tė votave as qė mund tė bėhej fjalė nė ato kushte. Pritja pėr mbėrritjen atje e grupit tė deputetėve tė Shkodrės, sipas burimeve tė drejtpėrdrejta, nuk ėshtė se do tė mund tė ndreqte ndonjė gjė pėrveē rastėsisė.

ARBEN LAGRETA

    Pėrfundon procesi zgjedhor

    Policia, 250 efektiva pėr 221 qendra votimi

KUKĖS-Partia Demokratike ka dalė fituese nė zgjedhjet pėr organet e qeverisjes vendore nė qarkun e Kukėsit nė 20 njėsi vendore nga 27 tė tilla nė Kukės, Has dhe Tropojė. Opozita e bashkuar ka mundur tė fitojė vetėm 5 njėsi vendore prej tė cilave 3 nė Kukės dhe 2 nė rrethin e Hasit, pėrkatėsisht komunat Kolsh (LSI), Ujmisht (PS), Tėrthore (PS), Gjinaj (PS) dhe Golaj (LSI). Ndėrsa, nė komunėn Shtiqėn, kandidati i pavarur ka marrė shumicėn e votave. Procesi i numėrimit tė votave ka pėrfunduar tėrėsisht nė orėn 14 nė 26 KZQV. E fundit qė ka pėrmbyllur kėtė proces ka qenė Bashkia Kukės, njėsia mė e madhe vendore nė qark, nė tė cilėn u shpall fitues kandidati i PD-sė, Hasan Halilaj, duke lėnė pas rivalin e tij socialist, ish-kreun e kėsaj bashkie Osman Elezi, me 1320 vota mė pak. Pjesa mė e madhe e njėsive vendore qė nė orėt e paradites kanė transportuar drejt KQZ-sė nė Tiranė kutitė e votimit dhe bazėn materiale zgjedhore, megjithė dokumentacionet pėrkatėse.

Ende nuk ka patur asnjė kontestim nga palėt respektive, pozitė-opozitė, pėrkundrazi nė deklaratat e tyre ėshtė pėrshėndetur ky proces tejet normal. Ajo qė duhet theksuar ėshtė se, procesi zgjedhor nė Kukės ėshtė zhvilluar tejet normal, duke mos shėnuar mė tė voglin incident. Vetėm njė njėsi vendore, komuna Arrėn, nuk mori pjesė nė votime pėr shkak tė mosmarrėveshjeve mes palėve.

Nė qarkun e Kukėsit,i nformacionet paraprake bėjnė fjalė pėr pėrqindjen mė tė lartė tė pjesėmarrjes nė votime, prej 63 % tė zgjedhėsve tė regjistruar. Nė mesditėn e tė hėnės, drejtuesit e Partisė Demokratike tė Kukėsit kanė dhėnė njė konferencė pėr shtyp, nė tė cilėn kanė konfirmuar fitoren e kandidatėve tė tyre nė kėtė proces zgjedhor. Ata kanė falenderuar tė gjithė votuesit dhe banorėt e Kukėsit pėr maturinė e treguar nė kėto zgjedhje, kulturėn e lartė, njėkohėsisht edhe pjesėmarrjen masive nė votime. Nė zgjedhjet vendore tė kėtij viti, tė regjistruar pėr tė marrė pjesė nė votime ishin 67 mijė votues tė shpėrndarė nė Kukės, Has dhe Tropojė, nga votat e tė cilėve do tė dalin drejtuesit e  rinj pėr 24 komuna e tre bashki nė Kukės, Has dhe Tropojė. Ndėrkohė, pėr tė siguruar mbarėvajtje tė kėtyre zgjedhjeve qė nė mėngjesin e sė shtunės janė angazhuar 250 punonjės policie tė rolit tė mesėm dhe bazė, duke mbuluar kėshtu 221 qendra votimi nė Kukės Has dhe Tropojė si dhe 27 KZQV.

Parregullsi nė Qendrėn e Numėrimit tė Votave pranė bashkisė 

 PD, notė proteste KQZ-sė dhe OSBE-sė

FIER- Dega e Partisė Demokratike ka denoncuar tė hėnėn njė sėrė shkeljesh nė vendnumėrimin e votave, pranė KZQV-sė sė bashkisė sė qytetit tė Fierit. Pėrmes njė note proteste, drejtuar KQZ-sė dhe pėr dijeni zyrės sė OSBE-sė, PD-ja lokale ka protestuar fuqishėm pėr situatėn e krijuar nė grupet e numėrimit tė votave, duke renditur dhe njė sėrė shkeljesh. Sipas degės sė PD-sė nė Fier ėshtė shkelur Kodi Zgjedhor, duke mos u bėrė verifikimi i komisionerėve tė grupeve tė numėrimit. Po ashtu, nuk ėshtė bėrė verifikimi i numrit tė vėzhguesve dhe identifikimi i tyre, mbėshtetur nė Kodin Zgjedhor, sipas tė cilit, nuk duhet tė ketė mė shumė se njė vėzhgues nga ēdo forcė politike nė grupet e numėrimit. Nė notėn e protestės sė degės sė PD-sė evidentohet firmosja e njė procesverbali nė njė kuti tė QV 3016, vetėm nga komisionerėt e majtė, nė mungesė tė komisionerėve tė djathte si dhe numėrimi dy herė nė disa raste i njė flete votimi. "Gjatė procesit tė numėrimit tė votave nuk janė siguruar kushtet e pėrshtatshme pėr zhvillimin e tij, si pasojė e tejmbushjes sė sallės me militantė tė majtė, tė paraqitur si vėzhgues pa autorizimin pėrkatės, tė cilėt kanė bėrė presion dhe kanė shkaktuar tension nė sallėn e numėrimit. Hapėsira e ambientit tė punės ėshtė jo e mjaftueshme ndaj kėrkojme qė grupet e numėrimit tė zvogėlohen nga 7 nė 6", evidentohet mė tej nė notė protestėn e degės sė PD-sė. Nisur nga sa mė sipėr, theksohet nė notė proteste, deri nė momentin e plotėsimit tė standardeve zgjedhore, PD-ja ka tėrhequr pėrkohėsisht komisionerėt. "Ne kėrkojmė dhe jemi nė pritje tė marrjes sė masave tė menjėhershme pėr normalizimin e procesit vendimtar tė numėrimit tė votave nė bashkinė e Fierit, nė respekt tė elektoratit dhe zbatimit tė verdiktit tė tij", pėrfundon notėprestesta e Degės sė PD-sė, Fier.

Partitė politike reagojnė pas raportit tė vėzhguesve tė OSBE/ODIHR-it

Bregu: Kritikat, pėr opozitėn

Majko: Kaluam njė proces tė balancuar

“Shkak pėr kėto vėrejtje ishin njė numur mangėsish qė lidhen me marrėveshjen e 13 janarit 2007-tė dhe qė kanė tė bėjnė me dispozitat tranzitore tė Kodit Zgjedhor”

Pėrfaqėsues tė partive politike kanė reaguar nė mėnyrė tė menjėhershme pas raportit tė pjesshėm tė ODIHR-it pėr zgjedhjet e 18 shkurtit nė Tiranė. Deklarata e drejtuesit tė misionit tė vėzhguesve tė OSBE/ODIHR-it, Jurgen Grunet, se zgjedhjet e 18 shkurtit ishin njė shans i humbur pėr Shqipėrinė, ėshtė pritur me pak habi nga pėrfaqėsues tė mazhorancės dhe opozitės, megjithėse dy palėt janė pėrpjekur tė kalojnė pėrgjegjėsitė te njėra-tjetra, ashtu siē ndodh gjithnjė. Zėdhėnėsja e fushatės elektorale tė PD-sė, Majlinda Bregu, tha dje se, mangėsitė nuk lidhen nė asnjė rrethanė me punėn dhe zbatimin e detyrave ligjore tė strukturave qeveritare tė angazhuara pėr njė proces tė ndershėm dhe tė barabartė nė zbatim tė ligjit. “Shkak pėr kėtė ishin njė numur mangėsish qė lidhen me marrėveshjen e 13 janarit 2007-tė dhe qė kanė tė bėjnė me dispozitat tranzitore tė Kodit Zgjedhor pėr identifikimin e votuesve, tė miratuar nė zbatim tė kėsaj marrėveshjeje dhe qė kanė potenciale pėr tė pėrjashtuar zgjedhėsit nga votimi, rregullat nė pėrdorimin e ēertifikatave tė lindjes, qė u provuan se ishin tė rėnda pėr zyrat e Gjendjes Civile, pėr komisionet e qendrave tė votimit dhe pėr votuesit”, - tha dje, Bregu.

Ndėrsa sekretari i pėrgjithshėm i PS-sė, Pandeli Majko, tha se, “shprehja se ‘Zgjedhjet e 18 shkurtit janė shans i humbur pėr Shqipėrinė’ nuk e bėn tė lumtur opozitėn. Unė nuk shmang asnjė pėrgjegjėsi qė i pėrket opozitės. Dua tė theksoj vetėm se situata nuk duhet lėnė qė tė shkojė mė poshtė dhe, kur flas pėr pėrgjegėsi, e them edhe pėr opozitėn. Ėshtė turp qė tani, pasi kemi kaluar njė proces tė balancuar, tė fillojmė tė mendojmė pėr skenare pėr ndryshime rezultatesh. Kjo situatė nuk duhet tė shkojė mė poshtė”, - tha dje, Majko.

Reagimi i PD-sė pėr raportin e ODIHR-it

U vumė nė dijeni tė deklarimit tė Misionit Vėzhgues tė OSBE/ODIHR-it se zgjedhjet e djeshme ishin njė mundėsi tjetėr, e humbur pėr Shqipėrinė, pėr tė zhvilluar zgjedhje plotėsisht nė linjė me angazhimet e OSBE-sė, angazhimet e Kėshillit tė Evropės dhe tė standardeve tė tjera, ndėrkombėtare pėr zgjedhje demokratike. Shkak pėr kėtė ishin njė numur mangėsish qė lidhen me marrėveshjen e 13 janarit 2007-tė dhe qė kanė tė bėjnė me dispozitat tranzitore tė Kodit Zgjedhor pėr identifikimin e votuesve, tė miratuar nė zbatim tė kėsaj marrėveshjeje dhe qė kanė potenciale pėr tė pėrjashtuar zgjedhėsit nga votimi, rregullat nė pėrdorimin e certifikatave tė lindjes, qė u provuan se ishin tė rėnda pėr zyrat e Gjendjes Civile, pėr komisionet e qendrave tė votimit dhe pėr votuesit.

Dispozitat pėr identifikimin e emigrantėve, tė cilat ishin diskriminuese, tė hapura ndaj abuzimeve dhe qė mund tė kenė ēuar nė pėrjashtimin e zgjedhėsve nga votimi, emėrimin e vonuar dhe nganjėherė tė paplotė tė administratės zgjedhore tė tė gjitha niveleve, gjė qė ka ndikuar negativisht mbi procesin, sidomos nė kushtet e mungesės sė mekanizmave e alternativave nė plotėsimin e vendeve vakante, nė rast se partitė nuk e ushtrojnė tė drejtėn e tyre nė emėrimin e anėtarėve, si dhe mundėsinė e rirenditjes pas votimit tė kandidatėve, qė ngushton transparencėn. Pranoi faktin se kėto mangėsi nė shumicėn e tyre lidhen me marrėveshjen e 13 janarit 2007-tė, e cila fakton qė me nenet e saj cenon angazhimet dhe standardet ndėrkombėtare, por jemi tė detyruar tė rikujtojmė se qeveria dhe mazhoranca e pranuan atė pėr tė shpėtuar vendin dhe zgjedhjet nga dėshtimi i plotė, ku po e fuste opozita me strategjinė e bllokimit, tė bojkotit dhe tė pengimit".

Reagimi i PS-sė pėr raportin e vėzhguesve tė OSBE/ODIHR-it

“Mendoj se shprehja “Njė mundėsi e humbur” e pėrsėritur nga faktori ndėrkombėtar sigurisht nuk mund tė bėjė optimist kėrkėnd, qoftė edhe opozitėn, pasi nė fund tė fundit bėhet fjalė pėr fatin e Shqipėrisė, pėr procesin e integrimit tė shqiptarėve nė BE dhe NATO. Ajo qė dėshiroj tė them sot, pėrpara publikut shqiptar dhe t`i drejtohem qeverisė dhe pėrfaqėsuesve tė mazhorancės se opozita do tė garantojė deri nė fund njė qėndrim korrekt pėrsa i pėrket respektimit tė ligjit dhe procesit zgjedhor. Dėshiroj tė them se nė asnjė rast opozita nuk dėshiron qė situata tė shkojė mė poshtė. E bėj kėtė deklaratė duke patur parasysh disa momente tė presionit qeveritar, sidomos nė Bashkinė e Tiranės dhe nė disa momente tė tjera nė zona tė nxehta, ku PD-ja e ndjen se ka humbur. Kam parasysh presionin qė po bėjnė pėrfaqėsues tė qeverisė me nė krye zėvendėskryeministrin. E pėrsėris, tė dyja palėt nuk duhet tė lejojnė qė situata tė shkojė mė poshtė. Ne shpresojmė se deklarimi i sotėm i kryeministrit Berisha ėshtė i vėrtetė, ku ėshtė theksuar se procesi duhet tė mbyllet me sukses dhe i balancuar nga tė dyja palėt. Ne mendojmė se ky ėshtė njė prioritet i pėrbashkėt nė kėtė moment shumė delikat. Nga informacionet qė kam tani mė nuk mund tė ndryshohet rezultati, i cili flet se nga 12 qendra qarqesh, PS-ja dhe opozita ka fituar 8, ndėrsa PD-ja vetėm 4. Kjo situatė qesharake presioni duhet tė mbyllet sa mė shpejt, duhet tė nderojmė veten dhe ata qė votuan. Ajo qė u tha sot, nga ndėrkombėtarėt duhet t`i bėjė tė gjitha palėt tė reflektojnė dhe sidomos ata qė janė pėrgjegjėsit kryesorė tė situatės. Unė nuk shmang asnjė pėrgjegjėsi qė i pėrket opozitės. Dua tė theksoj vetėm se situata nuk duhet lėnė qė tė shkojė mė poshtė dhe, kur flas pėr pėrgjegjėsi, e ka fjalėn edhe pėr atė tė opozitės. Ėshtė turp qė tani, pasi kemi kaluar njė proces tė balancuar, tė fillojmė tė mendojmė pėr skenare pėr ndryshme rezultatesh. Kjo situatė nuk duhet tė shkojė mė poshtė”, - u shpreh Majko nė konferencė pėr shtyp.

Meta: Procesi zgjedhor, normal, meritė e qytetarėve

Kryetari i LSI-sė, Ilir Meta, ka vlerėsuar si meritė tė qytetarėve procesin zgjedhor tė 18 shkurtit, duke e vlerėsuar atė pothuajse pozitiv. Kreu i LSI-sė deklaroi dje se, parregullsitė e vėrejtura janė pėrgjegjėsi tė qeverisė dhe KQZ-sė. “Unė mendoj se edhe aq progres sa mund tė thuhet se ėshtė realizuar ditėn e djeshme, ėshtė meritė e qytetarėve shqiptarė. Ndėrsa, pėrsa i takon manaxhimit tė procedurave dhe tė organizimit tė zgjedhjeve, mendoj se problemet dhe pėrgjegjėsia i takon qeverisė dhe Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve. Nuk mund tė rri pa denoncuar atė presion qė ėshtė ushtruar nė shumė zona tė vendit, nė nxitjen e segmenteve shtetėrore nė pėrkrahje tė strukturave drejtuese tė Partisė Demokratike me qėllim tė deformimit tė procesit votimit. Mendoj se mungesa e theksuar e besimit midis palėve ka pasur si arsye kryesore pėrpjekjen e hershme tė Partisė Demokratike pėr tė mos kontribuar pėr njė Reformė Zgjedhore tė plotė dhe nė kohėn e duhur dhe njėkohėsisht pėr tė ndikuar nė mėnyrė tė pandershme mbi procesin e votimit. Prandaj, do e ftoja z. Berisha qė tė pranojė rezultatin e zgjedhjeve, tė pranojė humbjen nė Tiranė dhe nė shumė zona tė tjera dhe tė mos cenojė mė tej standardet e zgjedhjeve tė 18 shkurtit”, - tha Meta.

Koēi: Berisha tė ruajė standartet e arritura deri mbrėmė

Zv/kryetari i grupit parlamentar tė PS-sė, Petro Koēi, i ka bėrė thirrje kryeministrit Berisha qė tė ndėrhyjė te komisionerėt e djathtė qė kanė bllokuar procesin e numėrimit nė disa zona tė vendit. “I bėj thirrje kryetarit tė PD-sė qė tė ruajė standardet e arritura deri mbrėmė, duke ndėrhyrė te komisionerėt e djathtė qė tė rikthehen nė qendrat e numėrimit tė votave. Gjithashtu, i bėj thirrje zotit Berisha qė tė largojė nga qendrat e numėrimit tė votave deputetėt e djathtė dhe konkretisht, Ylli Pangon nga zona nr.2, Arian Starovėn nga zona nr.7, Ilir Rusmalin dhe Bujar Nishanin nga zona nr.6”. Zoti Koēi deklaroi gjithashtu, se avantazhi i zotit Rama nė Tiranė po rritet gjithmonė e mė shumė. Ndėrsa ka reaguar herėpashere gjatė ditės sė djeshme deputeti demokrat, Ylli Pango, duke rrėzuar deklaratat e socialistėve, duke hedhur poshtė pretendimet e tyre.

Kryeministri flet pėr zgjedhjet lokale tė 18 shkurtit

Berisha: Fitorja e qeverisė, zgjedhjet e lira

Kryeministri, Sali Berisha, deklaroi dje, gjatė njė konference se fitorja e qeverisė, janė zgjedhjet e lira dhe tė ndershme. “Qeveria ėshtė shprehur dhe vazhdon t’i pėrmbahet me rigorozitet se, fitorja absolute e saj dhe e tė gjithė shqiptarėve, do tė ishin zgjedhjet e lira dhe tė ndershme. Mund tė them, pa marrė pėrsipėr rolin e arbitrit, sepse vlerėsimin pėrfundimtar pėr kėto zgjedhje do ta japin institucionet e specializuara tė vėzhgimit se, qeveria dhe partitė e koalicionit iu faktuan shqiptarėve vullnetin e tyre, absolut pėr zgjedhje tė lira dhe tė ndershme.

Procesi ėshtė nė vazhdim. Kam njė thirrje pėr tė gjithė administruesit e procesit qė ta finalizojnė atė ashtu siē e kanė sjellė deri nė kėtė moment. Sėrish, dua tė theksoj se kjo ėshtė dhurata mė e ēmuar pėr Shqipėrinė, pėr ēdo shqiptar, pasi kombi dhe vendi ka nevojė tė shkėputet njėherė e mirė nga diskutimi jashtėzakonisht i padenjė dhe primitiv pėr procesin zgjedhor.

Nuk dua tė komentoj rezultatet, ndonėse ato janė tė mirėpritura, por kėtu jam pėr tė pėrshėndetur fitoren e parė, tė madhe. Nuk ėshtė vetėm fitore e qeverisė, por ėshtė e tė gjithė shqiptarėve. Thirrja ime ėshtė qė ta kompletojmė nė kėtė mėnyrė procesin”, - tha Berisha.

Nėqoftėse humbisni betejėn pėr Tiranėn, kujt ia dedikoni humbjen, vetes apo zotit Olldashi?

Kėtu nuk jam pėr rezultatet. Selia e partisė ėshtė duke komentuar nė vazhdimėsi rezultatet. Unė jam kėtu pėr fitoren e parė. Zgjedhje tė tilla nuk janė regjistruar nė hitorinė e pluralizmit.

Zoti Berisha, ju do tė jeni tė gatshėm tė pranoni njė rezultat tė dalė nga zgjedhjet e Tiranės, pavarėsisht se mund tė fitojė zoti Rama?

Absolutisht ēdo rezultat qė del nga vota e lirė. Kur unė kam pėrcaktuar pėrparėsitė, nuk i kam bėrė me mėdyshje ato. Pėrparėsi absolute ėshtė vota e lirė. Ngjarja e Kombinatit ishte ngjarje e shėmtuar, por atė do ta vlerėsojnė observuesit, do ta vlerėsojnė institucionet e administrimit tė zgjedhjeve. Pėr mua, rėndėsi tė parė dhe kryesore ka patur fakti qė kėto zgjedhje t’i shkėpusnin njėherė e mirė shqiptarėt qė kanė mbetur shumė tė angazhuar nė diskutimet pėr zgjedhjet.

Deri tani, do ta klasifikonit votėn si tė lirė dhe tė ndershme?

Ajo ēka mund tė them ėshtė se qeveria, partitė e koalicionit, institucionet qė varen nga qeveria, pra, ato ēka kanė lidhje me qeverinė, kanė faktuar vullnet tė plotė pėr zgjedhje tė lira dhe tė ndershme. Procesi nuk ka pėrfunduar, sepse janė nė numėrim mijėra qendra votimi dhe shpresoj qė tė vazhdojnė nė kėtė mėnyrė. Por, ne faktuam vullnetin dhe nuk ka patur as edhe njė incident madhor. Mos harroni se, nė zgjedhjet e kaluara, ėshtė ekzekutuar komisioneri nė qendrat e votimit dhe ėshtė llogaritur ai rezultat.

Zoti Berisha, keni patur nė kėto orė tė fundit takime me diplomatė ose me pėrfaqėsues tė vėzhguesve ndėrkombėtarė, nėse mund tė na bėni me dije ndonjė vlerėsim tė tyre, paraprak pėr zgjedhjet?

Jo, nuk mund tė bėj asnjė lloj vlerėsimi tė tyre, paraprak mbi zgjedhjet, sepse ata janė duke vėzhguar. Unė dua t’i falėnderoj pėrzemėrsisht, sepse absolutisht, me praninė e tyre, dhanė kontribut shumė tė ndjeshėm. Kanė qenė nė ēdo vend, ku janė numėruar dhe po numėrohen votat dhe po vėzhgojnė. Unė kam vetėm falėnderim pėr ta.

Ju thoni se u faktua vullneti i mazhorancės dhe i qeverisė pėr zgjedhje tė lira dhe tė ndershme, por nuk e klasifikoni ende procesin si tė tillė. A mund ta sqaroni mė mirė kėtė?

Jo, sepse sė pari, tė tillė nuk e klasifikon qeveria. Klasifikime tė tilla duhet tė bėjnė institucione tė tjera dhe jo qeveria. Qeveria punon, zotohet, qeveria ėshtė aktor nė zgjedhje dhe siē jeni nė dijeni, ēfarė ka qenė e varur nga qeveria dhe e lidhur me tė, ka funksionuar nė pėrputhje me ligjet e vendit, tė cilat pėrcaktojnė mėnyrėn e zhvillimit tė zgjedhjeve tė lira dhe tė ndershme. Vlerėsimi pėrfundimtar iu takon tė tjerėve. Rasti i Kombinatit ishte rast shumė i shėmtuar, por nuk ishte vullnet i qeverisė, as i forcave politike.

A do tė kėrkoni pavlefshmėri nė kėtė zonė?

Kjo ėshtė gjė tjetėr. Se ēfarė do tė bėjė Partia Demokratike dhe vetė kandidati ėshtė realisht problem tjetėr. Por e rėndėsishme ėshtė qė u dėshmua vullnet i kristaltė dhe tė jeni tė sigurt qė, nė mėnyrė tė padiskutueshme, unė kėtė kam patur si qėllim tė parė dhe mė madhor.

Zoti Berisha, nėse mund tė jeni pak mė i qartė, ēfarė keni parasysh me zgjedhje tė lira dhe tė ndershme, pasi ndryshimi shumė i madh ėshtė qė nuk patėm incidente serioze, por, po krahas kėsaj?

Jo vetėm incidente serioze, por nuk ka patur presione. Asnjė nga agjencitė qė varen nga qeveria nuk ka treguar asnjė lloj anėsimi. Televizioni Publik Shqiptar ėshtė kuotuar siē i takon, me dinjitet, dhe kjo pėr mua ėshtė shumė e rėndėsishme. Tė jeni tė sigurt se kjo ka qenė kėrkesė e prerė e qeverisė. Qeveria pėrballoi zgjedhjet mė tė kushtueshme nė historinė e vendit, nė kuptimin e financave, sepse ka 13 komisionerė qė do tė paguhen nė ēdo qendėr votimi. Ndėrsa moralisht, kėto zgjedhje absolutisht janė tė vlerėsuara si mė tė mirat dhe ėshtė absolutisht ajo qė pret Shqipėria dhe ēdo shqiptar.

Edhe njėherė, dua t’ju them se asgjė mė lėnduese pėr mua nuk ka, sesa energjitė qė shoqėria, sė cilės unė i pėrkas, ka shpenzuar gjatė kėtyre viteve pėr procesin zgjedhor. Shpresojmė qė tė mbyllet i gjithė procesi kėshtu qė ta realizojmė, ashtu siē e meriton pjekuria e qytetarėve, sepse kjo qė ndodhi, ėshtė pjekuri e qytetarėve.

Si do t’i komentonit raportet e njėpasnjėshme tė disa organizatave joqeveritare, tė kryesuara nga ish-kryetari i KQZ-sė, Ilirian Celibashi?

Unė nuk po komentoj para jush as raportet e shtabeve tė mia, elektorale. Unė kėtu nuk jam pėr tė komentuar rezultatet. E theksova se fitorja e parė, mė e rėndėsishmja, u arrit. E dyta ėshtė nė numėrim e sipėr, tė presim rezultatin. Tė jeni tė sigurt se nuk do tė mė mungojė as dėshira, as vullneti, as gatishmėria pėr tė komentuar dhe tė dytėn.

Zoti kryeministėr, a do tė ketė njė analizė tė thellė nga ana e mazhorancės nė lidhje me rezultatin, cilido qoftė ai?

Analiza e parė e mazhorancės ėshtė zgjedhja e lirė dhe e ndershme. Pėrsa i pėrket analizės sė dytė, secila parti politike do tė bėjė analizėn e vet dhe kjo ėshtė gjėja mė normale.

 SPECIALE

Publikohet raporti paraprak i Misionit Ndėrkombėtar tė Vėzhguesve

“Mungesa e angazhimit konstruktiv

pėr reformėn zgjedhore, solli probleme”

“Kjo u theksua nga njė vendim i opozitės pėr tė mos marrė pjesė fillimisht nė proces. Mungesa e angazhimit konstruktiv nga partitė politike ēoi nė bllokim. Kjo ringjalli shqetėsime tė mėparshme

mbi vullnetin e partive pėr tė siguruar qė zgjedhjet tė zhvillohen nė pėrputhje me standardet

ndėrkombėtare pėr zgjedhje demokratike”

Ndryshimet e bėra nė Kodin Zgjedhor pas marrėveshjes sė 13 janarit dhe periudha e gjatė e obstruksionizmit qė ushtroi Partia Socialiste pėr tė mos patur zgjedhje nė kohėn e duhur, kanė bėrė qė kėto zgjedhje tė vlerėsohen nga vėzhguesit ndėrkombėtarė si njė tjetėr mundėsi e humbur.

“Megjithėse zgjedhjet pėr organet e qeverisjes vendore tė 18 shkurtit siguruan kushtet pėr njė garė konkurruese, ato ishin njė tjetėr mundėsi e humbur pėr Shqipėrinė pėr tė zhvilluar zgjedhje plotėsisht nė pėrputhje me angazhimet e OSBE-sė, angazhime tė Kėshillit tė Evropės dhe standarde tė tjera, ndėrkombėtare pėr zgjedhje demokratike.

Partitė politike nuk respektuan pėrgjegjėsitė e

konsiderueshme qė iu ishin dhėnė nga ligji”, - theksohet nė deklaratėn e pėrbashkėt tė Misionit tė Vėzhguesve. Mė poshtė theksohet se, mungesa e angazhimit konstruktiv tė partive ēoi nė bllokim. “Megjithėse dita e zgjedhjeve ishte pėrgjithėsisht e qetė, votimi u shėnua nga mangėsi proceduriale dhe nė disa vende nga tensioni. Mjedisi zgjedhor u shėnua nga pasiguri dhe mungesė besimi midis aktorėve kyē nė zgjedhje, veēanėrisht nė periudhėn para marrėveshjes sė 12 janarit, qė synonte tė rifillonte procesin e bllokuar.

Kjo u theksua nga njė vendim i opozitės pėr tė mos marrė pjesė fillimisht nė proces. Mungesa e angazhimit konstruktiv nga partitė politike ēoi nė bllokim. Kjo ringjalli shqetėsime tė mėparshme

mbi vullnetin e partive pėr tė siguruar qė zgjedhjet tė zhvillohen nė pėrputhje me standardet

ndėrkombėtare pėr zgjedhje demokratike”, - theksuan vėzhguesit. “Shqipėria vazhdon tė mos ketė njė sistem tė besueshėm tė gjendjes civile dhe tė identifikimit dhe as njė sistem tė njėtrajtshėm adresash. Kjo shkaktoi, edhe njėherė, mosmarrėveshje pėr hartimin e listave tė zgjedhėsve dhe identifikimin e zgjedhėsve nė qendrat e votimit. Derisa kėto sisteme tė implementohen plotėsisht, zgjedhjet nė Shipėri do tė pėrballen me vėshtirėsi tė tilla. Kėrkohet pėrpjekje e vendosur nga ana e autoriteteve shqiptare, pėrfshirė mbėshtetje tė gjerė nga partitė politike, para zgjedhjeve pėr Kuvendin qė priten nė vitin 2009-tė. Partitė politike duhet tė heqin dorė nga keqpėrdorimi i kėsaj ēėshtjeje nė debatet e tyre, politike”, - vlerėsohet nė deklaratė. Ndėrkohė, vėzhguesit thonė se pėrgjithėsisht, kandidatėt dhe partitė politike mundėn tė regjistroheshin pa pengesa dhe ishin nė gjendje t’i tejēonin lirshėm elektoratit pikėpamjet e tyre. Nė pėrgjithėsi, mediat e pasqyruan nė mėnyrė tė balancuar fushatėn, e cila u mbizotėrua nga ēėshtje me domethėnie kombėtare mė tepėr se ēėshtje politike, lokale. Konkurrenca e vėrtetė ishte e dukshme dhe zgjedhėsit ishin nė gjendje tė informoheshin pėr tė zgjedhur midis mundėsive tė shumta konkurruese.

“Sidoqoftė, gjatė javės, para ditės sė zgjedhjeve, toni i fushatės degjeneroi pėr shkak tė sulmeve tė personalizuara karshi garuesve kryesorė. Gjithashtu, u vėrejtėn njė numėr i vogėl incidentesh tė dhunshme. Dita e zgjedhjeve ishte pėrgjithėsisht e qetė. Megjithatė, kjo u eklipsua nga mangėsi proceduriale dhe me raste nga tensione. Duket se mangėsitė ishin pjesėrisht rrjedhojė e aspekteve tė ndryshimeve tė 13 janarit, nė pjesėn mė tė madhe nevoja pėr njė regjistėr tė posaēėm pėr certifikatat e lindjes. Nė njė pėrqindje domethėnėse prej 13 pėr qind tė Qendrave tė Votimit (QV) tė vizituara, kėto regjistra nuk ishin siguruar. Vonesa nė procedurat e hapjes u vėzhguan shpesh dhe rreth 75 QV-ve nuk u hapėn. Boja e dukshme, e pėrdorur pėr tė shenjuar zgjedhėsit, ngriti polemika. Nė njė pėrqindje tė lartė prej 31 pėr qind tė QV-ve, pati votim nė grup. Nė Tiranė, ngjyra tė ngjashme tė fletėve tė votimit pėr zgjedhje tė ndryshme mund tė kenė ēuar nė pėshtjellim. Ndėrkohė qė transferimi i materialeve zgjedhore nė qendrat e numėrimit tė votave u duk se u bė sipas rregullave, vėzhguesit vėrejtėn se vetė numėrimi i votave ėshtė zhvilluar me ngadalėsi. Deri nė orėn 12.00 tė datės 19 shkurt, KQZ-ja nuk kishte publikuar rezultate paraprake nė faqen e saj tė internetit. Organizatat e pėrfaqėsuara nė MNVZ qėndrojnė tė gatshme tė vazhdojnė mbėshtetjen e tyre pėr pėrpjekjet e autoriteteve shqiptare, partive politike dhe shoqėrisė civile pėr pėrmirėsimin e procesit zgjedhor nė Shqipėri, nė pėrputhje me angazhimet e OSBE-sė dhe standardeve tė tjera, ndėrkombėtare pėr zgjedhje demokratike”, - pėrfundojnė konkluzionet e vėzhguesve ndėrkombėtarė.

Nė pėrgjithėsi, zhvillimet pozitive pėrfshijnė:

- Kuadri ekzistues, ligjor siguron nė njė masė tė madhe njė bazė pėr zhvillimin e zgjedhjeve demokratike, nėse zbatohet nė mirėbesim. Ndryshimet e miratuara mė 13 janar 2007-tė trajtuan njė numėr rekomandimesh tė mėparshme tė OSBE/ODIHR-it.

- Deri tani, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), ishte nė gjendje tė manaxhonte procesin zgjedhor nė njė masė tė madhe nė pėrputhje me ligjin, pavarėsisht afateve tė ngjeshura, ligjore dhe mjedisit tė pasigurt.

- Procesi i pėrditėsimit tė listave tė zgjedhėsve, ndonėse i ngutur nė njė numėr njėsish tė qeverisjes vendore (NJQV), ishte pėrgjithėsisht i kėnaqshėm.

- Mbi 1 000 kandidatė pėr kryetarė tė NJQV-ve dhe mbi 6 000 lista pėr kėshilla u regjistruan nė 384 NJQV, nė njė proces tė pėrgjithshėm, pėrfshirės.

- Si KQZ-ja ashtu edhe Kolegji Zgjedhor i kanė trajtuar ankimet dhe apelimet deri tani nė mėnyrė transparente dhe profesionale.

- Mediat iu dhanė zgjedhėsve informacion tė gjerė mbi zgjedhjet, si para, ashtu edhe gjatė periudhės zyrtare tė fushatės.

Mangėsi, pėrfshirė disa qė rrjedhin nga ndryshimet e 13 janarit, u vėrejtėn si mė poshtė:

- Ndryshimet e 13 janarit sollėn dispozita tė reja, kalimtare pėr identifikimin e zgjedhėsve. Ndonėse kėto dispozita kishin pėr synim forcimin e integritetit tė procesit, ato kanė, gjithashtu, potencialin pėr t’iu mohuar zgjedhėsve tė drejtėn e votės.

- Certifikatat e lindjes, si mjet identifikimi pėr zgjedhėsit, mbetėn njė ēėshtje e debatuar. Pėrpjekjet pėr tė zgjidhur situatėn ēuan nė miratimin e procedurave qė provuan qė tė ishin tė

rėnda pėr zyrat e Gjendjes Civile (ZGJC), komisionet e qendrave tė votimit (KQV) dhe

zgjedhėsit.

- Dispozita tė veēanta pėr identifikimin e emigrantėve si nė listat e zgjedhėsve, ashtu edhe nė ditėn e zgjedhjeve ishin diskriminuese, lejonin vend pėr abuzime dhe mund tė kenė ēuar nė

mohimin e sė drejtės sė votės pėr zgjedhėsit.

- Ngritja e vonė dhe disa herė e paplotė e administratės zgjedhore, pėrfshirė dy anėtarėt e rinj tė KQZ-sė, ndikoi negativisht mbi procesin, veēanėrisht nė mungesė tė mekanizmave alternativė pėr plotėsimin e vendeve bosh, nė rast se partitė nuk ushtrojnė tė drejtėn e tyre pėr tė propozuar anėtarė pėr komisionet e nivelit tė dytė dhe tė tretė.

- Mundėsia pėr rirenditje tė kandidatėve pėr kėshilltarė pas votimit kufizon transparencėn.

- Nė pak raste, kandidatėt qė u pėrpoqėn tė regjistrohen si tė pavarur, u duk tė kenė hasur pengesa tė pajustifikuara.

Pėrfundime pėr ditėn e zgjedhjeve

- Pėrgjithesisht, vėzhguesit e MNVZ-sė e karakterizuan procesin e votimit si ‘keq’ apo ‘shumė keq’ nė 10 pėr qind tė Qendrave tė Votimit

(QV) tė vizituara. Ankime zyrtare u paraqitėn nė 6 pėr qind tė QV-ve tė vizituara. Nė njė pėrqindje domethėnėse prej 13 pėr qind tė QV-ve tė vizituara, regjistri i posaēėm pėr certifikatat e lindjes nuk ishte dėrguar. Kjo u duk tė ishte kryesisht pėr shkak tė pasigurisė se kush ishte pėrgjegjės pėr t’i dėrguar. Nė disa QV, kjo pengoi procesin e votimit. Aty ku kishte kopje tė regjistrit tė posaēėm, nė disa raste nuk pėrdorej; pėr shembull nė Njėsinė Bashkiake 7 nė Tiranė, Kamėz, Gjirokastėr, Berat dhe Poliēan. Nė 20 pėr qind tė QV-ve tė vėzhguara, certifikatat e lindjes

nuk u kontrolluan me regjistrin e posaēėm dhe nė 29 pėr qind, ato nuk u mbajtėn nga KQV-ja.

- Pjesa mė e madhe e ZGJC-ve tė vizituara menjėherė para dhe gjatė ditės sė zgjedhjeve ishin hapur dhe nė 49 pėr qind tė tyre, njė numėr i madh shtetasish ishin duke pritur pėr tė marrė certifikatė lindjeje. Vėzhguesit e MNVZ-sė vėrejtėn mungesė njėtrajtshmėrie nė lidhje me orarin e punės sė

ZGJC-ve nė ditėn e zgjedhjeve. Partitė politike pretenduan abuzim me certifikatat nė disa NJQV. Nė 34 pėr qind tė QV-ve tė vėzhguara, zgjedhėsit u kthyen mbrapsht, pėr shkak se emrat e tyre nuk

ishin nė listat e zgjedhėsve. Megjithatė, numri i njerėzve tė prekur nga kjo ishte i vogėl nė pothuajse tė gjitha rastet.

- Njerėzit e shėnuar si emigrantė nė listat e zgjedhėsve nuk hasėn probleme tė pajustifikuara nė votim.

- Boja e dukshme, e pėrdorur pėr tė shenjuar votuesit ishte nė qendėr tė polemikave, ku kishte pretendime se ajo mund tė fshihej lehtė. Nė 20 pėr qind tė QV-ve tė vizituara, zgjedhėsit u kontrolluan rrallė ose asnjėherė pėr gjurmė tė bojės, dhe nė 11 pėr qind , boja u aplikua rrallė ose asnjėherė.

- Pjesa mė e madhe e QV-ve ku u vėzhgua hapja e votimit, disa herė u hapėn me vonesa tė konsiderueshme; kjo u duk se erdhi pėr shkak tė mbėrritjes me vonesė apo tė paplotė tė materialeve zgjedhore apo emėrimit me vonesė tė anėtarėve tė KQV-ve, disa prej tė cilėve nuk u emėruan deri nė mbrėmjen pararendėse. Rreth 75 QV nuk u hapėn fare.

- Nė Njėsinė Bashkiake 1 nė Tiranė, kryetari ndryshoi numrin e QV-ve pas afatit ligjor; si rrjedhojė, KQV-tė morėn listat e gabuara tė zgjedhėsve dhe sasinė e gabuar tė fletėve tė votimit.

- Vėzhguesit raportuan tension apo rrėmujė nė 7 pėr qind tė QV-ve tė vizituara, si dhe raste tė izoluara dhune. Persona tė paautorizuar ndėrhynė nė proces nė 4 pėr qind tė QV-ve tė vizituara. Nė 4 pėr qind, persona po ndikonin ose po pėrpiqeshin tė ndikonin mbi zgjedhėsit.

- Raste tė trysnisė mbi zgjedhėsit u raportuan nga njė numėr i kufizuar NJQV-shė; pėr shembull Bushat dhe Gruemirė. Nė njė QV nė Bushat, katėr anėtarė tė KQV-sė nga partitė e shumicės u larguan dhe nuk u zėvendėsuan, pasi mbėshtetėsit e Partisė Demokristiane ‘kėrkuan’ tė drejtėn pėr t’i zėvendėsuar.

- Votimi nė grup u vėzhgua nė njė pėrqindje tė lartė prej 31 pėr qind tė QV-ve. U raportuan gjithashtu, raste tė izoluara tė votimit pėr tė tjerė apo atij tė shumėfishtė. Mė tej, vėzhguesit vėrejtėn shkelje tė tjera, tė izoluara, por serioze. Nė njė QV nė Poshnjė, njė anėtar i KQV-sė po nėnshkruante nė listėn e zgjedhėsve, kur aty nuk kishte asnjė zgjedhės.

- Nė Tiranė, ngjyrat e ngjashme tė disa fletėve tė votimit ēuan nė pėshtjellim dhe mund tė kenė ēuar

nė njė numėr tė konsiderueshėm fletėsh votimi tė hedhura nė kutinė e gabuar tė votimit dhe, pėr

rrjedhojė, tė bėra tė pavlefshme.

- Vėzhguesit e partive apo kandidatėve ishin tė pranishėm nė 75 pėr qind tė QV-ve tė vizituara; vėzhguesit vendas, jopartiakė, kryesisht nga ‘Koalicioni i OJF-ve Vendase’ u identifikuan nė 33 pėr qind tė QV-ve. Vėzhguesit i pėrshkruan shumė mjedise tė QV-ve si tepėr tė vogla e tė papėrshtatshme.

Flet eurodeputetja gjermane qė vėzhgoi procesin zgjedhor nė Shqipėri

Pack: Nuk mund tė ketė zgjedhje tė pėrgjithshme

“Nuk do tė kemi zgjedhje tė parakohshme, sepse bashkėsia ndėrkombėtare nuk do ta lejojė njė gjė tė tillė. Nė kushte tė tilla si kėto aktuale, nuk mund tė zhvillohen mė zgjedhje. Duhet tė pėrmbushen tė gjitha kriteret e nevojshme”

Nė njė intervistė ekskluzive me DW-shqip, eurodeputetja gjermane, Doris Pack, e cila sapo u kthye nga Shqipėria, tregon se bashkėsia ndėrkombėtare nuk ėshtė ende e kėnaqur me procesin zgjedhor dhe se zgjedhjet lokale ishin njė shans i humbur pėr Shqipėrinė, qė t“i dėshmonte Evropės se ėshtė nė gjendje t“i pėrmbushė kriteret e duhura pėr tė zhvilluar zgjedhje demokratike.

Sapo u larguat nga Tirana. Jeni e kėnaqur me zhvillimin e zgjedhjeve nė Shqipėri?

Po, nė fakt ato u zhvilluan si gjithmonė jo krejtėsisht pa gabime. Por, kėtė radhė, pėr herė tė parė lista e votuesve nuk ishte nė qendėr tė kritikės. Vetė zgjedhjet u zhvilluan pak a shumė nė mėnyrė tė rregullt, por problematike ishin javėt e muajt para kėtyre zgjedhjeve dhe mendoj se tani tė gjithė e kuptuan mesazhin se nuk mund tė ketė zgjedhje, pa pasur njė letėrnjoftim apo pasaportė. Gjithashtu, duhet ta kenė kuptuar se ekziston njė regjistėr, ku janė shėnuar tė gjithė emrat. Pa i kuptuar kėto, ēdo zgjedhje qė do tė zhvillohet nė tė ardhmen, do tė ketė tė njėjtat probleme si nė tė kaluarėn nė Shqipėri. Pra, mendoj se tani humbėn sėrish njė shans tė madh, duke mos e pasur kėtė regjistėr. Por, qeveria ka deklaruar se do ta ndryshojė kėtė gjė.

OSBE/ODIHR u shprehėn gjithashtu si ju, se Shqipėria humbi sėrish njė shans me kėto zgjedhje. A ėshtė vėrtet i humbur ky shans? Fundja procesi zgjedhor ishte relativisht i qetė dhe demokratik.

Ėshtė njė shans i humbur, sepse politikanėt nuk e mbajtėn fjalėn e dhėnė prej vitesh. Qeveria e kaluar ishte 8 vite nė pushtet dhe nuk ia doli mbanė qė t“i pajiste tė gjithė qytetarėt me letėrnjoftime dhe tė hartonte njė regjistėr me emrat e banorėve. Pa kėto nuk mund tė zhvillohen dot zgjedhje. Prandaj, Shqipėria ka pasur gjithmonė probeme me pasaporta apo certifikata lindjesh, tė falsifikuara. Pėr kėtė e kanė fajin tė gjitha palėt, si qeveria aktuale, ashtu edhe ajo e kaluar.

A mendoni se situata do tė ndryshojė, nė rast se opozita i fiton zgjedhjet?

Kėto zgjedhje nuk ishin kombėtare, por lokale. Njerėzit votuan pėr kryebashkiakun e kryetarėt e zonave tė tyre, pra, pėr njerėzit qė kryejnė punėn e tyre. Por, jam e sigurt se tani qė nė Tiranė u rizgjodh kryetari i opozitės, Edi Rama, opozita do tė pėrpiqet tė zhvillojė sa mė parė zgjedhje kombėtare. Por mendoj se tė gjithė ata qė mendojnė me kujdes dhe pėrgjegjėsi, duhet ta dinė se nė Shqipėri nuk mund tė zhvillohen dot mė zgjedhje pa u pėrmbushur kriteret qė pėrmenda. Por, sidoqoftė, opozita do tė pėrpiqet tė zhvillojė zgjedhje tė reja, duke marrė si pretekst faktin se nuk arrijnė nė njė konsensus tė pėrbashkėt pėr presidentin, sepse mandati i Alfred Moisiut mbaron sė shpejti dhe deri nė fund tė korrikut duhet tė zgjidhet njė president i ri. Pra, opozita nuk do tė bjerė dakord me qeverinė, sepse vetėm kėshtu duhet tė shpėrbėhet parlamenti. Mė pas, duhet tė zgjidhet njė parlament i ri dhe kėshtu do tė pėrballemi sėrish me tė njėjtėn situatė si tani.

Nė rast se do tė zhvillohen zgjedhje tė parakohshme, mendoni se situata nė Shqipėri do tė eskalonte sėrish?

Nuk do tė kemi zgjedhje tė parakohshme, sepse bashkėsia ndėrkombėtare nuk do ta lejojė njė gjė tė tillė. Nė kushte tė tilla si kėto aktuale, nuk mund tė zhvillohen mė zgjedhje. Duhet tė pėrmbushen tė gjitha kriteret e nevojshme. Por kėto kritere nuk pėrmbushen dot brenda 3 muajsh. Nevojitet tė paktėn 1 vit apo 1 vit e gjysmė dhe opozita duhet t“ia japė qeverisė kėtė kohė, sepse opozita kishte 8 vite kohė pėr t“i pėrbushur kėto kritere. Prandaj, do tė ishte mirė sikur opozita tė tregohet e matur dhe t“ia lėrė qeverisė aktuale kėtė detyrė. Zgjedhjet e ardhshme do tė vijnė.

Komisioneri pėr Zgjerimin, Oli Rehn, komenton zgjedhjet nė Shqipėri

Rehn: Partitė tė krijojnė njė klimė besimi

Komisioneri pėr Zgjerimin pranė Komisionit Evropian, Oli Rehn, pėrmes njė deklarate ka theksuar nevojėn e bashkėpunimit mė tė mirė mes partive, qė nė zgjedhjet e ardhshme tė mos shfaqet asnjė problem.

Krisztina Nagy, zėdhėnėse e Olli Rehn-it, Komisioner pėr Zgjerimin, ka theksuar se duhet pėrmirėsuar puna pėr reformėn zgjedhore dhe pėr tė gjitha sfidat, me tė cilat po pėrballet vendi ynė. “U vura nė dijeni tė vlerėsimeve paraprake tė Misionit tė Vėzhgimit tė Zgjedhjeve tė OSBE/ODIHR-it pėr zgjedhjet vendore tė mbajtura dje, nė Shqipėri. Nė kėtė vlerėsim, vėrehet se procesi zgjedhor ishte pėrgjithėsisht kompetitiv, por shėnoi edhe njė numėr mangėsish.

Respektimi i parimeve demokratike ėshtė njė angazhim thelbėsor nė kuadrin e Marrėveshjes sė Stabilizim-Asocimit, tė cilėn Shqipėria e ka nėnshkruar nė qershorin e vitit tė kaluar”, - thuhet nė deklaratėn e lėshuar vetėm pak kohė pas publikimit tė raportit tė OSBE/ODIHR-it nė Tiranė pėr vėzhgimin e zgjedhjeve.

“Mangėsitė nė pėrgatitjen dhe mbajtjen e kėtyre zgjedhjeve reflektojnė nevojėn pėr njė bashkėpunim mė tė mirė ndėrmjet partive pėr tė pėrmbushur angazhimet ndėrkombėtare tė Shqipėrisė.

Udhėheqėsit politikė tė Shqipėrisė duhet tashmė tė pėrmirėsojnė punėn e pėrbashkėt pėr reformėn zgjedhore, si edhe pėr sfidat e shumta tė reformave, me tė cilat pėrballet Shqipėria nė procesin e integrimit nė Bashkimin Evropian”, - pėrfundon deklarata.

KOMENTE

Heshtja e ekspertėve

Mehmet Kraja

Ekipi i Unitetit, siē quhet pjesa e ekipit negociator pėr statusin e Kosovės, qė pėrbėhet nga liderėt institucionalė dhe partiakė, pas shpalljes sė dokumentit tė Ahtisaarit, ka marrė pėrsipėr pothuajse gjithė barrėn e komunikimit me opinionin, pėrfshirė shpjegimet, arsyetimet, propagandėn, pra, ēdo gjė. Nga njėra anė, njė pėrgjegjėsi e kėtillė ėshtė njė gjė e mirė, sepse, ndoshta pėr herė tė parė te ne, liderėt tanė, politikė, qė zakonisht jemi mėsuar t’i shohim si tė paqėndrueshėm dhe tė lėndueshėm nė komunikim, i dalin pėrballė elektoratit dhe popullit tė vet dhe i thonė atė qė mendojnė se duhet t’i thuhet. Por, nga ana tjetėr, ky mbulim i plotė i hapėsirės mediale nga liderėt, ka bėrė qė njė pjesė tjetėr e ekipit negociator, ku bėjnė pjesė tė ashtuquajturit ekspertė tė fushave tė ndryshme, tė tėrhiqet me njė anė dhe tė bėjė sikur asgjė nuk po ndodh. Pėr pasojė, paraqitjet e tyre, publike janė shumė tė rralla, pėr tė mos thėnė se mungojnė fare, nė njė kohė qė dokumenti i Ahtisaarit i ka mungesat mė tė mėdha pikėrisht nė ato pjesė, kapituj e anekse, ku ka qenė i domosdoshėm angazhimi i tyre. Po tė bėhej njė ndarje logjike e punėve, liderėt politikė do tė duhej tė merrnin pėrsipėr shpjegimet pėr pjesėn politike tė dokumentit, kurse mė tej, anekset pėr dispozitat kushtetuese, pėr tė drejtat e komuniteteve, pėr decentralizimin, pėr sistemin gjyqėsor, pėr trashėgiminė kulturore dhe fetare, pėr borxhin ndėrkombėtar, pėr pronat dhe arkivin, pėr sigurinė etj., do tė duhej t’i shpjegonin dhe arsyetonin ekspertėt e fushave pėrkatėse, tė cilėt kanė qenė tė pėrfshirė nė kėtė proces. Ē’ėshtė e vėrteta, i ashtuquajturi Ekip i Unitetit ka pėrgjegjėsinė kryesore pėr mėnyrėn si janė formuar dhe si kanė funksionuar kėto grupe ekspertėsh, sepse ai ka pasur prerogativa tė plota, por ajo qė tani duket si fshehje e ekspertėve pas politikės, lė shije shumė tė keqe. Nėse ata vėrtet janė ekspertė dhe, nėse nė procesin e negociatave kanė bėrė vėrtet punė ekspertėsh, as ekipi i unitetit nuk ka pasur nevojė t’i fshehė dhe t’iu krijojė alibi politike, por as atyre vetė nuk iu ėshtė dashur ta luajnė rolin e strucit.

Ta marrim si shembull trashėgiminė kulturore. Pėrveē udhėheqėsit tė kėtij grupi, qė herėpashere ėshtė paraqitur publikisht, kryesisht me shpjegime politike (sepse edhe vetė ėshtė i kėsaj provenience), asnjėherė nuk mė ka rėnė rasti tė lexoj, tė shoh apo tė dėgjoj ndonjė pjesėtar tė kėtij grupi, as gjatė procesit dhe as tani, nė pėrfundim tė tij. Madje, opinioni kulturor i Kosovės nuk e di kush janė kėta njerėz, nėse janė bėrė emrat e tyre publikė ose jo. Po edhe sikur tė jenė bėrė publikė, pėrse tani fshihen dhe nuk bėhen tė gjallė? Ku janė ata? Pėrse ndonjėri prej tyre nuk del tė thotė se ne, ekspertėt e trashėgimisė kulturore, pėr ēėshtjen e zonave tė sigurisė, ta zėmė, kemi pasur kėtė dhe kėtė qėndrim, tė cilin e kemi mbrojtur me kėto dhe kėto argumente...? Ose, qė ėshtė e zakonshme nė punėn e ekspertėve, tė thonė se unė, si ekspert i kėsaj fushe, nuk kam qenė dakord pėr kaq zona, apo pėr njė shtrirje tė tillė tė tyre, sepse koncepti bashkėkohor i mbrojtjes sė trashėgimisė kulturore dhe dija ime pėr tė, sikundėr edhe integriteti im, profesional, nuk mė lejon tė pranoj pa kundėrshtim publik njė qasje tė kėtillė joprofesionale ndaj kėsaj problematike. Tė thotė, pastaj, se ky politizim i skajshėm i trashėgimisė kulturore qėndron nė kolizion me praktikat e sotme tė mbrojtjes sė saj nė botėn e civilizuar. Ose tė dalė nė anėn tjetėr, dhe tė thotė, qartė dhe pa ekuivoke, se e ka mbėshtetur dhe e mbėshtet konceptin e zonave tė sigurisė dhe se pėr formimin dhe funksionimin e tyre sjell kėto argumente: njė, dy, tre... Ku janė, tani, kėta ekspertė qė, bie fjala, nuk janė nė gjendje ta thonė asnjė fjalė pėr atė qė deklaruan publikisht pėrfaqėsuesit e Kishės Katolike tė Kosovės? E kanė ditur ata, ta zėmė, se nė njė komunė tė ardhshme me shumicė serbe, gjendet kjo apo ajo kishė katolike, tė cilėn serbėt e identifikojnė si shqiptare dhe se nė tė shkuarėn e kanė rrėnuar “nė mėnyrė institucionale”, kurse nė tė ardhmen mund t’ia zhdukin gjurmėt “nė mėnyrė popullore”? Ose, si mund tė kalojė pa njė shpjegim adeguat pėrfshirja e kompleksit memorial tė Isa Boletinit nė zonėn mbrojtėse tė kishės sė ish-ēipēinjve tė tij, serbė? Apo, barazimi qė bėhet ndėrmjet Institutit pėr Mbrojtjen e Monumenteve tė Kosovės nė Prishtinė me Institutin (paralel, serb) pėr Mbrojtjen e Monumenteve nė Leposaviē? Opinioni i Kosovės nuk mund tė injorohet deri nė atė shkallė, sa mos tė meritojė njė shpjegim.

Nėse ekziston njė i tillė, natyrisht...

PROTEKTORPAVARĖSI NĖ AHTISARISTAN

Milazim KRASNIQI

Drafti qė solli nė Prishtinė Marti Ahtisari vazhdon tė komentohet e tė vlerėsohet pothuajse nga tė gjithė dhe me tė njėjtin pasion, me tė cilin komentohen e vlerėsohen ndeshjet e futbollit. E veēanta e kėtyre debateve ėshtė se duket qė tė gjithė pjesėmarrėsit nė debate, nė tė vėrtetė kanė edhe tė drejtė: edhe ata qė janė nė favor tė kėtij draftdokumenti, si edhe ata qė janė kundėr tij. Por, tė gjithė kanė tė drejtė vetėm pjesėrisht. Kjo pėr shkak tė vetė dokumentit tė Marti Ahtisarti, i cili ėshtė i pjesėrishėm dhe ofron zgjidhje tė pjesėrishme. Prandaj, ata qė kėrkojnė anėn e tij, tė mirė, e gjejnė dhe ata qė kėrkojnė anėn e tij, tė dobėt, e gjejnė me lehtėsi.

A ėshtė kjo mjeshtria diplomatike e radhės e ndėrmjetėsuesit veteran nga Finlanda, apo ėshtė diēka mė shumė?

Kriza e Kosovės ėshtė sė paku njėzet e katėr vjet mė e vjetėr sesa mosha edhe ashtu mjaft e shtyrė e Marti Ahtisarit. Kjo krizė shqiptaro-serbe, gati njėshekullore, ka njohur ashpėrsime dhe zbutje, por kurrė nuk ėshtė shuar plotėsisht. Shqiptarėt dhe serbėt kanė aspirata tė kundėrta nė tė njėjtėn tokė. Serbėt qė nga tetori i vitit 1912, kur kanė hyrė nė Kosovė si agresorė, janė munduar ta zgjidhin nė mėnyrėn e tyre, tė preferuar, me vrasje masive, me dėbime tė dhunshme tė shqiptarėve, me kolonizime me sllavė dhe me spastrime etnike. Edhe pėrkundėr pasojave tė rėnda qė iu kanė shkaktuar shqiptarėve, ata nuk kanė pasur sukses ta ndryshojnė epilogun demografik qė ka rezervuar pėr kėtė vend nėna shqiptare (po t’i referohemi shqetėsimit tė vjetėr tė Vasa Ēubrilloviēit). Ndėrsa, shqiptarėt kanė organizuar kundėrpėrgjigjet e veta, tė herėpashershme me rebelime e madje edhe mė njė luftė tė armatosur, por nuk kanė arritur t’i mundin serbėt. Iu ėshtė dashur ndihma e komunitetit ndėrkombėtar. Rrjedhimisht, komuniteti ndėrkombėtar qė intervenoi nė vitin 1999-tė, tash tetė vjet, ėshtė ndėrmjetėsi dhe arbitri i kėtij konflikti tė pėrgjakshėm, i cili vetėm falė komunitetit ndėrkombėtar, mbahet i fashitur. Po tė ndodhte tėrheqja e prezencės ushtarake dhe politike nga Kosova, konflikti do tė riniste menjėherė dhe Kosova do tė shndėrrohej nė kasaphanė, duke e futur nė jostabilitet mbarė Ballkanin Perėndimor. Prandaj, zgjidhja e pjesėrishme qė ka skicuar Marti Ahtisari, nuk ėshtė njė “gjetje diplomatike”, por ėshtė vetėm mbarėshtrim i njė ekuacioni tė rėndė, sipas tė cilit duhet tė gjendet zgjidhja graduale pėr kėto tė njohura: Kosova nuk pranon nė asnjė mėnyrė qė tė mbahet e lidhur me Serbinė, Serbia nė asnjė mėnyrė nuk e pranon pavarėsinė e Kosovės dhe komuniteti ndėrkombėtar nė asnjė mėnyrė nuk dėshiron qė rajoni tė rikthehet nė gjendjen e luftėrave tė pėrgjakshme. Prej kėsaj rezulton se Kosova ėshtė e vendour qė tė ndahet definitivisht nga Serbia, por nuk ka qenė e aftė tė ēlirohet vetė dhe nė kėtė fazė, as nuk ėshtė e aftė tė funksionojė si shtet i pavarur e t’i integrojė paqėsisht serbėt, Serbia ėshtė e vendosur ta mbajė Kosovėn, por kjo ėshtė e pamundur kur ka njė qėndrim tė sedimentuar, armiqėsor ndaj shqiptarėve dhe as qė ka njė ofertė normale pėr ta. Pėr kėto shkaqe, Marti Ahtisari ka hartuar njė dokument qė ėshtė mė i vėshtirė pėr t’u zbatuar, sesa ngasja nė atė moshė tė tij e biēikletės mbi njė litar tė kacavarur. 

Por, nuk duhet lėnė anash nė tėrė kėtė kontekst edhe njė fakt: faturėn e rėndė qė po paguan Kosova me kėtė status tė ndėrlikuar e tė paraqartė e ka ngarkuar edhe paaftėsia e manifestuar nė kėto tetė vjet tė jetės nė liri pėr tė ngritur njė shoqėri tolerante, demokratike dhe efikase.

Korrupsioni nė qeveri, banditizmi politik, familjarizmi, zgjedhja sipas kritereve klanore, kanė krijuar njė administratė tė paaftė pėr tė bėrė shtet. Nga ana tjetėr, dhuna e shfrenuar e marsit 2004-tėr kundėr serbėve dhe objekteve tė tyre, fetare, e ka kthyer pozitėn e shqiptarėve nga viktima nė agresorė. Kjo nuk duhet tė fshihet, po duhet tė mbahet mend mirė, pėr tė mos u pėrsėritur mė kurrė. Fatkeqėsisht, harresa nė Kosovė di tė jetė “element patriotik”: nė foltoren e Kuvendit tė Kosovės mė 9 shkurt tė kėtij viti, njė anėtare e kabinetit qeveritar, tha se nuk ka pasur fare pėrndjekje tė serbėve e tė romėve. Ndėrsa, pėrndjekja dhe dhuna e marsit 2004-tėr, e cila ka ndodhur vėrtet, jo vetėm qė nuk i integroi serbėt e Kosovės, po, pėrkundrazi, e legjitimoi diversionin e tyre ndaj pavarėsisė sė Kosovės, si “vetėmbrojtje nga dhunuesit shqiptarė”.

Pra, pėr shkak tė barrės historike qė mbart nė vetvete konflikti serbo-shqiptar nė Kosovė dhe pėr shkak tė gabimeve fatale qė ka bėrė elita politike, shqiptare nė vitet 1999-2007-tė, po edhe shoqėria shqiptare, kemi njė faturė qė nuk ėshtė lehtė tė kapėrdihet, po tė shikohet nė tėrėsinė e saj. Kemi njė protektorpavarėsi, qė nuk ėshtė as protektorat tamam, por as pavarėsi tamam. Prezenca ndėrkombėtare quhet e lehtė, ndėrsa ėshtė vendimmmarrėse, kemi njė autonomi tė serbėve qė quhet decentralizim dhe kemi njė prezencė tė Serbisė nė Kosovė, e cila ėshtė faktike, por ėshtė e maskuar si “sponsorizim”. Me njė fjalė, kemi njė mishmash.

Kemi njė gjellė qė disave u shijon nga pak, ndėrsa disave u ngjall tė vjellat. Thjesht, duhet ta kuptojmė: kemi njė Ahtisaristan, si alternativė tė Dardanisė dhe “Strara Serbisė”, nė njėrėn anė dhe tė budallakive tona tė viteve tė fundit nė anėn tjetėr. Na pėlqeu, s’na pėlqeu, s’kemi nga t’ia mbajmė, veēse tė mėsohemi me shijen e saj.

Gabriel Partosh

 Rruga deri te statusi

I dėrguari i posaēėm i OKB-sė pėr statusin e Kosovės, Martti Ahtisaari, ka paraqitur tė premten propozimet e tij pėr tė ardhmen e Kosovės fillimisht nė Beograd e pastaj nė Prishtinė. Propozimet e zotit Ahtisari pėrbėjnė fazėn mė tė re tė procesit pėr tė pėrcaktuar se kush do ta qeverisė Kosovėn dhe statusin ligjor qė do tė ketė ajo.

Kriza e Kosovės shpėrtheu nė prill tė vitit 1987-tė, kur Sllobodan Millosheviēi, qė nė atė kohė po shfaqej si figura mė e rėndėsishme e politikės serbe, vizitoi Kosovėn. Gjatė vizitės, Millosheviēi doli haptazi nė mbrojtje tė pakicės serbe, e cila pretendonte se shqiptarėt nė shumicė kishin ndėrmarrė njė fushatė kundėr tyre. Zgjidhja e Millosheviēit ishte qė Kosova tė gėzonte autonominė nė kuadėr tė federatės jugosllave vetėm nė letėr. Millosheviēi vazhdoi ta realizonte synimin e tij nė vitet 1989-`90-tė.

Shqiptarėt u kundėrpėrgjigjėn, duke shpallur pavarėsinė nė vitin 1990-tė, por kjo pavarėsi asnjėherė nuk u njoh nga komuniteti ndėrkombėtar. Fushata e tyre e mosbindjes, rezistencės paqėsore ndaj regjimit tė Beogradit, e nisur atėherė, filloi tė mos funksiononte nė gjysmėn e dytė tė viteve '90-tė, kohė kur grupime tė vogla tė shqiptarėve dolėn nė skenė pėr tė nisur luftė tė armatosur pėr pavarėsi. Nė vitin 1998-tė, vrasja brutale e familjes sė njėrit prej komandantėve guerilas, Adem Jashari, provokoi nisjen e kryengritjes sė armatosur nėn drejtimin e Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės. Beogradi u hakmorr, duke pėrdorur forcė masive. Kjo i detyroi mijėra shqiptarė tė Kosovės qė tė braktisnin shtėpitė e tyre. Me qėllimin e shpallur haptazi tė ndalimit tė katastrofės humanitare, NATO-ja nisi atėherė fushatėn e sulmeve ajrore kundėr Federatės Jugosllave tė Serbisė e Malit tė Zi tė asaj kohe. Fushata nisi nė mars tė vitit 1999-tė dhe zgjati 11 javė. Si rezultat i saj, forcat serbe u tėrhoqėn nga Kosova dhe sundimi serb u zėvendėsua nga njė administratė e pėrkohshme e OKB-sė, e njohur si UNMIK. Gjatė luftės, drejtuesit e NATO-s thanė se aleanca nuk po vepronte si forcė ajrore e UĒK-sė pėr tė arritur pavarėsinė e Kosovės. Dhe rezoluta 1244 e OKB-sė, e cila i dha fund konfliktit, e la Kosovėn pjesė tė Serbisė.

Gjatė viteve tė para tė administrimit tė Kosovės, detyra kryesore e UNMIK-ut ishte rindėrtimi, rikthimi i refugjatėve dhe ngritja e institucioneve tė pėrkohshme tė vetėqeverisjes nė Kosovė, pas zgjedhjeve tė para tė pėrgjithshme nė vitin 2001. Nė kontrast, u la mėnjanė ēėshtja e statusit afatgjatė tė Kosovės.

Standardet para statusit

Kur shqiptarėt, qė pėrbėjnė 90 pėr qind tė popullsisė 2 milionėshe tė Kosovės, filluan tė tregojnė padurim pėr moszgjidhjen e kėrkesės sė tyre pėr pavarėsi, UNMIK-u u pėrgjigj me parrullėn 'Standardet para statusit'. E thėnė ndryshe, Kosova duhet tė plotėsonte disa standarde nė qeverisje, nė mbrojtjen e pakicave dhe zbatimin e ligjit para se tė shqyrtohej ēėshtja e statusit. Por fuqitė kryesore tė NATO-s, trupat e tė cilave pėrbėjnė shumicėn e kontigjentit tė paqeruajtėsve, filluan tė bėhen gjithmonė e mė tė ndėrgjegjshme sesa mė gjatė tė qėndronte nė Kosovė administrata e OKB-sė, aq mė shumė prania ushtarake dhe civile ndėrkombėtare atje do tė konsiderohej nga shqiptarėt si formė pushtimi.

Hapat e para drejt pėrcaktimit tė njė afati pėr pėrcaktimin e statusit tė Kosovės, u ndėrmorėn nė vitin 2003, kur zyrtarė tė lartė tė Departamentit amerikan tė Shtetit njoftuan se OKB-ja do tė vlerėsonte, nėse Kosova i kishte pėrmbushur standardet e kėrkuara pėr tė nisur bisedimet prė statusin afatgjatė nė mes tė vitit 2005-sė. Fakti qė kjo ēėshtje duhej shqyrtuar me urgjencė, u demonstrua pak muaj mė vonė, nė mars tė vitit 2004-tėr, kur Kosova pėrjetoi dhunėn me tė madhe ndėretnike qė nga lufta.Trazirat i dhanė fund periudhės sė luhatjes sė komunitetit ndėrkombėtar nė ēėshtjen e Kosovės.

Por OKB-ja dhe Grupi i Kontaktit, qė ka drejtuar pėrpjekjet diplomatike pėr Kosovėn, nuk deshėn tė shiheshin se po fillonin tė vepronin pas trazirave, kėshtu qė vetėm nė vjeshtė tė 2005-sės, pak mė vonė nga koha e pėrcaktuar, diplomati norvegjez, Kai Eide, hartoi njė raport pėr pėrparimin e arritur nė Kosovė dhe menjėherė pas kėsaj, OKB-ja i hapi dritėn jeshile fillimit tė procesit pėr pėrcaktimin e statusit. Ish-presidenti finlandez, Martti Ahtisaari, u emėrua i dėrguari i posaēėm pėr Kosovėn nė fund tė vitit 2005-sė - detyra e tij ishte tė mbikėqyrte bisedimet mes pėrfaqėsuesve shqiptarė. Parimet e Grupit tė Kontaktit pėr bisedimet e kufizonin hapėsirėn e tij pėr tė vepruar. Sipas tyre, Kosova nuk duhej tė kthehej nė statusin e saj tė parandėrhyrjes sė NATO-s: me fjalė tė tjera, kjo pėrjashtonte ēdo formė tė autonomisė reale apo nominale, qė Kosova nuk duhej tė ndahej dhe qė ajo nuk duhej tė lejohej tė bashkohej me ndonjė vend tjetėr.

Negociatat

Gjatė vitit tė kaluar u zhvilluan nė Vjenė 15 raunde bisedimesh -njėri nga tė cilėt mes zyrtarėve mė tė lartė tė tė dy palėve. Pjesa mė e madhe e tyre u kryesua nga zėvendėsi i zotit Ahtisari, diplomati austriak, Albert Rohan. Ēėshtjet qė u diskutuan gjatė kėtyre bisedimeve dhe takimeve tė tjera ishin pothuajse tė gjitha sekondare-si decentralizimi, mbrojtja e trashėgimisė kulturore dhe fetare e serbėve, si dhe ēėshtje ekonomike. Pėrparimi i arritur ka qenė shumė i kufizuar dhe nė asnjėrėn prej kėtyre ēėshtjeve nuk ėshtė arritur marrėveshje -- pėr tė mos e pėrmendur ēėshtjen e statusit. Ndėrsa shqiptarėt kėmbėngulin se nuk do tė pranojnė asgjė tjetėr veē pavarėsisė, Serbia ka sinjalizuar se nuk do tė heqė dorė nga Kosova, duke miratuar njė Kushtetutė tė re nė fund tė vitit tė shkuar, ku Kosova pėrkufizohet si pjesė integrale e Serbisė. Nė muajin shtator, zoti Ahtisaari arriti nė pėrfundimin se nuk ishte realiste tė pritej qė palėt do tė arrinin ndonjė marrėveshje po tė mbahej parasysh se hendeku nė qėndrimin mes palėve ishte shumė i madh - dhe ndoshta as qė ishte menduar ndonjėherė se do tė arrihej ndonjė marrėveshje dhe se kishte ardhur koha qė ai vetė tė dilte me propozime. Sipas afatit tė pėrcaktuar nga Grupi i Kontaktit, propozimet e tij duhet tė ishin paraqitur dhe debatuar nė Kėshillin e Sigurimit para fundit tė vitit 2006-tė. Por, referendumi serb pėr kushtetutėn dhe zgjedhjet qė e pasuan atė nė fund tė vitit, bėnė qė afati i paraqitjes sė propozimeve tė shtyhej. Zoti Ahtisaari thotė se propozimi i tij pėr statusin pėrqendrohet fuqimisht nė mbrojtjen e tė drejtave tė minoriteteve, nė veēanti tė serbėve tė Kosovės. Nė tė po ashtu parashikohet njė prani e fuqishme, ndėrkombėtare, civile dhe ushtarake nė kuadėr tė njė pėrfshirje mė tė gjerė, ndėrkombėtare nė Kosovė. Tani pritet tė nisė njė kapitull i ri me debate pėr tė ardhmen e Kosovės.

EKONOMIA

Plani pėr decentralizimin, i hartuar nga qeveria, do tė vijojė me rrugėt, transportin publik, pronat, arsimin, shėndetėsinė, etj

Decentralizimi, 2007-ta, tė gjithė ujėsjellėsat nė varėsi tė bashkive dhe komunave

Investimet nė projektbuxhetin 2007, pėr pushtetin vendor, nė funksion tė arsimit dhe shėndetėsisė janė parashikuar nė formėn e granteve konkurruese. Kjo gjė do tė bėhet me qėllim qė tė sigurohet financimi i objekteve tė plota dhe me efektivitet

Procesi i decentralizimit tė pushtetit do tė vazhdojė tė thellohet edhe pėrgjatė vitit 2006, sipas planit tė hartuar nga qeveria pėr shtimin e kompetencave tė pushtetit vendor. Nė kompetencat tė cilat janė nė proces tė kalimit nga pushteti qendror nė atė vendor janė njė sėrė funksionesh si, furnizimi me ujė tė pijshėm, ndėrtimi, rehabilitimi dhe mirėmbajtja e rrugėve me karakter vendor, transporti publik, planifikimi urban, policia bashkiake e komunale, transferimi i pronave te njėsitė e qeverisjes vendore nė disa sektorė, si arsimi, kultura, pyjet dhe kullotat vendore, ujėsjellėsit etj. Pėrsa i pėrket furnizimit me ujė tė pijshėm dhe kanalizimeve, ky proces ka filluar nė vitin qė kaloi dhe ėshtė realizuar nė njė sėrė ujėsjellėsash. Pritet qė gjatė vitit 2007, ky proces tė vazhdojė, duke bėrė qė furnizimi me ujė tė pijshėm tė kalojė nė kompetencė tė bashkive dhe komunave. Ky proces ėshtė duke kaluar nė analizė rast pas rasti, duke synuar zgjidhjen nė pėrputhje me veēantitė dhe rrethanat e ēdo njėsie vendore. Gjithashtu, edhe planifikimi urban si dhe manaxhimi i tokės urbane ėshtė njė proces, i cili ėshtė miratuar me ligj qė nė vitin 2003. Pėr kėtė qėllim janė organizuar kėshillat e rregullimit tė territorit nė pjesėn mė tė madhe tė bashkive, nė rreth 55 bashki dhe nė mbi 35 komuna, ndėrsa njėsitė e tjera e kanė deleguar kėtė funksion sipas ligjit nė kėshillat e qarqeve ose nė bashki tė afėrta. Po kėshtu, pjesė e procesit tė decentralizimit ėshtė edhe transferimi i pronave nė njėsitė e qeverisjes vendore. Ky proces ėshtė ende nė vazhdim dhe ėshtė parashikuar tė pėrfundojė kėtė vit. Deri tani janė miratuar listat e inventarėve tė pronave tė paluajtshme shtetėrore qė ndodhen brenda juridiksionit territorial pėr 130 bashki dhe komuna. Sipas tė dhėnave, kanė pėrfunduar dhe janė nė proces miratimi nga kėshillat e njėsive vendore, listat e inventarėve pėr 40 bashki dhe komuna. Pėrveē kėsaj, janė pėrfunduar miratimet e listave tė inventarit nga kėshillat e njėsive vendore dhe pritet miratimi nga Kėshilli i Ministrave pėr 25 bashki dhe komuna.

Transferimi i kompetencave nė fushėn e arsimit paraunivesritar dhe shėrbimit shėndetėsor nė funksion tė bashkive dhe komunave ka filluar pėrgjatė vitit qė kaloi dhe pėr kėta sektorė, investimet nė projektbuxhetin 2007 janė parashikuar nė formėn e granteve konkurruese, me qėllim qė tė sigurohet financimi i objekteve tė plota dhe me efektivitet.

Shitja e apartamenteve qė nga 1996-ta ėshtė rritur me rreth 50%, ndėrsa pėr 2006-ėn, vetėm 6%

Shitja e apartamenteve bie me 50%

Shtitja e apartamenteve tė banimit gjatė pjesės sė parė tė kėtij viti, krahasuar me vitin e shkuar ka pėsuar njė rėnie mjaft tė madhe. Tė dhėna nga Banka e Shqipėrisė bėjnė tė ditur se, pėr vitin e shkuar kemi patur njė rritje tė shitjeve, krahasuar me vitin paraardhės, nė masėn e rreth dyzet e tetė pėrqindėve, ndėrsa vitin e tashėm shitjet kanė pėsuar njė rritje qė nuk ėshtė as gjashtė pėr qind krahasuar me vjet. Nga viti 1996, shitja e apartamenteve ėshtė rritur thuajse ēdo vit, me rreth pesėdhjetė pėr qind dhe vetėm nė vitrin e tashėm ka njė stopim tė shitjes sė apartamenteve. Specialistė tė Drejtorisė sė Makroekonomisė nė Ministrinė e Financave thanė pėr gazetėn “Tema” se, ndalja nė vend e shitjes sė apartamenteve ka ndodhur pėr njė numėr mjaft tė madh arsyesh. Ndėr tė parat ėshtė se, ēmimi i tyre   ėshtė rritur me rreth tridhjetė deri nė dyzet pėr qind. Numri i ndėrtimeve ka pėsuar njė ulje tė lehtė, pėr shkak tė masave dhe kontrolleve mė tė mėdha qė administrata shtetėrore ėshtė duke ushtruar mbi tė gjithė biznesin nė vend, e pėr pasojė edhe mbi ndėrtimet. Duhet thėnė se rreth dhjetė pėr qind e ndėrtimeve nė Tiranė janė shtesa katesh dhe kapin afėrsisht njė vlerė prej rreth treqind milionė dollarėsh, ēka ka bėrė qė biznesi i ndėrtimit tė mendojė se do ta ketė tė vėshtirė si mė parė. Po ashtu, edhe qytetarėt janė duke pritur pėr njė liberalizim tė ēmimeve nisur nga tė dhėnat se mund tė liberalizohet tregu i dhėnies sė lejeve tė ndėrtimit, gjė qė deri mė tani ka qenė monopol dhe ka komanduar nė njė farė mase edhe ēmimet. Nė tė vertėtė, Banka e Shqipėrisė shprehu shqetėsim para disa ditėsh, nė lidhje me ndėrtimet, duke thėnė se ato janė njė llioj rreziku pėr ekonominė kombėtare, pėr shkak tė ēmimeve tė mėdha qė ofrojnė dhe sasisė sė madhe tė parave qė  bllokojnė. Specialistė tė Ministrisė sė Financave bėjnė po ashtu me dije se, fakti qė shitja e banesave nuk mund tė dėshmojė pėr rėnie tė fuqisė blerėse,  pasi siē u tha edhe mė lart mė shumė kemi tė bėjmė   me ndryshim tė klimės sė kėtij sektori, ėshtė nė pritje tė mjaft ndryshimeve, tė cilat deri mė tani nuk kanė ardhur. Nė tė vėrtetė, lejet e ndėrtimit nė Tiranė, ku edhe kryhet volumi mė i madh i ndėrtimit nė tė gjithė vendin vazhdojnė tė jenė nė nivele tė ulėta. Mund tė thuhet se, nė bazė tė statistikave kemi edhe njė rėnie tė numrit tė lejeve tė ndėrtimit, tė dhėna nė kėtė periudhė. Qeveria ka premtuar se do tė liberalizojė dhėnien e lejeve, por ka vendosur qė mė parė tė ketė studime pjesore tė sakta dhe kjo kėrkon kohė. Aktualisht, njė metėr katror nė Tiranė kushton nga pesėqind euro nė periferinė mė largėt, nė njė mijė e pesėqind euro nė qendėr.

 BB, projekt investimi pėr pastrimin e porteve nga nafta

Pastrimi i tė gjitha porteve tė vendit nga ndotjet e shkaktuara prej naftės kėrkon njė investim prej rreth tetėqind mijė eurosh. Tė dhėna nga Banka Botėrore, e cila ka pėrpiluar njė projekt mbi kėtė problem,   tregojnė se eliminimi i plotė dhe ngritja e njė infrastrukure qė do tė mundėsonte mosndotjen e porteve nga nafta dhe produkte tė tjera karburantesh kėrkon njė vlerė financiare prej 0,8 milionė eurosh, e cila ėshtė gjetur dhe pritet tė pėrdoret nė bazė tė kėtij plani studimi. Tė dhėnat tregojnė se ėshtė bėrė e domosdoshme kjo gjė, kur dihet se portet tona nė asnjė rast nuk kanė ndjerė kujdes pėr mosndotje apo   pastrim nga ndotja. Kjo u vu re edhe pak ditė mė parė, kur nė portin e Vlorės pati rrjedhje tė naftės nga njė anije dhe nuk ekzistonte asnjė element infrastrukuror pėr ta ndaluar atė. Portet e vendit tonė ka vite qė ndoten nga karburantet dhe madje, nė mjaft ratse kjo gjė as nuk vihet re. Shumė anije tė huaja derdhin nė ujėrat tona mbetjet e naftės sė djegur nga motorėt e tyre, e cila ėshtė edhe mė e keqe se vetė nafta. Njė skenė e tillė u pa verėn e shkuar nė bregun e Jalės nė Himarė, kur njė anije derdhi kėtė mbetje tė naftės sė djegur dhe njollat mbuluan tė gjithė bregun nė varėsi tė dallgėve. Shqipėria, aktualisht, jo vetėm qė nuk i pastron dot ujėrat, por e ka tė pamundur tė mund tė parandalojė ndotjen, pasi nuk ekziston asnjė mjet infrastrukturor. Vlera prej rreth tetėqind mijė eurosh e paraqitur nga ky studim ėshtė vlerė mjaft modeste pėr buxhetin e shtetit dhe nuk duhet tė presė ende pėr t’u ēuar nė kėtė projekt.

KULTURA

1- “ Historinė e shkruajnė fitimtarėt”, por historia e shkruar  nga fitimtarė totalitaristė nuk ėshtė histori. Akoma nuk ka fjalė qė mund tė pėrcaktonte atė dhe nuk mund tė mos shtrohet pyetja: -Ēfarė  ėshtė ndrequr nė kėtė histori?....

2- Nuk mund tė mos tmerrohesh kur lexon se tekstet shkollore  tė historisė.  Ish komunistėt duan  tė ruajnė historinė siē e kanė shkruar, duan tė ruajnė mitet e krijuara prej tyre, duan ta mbajnė shoqėrinė shqiptare tė indoktrinuar; megjithėse ishin “ skllevėr” dhe bujkrobėr mendonin  se ishin mė tė lirėt dhe mė tė lumturit nė botė!

Intervista/ Bardhyl Belishova rrėfen pėr ata qė jetojnė nė parajsėn ose ferrin e historisė sė Njerėzimit

Gjeneralit nuk ka kush t' i shkruajė…

-“Historia e shkruar nga fitimtarė totalitaristė nuk ėshtė histori, sepse

njerėzit e shquar pėr mirė, apo pėr keq jetojnė nė pafundėsi nė parajsėn ose ferrin e historisė sė Njerėzimit”. Kjo do tė kujtohet nga njė bisedė me “gjeneralin” e elektronikės shqiptare, goditur nga sistemi tiranik i shpirtit, Bardhyl Belishovėn. Njeriun qė i pėrket gjithė atyre intelektualėve, tė cilėt vuajtėn dėnimin dhe persekucionin rekord, plot 26 vjet  privim lirie nė burg. Ai ndodhet aktualisht i braktisur dhe i semurė, tek ēasti i mbramė i perdes midis dy botėve: “Tė vdekurve tė gjallė dhe tė gjallėve tė vdekur”, duke lėnė amanetet e fundit pėr fėmijėt dhe vajzėn qė nuk i lindėn kurrė kėsaj jete dhe duke dėshmuar se cili ėshtė fati i  tė pėrndjekurve politikė mbas hapjes sė dosjeve”.

Intervista

-Si e shihni misionin kulturor e qytetar tė ēindoktrinimit; a po zbatohet ai sa duhet apo po bėhet njė propagandė  tendencioze dhe joprofesionale nė ripunimin e teksteve tė historisė sė Shqipėrisė, artit dhe letėrsisė shqipe?

Pėr dėnimet, vėnia e drejtėsisė nė vend realizohet lehtė me amnisti e dėmshpėrblim, ndėrsa vėnia e drejtėsisė nė kujtesėn e njerėzve dhe histori ėshtė mė e vėshtira. Bėhet fjalė pėr ata fatkeqė idealistė e fanatikė tė paditur tė indoktrinuar. “ Historinė e shkruajnė fitimtarėt”, por historia e shkruar  nga fitimtarė totalitaristė nuk ėshtė histori. Akoma nuk ka fjalė qė mund tė pėrcaktonte atė dhe nuk mund tė mos shtrohet pyetja: -Ēfarė  ėshtė ndrequr nė kėtė histori..?! Nuk mund tė mos tmerrohesh kur lexon se tekstet shkollore  tė historisė.  Ish komunistėt duan  tė ruajnė historinė siē e kanė shkruar, duan tė ruajnė mitet e krijuara prej tyre, duan ta mbajnė shoqėrinė shqiptare tė indoktrinuar; megjithėse ishin “ skllevėr” dhe bujkrobėr mendonin  se ishin mė tė lirėt dhe mė tė lumturit nė botė!

Me shumė tė drejtė njė studjues danez nė sferėn e rehabilitimit tė tė mbijetuarve tė torturės thotė se: "tė mbijetuarit e torturės sot nuk vuajnė mė pak nga ajo qė nuk bėjnė njerėzit e mirė, sesa vuajnė nga ajo qė bėjnė njerėzit e kėqinj."

-Por ēfarė nuk po bėjnė njerėzit e mirė?

Akoma diktatori mė antihuman i Evropės Lindore vazhdon tė jetė "Hero i Popullit", tė tillė janė dhe shumė xhelatė tė tjerė. Para disa kohėsh TVSH transmetoi emisionin Kalendari Historik ku shtjellohej biografia e heroit Ndeko Pino komandant i kufirit ku janė vrarė me qindra shkelės tė paarmatosur, janė lidhur me tela me gjemba, janė tėrhequr zvarrė…

        Dhe tė nesėrmen dha biografinė e heroit tė popullit Hekuran Pobrati qė pati luftuar me heroizėm pėr likuidimin e bandave qė terrorizonin  shqiptarėt (sipas spikeres). Sa mė sipėr ndodh nė Televizionin Publik Shqiptar , kur pushtetin e mban mazhoranca e djathtė, jo trashėgimtarėt e ish Partisė-shtet PPSH. A nuk ėshtė detyrim i tė mirėve tė mos ta lejojnė kėtė padrejtėsi, kėtė paturpėsi ēnjerėzore?

        Ėshtė vepėr e ish - tė persekutuarve apo vepėr e "viktimave tė indoktrinimit ideologjik"? E pafalshme pėr shoqėrinė shqiptare!

        Por mė shqetėsuese pėr mua ėshtė se katėr liberalėt demokratė, djem tė rinj tė arsimuar nė Perėndim, pėrfaqėsues nga mė tė shquarit e brezit tė ri me promovimin e Universitetit Europian tė Tiranės krijuan njė dyshim tė madh se ēfarė brezi ka dalė nė sipėrfaqe tė shoqėrisė. 

Nevojitet t’u dhurohen atyre botime faktike si dokument i krimeve tė pafalshme tė Enver HOXHĖS dhe totalitarizmit komunist shqiptar, qė tė kuptohet se ēfarė gafe ėshtė bėrė me kėtė inaugurim, sesa dėm kanė sjellė, sesa dhimbje e hidhėrim kanė shkaktuar me pėrdorimin e tablosė sė Guri MADHIT tė mbledhjes sė partive komuniste ku ish diktatori paraqitet si njė hero dhe Hrushovi  e Kadari kėta tė mbijetuar tė torturės nė regjimin stalinist) tė strukur si minj tė tmerruar para gishtit tė Enverit. Dhe krahas mbishkrimit : "A e bėn dot?", "Universitetit Europian i Tiranės". Nėnkuptimi; E. HOXHA e shkėput Shqipėrinė nga Rusia gjysėm aziatike dhe e ēon drejt Evropės. Por nė tė vėrtetė shpuri nė Azinė e Largėt. A e dinė kėta "liberalė" se pa Hrushovin nuk do tė kishim kalimin e kėtyre vėndeve nga Totalitarizmi Stalinist nė regjime gjysėm totalitare dhe se pa kėtė moderim s'do kishte pėrmbysje tė komunizmit nė kampin e Lindjes?

A e dinė kėta sė Enveri e bėri kėtė vetėm pėr tė ruajtur pushtetin dhe se kjo u pagua mė 1960-ėn  me qindra tė pushkatuar, mijėra tė burgosur, mijėra familje tė internuara. U ndalua besimi nė Zot dhe religjonet, e drejta universale e studimit pėr fėmijėt e tė persekutuarve politikė dhe tė deklasuarve, vazhdoi persekutimi i shtresės sė pasur tė "kulakėve" etj. Ky mund tė quhet njė genocid klasor. Dhe tė gjitha kur nė Evropėn Lindore u hoqėn ose u reduktuan nė minimum. Nuk mund tė mos shqetėsohesh kur Mbretin ZOG e pasqyrojnė me njė fotografi tė veshur si ndonjė pasha me dy badigardė. ZOGUN duhet ta portretizonin me foto-emblemėn e dasmės euro-amerikane, tė veshur me frak, nė krah me aristokraten katolike hungareze Mbretėreshėn Geraldinė. Dhe kėshtu nė krah tė posterit nė fund tė gazetės tė shkruhej : "A e bėn dot?" Shtetin  modern europian e krijoi Ahmet ZOGU dhe jo Enver HOXHA.

        Dhe nuk ka se si tė mos ēuditesh kur si promovim sheh Vojo KUSHIN e Mic SOKOLIN. Promovohet universitet europian apo akademi ushtarake?

Po tė jetė kriter vlerėsues  heroizmi i dėshmorėve duhej pozuar Mujo ULQINAKU jo V. KUSHI mbasi ai dha jetėn jo vetėm pėr ēlirimin e Shqipėrisė, por mė tepėr pėr mbrojtjen e atdheut si triumf i komunistėve dhe pjesė e proletariatit botėror, pėr Bashkimin Sovjetik dhe Stalinin e "madh"!

Z. Bardhyl, jeni inxhinieri i cili nė shumė pak vite mundi tė shpalosė dijet,  aftėsitė e veta nė profesionin tė cilin  aq fort e adhuroi dhe i kushtoi energjitė e rinisė dhe tė punės sė vet.

 Nė tė vėrtetė profesioni im si inxhinier elektrik ka tė bėjė dhe me ėndrrėn time pėr ndėrtimin e asaj shoqėrie tė re e njohur si shoqėria socialiste; sepse unė jam dhe pjesėtar i luftės Nacional Ēlirimtare dhe kam qėnė njė nga mbėshtetėsit e Regjimit Socialist ose idealistėt e kėtij regjimi. Por fatkeqėsisht kjo ėndėrr rezultoi qė ishte utopike, aq mė keq njė utopi shumė tragjike. Kur vazhdoja shkollėn nė Moskė kam patur fatin tė pėrjetoj dy llojet e sistemeve; tė Stalinizmit dhe tė rėnies sė Stalinizmit tė cilat mė bėnė ta shihja ėndrrėn time me sy kritik, sepse dukej hapur qė kishte njė moskorrespondim ndėrmjet asaj qė predikohesh dhe realitetit.

Pra, u pėrmbys njė ėndėrr dhe ju duhej qė tė pėrcaktonit vetveten nė njė diktaturė tjetėr e cila ishte nga mė tė ashprat, si rrodhėn ngjarjet dhe ēfarė solli kjo?

Do thoni si ėshtė e mundur qė keni bėrė njėzetė e gjashtė  vjet burg dhe jeni nė gjendje kaq tė mirė, fatkeqėsisht edhe unė mund tė kisha pėrfunduar nė organet e punėve tė brėndshme dhe ndoshta do tė isha bėrė njė fanatik dhe njė perskutor i tmerrshėm, por fati im ishte qė s'u ingranova nė kėtė kuadėr, madje qė nė momentin qė u dėnova e kam quajtur veten tė lirė, unė mendoja deri vonė qė regjimet komuniste nuk ishin  gjė tjetėr vetėm inkuizicioni i komunizmit. Por pasi kam studiuar dhe kam patur fatin tė jem i punėsuar te Qėndra Shqiptare e Rehabilitimit tė Traumės dhe Torturės sė tė pėrndjekurve politikė kam arritur nė pėrfundimin se "difekti" nė tė vėrtetė ėshtė nė doktrinėn marksiste-leniniste si njė subjektivizėm dhe politikani me "Nobel", mė i ndershėm qė do t'i vinte detyrė vetes tė realizonte nė jetė njė Utopi do tė pėrfundonte patjetėr nė diktator. Doktrina marksiste nė tė vėrtetė nuk ėshtė njė progres por ajo ėshtė njė regres.

-A vuani pengje nė ndergjegjen tuaj?

Mendoj se nė kėto vite mund tė kisha bėrė mė shumė pėr ata shokė qė nuk janė mė, qė nga Xhelal KOPRENCKA e deri tek Vangjel LESHO, pėr ata qė kanė vuajtur qė nga vjeshta e vitit 1943, pėr gjithė tė vuajturit e totalitarizmit komunist, tė atij sistemi pėr tė cilin edhe unė ndjej pėrgjegjėsinė time,ndjej pendesė, kėrkoj ndjesė, por qė nukmjaftojnė pėr ta pasur  ndėrgjegjen e qetė, pėr kėtė duhet tė kisha dhėnė njė kontribut mė tė madh pėr zbardhjen e sė vėrtetės mbi rehabilitimin, pėr ēindoktrinimin, tė gjitha kėto tė domosdoshme,pėr dekomunizmin  e shoqėrisė shqiptare, i cili  asnjėherė nuk do tė jetė real,i sinqertė, pa dėnimin jo vetėm moral, por edhe penal tė krimeve tė komunizmit.

A mendoni se kjo ideologji ėshtė shkatėrruese e strukturės sė brėndshme tė njeriut dhe duke qėnė e tillė duhet njė forcė e madhėrishme te vetė personi qė tė rimarrė vetveten?

Ėshtė njė thėnie e bukur e Havelit qė thotė:

 "Ēdo gjė do t'ia falja komunizmit me pėrjashtim tė njė gjėje; qė prishi njeriun."

Pra, ėshtė mekanizėm qė shfrytėzon ēdo gjė dhe nėpėrmjet shfrytėzimit arrin qė tė mashtrojė. Mė e rėndėsishme sot ėshtė pėrballimi i pasojave tė totalitarizmit komunist nė Shqipėri. Sot shoqėria shqiptare ėshtė kaq konfliktuale pėr arsye se shoqėria shqiptare nuk ka patur njė paratranzicion qė pati tėrė Evropa Lindore, mbas vdekjes sė Stalinit deri nė vitin tetedhjetė e nėntė kur u pėrmbys komunizmi. Neve kemi patur regjimin Stalinist tė formės mė tė keqe qė ėshtė forma Enveriste. Ky regjim i fundit ia kaloi tė parit pėr arsye se futi dhe komponentėt e totalitarizmit Aziatik.

Mua personalisht,  ai sistem mė bėri tė jetoj njė jetė jo dinjitoze… mė bėri tė mohoj veten…mė bėri pa personalitet…mė bėri qė tė vė interesat e revolucionit mbi tė vėrtetėn..! Edhe unė nė Qendrėn Shqiptare tė Rehabilitimit kam kohė qė kam ngritur problemin qė ėshtė e nevojshme qė shoqėria shqiptare tė ketė njė program ose njė strategji pėr ē'indoktrinimin e saj.

Tani me ligje janė dhėnė mjaft tė drejta dhe veteranėve tė Luftės Nacional

Ēlirimtare; me ligj po kėshtu mundėn tė realizohen disa tė drejta tė tė persekutuarve,

por realiteti ėshtė ndryshe. Po vazhdon vlerėsimi i.veteranėve tė luftės qoftė me rritjen e  pensioneve  qoftė edhe me tė drejtėn pėr tė marrė mjekime falas. Ndėrsa tė pėrndjekurit politikė ende shihen me syrin diskriminues si tė persekutuar.

Qė nė fillim problemi shtrohet gabim, duket sikur ėshtė njė konflikt ndėrmjet tė pėrndjekurve politikė dhe veteranėve komunistė por problemi ėshtė moral dhe ligjor I shoqėrisė shqiptare. Nė mėnyrė tė veēantė kjo shtrohet ndaj intelektualėve tė atij regjimi totalitar. Por tragjedia pėr mua ėshtė se njė pjesė e mirė e shqiptarėve  qė kanė qėnė mė tė shfrytėzuarit e atij sistemi e kanė ende nė shpirt “shokun Enver Hoxha”.

Nuk ka asnjė vend tjetėr nė botė qė tė ketė ndaluar krijimin e veprave ose artin bashkėkohor ta konsiderojė si dekadent. Janė po ata intelektualė tė cilėt predikonin pėr drejtėsinė e heqjes sė avokatėve, pėr drejtėsinė e ndalimit tė operės sė Verdit; tė njėjtit  qė sot na predikojnė  demokracinė. Kush do pėrgjigjet qė intelektualėt e mirėfilltė tė asaj kohe mbetėn tė pashkolluar, u morėn me kazmėn tėrė jetėn e tyre?

Kush duhet tė pėrgjigjet qė i nxorrėn nga apartamentet e tyre dhe i internuan nėpėr barraka? Po pėr indoktrinimin e kėsaj shoqėrie?

Qe e nevojshme qė Partia Socialiste tė ishte bėrė iniciatorja e nxjerrjes sė tė vėrtetės nė shesh pėr arsye se psikologu thotė: “po ta kishin bėrė ata njerėz qė janė pasuesit, ēindoktrinimi do tė bėhej mė i lehtė e mė i saktė”.

Edhe sot  frenimi i proēeseve tė reformave ėshtė produkt i njė frike qė ekziston ndėrmjet tė majtės dhe tė djathtės shqiptare, pėr arsye se kėto tė dyja nuk janė dy forca rivale por unė do t’i. quaja dy forca armiqėsore qė pėr momentin kanė bėrė njė pushim zjarri.

-Si mendoni a po vazhdon apologjia mediatike e personazheve tė diktaturės qė duan tė ruajnė fytyrėn para opinionit publik?

"Shpif, shpif se diē do mbetet" thotė urtėsia njerėzore. Fajtorėt dhe ata qė nuk duhet tė kenė ndėrgjegjen tė qetė, komunistėt e thjeshtė, mbėshtetėsit e regjimit, shkrimtarė e artistė, publicistė, historianė e pedagogė etj.etj jo vetėm nuk lejojnė asgjė pėr tė lehtėsuar vuajtjet e sotme tė tė mbijetuarve, vuajtjet e fėmijėve dhe gjithė tė afėrmve tė demokratėve tė parė, tė paktėn duke zbardhur tė vėrtetėn, tė hiqnin baltosjen, por nė tė kundėrtėn nuk u mjafton as heshtja. 

Duan tė zhysin nė errėsirė krimet, imoralitetin, ēnjerėzoren, servilizmin, dyfytyrėsinė, mungesėn e personalitetit dhe dinjitetit tė tyre, gjithshka qė ishte aq  e shėmtuar, aq e  neveritshme,aq ēnjerėzore pėr njeriun e arsimuar ose jo,pėr qytetarin europian tė gjysmės sė dytė tė shekullit tė XX-tė.

        Me   bindje sot them se shkrimtari amerikan  Toro ka pasur tė drejtė kur ka shkruar  se "nė njė vend ku skllavėria  mbrohet me ligj, vendi mė i pėrshtatshėm pėr njė qytetar tė ndershėm ėshtė burgu". Po e theksoj fjalėn qytetar i ndershėm pasi vetėm pėr tė kjo maksimė ėshtė e vėrtetė.  Mendoj si ta kisha sot aq tė lartė  si nė burg kėnaqėsitė e artit, poezisė, muzikės, pikturės… e kėnaqėsisė etike, tė ruajtjes sė personalitetit, dinjitetit edhe nė ferr.

-Mendoni se shkaku i vėrtetė ėshtė vetė totalitarizmi komunist si njė sistem ideologjik mashtrues dhe shkatėrrimtar ndaj  identitetit tė njė kombi? Cili ėshtė fati i veprės sė personaliteteve qė e pėrfaqėsojė atė?

Totalitarizmi nuk kufizohet vetėm me burgosjet, internimet e dėnimet me vdekje, ai shpif dhe ndyen emrin, reputacionin dhe opinionin e fituar duke i poshtėruar si armiq tė tij, ata tė parajsės historike i dėrgon nė ferr dhe anasjelltas.

Me vdekjen pėrfundon aktiviteti, krijimtaria e njeriut. Por shpirti jeton nė pėrjetėsi nė parajsė ose ferr. Kujtimi i tij, emri, vepra vazhdojnė tė udhėtojėn nė kujtesėn e tė afėrmve, tė njohurve edhe pas vdekjes fizike.

Ndėrsa njerėzit e shquar pėr mirė apo pėr keq jetojnė nė pafundėsi nė parajsėn ose ferrin e historisė sė Njerėzimit .

Intervistoi: Andi Bica

Bardhyl Belishova

Bardhyl Belishova lindi nė vitin 1932 nė Mallakastėr. Studimet e larta i. kreu nė Moskė nė vitin 1951-57 ku mbaron studimet pėr inxhinieri elektronike me vlerėsimin shkėlqyeshėm. Me kthimin nė Shqipėri punoi nė sektorin energjitik dhe si pedagog i jashtėm nė Universitetin e Tiranės. Nė vitin 1960 pėr tė dhe familjen e tij nis persekucioni pėr  shkak tė goditjes nga diktatura komuniste ndaj sė motrės znj. Liri Belishova. Kryen punė tė detyruar nė Spaē tė Mirditės.

Nė datėn 11 Shtator tė vitit 1964 arrestohet si anėtar i njė grupi armiqėsor. Nė 15 Maj 1965  dėnohet me 25 vjet burg. Shpėton nga dėnimi me vdekje meqenėse shoku i tij qė ishte thyer nė hetuesi tha tė vėrtetėn nė fjalinė e fundit.

10 janar 1973 Ridėndohet edhe me 10 vjet burg pasi shkruan njė letėr drejtuar Byrosė Politike ku denoncon proceset gjyqėsore dhe akuzon udhėheqjen pėr kthim nė Stalinizėm duke theksuar se shteti ėshtė jo demokraci por tirani.

29 Qershor 1976  Ridėnohet edhe me 10 vjet pėr agjitacion e propagandė pėr shkak se denoncoi njė ndėshkim fizik  dhe pėrsėriti akuzat politike. Ai denoncoi trajtimin e tė dėnuarve politikė nė Shqipėri si shumė mė ēnjerėzor se trajtimi nė Rusinė Cariste dhe nė Gjermani nė kohėn e Hitlerit deri nė fillimin e luftės sė Dytė Botėrore.

30 Prill 1990 Lirohet para kohe mbasi kishte kryer 26 vjet burg, sė bashku me tė gjithė tė burgosurit e tjerė politikė qė kishin mė tepėr se 25 vjet burg tė pandėrprerė. Kjo ndodhi nė kuadrin e vizitės sė sekretarit tė pėrgjithshėm tė OKB-sė z. Peres de Kuelar pėr t’i. thėnė se nė Shqipėri tė burgosurit nuk mbahen mė tepėr nė burg se 26 vjet. Deri nė Janar tė vitit 1991 qėndron i papunė mbasi i ofruan vetėm punė krahu, madje as punėtor i thjeshtė elektrik me gjithė ndėrhyrjen e ish drejtuesve tė KESH-it.

31 Dhjetor 1994 del nė pension. Nė shtator tė vitit 1997 punėsohet nė Qendrėn Shqiptare tė Rehabilitimit tė Traumės dhe Torturės ku punon nė drejtim tė rehabilitimit tė tė pėrndjekurve politikė dhe studimeve mbi totalitarizmin komunist shqiptar. Deduksionet e studimit tė tij janė publikuar nė aktivitetet dhe botimet e QSHRT. Prej Qershorit tė vitit 2002 vijon bashkėpunimin honorifik me Qendrėn Shqiptare tė Rehabilitimit tė Traumės dhe Torturės.

KRONIKA

Bledar Tuna ėshtė nė kėrkim edhe nga autoritetet britanike pėr njė tjetėr vepėr penale

Dėnohet me 18 vite burg, vrasėsi nga Kombinati

I dėnuari pėr vrasje ka qėlluar me pistoletė nė qershor tė ’97-tės Lulėzim Xhanin

Gjykata ka dėnuar dje, me 18 vite burg Bledar Tunėn, tė arrestuar katėr muaj mė parė nga policia, pasi akuzohet pėr vrasjen e njė shtetasi nė vitin 1997-tė. Tuna ėshtė akuzuar nga prokuroria pėr vrasjen e shtetasit Lulėzim Xhani, i cili ėshtė ekzekutuar me armė zjarri nė datėn 19 qershor tė 10 viteve mė parė, ndėrsa Tuna pas kėsaj ngjarjeje, sipas ndėrtimit qė i ka bėrė historisė organi i akuzės, ėshtė larguar nga Shqipėria. Mė pas, Tuna ka shkuar nė Angli, ku akuzohet pėr njė tjetėr vepėr penale. Disa muaj mė parė, policia njoftoi se kishte mundur tė arrestonte Bledar Tunėn, 28 vjeē, lindur e banues nė Tiranė. Pėr kapjen e tij u organizuan shėrbimet e policisė kriminale nė bashkėpunim me shėrbimet e policisė sė rendit, duke shfrytėzuar lidhjet shoqėrore e miqėsore tė kėtij personi. Mbi bazėn e informacioneve tė grumbulluara, u arrit tė realizohet nė njė kohė tė shpejtė lokalizimi dhe kapja e tij, pasi gjykata e Tiranės e ka dėnuar me 18 vjet heqje lirie, pėr veprėn penale tė “Vrasjes me paramendim dhe tė armėmbajtjes pa leje”.

Rigjykimi

Pas arrestimit tė kėtij shtetasi nga policia, ēėshtja nė ngarkim tė tij ėshtė rishqyrtuar nga gjykata e Tiranės. Gjykata e Apelit hodhi poshtė dėnimin e dhėnė pėr tė pandehurin dhe ēėshtja nė ngarkim tė tij u rihap pėrsėri. Bledar Tuna akuzohet pėr veprėn penale tė “Vrasjes me paramendim” dhe “Armėmbajtje pa leje”. Ndėrkohė, ky shtetas, pas verifikimeve tė menjėhershme, tė kryera rezulton tė jetė i dėnuar edhe nė Angli me 12 vjet heqje lirie, pėr veprėn penale tė “Tentativės sė vrasjes”. Nė kėtė shtet, 28-vjeēari Tuna ishte regjistruar me gjeneralitete tė falsifikuara. Tuna fshihte gjeneralitetet e tij, duke u paraqitur si i vėllai i tij, Lorenc Tuna. Nė seancėn e parė tė gjykimit ėshtė pranuar kėrkesa e mbrojtjes pėr njė gjykim tė shkurtuar. Meqenėse i pandehuri e ka pranuar veprėn, gjykimi do tė mbėshtetet nė aktet e fashikullit gjyqėsor.

Arrestimi

Bledar Tuna prej shumė kohėsh ka emigruar, derisa policia angleze ka nxjerrė njė urdhėr-arresti ndėrkombėtar pėr arrestimin e tij. Mė pas, Tuna ka mundur tė kthehet nė Shqipėri nė ilegalitet dhe ka pėrdorur ngjashmėrinė e tij me tė vėllanė pėr tė pėrdorur dokumentet e kėtij tė fundit. Informacionet e policisė kanė mbėrritur deri te vendndodhja e tij. Pas verifikimeve tė kryera edhe me Policinė Shkencore, rezultoi se Tuna i fshihte gjeneralitetet e tij, duke u paraqitur si i vėllai i tij, Lorenc Tuna. Ngjarja e ndodhur nė vitin 1997-tė, ku mbeti i vrarė Lulėzim Xhani, ka ndodhur nė qendėr tė Kombinatit. Policia bėri tė ditur se motivi i ngjarjes ende ka mbetur i pazbuluar, ndonėse tė dhėnat e para kanė tė bėjnė me njė ekzekutim nė gjaknxehtėsi e sipėr, pas njė grindjeje me njėri-tjetrin.

Agim Rrapaj nuk ka pranuar akuzėn e ngritur nga prokuroria

 Ish-drejtori i “2 KR” pėrballet sėrish me “Shpėrdorim detyre”

Agim Rrapaj ėshtė pėrballuar sėrisht dje, nė gjykatėn e Tiranės me akuzat e reja pėr shpėrdorim detyre. Ish- kreu i projektit “2 KR” nuk ka pranuar dje, asnjė prej akuzave, tė cilat e implikojnė kėtė tė fundit me shpėrdorimin e detyrės. Ndėrsa shqyrtimi gjyqėsor ėshtė shtyrė pėr javėn e ardhshme. Rrapaj u dėnua disa muaj mė parė nga e njėjta gjykatė pėr falsifikim dhe shpėrdorim detyre nė bashkėpunim. Sipas prokurorit, ish- drejtori i projektit “2KR”, Agim Rrapaj dhe manaxheri i shoqėrisė “NIMEX”, Sokol Skėndaj, janė vėnė nėn akuzėn e falsifikimit tė dokumenteve zyrtare dhe shpėrdorimit tė detyrės, tė kryer nė bashkėpunim. Kėto janė akuzat e para qė janė ngritur nė lidhje me grantin japonez qė pėrfitoi projekti “2KR” pėr blerjen e 1.5 tonėve pleh kimik, si dhe blerjen e disa pjesėve tė kėmbimit. Sipas organit tė akuzės, kjo ėshtė njė nga dosjet qė ėshtė dorėzuar vitin e kaluar nė prokurori nga ana e Kontrollit tė Lartė tė Shtetit. Sipas materialeve tė dorėzuara nė gjykatė nga ana e prokurorisė mėsohet se, Agim Rrapaj, nė postin e drejtuesit tė projektit “2KR” ka pėrfituar njė grant tė dhėnė nga qeveria japoneze. Ky grant ishte pėr blerjen e njė sasie prej 1.5 tonėsh pleh kimik, si dhe blerjen e disa pjesėve tė kėmbimit. Pasi ėshtė blerė plehu, ėshtė magazinuar nė ndėrmarrjen “Nimex sh.a” nė rrethin e Durrėsit. Kjo ndėrmarrje ka pasur si manaxher Sokol Skėndajn. Nė tenderin pėr magazinimin e plehut ka marrė pjesė vetėm shoqėria me kapital shtetėror “Nimex sh.a”. Kjo shoqėri e ka fituar tenderin, por prokuroria e ka konsideruar kėtė fakt si shkelje, pasi nė kėtė tender duhet tė merrnin pjesė tė paktėn tri firma dhe jo vetėm njė, siē ka ndodhur realisht. Ndėrkohė, teksa ishte magazinuar te firma “Nimeks sh.a”, plehu ėshtė pėrmbytur dhe dėmtuar. Me paratė e grantit tė dhėnė nga qeveria japoneze, projekti “2KR” ka nisur pastrimin e magazinave tė shoqėrisė “Nimex sh.a”. Pėr tė bėrė pastrimin e magazinave ėshtė kontraktuar nga ana e shoqėrisė “Nimeks sh.a” dhe projekti “2KR”, firma “JON sh.p.k”. Nėnshkrimi i kėsaj kontrate ėshtė bėrė nė gjashtė janar tė vitit 2003. Ndėrkohė, pas pėrmbytjes, firma “JON sh.p.k” ka filluar pastrimin dhe larjen e magazinave nė Durrės. Ky proces ėshtė kryer nga punonjėsit e kėsaj firme gjatė muajve qershor dhe korrik, ndėrsa nė gusht, ėshtė bėrė dorėzimi i pastėr i magazinave tė “Nimex sh.a” nė rrethin e Durrėsit. Edhe pse magazinat nė fjalė kanė qenė tė pastruara mė sė miri, projekti “2KR”, i drejtuar nga Agim Rrapaj dhe shoqėria me kapital shtetėror “Nimex sh.a”, e manaxhuar nga Sokol Skėndaj, kanė bėrė njė kontratė tjetėr ndėrmjet tyre.

Shtrim i detyruar nė spital pėr 31-vjeēarin

Gjykata ka vendosur mbyllje nė psikiatri me detyrim pėr 31-vjeēarin nga Shijaku, i cili disa muaj mė parė tentoi tė hidhte disa bomba “Molotov” nė “Rrugėn e Kavajės”, pranė ambasadave. Dritan Gjepalaj nga Shijaku u kap me 3 bomba “Molotov”  nė afėrsi tė bllokut tė ambasadave. Grupi i postblokut tė policisė qė kryente shėrbimin pranė ambasadave, nga hyrja e “Rrugės sė Durrėsit”, pa 31-vjeēarin nga Shijaku, Dritan Gjepalaj, kur po hynte nė brendėsi tė ambasadave me ēantė nė dorė. Sipas prokurorisė, ky i fundit i kishte rreshtuar shishet e mbushura me benzinė, nė ēantė, ku kishte tė sistemuara edhe dy shkrepse. Ndalesės nė postblok 31-vjeēari i ėshtė pėrgjigjur: “Po shkoj tek ambasada iraniane e italiane”. Pas transferimit nė polici, 31-vjeēari nga Shijaku ėshtė marrė nė pyetje nga specialistėt e Antiterrorit. Kėta tė fundit janė interesuar pėr qėllimin e mbajtjes sė ēantės tė bombave “Molotov”  dhe objektin e shpėrthimit. Pėrgjigjja qė kanė marrė ka qenė vetėm njė “kisha punė tek ambasada italiane e iraniane”.

Nė 24 orė, arrestohen 8 persona pėr shkelje tė ndryshme

Policia e kryeqytetit dje, ka mundur tė arrestojė disa shtetas, tė cilėt kanė qenė tė shpallur nė kėrkim dhe kanė kryer vepra tė ndryshme, penale. Burimet zyrtare tė policisė kanė bėrė tė ditur se gjatė 24 orėve tė fundit strukturat e policisė kanė bėrė tė mundur arrestimin e ndalimin e disa personave, ndėrkohė qė ndiqen nė gjendje tė lirė 6 persona tė tjerė pėr vepra mė tė lehta, penale. Ėshtė evidentuar gjithashtu, njė rast vetėvrasjeje dhe njė rast vdekjeje aksidentale nga gazi karbonik, pėr tė cilat nga strukturat e policisė janė kryer veprimet proceduriale. Policia bėn tė ditur se u arrestua nė flagrancė shtetasi Dashamir Musa, 17 vjeē, banues nė Tiranė, i dėnuar mė parė pėr vjedhje, pasi rreth orės 18.00, nė “Rrugėn e Durrėsit”, u kap duke vjedhur impiantet hidrike tė zjarrfikėseve tė njė pallati. Dashnor Miftari, 43 vjeē, banues nė Sauk, pasi rreth orės 16.30, nė rrugėn “5 Maji”, ka vjedhur njė ēiklomotor. Erzen Haxhiu, 20 vjeē, banues nė Kukės, pasi nė VKK-Rinas, u kap me dokumente bullgare, pasaportė, kartė identiteti dhe leje drejtimi mjeti, qė dyshohen tė jenė tė falsifikuara. Nė Durrės u arrestuan nė flagrancė shtetasit kosovarė: Izet Arifaj, 32 vjeē, banues nė Istok, Selami Rexhepi, vjeē 34, banues nė Ferizaj, Abedin Islami, 24 vjeē, banues nė Viti, Nebi Krasniqi, 25 vjeē, banues nė Drenicė, dhe ndiqet nė gjendje tė lirė shtetasja Saranda N., 31 vjeēe, banuese nė Prishtinė, pasi nė VKK-Port, janė kapur me dokumente tė falsifikuara.

SOCIALE

Ndryshohet numri i ditėve pėr tė dhėnė provimet e maturės

Dy ditė provimesh pėr Maturėn Shtetėrore

Vendimi ėshtė bėrė i ditur nga Ministria e Arsimit. Sipas kėsaj ministrie, vjet kanė qenė tri data pėr provimet, ndėrsa kėtė vit ato do tė reduktohen

Matura Shtetėrore do tė ndahet nė dy data provimesh kėtė vit, duke plotėsuar premtimin e dhėnė nga ministri Pollo, pėr lehtėsimin e procedurave pėr maturantėt. Nė kėtė mėnyrė, maturantėt e maturės sė dytė shtetėrore do tė pėrballen tashmė me dy data stresi dhe ankthi dhe jo me tre si njė vit mė parė. Matematika dhe letėrsia, qė janė dy lėndėt e detyrueshme do tė jepen kėtė vit nė njė ditė dhe jo nė dy ditė tė ndryshme, siē ndodhi qershorin dhe korrikun e kaluar. Kjo, sipas burimeve nga Ministria e Arsimit, do tė ndodhė pėr tė lehtėsuar procesin dhe pėr t’iu mundėsuar maturantėve mė pak sforcim pėr lėndėt e maturės. Ndėrkohė, qė provimi i dytė i lėndėve me zgjedhje do tė ndodhė ashtu si njė vit mė parė nė njė datė tė pėrbashkėt.

Lėndėt

Vlen tė theksohet se kėto lėndė do t’i nėnshtrohen koeficienteve, pėrveē rastit tė Ekonomikut tė Tiranės, duke i dhėnė rėndėsi tė veēantė vendimit tė fundit. Ministria e Arsimit i ka cilėsuar shpeshherė koeficientet si njė reformė e nevojshme. Madje, drejtoresha e Kurrikulave nė Ministrinė e Arsimit dhe tė Shkencave, znj. Suzana Tabaku, kishte reaguar ndaj zėrave tė botės akademike, qė shpreheshin kundėr sistemit tė koeficientėve nė provimet e Maturės Shtetėrore. Ajo kishte theksuar se, debati pėr Maturėn Shtetėrore, qė ėshtė hapur prej kohėsh, do tė vazhdojė edhe mė tej, pėr tė marrė mendimet e tė gjithė tė interesuarve nga shkollat e larta dhe tė mesme. Nė kėtė mėnyrė, znj. Tabaku i ėshtė kundėrvėnė dekanit tė Fakultetit tė Ekonomisė, z. Dhori Kule, i cili mė parė ishte shprehur se sistemi i koeficienteve, qė po zbatohet pėr diferencimin e shkollave ėshtė i papranueshėm, pasi paragjykon nxėnėsit sipas profilit ku kanė mėsuar. “Ministria e Arsimit dhe Shkencės ka pėrfunduar debatin pėr koeficientet prej disa javėsh dhe ky debat ka nxjerrė tashmė konkluzionet e saj, - u shpreh atėherė znj. Tabaku, - Qė tė gjithė grupet e interesit ishin tė pėrfshira, shkollat e mesme, shkollat e larta dhe kanė dhėnė propozimet e tyre tė duhura pėr kėtė ēėshtje, pra ēėshtjen e sistemit tė koeficienteve nė rezultatet e Maturės Shtetėrore.”

Kurset pėr maturėn

Pėr mė tepėr, drejtoresha e kurrikulave kundėrshtoi zėrat e ngritur nė media qė shpreheshin se Ministria e Arsimit ka licencuar kurse private pėr Maturėn Shtetėrore. “Qė nė vitin e parė tė zbatimit tė Maturės Shtetėrore, ministria ka udhėzuar gjimnazet dhe tė gjtiha shkollat e mesme qė njė pjesė nga orėt e lira nė programin mėsimor tė vitit tė fundit, tė pėrdoren pėr kurse falas nė shkollė pėr maturantėt”, - nėnvizoi znj. Tabaku. Ministria e Arsimit dhe e Shkencave si edhe grupi i punės qė rishikoi Maturėn Shtetėrore vendosi ndryshimin e disa procedurave pėr pranimin nė shkollat e larta tė maturės 2007. Gjatė takimit tė zhvilluar ditė mė parė, ndėrmjet dekanėve tė fakulteteve kryesore tė vendit, pėrfaqėsuesve tė maturantėve, studentėve dhe grupit tė punės nė mjediset e Ministrisė sė Arsimit u lajmėruan ndryshimet qė parashikohen nė Maturėn Shtetėrore 2, qė kanė lidhje kryesisht me koeficientet e lėndėve me zgjedhje. Ky ėshtė edhe njė nga ndryshimet, qė lehtėsojnė maturantėt, duke iu lėnė vetėm dy data provimesh nga tre qė ishin mė parė.

Shtohen rastet e foshnjave 6-muajshe me rash alergjik, ekzemė

Mjekėt: Kujdesuni pėr fėmijėt

Rastisjet e alergjisė tek fėmijėt janė rritur shumė kėto dy dekadat e fundit. Tani ka akoma mė shumė fėmijė me astmė, alergji nga barėrat dhe ekzema. Rritja e prevalencės sė alergjive ėshtė e shoqėruar me rritjen e rasteve me astmė, e cila ėshtė bėrė diagnoza primare nė spitalet pediatrike. Ėshtė vėnė re njė fluks i gjerė foshnjash 6-muajshe, tė cilat janė prezantuar me njė rash alergjik (ekzema), po ashtu dhe raste azmatike, si dhe irritime kronike nazale (rhinitis kronik). Prindėrit thonė se fėmijėt e tyre kanė hundė tė mbushura me sekrecione nazale, e kruajnė vazhdimisht dhe sytė i kanė tė pėrlotura, kolliten dhe teshtijnė, pa praninė e ndonjė infeksioni viral. Shumė janė tė bindur se pikėrisht ekspozimi i fėmijėve tė tyre ndaj luleve, barishteve, rrobave tė ndenjura dhe kafshėve shtėpiake ėshtė fajtori kryesor. Alergjitė mund tė zhvillohen nė muajt e parė tė jetės dhe prezantohen si kongjestion nazal, kollė, kruajtje ose diarre mbas gėlltitjes sė njė kategorie tė caktuar ushqimi. Alergjitė prekin tė gjitha racat dhe janė prezente nė tė gjithė botėn. Alergjia ėshtė termi qė pėrdoret pėr tė pėrkufizuar ndjeshmėrinė tonė imunologjike ndaj njė alergeni (ēdo substancė qė shkakton njė reaksion alergjik). Kjo ndjeshmėri mund tė vijė nga inhalimi i alergeneve nė rrugė ajrore ose nga ngrėnia e ushqimeve qė pėrmbajnė alergene.

Faktorė gjenetikė

Nėse fėmijės suaj i ndodhin fenomene alergjike, shkaku duhet tė ketė qenė njė kombinim i gjeneve qė ai apo ajo ka trashėguar nga prindėrit sikurse dhe ekspozimi ambiental. Si prindėr, duhet tė dini se, nėse njeri prej jush ka njė histori alergjike, atėherė ēdonjėri nga fėmijėt tuaj do tė ketė njė shans prej 40% tė shfaqjes sė fenomeneve alergjike. Nėse tė dy keni alergji, rreziku shtohet dhe arrin deri ne 80%. Vitet e fundit janė bėrė shumė kėrkime intensive mbi faktorėt gjenetikė dhe nė bazė tė tyre ėshtė parė se ndikimi i tyre mbi alergjinė ėshtė shumė kompleks, duke krijuar njė ndėrlidhje tė fortė midis ambientit rrethues dhe tendencave trashėguese. Gjenet ekzakte qė janė pėrgjegjėse pėr alergjitė tona nuk janė identifikuar ende.

BOX

Shkaqet

Mbasi alergenet hyjnė nė trupin tonė, ato shkaktojnė njė zinxhir reaksionesh kimike qė ēojnė nė shfaqjen e simptomave tashmė tė njohura alergjike si:

-teshtima

-hundė tė skuqur ose tė zėna me sekrecione

-rrjedhje sekrecionesh tė lėngshme nazale

-tė kruara sysh

-sy tė pėrlotur dhe tė skuqur

-kollė

-kruajtje qiellze (ēatia e gojės)

-simptoma tė astmės bronkiale, si gėrhitje.

Ngrohja globale, aleancė pėr tė mbrojtur jetėn

Ngrohja globale, pasojat e sė cilės po vėrehen edhe nė Shqipėri do tė ketė njė trajtim institucional nga Bashkimi Europian dhe Organizata e Kombeve tė Bashkuara. “Vendet europiane nuk po bėjnė aq sa duhet nė luftėn kundėr ngrohjes globale dhe duhet tė tregojnė njė angazhim mė tė madh, para se tė kritikojnė Shtetet e Bashkuara dhe Azinė”, - thotė kreu i Programit tė OKB-sė pėr Ambientin (UNEP). Achim Steiner deklaroi para pak kohėsh gjatė njė interviste pėr gazetėn “Bild am Sonntag” se, ndryshimi i klimės ishte shkaktuar kryesisht nga emetimet nė sasi tė mėdha tė dioksidit tė karbonit nga vendet e industrializuara perėndimore dhe se pėr kėtė arsye ishte pėrgjegjėsia e tyre qė tė luanin rolin kryesor nė luftėn kundėr ngrohjes globale. Ai deklaroi se SHBA-ja dhe Azia po vepronin mė shpejt nė luftėn kundėr ndryshimit tė klimės krahasuar mė Europėn, pėr tė cilėn ai u shpreh se duket e vetėkėnaqur. "Amerikanėt dhe aziatikėt po veprojnė shpejt dhe po shndėrrohen nė konkurrues tė fortė, pėrsa i takon teknologjisė sė gjelbėr", - deklaroi Steiner, sipas fragmenteve tė intervistės sė tij tė publikuar para botimit nė numrin e nesėrm tė gazetės gjermane. "Por, gjatė viteve tė fundit nė Europė kemi ushqyer iluzionin se kemi bėrė mjaft nė kėtė aspekt", - shtoi ai. Steiner tha se, Gjermania qė mban presidencėn e radhės sė Bashkimit Europian, po "shfaqte disa iniciativa", por kjo nuk ishte e mjaftueshme. "Ėshtė e rėndėsishme qė Gjermania tė hedhė hapa pėrpara", - deklaroi ai, duke iu referuar emetuesit mė tė madh europian tė gazeve serė.

EKONOMIA

Ministria e Ekonomisė ka pėrgatitur dy projektligje pėr tė mundėsuar rritjen e fuqisė prodhuese tė biznesit

Reforma, dy ligje tė reja pėr nxitjen e investimeve dhe eksporteve

Me kėto masa synohet qė brenda periudhės 3-4-vjeēare, investimet nė total tė arrijnė nė rreth 27% tė GDP-sė, kundrejt 24% qė ėshtė niveli aktual. Sektori privat ėshtė sektori qė ka njohur rritje gjatė viteve tė tranzicionit, ēka shfaqet me nivelin e investimeve, qė nė kėtė periudhė zė 90% tė totalit tė investimeve tė kryera nė Shqipėri 

Dy ligje tė reja, tė cilat pritet tė hyjnė nė fuqi brenda 6-mujorit tė parė tė kėtij viti, pritet tė ndikojnė nė lehtėsimin dhe pėrmirėsimin e punės pėr sektorin e biznesit.

Tė dy ligjet e reja "Pėr konformitetin" si dhe "Pėr krijimin e Qendrės Kombėtare tė Bizesit", presin miratimin nga qeveria dhe Kuvendi pėr tė nisur nga zbatimi i tyre nė mėnyrė konkrete nga biznesi. Tė hartuara nga Ministria e Ekonomisė, Tregtisė dhe Energjitikės, ato i vijnė nė ndihmė pėrmirėsimit tė klimės sė biznesit si dhe do tė kenė ndikim direkt nė zhvillimin dhe rritjen e biznesit pėrmes prodhimit pėr eksport, me cilėsi sipas standardeve tė tregut tė BE-sė dhe rritjen e konkurrueshmėrisė. Burime tė METE-sė, thonė se, tė dy ligjet janė hartuar sipas standardeve tė BE-sė dhe janė pjesė e detyrimit, qė vijnė nė ndihmė tė sektorit tė biznesit nga zbatimi i MSA-sė. Ligji "Pėr krijimin e Qendrės Kombėtare pėr Biznesin" do tė lehtėsojė procedurat e regjistrimit tė biznesit, pasi e parashikon kėtė proces nė njė qendėr tė vetme, sipas modelit "One stop Shop". Mjaft i rėndėsishėm pėr cilėsinė e prodhimeve shqiptare ėshtė edhe ligji i ri "Pėr konformitetin", i cili ėshtė hartuar sipas direktivave tė BE-sė. Zbatimi i kėtij ligji garanton rritjen e cilėsisė, pėrmes institucioneve tė certifikimit, akreditimit dhe standardizimit. Sektori privat ėshtė sektori qė ka njohur rritje gjatė viteve tė tranzicionit, ēka shfaqet me nivelin e investimeve, qė nė kėtė periudhė zė 90% tė totalit tė investimeve tė kryera nė Shqipėri. Burime nė Ministrinė e Ekonomisė, Tregtisė dhe Energjitikės shprehen se investimet e brendshme do tė vazhdojnė tė rriten, pasi kapitalet nė dorėn e sektorit privat, jo vetėm qė janė nė rritje, por kjo ministri po vazhdon tė marrė tė gjitha masat pėr pėrmirėsimin e procedurave, qė lehtėsojnė investimet private nė tė gjithė sektorėt. Me kėto masa synohet qė brenda periudhės 3-4-vjeēare, investimet nė total tė arrijnė nė rreth 27% tė GDP-sė, kundrejt 24% qė ėshtė niveli aktual. Ndėrsa, pėrsa i pėrket sektorit tė ndėrmarrjeve tė vogla dhe tė mesme (SME), tė dhėna tė Ministrisė sė Ekonomisė dhe tė Privatizmit bėjnė tė ditur se, do tė ketė sė afėrmi njė plan tė plotė strategjik zhvillimi, i cili do tė ndihmojė nė zhvillimin dhe fuqizimin e tyre, me synim, rritjen e eksporteve shqiptare nė tregjet e huaja, si dhe tė ndikojė nė zvogėlimin e importeve. Burime tė Ministrisė sė Ekonomisė, Tregtisė dhe Energjitikės, thanė se, njė plan i plotė synon rakordimin e tė gjitha politikave tė donatorėve dhe qeverisė nė shėrbim tė zhvillimit tė SME-ve. Pėr nxitjen e eksporteve ėshtė punuar pėr rritjen e cilėsisė sė produkteve dhe standardeve, ku deri tani ka arritur nė 60% pėrafrimi i standardeve shqiptare sipas direktivave tė BE-sė, kryesisht tė realizuara nė sektorin e Metrologjisė, Akreditimit, etj.

Tregtia me vendet e rajonit pėrbėn 8% tė totalit tė volumit tė tregtisė sė vendit

Viti 2006 nuk ka shėnuar ndryshime tė dukshme nė strukturėn e shpėrndarjes sė importeve dhe tė eksporteve tė mallrave sipas shteteve tė origjinės dhe atyre tė destinacionit. Sipas Bankės Shqiptare, vendet e Bashkimit Europian vazhdojnė tė pėrbėjnė grupin mė tė rėndėsishėm tė partnerėve tregtarė. Krahas Italisė dhe Greqisė, partnerė tė tjerė tė rėndėsishėm tregtarė janė edhe Turqia, Ukraina, Rusia, Kina dhe Koreja e Jugut. Tregtia me vendet e rajonit gjatė kėsaj periudhe zė rreth 8 pėr qind tė vėllimit tė pėrgjithshėm tė tregtisė sė mallrave.

Strategjia e re fiskale, nė fokus lufta ndaj korrupsionit

Qėllimi kryesor i politikės fiskale gjatė tre viteve tė ardhshme do tė jetė ndjekja e njė strategjie fiskale qė do tė ruajė ekzistencėn e njė qeverie tė vogėl, por qė do tė rrisė efiēencėn, duke e bėrė qeverinė mė efektive nė mbėshtetje tė zhvillimit ekonomik. Kjo strategji e cila bazohet nė reformat qė fuqizojnė manaxhimin fiskal dhe qė do tė pėrmirėsojnė efikasitetin, por dhe do tė reduktojnė dobėsitė dhe do tė pėrforcojnė veprimet e ndėrmarra nė fushat e tjera,  pėr tė pėrmirėsuar klimėn e biznesit dhe pėr ta bėrė Shqipėrinė njė destinacion mė tėrheqės pėr investime. Zvogėlimi i korrupsionit brenda institucioneve fiskale dhe ulja e kostos sė pajtimit do tė jenė komponentė kritikė tė kėsaj strategjie. Prandaj, pėrpjekjet nė sistemin fiskal do tė pėrqėndrohen nė reformėn e administrimeve tė tė ardhurave, pėrmirėsimin e kapaciteteve tė manaxhimit tė borxhit dhe rritjen e cilėsisė dhe efikasitetit tė shpenzimeve. Gjithashtu,  qėllim tjetėr i rėndėsishėm i politikės fiskale gjatė tre viteve tė ardhshme do tė jetė ruajtja e qėndrueshmėrisė fiskale, e cila parshikon qė deri nė fund tė vitit 2010, borxhi publik nė % tė GDP-sė do tė vijė duke u reduktuar. Sė bashku me reduktimin e borxhit publik nė pėrqindje ndaj GDP-sė parashikohet qė tė ndiqet njė politikė fiskale, e cila do tė reduktojė ndjeshėm stokun e borxhit tė brendshėm. Bazuar nė kėtė politikė, huamarrja e brendshme neto parashikohet qė nė vitin 2008 tė arrijė nė 2.4% e GDP-sė dhe nė 2.3% e GDP-sė nė vitin 2010 nga 2.7% e GDP-sė qė ishte nė vitin 2005.

Humbjet e energjisė nė rrjet, dy projekte financojnė 55 milionė euro

Mė shumė se gjysma e energjisė elektrike qė del nga kaskada e Drinit nuk faturohet nga Korporata Shqiptare e Energjisė. Arsyeja mė e madhe kėsaj situate ėshtė humbja prej rreth 35% e energjisė nė rrjet dhe pjesa tjetėr ėshtė energji qė vidhet.

Energjia zė sektorin specifik mė tė rėndėsishėm, pėrsa i pėrket fondeve tė kredituara nga BB-ja. Njė pjesė e mirė e kėtyre fondeve i pėrket infrastrukturės nė sektorin energjitik, duke synuar pėrmirėsimin e rrjetit energjitik nė vend, i cili, siē dihet ėshtė tejet i amortizuar dhe ka humbje tė mėdha, duke shkaktuar njė dėm ekonomik prej rreth 100 milionė eurosh. Lidhur me energjinė janė dy projekte nė zbatim tė financuara nga BB-ja. Projekti i parė ėshtė “Projekti pėr rehabilitimit dhe strukturimit tė sektorit energjitik”, i cili ėshtė nėnshkruar qė nė vitin 2002 dhe kushton rreth 30 milionė dollarė, prej tė cilave deri tani janė disbursuar rreth 8 milionė tė tilla. Ky projekt ka si synim implementimin e masave pėr uljen e humbjeve, forcimin e faturimit si dhe politikave tė ndėrprerjes sė energjisė, pėrdorimin e masave pėr rregullimin e ēmimit tė energjisė etj.

Projekti tjetėr ėshtė “Projekti pėr prodhimin dhe rikonstruktimin e sektorit tė energjisė elektrike”, i cili ėshtė nėnshkruar nė vitin 2004 dhe do tė kėrkojė rreth 25 milionė dollarė, prej tė cilave deri tani janė rimbursuar vetėm 300 mijė dollarė. Ky projekt synon implementimin e masave, nė mėnyrė qė tė rrisė prodhimin e energjisė nga termocentrale, pėr tė manaxhuar mė mirė energjinė e prodhuar nga hidrocentralet si dhe forcimin dhe fuqizimin e politikave tė ndjekura nė bashkėpunim me KESH-in. Pjesė e rėndėsishme e kėtij projekti ėshtė edhe ndėrtimi i TEC-it tė Vlorės dhe pritet qė sė afėrmi tė vendoset nga qeveria shqiptare pėr ndėrtimin e tij.

RAJONI

Intervistė e Veton Surroit, anėtar i ekipit tė unitetit tė Kosovės. Fillojnė nė mesjavė konsultimet e Vjenės

Surroi: Komunitetet mbėshtesin Ahtisarin

Nė prag tė takimit tė Vjenės, Kėshilli Konsultativ Kosovar i Komuniteteve, nė njė mbledhje tė mbajtur nė Antalia tė Turqisė ka mbėshtetur propozimin e presidentit Ahtisari pėr statusin e ardhshėm tė Kosovės. Veton Surroi, kryetar i kėtij kėshilli dhe anėtar i Grupit tė Unitetit nė bisedimet shqiptaro-serbe pėr statusin tha se, sa i pėrket qėndrimit tė Beogradit, ai vazhdon tė jetė qėndrim kolonial ndaj Kosovės, por se ēėshtja e territorit nuk ėshtė mė ēėshtje e pakos sė Ahtisarit. Zoti Surroi tha se,  “qėllimi i takimit ėshtė qė tė shikojmė se ēfarė janė reagimet rreth pakos sė Ahtisarit nga Kėshilli Konsultativ i Komuniteteve; cilat janė sugjerimet e ardhshme pėr konsultime dhe rrjedhimisht, cilat janė obligimet qė dalin nga pakoja nė kuptimin e hartimit tė Kushtetutės sė Kosovės dhe ligjet pėr komunitetet. Tė gjitha kėto i kemi kryer dhe kemi arritur njė konsensus rreth pikave kyēe qė i rekomandohen delegacionit tė Kosovės dhe mėnyrėn se si do tė inkuadrohen komunitetet pakicė nė hartimin e Kushtetutės dhe tė Ligjit pėr Komunitetet.”

Zoti Surroi, mund tė jeni mė konkretė, cilat janė shqetėsimet e komuniteteve, hiq komunitetin serb, sepse fitohet pėrshtypja se edhe pjesėtarėt e komuniteteve tė tjera, tė pakicave tė tjera kanė kėrkesat, kanė shqetėsimet e tyre?

Ėshtė njė pėrkrahje unanime e pakos sė Ahtisarit. Janė vėrejtje tė cilat kanė dalė mė herėt dhe fjala ėshtė pėr ēėshtje tė formulimeve teknike e jo pėr diēka substanciale.

Si anėtar i Grupit tė Unitetit, ēfarė prisni nga raundi i radhės i bisedimeve tė Vjenės, ndėrkohė qė propozimi i zotit Ahtisari nuk do tė ketė dritėn jeshile tė palės serbe?

Pėr ne, kėto nuk janė raunde tė ardhshme tė bisedimeve, por janė konsultimet finale dhe nė kėto konsultime finale, ne kemi ndėrmend tė japim disa sugjerime tė cilat nuk e ndėrrojnė substancėn e propozimit, tė cilat mund tė begatojnė kėtė propozim, por asesi ta ndryshojnė thelbin e tij.

Komenti juaj pėr reagimin negativ tė palės serbe?

Ai ka qenė i pritur. Serbia, nė thelb nuk e ka ndryshuar qėndrimin bazė ndaj Kosovės dhe qėndrimi bazė i Serbisė ėshtė po ai qė ka qenė, nocioni kolonial i pasjes sė Kosovės. Serbia nuk po po i pėrgjigjet pakos sė Ahtisarit, por po interesohet pėr territor. Ēėshtja e territorit, ndėrkaq nuk ėshtė ēėshtje e pakos sė Ahtisarit.

Kur ėshtė fjala pėr parashikimet, ēfarė parashikoni se do tė ndodhė me qėndrimin e Rusisė nė Kėshillin e Sigurimit kur paketa Ahtisari tė shkojė atje?

Ėshtė larg kjo pjesė dhe ne nuk jemi palė qė do tė ndikojė as nė kėtė, as nė atė pjesė tė disponimit tė Rusisė. Pozicioni i Rusisė ka tė bėjė me marrėdhėnie tė Rusisė me fuqitė e tjera tė mėdha dhe jo me interesin gjeostrategjik, i cili nuk ekziston nė fakt nė Kosovė.

Mendoni se nė tubimin e pritshėm tė Kėshillit tė Sigurimit, lobimi shqiptar-kosovar do tė ketė efektet e veta?

Siē e dini, ne kemi bėrė pėrpjekje. Unė kam biseduar disa herė me disa prej misioneve, me grupe misionesh. Ne, tashmė kemi krijuar, mė duket, edhe njė pozicion mė tė avancuar tė shumė shteteve, tė shumė grupimeve tė shteteve tė ndryshme tė botės sė tretė dhe kėtė do ta vazhdojmė me po tė njėjtin pėrkushtim.

Heqja e minave nga lufta e Jugosllavisė, njė punė e vėshtirė

Vendet e dala nga lufta e Jugosllavisė bėjnė pjesė nė rajonet mė tė prekura nga minat. Pėr nxjerrjen dhe shkatėrrimin e minave, shumica e tyre mina antipersonel, tė cilat u vendosėn me ngut gjatė luftės, nevojitet shumė kohė dhe shumė para. Konventa e Otavės, e cila hyri nė fuqi nė vitin 1999, ndalon tė gjitha minat antiperson dhe parashikon pastrimin e fushave tė minuara pėr dhjetė vjet. Shtetet e Ballkanit Perėndimor, nėnshkruese tė kesaj marrėveshjeje e kanė plotėsuar kriterin e parė, shkatėrrimin e tė gjitha minave tė ndodhura nė depo. Por kriteri i dytė, mė i rėndėsishmi, nxjerrja nga toka deri nė vitin 2010 e tė gjitha minave tė vendosura, duket se nuk do tė realizohet nė kohė. Nermin Hadjimujagic, drejtor i qendres sė Europės Juglindore pėr pastrimin e minave me qen kėrkues, e cila e ka qendrėn nė B-H shprehet kėshtu: "Ky afat duket i parealizueshėm, sepse rreziku ėshtė shumė mė i madh nga ē“ishte vlerėsuar nė fazėn e parė. Disa vende do tė arrijnė ta pėrfundojnė kėtė proces. Shqipėria planifikon ta pėrfundojė ēminimin deri nė vitin 2009, Serbia deri nė 2010-ėn, por problemin mė tė madh e kanė Republika e Kroacisė dhe e Bosnjė-Hercegovinės. Nė Bosnjė supozohet, se rreth 2 000 kilometėr katrorė janė ende tė minuara, me rreth njė milionė mina." Thuajse po kaq shumė territor ėshtė pėr t“u pastruar edhe nė Kroaci. Marta Kovacic ėshtė zėdhėnėse e shtypit e qendrės sė ēminimit nė Sisak tė Kroacisė. "Nė Kroaci ekzistojnė ende 1.147 km katror territor i dyshimtė. Nė moment nuk mund tė themi se kur mund tė pėrfundojė ēminimi, sepse kjo varet edhe nga mjetet financiare, nė moment ēdo vit pastrohen 30 km katrorė sipėrfaqe. Pastrimi i njė kilometri katror kushton rreth dhjetė milionė kuna (rreth 1,4 milionė euro) dhe varet edhe nga konfiguracioni i terrenit. Sipas statistikave, heqja e njė mine ėshtė dhjetėfish mė e shtrenjtė sesa prodhimi dhe vendosja e saj." “Qeveria gjermane ka investuar deri tani rreth gjashtė milionė euro pėr ēminimin”, - thotė Kovacic. 5,2 milionė prej tyre, pėrmes organizatės humanitare Arbeiter Samariter Bund (ASB), e cila pastron prej vitesh fusha tė minuara nė Kroaci. Qė prej verės sė vitit tė kaluar, ASB ka nisur pėrsėri njė projekt nė Kroaci. Edith Weilmeier ėshtė drejtuese e sektorit tė ndihmės pėr jashtė tė ASB. Deri sot nė Kroaci ende ndodhen dhe duhen hequr edhe 240 000 mina tė protokolluara dhe qė 1.147 km katrorė janė sipėrfaqe e dyshimtė, kjo do tė thotė se nuk dihet saktėsisht se si dhe nė ēfarė mase janė tė minuara kėto sipėrfaqe.

“Kur ky projekt tė jetė pėrfunduar, ASB-ja do tė ketė ēminuar edhe 4 km katrorė tė tjera dhe do t“ua ketė dorėzuar bashkive”, - thotė Weilmeier. Popullsia e kėtyre vendeve dhe ekonomia vuajnė nga minimi, fshatarėt nuk mund t“i shfrytėzojnė fushat dhe arat, toka tė tėra nuk mund punohen, pa u pastruar nga minat. Prioritet pėr t’u ēminuar kanė fillimisht sipėrfaqet nė afėrsi tė zonave tė banuara, zonat jo shumė tė banuara vijnė mė vonė.

Ahmet Sallova ėshtė drejtues i menaxhmentit tė EOD-sė pranė zyrės sė koordinatorit tė TMK-sė pėr eliminimin e lėndeve shpėrthyese, drejton punėn e ēminimit nė Kosovė. Kufiri mes Kosovės dhe Shqipėrisė gjatė luftės sė Kosovės u minua nė tė dyja anėt nė njė vijė 120 km. Popullata nė shumicėn e rasteve iu ik atyre vendeve, por ndonjėherė, tė shtyrė nga ēėshtjet ekonomike kanė pėsuar aksidente. Por kemi edhe raste tė shumta aksidentesh qė kanė ndodhur nė raste kur fėmijėt i kanė gjetur mjetet dhe kanė filluar tė lozin me to. 111 njerėz kanė humbur jetėn nė Kosovė si rezultat i municionit tė pashpėrthyer. “Nė Kosovė kanė mbetur ende 62 territore tė minuara, rrezik pėrbėjnė edhe bombat qė janė hedhur nga NATO dhe qė gjenden ende nė Kosovė”, - thotė ai.

Meqenėse tė gjitha shtetet nė rajon kanė pak a shumė tė njėjtin problem, ėshtė i nevojshėm shkėmbimi i eksperiencės. Bashkėpunimi koordinohet nga organizata e Europės Juglindore e veprimit ndaj minave me qender nė Slloveni e quajtur SEEMAC.

Sė fundi u mbajt nė Maqedoni takimi i fundit i vendeve tė SEEMAC-ut. Arben Braha, drejtues i qendrės sė veprimit ndaj minave nė Shqipėri, AMAE-sė e vlerėson bashkėpunimin. "Qė nė vitin 2001 kemi filluar bashkėpunimin nė nivel teknik, duke kėmbyer informacione dhe duke shikuar teknikat, pasi minat thuajse janė tė njėjta nė rajonin tonė, janė ato tė ish-ushtrisė jugosllave. Niveli i bashkėpunimit ka ardhur nė rritje nga viti nė vit. Kemi patur njė bashkėpunim tė mirė me Malin e Zi, ku ka njė qendėr rajonale pėr ēminimin nėn ujė, kemi bėrė trajnimin e disa ekspertėve tė Ministrisė sė Mbrojtjes dhe tė Rendit. Nė muajin gusht kemi bėrė njė vėzhgim teknik tė kufirit tė pėrbashkėt Shqipėri-Mali i Zi. Nė 2007-ėn do tė trajnojmė ekspertė nė qendrėn e Malit tė Zi, ndėrkohė do tė pėrdorim qen minakėrkues nga qendra rajonale e Bosnjės, do tė bėjmė njė vizitė tė pėrbashkėt Shqipėri-Kroaci, pėr tė vizituar qendrėn kroate, pasi ėshtė njė qendėr moderne e koordinimit tė veprimit ndaj minave. Do tė kemi bashkėpunim me Maqedoninė pėr tė shikuar, sidomos kontaminimin me municione nė liqenin e Ohrit. Do tė vazhdojė patjetėr bashkėpunimi me Kosovėn. Pėr ne nuk ka politikė. Misioni ynė ėshtė qė heqim njė minė mė shumė, pėr tė shpėtuar njė jetė njėriu mė shumė, ky ėshtė motivi ynė", - shprehet Arben Braha.

GNK: BE tė marrė njė rol mė tė madh nė ruajtjen e paqes nė Bosnje

Njė grup studimor ndėrkombėtar po i bėn thirrje Bashkimit Europian, tė marrė mbi vete njė rol mė tė madh nė ruajtjen e paqes dhe stabilitetit nė Bosnje-Hercegovinė. Grupi Ndėrkombėtar i Krizave me qendėr nė Bruksel, thotė nė njė raport se, tensionet e reja gjatė vitit nė vazhdim mund ta venė nė rrezik tė ardhmen e Bosnjes si shtet dhe qėndrueshmėrinė e tė gjithė Ballkanit Perėndimor. Eksperti i Grupit Ndėrkombėtar tė Krizave, James Lyon, thotė se, gjatė 11 vjetėve tė fundit ka patur mjaft arritje, por nacionalizimi mbetet ende shumė i fuqishėm, prandaj nuk ėshtė koha qė komuniteti ndėrkombėtar tė deklarojė fitoren dhe tė largohet nga Bosnja. “Pėrkundrazi, shton ai, ėshtė koha qė Bashkimi Europian tė bėhet pjesa mė e rėndėsishme, aktive e pėrpjekjeve ndėrkombėtare atje.” Nė raport thuhet se nė Bosnje mbetet ende shumė pėr t’u bėrė, siē janė reformat kushtetuese dhe ato policore si dhe reformat nė fushat juridike, ushtarake, nė transmetimet publike dhe nė arsim. Nė raport, po ashtu theksohet nevoja pėr zbatimin e plotė tė reformave tė mėparshme.

SPORTI

Aktualiteti sportiv nė “TemaSport”

Rifillimi i vonuar dhe i ngadalshėm i njė kampionati

Introdukti

Rifilloi. Mezi rifilloi. Rifilloi ngadalė mbas 40 ditėve, duke duruar pėr 40 ditė njė qetėsi qė mbeti e tillė edhe pse po pėr 40 ditė, shumėkush u mundua tė tregonte se diēka po bėhej. Nė tė vėrtetė, nuk u bė asgjė ose u bė vetėm “njė gjė”: kampionati dėrgoi nė Austri kryeshėnuesin e tij, ndoshta talentin mė tė vėrtetė e pakta tė kėtyre dy stinave tė fundit, 22-vjeēarin Hamdi Salihi, autorin e 13 golave nė 17 javė kampionat. U duk si njė shterim tjetėr mbas kushedi sa shterimeve apo varfėrimesh kėsisoji qė pėson kampionati qysh mė 1991, kur Shqipėria hapi portat e futbollistėve dhe sportistėve tė saj. Dhe nuk ndodhi asgjė. Tė “nesėrmen” e ikjes sė Salihit nė Austri, shoku i tij, Vioresin Sinani, shkoi dhe shėnoi nė Gjirokastėr dhe shfaqet i vetėm si kryeshėnues me 14 gola.

Vetėm kaq?

Nė tė vėrtetė ka dhe diēka tjetėr. Mbas ikjes sė kryeshėnuesit Salihi, SK Tirana, jo vetėm nuk tronditet, por vetėm mbrenda shtatė ditėve e sheh veten nė plot 10 pikė larg kundėrshtarit mė tė afėrt, i cili “papritmas” e ka emrin “Partizani”. Kur vetėm shtatė ditė mė parė, ky Sportklub Tiranė ndodhej vetėm 6 pikė larg mė tė afėrtit, i cili quhet “Teuta e Durrėsit”, skuadra tė cilėn po mbrenda shtatė ditėve e largon bukur 11 pikė dhe e zėvėndėson me Partizanin si “rival”, doemos nė thonjėza, sepse pėrsėris edhe ky ėshtė 10 pikė larg.

Kėshtu pra, 10-11 pikė largėsi tė SK Tiranės mund tė jetė ngjarja mė e vėrtetė dhe mė e fortė e kėtij kampionati tė rifilluar me vonesė, ngadalė dhe me vėshtirėsi. Ndonėse njė “ndodhi” nuk ke se si e kalon  kaq shpejt: 5-0-n e SK Tiranės kundėr Teutės tė 3 shkurtit 2007, qė pėr 22 herė (24 pėr autorin e kėtyre rradhėve) kampionen e Shqipėrisė, ngjason jo pak me shkurtin e vitit tė shkuar, saktėsisht 24 shkurt 2006, ditė kur nė stadiumin “Niko Dovana” ndodhi Teuta- SK Tirana 0-4. Dhe ėshtė mu ky 5-0 i vitit 2007, pjesė e “ngjarjes” sė Kampionatit tė rifilluar me vonesė dhe ngadalė, qė ndoshta shoi gjithēka, ēdo shpresė tė kotė, qė njė shtyp qė shpesh fle edhe ai pėr shkak tė fjetjes sė gjatė tė Kampionatit Kombėtar tė Shqipėrisė, u pėrpoq qė pėr 40 ditė ta mbante gjallė. Ishte njė dėshtim. Dhe qe vėrtet e ēuditshme sesi ikja e kryeshėnuesit Salihi pėrforcoi pozitat e SK Tiranės. Ėshtė mu ky fakt qė vėrteton rifillimin e vonuar, tė ngadalshėm, nga e pakta 11 skuadra tė tė ashtuquajturės “Superligė” tė Shqipėrisė, sė cilės “super”-i nuk i shkon asesi pėr tė “modernizuar” artificialisht emėrtimin e atij qė i thonė Kampionati Kombėtar i Republikės sė Shqipėrisė.

Drama me njė personazh

Kėtu rifillojmė edhe ne pėr tė kėrkuar dramėn, e cila duket se ka vetėm njė personazh: SK Tiranėn. Personazhet e tjerė, nėse vėrtet pėr njė ēast mund t’i quajmė tė kėtillė, kanė marrė ndėr duar role tė rangut tė parė apo dhe tė dytė, por deri tash, madje edhe nė kėto dy javė tė kampionatit vėrtetojnė se janė tė rangut tė tretė, qė do tė thotė se janė tė paaftė pėr tė luajtur role tė dorės sė parė. Ėshtė kjo, ajo qė i rrezikon t’i shndėrrojė ata nė jopersonazhe.

E kemi fjalėn edhe pėr Partizanin, Teutėn, Vllazninė. E mbas tyre edhe pėr KS Elbasanin, i cili i ndodhur 16 pikė larg kryeqytetasve, tiranasve, siē janė quajtur ata “dikur”, ka bėrė pra dorėzimin mė tė shpejtė dhe mė tė sigurtė tė titullit, mbajtės i tė cilit, sidoqoftė, do tė vazhdojė tė jetė deri andej nga fund i majit 2007. Skuadrat e tjera qė “udhėhiqen” prej Flamurtarit tė Vlorės, pėrbėjnė personazhe tė dorės sė katėrt. Tė paktėn tash pėr tash:

Kjo ėshtė drama me njė personazh tė vetėm, kur 11 tė tjerėt, nuk e dijnė se ēka bėjnė. Ata nuk tregojnė se kanė ambicje, qoftė dhe njė pėrshtatje tė mirėfilltė dramatike me vetė skenėn, nuk kanė dialog dhe, pėr ēudi, as monolog. Ata duken madje se kėsisoji nuk paraqesin as mirėbesimin pėr tė pėrvetėsuar njė tekst sado tė thjeshtė dramatik. Mbase edhe tė bindur se teksti i dhėnė atyre prej “autorit”, nuk i pėrshtatet aspak kėsaj drame qė nuk ėshtė dramė. Kėshtu, asaj nuk i mbetet gjė tjetėr, pėrveēse tė mbėshtetet te pėrshpejtimi i interpretimit tė monologut tė personazhit tė vetėm, SK Tiranės, madje t’i ndryshojė edhe vetė tekstin pėrsa kohė mungon dialogu. Duke e kthyer po kėshtu tė tanin nė monolog.

Kėshtu ka vepruar SK Tirana nė 5-0 ndaj Teutės nė skenėn e “Qemal Stafės” dhe po kėshtu, nė 2-0 ndaj Luftėtarit nė skenėn e lagėsht tė Gjirokastrės. Dhe tė 11 personazhet kanė ulė kryet nė kėtė fillim pa dramė. Pėr tė mos u ngritur mė?

Kėtu lind edhe i vetmi dyshim pėrreth Kampionatit tė 68-tė Kombėtar tė Shqipėrisė. Me njė fjalė, a pėrnjimend do tė kemi njė dramė me vetėm njė personazh, ēka mund tė ēdramatizojė gjithēka?

Pasqyra e javės 19 qė pėrmbylli 114 ndeshje tė kampionatit, qė fiksoi 260 gola tė shėnuar, me njė mesatare prej 2.28, mė e ulta e shtatė kampionateve tė fundit (2.20 mė 1999-2000), nė fund tė fundit, foli mu pėr atė: ēdramatizimin. SK Tirana + 10 pikė, teksa bie Teuta, dorėzon titullin KS Elbasani dhe nė fund endet njė luftė e pashpresė e Apolonisė dhe e Shkumbinit, megjithė njė farė dėshire mė tepėr nga ana e skuadrės sė Fierit, e cila qysh me Majacin nuk arrin tė bėjė mė skuadėr (i harruar vend i 4-t i saj mė 1988 dhe 1989).

Mbetet vetėm gara pėr vendin e dytė, atė tė nėnkampiones, ēka me njė kampione tė paracaktuar, duket se papritmas merr njė rėndėsi. Mirėpo, nėse njė drame me 14 akte para mbarimit i mbaron zgjidhja e konfliktit (nė kėte rast titulli pėr SK Tiranėn), ajo pushon sė qeni dramė. Nė tė vėrtetė, nė kėtė kah, Partizani 33 pikė, Teuta 32, Vllaznia 31 janė tejet larg pėr njė pėrmbysje tė mundshme. Ndėrkaq, me vetėm 2 pikė ndryshim ndėrmjet védit, tė paktėn historikisht, ata prapseprap pėrbėjnė njė pasuri kampionale, qė mund t’i japė dramės njė konflikt mė tepėr, ndonėse tė dorės sė dytė: atė tė garės pėr nėnkampionen. Vllaznia nuk humbet qysh mė 2 dhjetor 2006 (0-1 me SK Tiranėn), Partizani ėshtė nė vendin e dytė mbas 11 javėve dhe pėrsa i pėrket Teutės, mbas goditjes qė ka marrė, nuk jemi tė sigurtė nėse ajo do tė mund tė shkundet e tė rifillojė pėrsėri…

Pėrballė gjithė kėsaj na rrźn mendja se mund tė ndodhemi para njė shpėrthimi tė Besės dhe rėnia e papritur e Kastriotit mund tė zgjojė nėpėrmendjen fierake pėr njė shpėtim tė mundshėm, nė tė vetmet ditė dramatike qė i pėrkasin Shkumbinit tė Peqinit, i cili ndodhet 8 pikė larg. Llogari tė pastra kėto, prej tė cilave mund tė shpėtohet vetėm nėse gjatė rrugės tė gjithė kėta personazhe tė mund tė kthehen nė tė dorės sė parė apo tė dytė tė mirėfilltė. Me gjāsė kjo edhe mund tė ndodhė, por pėr kėto punė autorit, regjizorit iu duhet qė ēdo shfaqje tė radhės tė mund ta shndėrrojnė nė premierė mė vete. Duket diēka e pamundur.

Vėshtroni! E gjithė java 19 shkaktoi vetėm dy lėvizje: Partizani me Teutėn nė vendet 2-3 dhe Besa e Flamurtari nė vendet 7-8 dhe asgjė tjetėr. Ajo qė njė javė e 3 barazimeve dhe e 3 fitoreve, me 5 skuadra qė nuk shėnuan dhe e gjithė kjo statistikė qe fare pak pėr ēdo dramatizim tė mundshėm. Ėshtė njė kampionat qė ka vetėm 1 skuadėr (SK Tirana), e cila ka shėnuar mesatarisht 2 gola pėr ndeshje, ndonėse ka njė raport disi “tė arsyeshėm barazpeshues” nė pėrmbajtjen fitore-barazime-humbje nga vendet 2 deri te ai 12, dhe pėr fat, plot 7 skuadra me golavarazh veprues pozitiv: SK Tirana + 23, Partizani + 9, Teuta + 3, Vllaznia + 6, Dinamo + 1, Besa +1, Flamurtari +1. Ndėrkohė qė, 6 tė tjera kanė shifra tė vajtueshme golash, ēka tregon se kampionati vuan tejet nė prodhimin e tij, frytin e spektaklit sulmues: golat!   

“Risitė” dhe “rekordet” 

Kampionati ka pushuar 40 ditė pa asnjė kuptim, pa asnjė shkak, pa asnjė logjikė, sepse kur dihet se me ē’intensitet tė ulėt stėrviten skuadrat shqiptare, vetėm vazhdimėsia e ndeshjeve mund tė ruajė njė tonus mė tė vėrtetė futbolli. Kėshtu, ai nuk ia arrin tė sjellė asgjė tė re nė skenėn e tij edhe nė kėtė dimėr pranveror. Me pėrjashtim tė Apolonisė, e cila nė mėnyrėn mė artificiale dhe tė papranueshme pėr problemet e vetvetėsisė (identitetit) kombėtar tė futbollit vendor (lokal), sidomos nė Fier. Ajo nxjerrė nė fushėn e lojės 9 futbollistė tė huaj: Zendeli, Rocha, Demovski, Da Silva, Gerladinho, Ristevski, Deliovski, Galvao, Awia dhe kemi pėrshtypjen se vendosi rekordin absolut nė historinė e Kampionatit  Shqiptar, duke kaluar rastin e Partizanit me 8 lojtarė tė huaj nė dy ndeshje tė tij tė javėve 8 dhe 9 tė Kampionatit 2004-’05, saktėsisht mė 23 dhe 30 tetor 2004. Apo “risia” tjetėr e Dinamos me Jupin “lojtar-trajner”, duke vazhduar me rastin e SK Tiranės me  “sekretarin e pėrgjithshėm tė klubit-trajner”, Shkėlqim Muēėn (rast i vetėm nė Evropė), e deri me me Edmond Gėzdarin, trajnerin e ri tė KS Elbasanit, emėrimi i tė cilit e ēon nė 25 numrin e trajnerėve tė ndėrruar nė vetėm 19 javė (gjithashtu rekord evropian i stines). Tė gjitha sė bashku, mė tepėr pėrbėjnė “risi” tė pakėndshme sesa tė kėndshme.

Kampionati i 68-tė pėrbėn jo mė njė dramė me njė personazh, por thuajse njė personazh tė vetėm pa dramė, nėse vėrtet mund tė pėrdorim kėtė anasjelltas artificial tė pėrshtatun mendimit tonė futbollistik.

Shfaqja ėshtė po ajo e gjithė kėtyre viteve tė fundit: pa asnjė rritje edhe pse struktura nė 10 vitet e fundit ka ndryshuar 6 herė.

IFFHS (Federata Ndėrkombėtare e Historisė dhe e Stastistikave tė Futbollit), anėtar i sė cilės prej njė ēerekshekulli (qysh nė thmelim) ėshtė dhe autori i kėtij shkrimi, e rendit Kampionatin e Shqipėrisė tė 45-in nė Botė pėr nga cilėsia, ēka pėrkon me shifrėn e vitit 1930 kur Shqipėria u bė shteti po i 45-tė nė botė qė organizon njė kampionat kombėtar. Tė dyja kėto shifra na duket se i bėjnė nder historisė sonė, sidomos ajo e vitit 1930, kur dihet se sot FIFA ka 210 shtete anėtare. Ndėrkaq, nuk mund tė mėtojmė tash pėr tash qė tė jemi kampionati me njė renditje mė tė lartė se i 45-ti pėr kah cilėsia. Kur dihet se nė tanėsi kemi njė kampionat me cilėsi tė ulėt. Nė fund tė fundit, kėtė e vėrteton edhe njė shifėr tjetėr: ajo qė i pėrket po IFFHS-sė, e cila e rendit Sportklub Tiranėn nė vendin e 161-tė nė botė pėr kah cilėsia e klubeve dhe mandej mbas saj KS Elbasanin nė vendin e 312-tė.

Shqipėria ėshtė shteti i 48-tė qė ėshtė pranuar nė FIFA (i 33-ti nė Europė). Kemi hyrė kėshtu nė 75-vjetorin e kėtij pranimi, e papritmas na shkon mendja tė themi se Shqipėria e vogėl nuk meriton njė kampionat kėsisoji, kaq tė ngadalshėm, qė mezi rifillon, qė ecėn pa ritėm dhe tė cilin kombasit e saj nuk e ndjekin, me njė fjalė pėr herė tė parė mu nė hyrje tė shekullit XXI, ata nuk e duan edhe aq fort atė. Bie fjala, ndeshja e Durrėsit, ajo Teuta - Shkumbini 1-1, thuajse u luajt me tribuna bosh dhe Teuta ėshtė skuadra e tretė e kampionatit.

Ky ėshtė problemi kryesor qė Federata Shqiptare e Futbollit ka me futbollin kombėtar, me ne si qytetarė, me vetė kulturėn kombėtare kontemporane, pjesė e sė cilės ėshtė edhe sporti i futbollit.

Mu pėr tė gjitha kėto dukuri, probleme, mosarritje, pakzhvillim, shumėqetėsi, shumėvonesė nuk mund tė kesh guximin e tė kėrkosh njė dramė me shumė personazhe, kur shfaqja nuk lėviz, por ėshtė po ajo: pa konflikt qendor, pa bosht, pa personazhe, ose vetėm me njė personazh.

Le tė shpresojmė megjithatė…

 -------------------------------------

Post scriptum

Ndodhi po kėto ditė.  Shqipėria-Maqedonia 0-1 nė Shkodėr, ku kombėtarja humbet pėr herė tė parė: 1946: Shqipėria - Mali i Zi 5-0, 2003; Shqipėria - Rusia 3-1, 2007; Shqipėria - Maqedonia 0-1. Pėr histori shėnojmė se nė tė trija kėto ndeshje “shkodrane” trajnerėt kanė qenė tė huaj:  Ljubisa Brocic i Jugosllavisė, Hans Petee Briegel i Gjermanisė dhe Otto Baric i Kroacisė. (Nė njė gazetė tė Kosovės lexuam njė propozim pėr njė trajner nga Kosova pėr Kombėtaren e Shqipėrisė, madje me emėr e mbiemėr tė pėrcaktuar: i mirėnjohuri Bilbil Sokoli. Tė duket diēka shumė origjinale, teksa kujton se sot, futbollistė nga Kosova pėrbėjnė gati gjysmėn e kombėtares, e pse jo edhe e mundshme dhe me kuptim. Por jemi shpejt pėr tė folur pėr ndonjė shkarkim tė mundshėm tė Otto Baric-it tė sprovuar).

Por, a ka lidhje me Kampionatin Kombėtar kjo humbje me Maqedoninė?

Themi se jo.  Edhe pse Nevil Dede, Ervin Bulku, Devi Muka, Klodian Duro, tė cilėt luajtėn mesatarisht 56 minuta janė shumė pak ndėr 16 lojtarėt e ndeshjes sė Shkodrės. Kėta katėr djem janė shumė pak pėr t’i dhėnė peshėn e kampionatit, kombėtares sė tashme tė Shqipėrisė.  Ajo humbi pėr herė tė 21-tė (pėrballė 19 fitoreve) nė ndeshjet miqėsore qysh nga 1946-ta dhe e gjitha kjo nuk ėshtė fundi i botės, sidomos nėse skuadra do tė mund tė paraqesė njė portret tjetėr nė ndeshjen e EURO 2008 mė 24 mars me Slloveninė.  Ajo qė tė shqetėson ėshtė ende lidhja e pakėt e saj me Kampiontin e 68-tė Kombėtar tė Shqipėrisė, tė cilin po e mbyt gjithēka: kujdesi i pakėt pėr “prodhimin” vendas, kampionatet e huaja “televizive” dhe natyrisht vetė FSHF-ja, e cila nuk arrin t’i shtojė ritmin njė kampionati qė ka lindur qysh mė 1930 dhe qė e ka pėruruar Shqipėrinė nė FIFA, qysh mė 1932.

Edhe kjo tė bind se ky ėshtė Kampionati Shqiptar: tejet i ngadalshėm, pėr tė nxitur edhe njė gazetari moderne stiliste tė futbollit nė Shqipėrinė tonė.

BESNIK DIZDARI

BOTA

Condolezza Rice me vizitėn e saj ka theksuar angazhimin amerikan brenda "kuartetit pėr Lindjen e Mesme"

Pavendosmėri palestineze dhe njė Olmert i dėrrmuar 

Dobėsia e Olmertit ėshtė vetėm e keqja mė e vogėl. Shumė mė e madhe ėshtė pavendosmėria e palestinezėve. Presidenti Abaz, me siguri qė ėshtė njė njėri i drejtė dhe i ndershėm, qė do ta vazhdonte atė qė ka nisur paraardhėsi i tij, Jaser Arafat, me marrėveshjen e Oslos

Pikėnisja premtonte shumė pak pėr tė ushqyer shpresa tė mėdha nga takimi i Kondolezza Rice, Mahumd Abazit dhe Ehud Olmertit nė Jerusalem. Pa u sqaruar nga pala palestineze ēėshtja se, ēfarė qėndrimi do tė mbahet lidhur me njohjen e ekzistencės sė shtetit tė Izraelit, nuk mund tė bėhen pėrparime. Sidoqoftė, Condoleezza Rice me vizitėn e saj ka theksuar angazhimin amerikan brenda "kuartetit pėr Lindjen e Mesme". Ajo tha bile se bisedimet do tė vazhdojnė sė shpejti. Heshtja ndonjėherė ka mė shumė forcė sesa fjalėt. Kėshtu ishte edhe nė pėrfundim tė samitit tė ministres sė Jashtme tė SHBA-ve, Condoleza Rice, kryeministrit izraelit, Ehud Olmert dhe presidentit tė palestinezėve, Mahmud Abaz. Rice tha se do tė kthehet pėrsėri nė Lindjen e Mesme, por pėr pyetje nuk deshi tė vihej nė dispozicion dhe dy bashkėbiseduesit e saj nuk dolėn fare para shtypit.

Emėruesi mė i vogėl i pėrbashkėt, qė mund tė gjendet ėshtė se pėrpjekjet e paqes duhet tė vazhdohen. Tė vazhdohen? A kanė nisur ndonjė ēikė? A ėshtė gjendja nė Lindjen e Afėrt sot, ndryshe prej njė jave apo dy javėsh mė parė? Apo para njė viti?

Nė fakt jo. Sigurisht qė ėshtė njė hap para qė Olmert dhe Abaz takohen. Por ēfarė kanė pėr tė thėnė? Ēfarė kanė pėr tė ofruar, qė nuk e kanė ofruar mė parė? Olmert, momentalisht ndodhet nė fund tė tė gjitha anketimeve: Lufta e Libanit ka konsekuencat e saj, skandalet trondisin qeverinė dhe vetė zyrėn e presidentit. Olmert nuk mund tė dalė si vizionar i guximshėm dhe t“i kapėrcejė mundėsitė e veta, por kėtė mund ta bėjė, n.q.s do tė hyjė nė bisedime tė suksesshme me palestinezėt.

Dobėsia e Olmertit ėshtė vetėm e keqja mė e vogėl. Shumė mė e madhe ėshtė pavendosmėria e palestinezėve. Presidenti Abaz, me siguri qė ėshtė njė njėri i drejtė dhe i ndershėm, qė do ta vazhdonte atė qė ka nisur paraardhesi i tij, Jaser Arafat, me marrėveshjen e Oslos. Prandaj, Abaz e di se nuk ėshtė e tepėrt nga perendimi apo Izraeli, qė kėrkojnė ndėrprerjen e dhunės, njohjen e ekzistencės sė shtetit tė Izraelit dhe respektimin e marrėveshjeve tė nėnshkruara. Ai vetė i ka drejtuar tė njėjtat kėrkesa vazhdimisht nė adresė tė Hamasit, qė kur ajo ėshtė zgjedhur nė pėrgjegjėsinė e drejtimit tė qeverisė. Vetem se "Hamasi" nuk ishte i gatshėm pėr kėtė dhe Hamasi nuk ėshtė i gatshėm as sot, njė javė pas marrėveshjes sė famshme tė Mekės, nė tė cilėn Hamasi dhe Fatahu vendosėn tė krijojnė qeverinė e unitetit kombėtar. Njė qeveri kjo nėn drejtimin e kryeministrit tė deritanishėm tė Hamasit Hanija, i cili nuk mendon qė tė heqė dorė nga refuzimi total i Izraelit.

Nė fakt thuhet se marrėveshjet e vendosura duhen respektuar, por si mund tė respektohet njė marreveshje me Izraelin, n.q.s kėtij shteti ia heq tė drejtėn e ekzistencės?

Nga kėto situata pa rrugėdalje do tė shkatėrrohej qeveria palestineze, deri tani e pakrijuar, ose "Fatahu" do tė kthehej nė kursin e “Hamasit” dhe tė distancohej nga procesi i deritanishėm i paqes. Tė dyja do tė ishin fatale pėr Lindjen e Afėrt.

SHBA: Senati voton pėr rezolutėn pa fuqi zbatuese mbi Irakun

Senati i Shteteve tė Bashkuara caktoi njė votim jo tė zakontė mbi rezolutėn pa fuqi zbatuese, ku shprehet mosmiratimi i planit tė Presidentit Bush pėr dėrgimin e trupave shtesė nė Irak. Ky vendim merret njė ditė pasi Dhoma e Pėrfaqėsuesve e Kongresit miratoi me shumicė dėrrmuese votash rezolutėn pėr tė cilėn kryetarja e saj, Nancy Pelosi, tha se i hap rrugėn njė drejtimi tė ri nė Irak. Rezoluta kundėrshton dislokimin e mė shumė trupave amerikane nė Irak, por mbėshtet forcat qė janė tashmė nė terren.

Senatori John Warner nga Virginia, qė ėshtė mes republikanėve qė e mbėshtesin rezolutėn, thotė se irakianėt duhet tė marrin mė shumė pėrgjegjėsi pėr t’i dhėnė fund dhunės sektare nė vendin e tyre. Por senatori republikan, Jon Kyl nga Arizona nuk ėshtė dakord me kėtė pikpamje, duke thėnė se rezoluta i dėrgon njė mesazh tė gabuar trupave amerikane. Demokratėt qė kanė njė shumicė tė ngushtė nė senat, duhet tė kenė mjaft mbėshtetje nga republikanėt pėr t’i hapur rrugėn debatit mbi rezolutėn. Demokratėt thonė se republikanėt duan ta bllokojnė debatin mbi luftėn nė Irak pėr tė shmangur turpėrimin e presidentit Bush.

Theksohet imazhi negativ pėr Shtetet e Bashkuara nė botėn arabe

Sipas sondazhve tė fundit tė opinionit ndėrkombėtar, qėndrimi ndaj Shteteve tė Bashkuara po bėhet gjithmonė e mė negativ te popujt e Lindjes sė Mesme dhe nė vende tė tjera tė botės. Ekspertėt pajtohen me mendimin se lufta nė Irak ėshtė njė nga arsyet kryesore pėr kėtė ndyshim tė qėndrimit, por nuk pajtohen me mėnyrat pėr tė pėrmbysur kėtė efekt negativ. Disa besojnė se zgjidhja do tė ishte ndryshimi i politikės, ndėrsa tė tjerė theksojnė nevojėn e intensifikimit sė dilpomacisė amerikane. Shėrbimi botėror i BBC-sė zhvilloi njė sondazh kohėt e fundit, duke anketuar 26 mijė vetė nga 25 vende tė ndryshme, kryesisht jo arabe. Sipas kėtij sondazhi, vetėm 29 pėr qind e tė anketuarve besojnė se Shtetet e Bashkuara pėrhapin njė influencė pozitive nė botė. Kjo shifėr ishte 36 % 1 vit mė parė dhe 40 % 2 vjet mė parė. Kur u pyetėn pėr praninė ushtarake amerikane nė Lindjen e Mesme, njė mesatare prej 68% nga tė 25 vendet u pėrgjigjėn se prania ushtarake amerikane shkakton mė shumė konflikte sesa i parandalon ato. Alberto Fernandez, drejtor i zyrės sė shtypit dhe diplomacisė publike pranė Departamentit tė Shtetit, thotė: “Lufta nė Irak shkakton pakėnaqėsi tė madhe nė shumė vende dhe gjithashtu nė Shtetet e Bashkuara. Presidenti Bush tha se, situata nė Irak ėshtė e papranueshme dhe unė mendoj se ky ėshtė shkaku kryesor i pakėnaqėsisė.” Lidhur me faktin qė lufta nė Irak mbizotėron mendimin e njerėzve pėr Shtetet e Bashkuara, Xhon Zogbi, presidenti i njė organizate ndėrkombėtare sondazhi, shpjegon: “Diplomacia jonė publike tani pėr tani ėshtė kryesisht lufta, lufta nė Irak. Kjo, sė bashku me dėshtimin ka nxjerrė njėrėn prej cilėsive mė tė kėqija qė njerėzit nė vendet e tjera shikojnė tek Amerika - diplomacinė e tipit kauboj, nocionin e njė parandorie amerikane, e kėshtu me radhė”, - thotė analisti. Megjithė negativitetin nė rritje nė perceptimin e publikut pėr Shtetet e Bashkuara, thotė zoti Zogbi, ka ende shenja pozitive. Ai thekson se Shtetet e Bashkuara janė ende burim admirimi pėr shumė njerėz, pėr demokracinė, teknologjinė, shkencėn dhe kulturėn e tyre. Ai mendon se Shtetet e Bashkuara duhet t’i forcojnė kėto cilėsi pėr tė pėrmirėsuar imazhin dhe efikasitetin, veēanėrisht nė rajonin e Lindjes sė Mesme tė pėrfshirė nga lufta. “Nė radhė tė parė duhet tė qetėsohet situata nė Irak dhe nė mbarė rajonin e Lindjes sė Mesme. Shtetet e Bashkuara duhet tė jenė pjesė ose tė udhėheqin njė konferencė rajonale pėr tė trajtuar ēėshtjen e Irakut, konfliktin izraelito-palestinez dhe probleme tė tjera me tė cilat pėrballet rajoni, pėrfshirė Libanin. Kjo do tė shėrbejė si rilindje e diplomacisė.” Halle Dale, qė drejton qendrėn “Alison” pėr studime mbi politikėn e jashtme, pranė fondacionit “Heritage”, thotė se, Shtetet e Bashkuara duhet t’u kushtojnė vėmendje transmetimeve radiotelevizive pėr vendet e Lindjes sė Mesme. “Nuk mendoj se po bėjmė aq sa mundemi, veēanėrisht me audiencėn nė moshė tė re. Ne mund tė pėrdorim kulturėn amerikane pėr t’i tėrhequr tė rinjtė tė dėgjojnė transmetimet tona. Por ēėshtja ėshtė, a u dėrgojmė ne atyre njė mesazh tė rėndėsishėm qė ata ta dėgjojnė? Pikėrisht kėsaj duhet t’i kushtojmė mė shumė vėmendje. Ne duhet tė shikojmė gjithashtu se kush e tėrheq audiencėn nė Lindjen e Mesme ku ka shumė mjete informimi”, - thotė zonja Dale. Alberto Fernandez, zyrtar i Departamentit tė Shtetit pėr ēėshtjet diplomatike, thotė se, Shtetet e Bashkuara po ndėrmarrin hapa mė tė drejtpėrdrejta pėr tė kapur audiencėn e Lindjes sė Mesme. “Mendoj se nė Lindjen e Mesme kemi nevojė pėr programe radiotelevizive amerikane sa mė tė efektshme, kemi nevojė pėr tė angazhuar audiencėn kudo qė tė ndodhet. Pėr shembull, nėse audiencėn e ka rrjeti arab Al-Xhazira, ne duhet tė jemi tė pranishėm nė Al-Xhazira dhe njėkohėsisht ta pėrcjellim mesazhin tonė nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė”, - thotė zyrtari Fernandez. Ndėrkohė qė pranon rėndėsinė e pėrpjekjeve tė medias, zoti Zogbi thotė se, Shtetet e Bashkuara duhet tė pėrqėndrohen tek komunikimi, deri tani i pakėt me popujt e tjerė, pėr t’u njohur me nevojat dhe ankesat e tyre. Zoti Zogbi shton se, amerikanėt mund tė shpresojnė tek viti 2008, kur presidenti i ri tė fillojė pėrpjekjet pėr tė pėrmirėsuar imazhin e vendit nė opinionin botėror.

RRETHE

Emigrantėt votues, nis kthimi drejt Greqisė

      KAPSHTICĖ- Nė pikėn e kalimit kufitar tė Kapshticės, rrethi i Devollit, ka patur njė fluks tė kalimit tė emigrantėve qė kthehen nė Greqi, pas ardhjes sė tyre nė vend pėr zgjedhjet lokale. Burime zyrtare nga dogana e Kapshticės thanė tė hėnėn se, nė orėt e paradites e nė vazhdim janė krijuar radhė automjetesh nė pikėkalimin kufitar tė Kapshticės, nė pritje pėr tė kaluar drejt Greqisė. Sipas tė dhėnave nga policia kufitare e kėsaj dogane edhe gjatė orėve tė pasdites kanė qenė tė pranishme radhėt e automjeteve nė kėtė vendkalim kufitar, edhe pse ėshtė punuar rregullisht si nga pala shqiptare edhe ajo greke, pėr tė plotėsuar nė kohė procedurat e kalimit tė kufirit. Sipas tė njėjtave burime, me rastin e zgjedhjeve lokale tė 18 shkurtit, nėpėrmjet doganės sė Kapshticės kanė hyrė pėr nė vend mbi 3 mijė emigrantė shqiptarė tė punėsuar nė Selanik apo Athinė, tė cilėt janė kthyer nė vendlindje pėr tė marrė pjesė nė votimet pėr zgjedhjet lokale tė 18 shkurtit. Rikthimi i kėtij numri emigrantėsh, por edhe pėr shkak se qarkullimi ndėrkufitar ėshtė mė i dendur nė fillimjavė ka sjellė vėshtirėsi dhe pritje pėr disa orė tė emigrantėve, qė kanė udhėtuar drejt Greqisė nga dogana e Kapshticės.

     Punimet nė segmentin rrugor Kukės-Morinė

     Tuneli i Kalimashit, nis nga puna fabrika e betonit

Fabrika speciale e betonit po instalohet nė afėrsi tė portės sė tunelit dhe do tė shėrbejė pėr betonimin e tė gjithė hapėsirės sė gurtė, qė do tė mbetet e boshatisur pas gėrmimeve, duke garantuar jetėn e punėtorėve ….

KUKĖS-Puna pėr ndėrtimin e tunelit tė Kalimashit si pjesa mė e rėndėsishme dhe mė e vėshtirė e korridorit Durrės-Kukės ka vijuar, jo me shpėrthimet pėr bėrjen e tij, por me krijimin e infrastrukturės sė duhur dhe instalimin e fabrikės sė betonit nė afėrsi tė kėtij tuneli. Pas shpėrthimit simbolik qė i bėri tunelit kryeministri Berisha, pak ditė mė parė, mė tej nuk ėshtė vazhduar me shpėrthime. Burime nga kompania ndėrtuese e tuneleit “ENKA $ Becthel” thonė se, nė afrėsi tė portės sė tunelit po instalohet njė fabrike speciale betonimi qė do tė betonojė tė gjithė hapėsirėn e tunelit hap pas hapi, pėr tė qenė tė sigurtė punėtorėt dhe makineritė qė avancojnė mė tej. Kjo fabrikė betoni ėshtė moderne dhe plotėson tė gjitha kriteret pėr punime dhe betonime tė rėndėsishme. Po nga Norvegjia pritet tė vijnė edhe makineritė e rėnda qė coptojnė dhe hapin malin deri nė anėn tjetėr. Sipas standardeve tė sigurisė bashkėkohore, tė gjitha shpėrthimet do tė bėhen me telekomandė, pėr efekte sigurie dhe shpėrthimi konsiderohet i sigurt kur tė  dalin katėr ngjyrat e tymit shpėrthyes, qė ėshtė tregues se kanė shpėrthyer tė gjitha minat dhe mė pas mund tė afrohen punėtorėt pėr tė ngarkuar e betonuar tunelin. Firma turke “ENKA”, qė ėshtė nėnkontraktore e firmės fituese amerikane “Becthel”, ka sjellė aktualisht nė fshatin Kolsh rreth 30 specialsitė turq dhe po kaq shqiptarė, tė cilėt po ndėrtojnė njė kamping tė madh pėr qėndrimin e punėtorėve dhe makinerive. Sė shpejti, nga Turqia pritet tė vijnė edhe 300 punėtorė tė tjerė qė do tė strehohen nė hyrje tė rrugės qė tė ēon nga rruga tek tuneli.

BUJAR MUĒMATA

Aksidenti, goditet kalimtari 65-vjeēar

KORĒĖ- Njė 65-vjeēar ėshtė plagosur dje nė njė aksident automobilistik nė rrugėn rurale Vreshtas-Korēė, ndėrsa ėshtė shoqėruar nga forcat e policisė drejtuesi i automjetit. Burime zyrtare nga Drejtoria e Policisė sė Qarkut bėnė tė ditur se, ngjarja ka ndodhur dje, rreth orės 14:20 minuta, nė rrugėn rurale nė afėrsi tė fshatit Vreshtas, ku shtetasi Xhelil Moēari, 65 vjeē, banor i kėtij fshati, ndėrsa udhėtonte nė drejtim tė qytetit tė Korēės ėshtė aksidentuar rėndė, si pasojė e daljes nga rruga dhe pėrmbysjes sė automjetit tip “Hyndai”, me targė greke YHZ 7569, tė drejtuar nga shtetasi Landi Qazolli.

Si pasojė, 65-vjeēari Moēani ėshtė dėrguar menjėherė nė spitalin rajonal tė Korēės. Burimet nga policia shtuan se, "drejtuesi i automjetit Qazolli, i cili punon si emigrant nė Greqi ėshtė shoqėruar nė komisariatin e policisė sė Korēės. 

Gazi helmon bashkėshortėt

DURRĖS- Njė 57-vjeēare nga Fushė-Kruja ka humbur jetėn mbrėmjen e kaluar, si pasojė e intoksikimit, ndėrsa bashkėshorti i saj 61-vjeēar ndodhet nė gjendje tė rėndė shėndetėsore nė spitalin ushtarak tė Tiranės. Burime zyrtare nga Drejtoria e Policisė sė Qarkut tė Durrėsit bėnė tė ditur se, ngjarja e rėndė ka ndodhur natėn e kaluar, nė njė banesė nė qytetin e Fushė-Krujės, ku njė ēift bashkėshortėsh kanė harruar tė ndezur sobėn e gazit, mbi tė cilėn po gatuanin njė ėmbėlsirė. Sipas tė njėjtave burime, 57-vjeēarja D. K ka humbur jetėn, ndėrsa bashkėshorti i saj, 61-vjeēari R. K ėshtė dėrguar nė gjendje tė rėndė shėndetėsore nė spitalin ushtarak nė Tiranė, si pasojė e intoksikimit nga gazi. Tė dy bashkėshortėt, me origjinė nga qyteti i Krujės, jetonin prej disa vitesh nė qytetin e Fushė-Krujės.

Godet tė moshuarin, shoqėrohet nė polici

SHKODĖR- Efektivat e policisė kanė shoqėruar nė komisariat njė 40-vjeēar, pasi ai akuzohet tė ketė qėlluar me mjete tė forta njė 60-vjeēar, ngjarje kjo e ndodhur pranė njė qendre votimi nė kėtė qytet. Burime zyrtare policore sqaruan se ngjarja ndodhi pasdrekėn e djeshme, nė lagjen "Salo Halili", jashtė ambienteve tė Qendrės sė Votimit nr. 278. Shtetasi Artan Lami, 40 vjeē, ka goditur me mjete tė forta shtetasin M. Lujkaj, 60 vjeē, ndėrsa autori i ngjarjes ka qenė nė gjendje tė dehur. Grindja mes kėtyre dy personave ka ardhur pėr motive tė dobėta. Lujkaj, pas marrjes sė ndihmės mjekėsore nė spitalin rajonal tė Shkodrės ėshtė larguar pėr nė banesėn e tij, ndėrsa policia brenda pak minutash ka mundur tė kapė autorin dhe ta shoqėrojė nė komisariat.

Kapet dezertori i kėrkuar

TEPELENĖ-Forcat e policisė lokale kanė arrestuar dje njė shtetas, i cili ishte shpallur “person nė kėrkin”. Sipas policisė, shtetasi i ndaluar quhet Zajmir Sulo Kika, ėshtė 25 vjeē dhe banues nė fshatin Buz tė rrethit tė Tepelenės. Ndalimi dhe mė pas shoqėrimi i tij nė ambientet e komisariatit ėshtė bėrė, pasi mė parė, Gjykata Ushtarake e Gjirokastrės, me vendim datė 20.02.2006, e ka dėnuar me 3 muaj heqje lirie, pasi e ka gjetur fajtor nė konsumimin e veprės penale “ shmangie nga shėrbimi ushtarak”. Tashmė, shtetasi 25-vjeēar do tė vuajė dėnimin.