EDITORIAL

Lindja e njė monstre

Andi Bushati

Rezultati plebishitar i 18 shkurtit do tė ketė si rrjedhojė krijimin e njė monstre tė re, politike, nė kuptimin qė deri mė tani kjo fjalė ka pasur pėr Nanon e Berishėn. Ky ėshtė Edi Rama, fituesi pothuajse i vetmuar i garės sė dy ditėve mė parė. Natyrisht, ai ėshtė nė shumė aspekte i ndryshėm nga dy tė parėt, por kėto zgjedhje e bėnė automatikisht njė tė ngjashmin e tyre. Sė paku nė njė kuptim, se kėtė radhė ndaj tij u provua pothuajse gjithēka. Ashtu sikurse Nano provoi fyerjet, kėrcėnimet, burgosjen, tradhtinė e tė vetėve nė ditė tė vėshtira, ashtu sikurse Berisha ka provuar zbritjet mė tė forta nė humnerė, qindra-mijra vetė qė e kontestonin nė tė gjithė Shqipėrinė, largimin me armė dhe braktisjen nga tė gjithė lakejtė e mėparshėm, edhe Edi Rama deri mė 18 shkurt provoi pothuajse gjithēka. Tashmė, ai ėshtė njeriu qė i ka rezistuar akuzės tė njohur pėr tė gjithė, megjithėse jo ligjėrisht tė vėrtetuar, pėr korrupsion. Ai arriti t’i mbijetojė kritikave si shkatėrruesi i Tiranės tė sė nesėrmes. Ai arriti t’ia hedhė sulmeve politike tė njė dandy tė plakur e qesharak, qė vazhdon tė vetėquhet politikan. Ai arriti tė shpėrfillė kontestimin e ujqėrve pazarxhij tė PS-sė, qė bėnė gjithēka qė ai tė dilte humbės. Ai arriti tė shmangė tė shkuarėn e njė rrugaēi libertin qė endet plazheve tė Evropės me hallatet jashtė. Arriti tė bėjė tė pavlefshme lakuriqėsinė e tij, fizike, politike dhe shpirtėrore. Ai ia doli tė shndėrrojė nė nul ndėrrimin e grave si makina tė fortėsh dhe mosstabilitetin familjar qė e ka shoqėruar gjatė gjithė jetės. Edi Rama u ngrit mbi tė gjitha kėto, megjithėse ndaj tij u pėrdorėn nė mėnyrėn mė tė ashpėr njė e nga njė kėto akuza. Megjithėse pėr kėtė u vu nė punė njė makineri e stėrmadhe propagande, njė pjesė tė sė cilės ai vetė e kishte projektuar, mbėshtetur dhe sponsorizuar.

Po si ndodhi qė Edi Rama i rezistoi gjithė kėsaj furtune? Si ėshtė e mundur qė ai rifitoi Tiranėn dhe pothuajse tė gjitha qytetet e mėdha tė Shqipėrisė?

Natyrisht, arsyeja e parė duhet kėrkuar te kjo makinė e stėrmadhe propagande. Te mėnyra mjeshtėrore, mashtruese dhe e sofistikuar, me tė cilėn ai di ta pėrdorė atė. Nė kėto zgjedhje Edi Rama arriti tė mbajė pėr vete mediat mė tė mėdha tė vendit. Tė ketė mbėshtetjen e pakusht dhe gati ledhatuese tė tyre. Fabrika e tij (jo e ideve) e propagandės doli tejet mė e fortė se ajo e kundėrshtarit. Jo se kėta tė dytėt ishin tė dobėt e tė pabesueshėm, por se ata kritikat e tyre shpeshherė tė drejta e tė argumentuara, kėrkuan t’i shisnin pėrmes njė makine propagande, qė nuk mund tė ishte e besueshme, pasi i kishte thurur pėr pesė vite hosanna Ramės dhe donte pėr pesė muaj ta zhbėnte atė.

Por, gjithsesi, ky ėshtė vetėm kėndvėshtrimi i jashtėm i ndėrtimit tė njė kulti, sepse fitorja e Ramės ka shumė arsye tė tjera. Ajo lidhet sė pari me vetė modelin e tij. Ose mė mirė me njė vullnet qytetar pėr tė kaluar nga kėmbimi 15-vjeēar i pushtetit mes dyshes historike Nano – Berisha, te liderė tė rinj, me shpresėn se ata do tė jenė kalimtarė dhe mė lehtė tė ndryshueshėm.

Ajo lidhet me zgjedhjen e tij pėr tė dalė nė fushatė sė bashku me Ilir Metėn, duke i garantuar edhe njėherė zgjedhėsve se vota e tyre pėr tė majtėn, ndryshe nga ajo pėr Berishėn, do tė kishte mė shumė se njė garant.

Ajo lidhet me fushatėn e tij, qė mund tė mbahet mend si fushata e parė, e rėndėsishme e pambizotėruar nga sharjet dhe akuzat, gjė qė tregoi se njerėzit janė shumė tė lodhur prej kėsaj lloj politike, sado tė vėrteta qofshin gjėrat qė artikulon ajo.

Megjithė kėtė enumeracion argumentesh, duhet thėnė se kjo votė e qartė, mbarėpopullore, nuk ishte kryesisht njė votė pėr modelin Rama. Ajo ishte mbi tė gjitha njė plebishit, pėr mėnyrėn sesi ka qeverisur Berisha dhe PD-ja.

Nė pamje tė parė ajo duket si njė kthesė e ēuditshme. Nėse PD-ja erdhi nė pushtet (ide kjo e pranuar nė masė) me kartėn e antikorrupsionit, duket sikur tani kjo tezė ka rėnė. Simboli i antikorrupsionit, i propoganduar prej saj, pra, Edi Rama, arriti njė fitore shokuese. Atėherė, ēfarė ka ndodhur? Mos vallė nė mė pak se dy vite, kėta njerėz e amnistuan korrupsionin? Jo, jo dhe jo. Por ata dėnuan keqpėrdorimin qė PD-ja i bėri luftės me tė. Aspak nė rrafshin teknik, ku qeveria “Berisha” mblodhi mė shumė tė ardhura dhe shkatėrroi sistemin piramidal tė vjedhjes nga kryeministri e deri te doganieri, por nė rrafsh politik.

Sepse, pakkush mund ta pranonte nė Shqipėri, qė lufta kundėr korrupsionit tė pėrdorej si shantazh i ulėt, politik, sikurse nė rastin e kompanisė ajrore “Albatros”. Sepse askush nuk mund ta pranonte gjithashtu qė tė korruptuarit ishin opozitarėt e sotėm dhe jo ata tė anatemuarit dje, por tė harruarit sot, pasi nuk pėrbėnin mė rrezik politik.

Sepse askush nuk mund tė mos shihte me pėrēmim, megjithė ndershmėrinė e rivalit tė Ramės, Olldashi, se fushata e tij kishte ndėr financuesit kryesorė, sekserin e dikurshėm tė kryebashkiakut. Se, nėse Olldashi denonconte rrokaqiejt frymėmarrės dhe pozonte nė sfond me pallatin e Dash Pezės, ai nuk e bėnte kėtė pėrballė 22- katėshve blu.

Tė gjitha kėto votuesit i dallojnė. Dhe kėtė luftė selektive ndaj korrupsionit, PD-ja e bėri hapur, ditėn pėr diell. Ajo u bė mė e prekshme, mė flagrante dhe humbi tė gjitha kredencialet e saj, pas takimit tė turpshėm, grotesk, qė ka pasur njė ndikim tė ndjeshėm nė rezultatet e 18 shkurtit, atij mes Nanos dhe Berishės.

Atė ditė kryeministri e vrau kalin e tij tė betejės. Atė ditė ai i bėri tė gjithė tė besojnė se nuk ishte mė luftėtari i antikorrupsionit qė ata kishin votuar, por oportunisti qė kėrkonte tė pėrfitonte prej tij. Duke shtrėnguar duart me njeriun qė e kish etiketuar si pronar tė autobusėve dhe helikopterėve tė drogės, duke e paraqitur atė si tė ardhmen evropiane tė Shqipėrisė, Berisha shkeli me kėmbė kauzėn e madhe, pėr tė cilėn shqiptarėt i kishin besuar me shumė vėshtirėsi pushtetin. Tashmė, askush nuk mund ta merrte seriozisht tek rrekej tė akuzonte kryeprokurorin, KLD-nė, apo presidentin pėr korrupsion. Ai kishte bėrė pakt me demiurgun shqiptar tė kėtij fenomeni.

Por, vota plebishitare anti-Berishė nuk ishte vetėm pėr shkak tė antikorrupsionit.

Njė faktor tjetėr ėshtė edhe brerja e premtimeve tė tre korrikut, kthimi gjithnjė e mė shumė i PD-sė nė forcėn e njė njeriu tė vetėm. Dy vite mė parė, shqiptarėt votuan jo vetėm pėr Berishėn, por edhe pėr faktin se ai ktheu pranė vetes tė larguarit dhe premtoi njė qeverisje me frymėn e re tė KOP-it.

Vėrtet nga kėto lėvizje tė mėdha nė sipėrfaqe nuk ka asnjė hap mbrapa. Edhe tė rikthyerit e ’92-shit edhe kopistėt janė aty. Por, me kalimin e kohės, ata u bėnė gjithnjė e mė tė heshtur, gjithnjė e mė insinjifikantė. Ata u bėnė gjithnjė e mė tė mbytyr nga pesha e rėndė e njėshit. Nė momentin qė duhej ata nuk arritėn qė tė bėheshin, ashtu sikurse kishin premtuar mė tre korrik, barriera tė abuzivizmit. Kėtė forcė frenuese nuk arriti ta ketė pėr shembull, as kopisti, Aldo Bumēi, nė betejat donkishoteske kundėr Theodhori Sollakut. Kėtė lloj force nuk arriti ta imponojė as Genc Ruli, nė drejtimin, voluntarist, politik, amatoresk qė vetė kryeministri i bėri KESH-it dhe qė pati si pasojė krizėn energjitike.

Por, vota kundėr PD-sė nuk duhet parė vetėm si njė votė e gabimeve tė saj. Ajo ėshtė gjithashtu edhe njė votė e pamundėsisė pėr tė shpjeguar reformat. Vetė fakti qė shumė biznese ilegale u prenė, qė shumė trafiqe u ndėshkuan, qė shumė biznese u futėn nė sistem e u shndėrruan nė tė tatueshėm, ka njė kosto jo tė vogėl. Sė pari, ajo shkakton pakėnaqėsi te kėto shtresa. Sė dyti, ajo i dėmton edhe ekonomikisht njerėzit qė sillen rreth tyre. Pra, ajo ka njė kosto pėr njė shumicė tė madhe njerėzish. Ashtu si ēdo reformė progresiste ajo ka njė ēmim. Nuk ka asnjė dyshim se ato janė nga ato reforma qė e ēojnė vendin pėrpara, qė shkruajnė faqe tė reja, por ato janė tė dhimbshme elektoralisht. Pėr t`i pėrballuar ato, duhet njė fushatė e vėrtetė, propagandistike. Duhet tė vihet nė funksionim njė sistem i tėrė sqarues e propagandues. Ndėrsa PD-ja e Berisha, ndėrkohė qė kishin vendosur tė ndėrmerrnin kėto reforma, e harxhonin energjinė dhe sistemin e tyre, propagandues, me luftėn kundėr kundėrshtarit. Ndaj edhe kjo mospėrputhje e skajshme mes reformave tė rėnda dhe pambėshtetjes propagandistike tė tyre pėrbėn njė nga shkaqet e humbjes sė PD-sė.

Pra, ashtu sikurse shihet, rezultati drastik i 18 shkurtit ishte mė shumė njė ndėshkim pėr qeverisjen “Berisha”, sesa njė votė plebishitare pėr modelin Rama.

Ky pėrfundim bėhet gjithnjė e mė i pranueshėm, po tė kujtojmė se vota e zgjedhėsve nė kėtė ambient politik, ku askush nuk ngjall shpresė, ėshtė gjithnjė njė votė ndėshkuese, pėr tė mos lėnė qė zullumi tė trashet dhe e keqja tė degradojė. Kėshtu u votua edhe kėtė radhė. E nė kėtė pikėpamje, edhe kjo votė ishte njė leksion i mirė demokracie. Megjithėse bashkė me tė ajo polli edhe njė tjetėr anomali. Atė qė u tha nė fillim. Lindjen e njė monstre tjetėr, politike. Fituesin e padiskutueshėm tė kėtyre zgjedhjeve, Edi Ramėn, ndaj tė cilit kėtė herė u provua gjithēka. Edhe lufta, edhe shantazhi. Edhe hajdutėria, edhe lakuriqėsia. Edhe presioni, edhe tradhtia. Pas kėsaj atij askush dhe asgjė nuk ka ē’ti bėjė mė shumė. Askush nuk ka ē’t`i pėrdorė, armatim mė tė rėndė. E kėtu fillon njė risk i ri, qė ka tė bėjė me mėnyrėn shqiptare tė tė bėrit politikė, me pėrdormimin e armės sė fundit, asaj mė tė rėndės, ndaj kundėrshtarit. Nė kėtė betejė politike, tė parėn reale tė jetės sė tij, Edi Rama u pėrball me kėtė. Me atė sistem absurd qė, nė rast se nuk funksionon deri nė fund, e shndėrron viktimėn e tij nė njė monstėr politike. Nė njė qenie tė pashkatėrrueshme dhe tė pandjeshme. Sepse ndaj tij nuk mund tė pėrdoret mė asgjė.

E ky ėshtė edhe mėkati i kėsaj fushate. Sepse, gjithsesi, abuziv, i korruptuar, autoritar ose jo, Edi Rama, deri mė tani, ka qenė nga ata qė e ka matur suksesin e tij, politik pėrmes metrit tė punės. Pas kėtyre zgjedhjeve, ku gjithkush tentoi t’i bėjė shumėēka, ai ka kuptuar se kurrkush nuk ka ē’e dėmton mė shumė. Ndaj metri tij pas kėsaj rrezikon tė jetė tjetėr. Ai i njeriut tė pashkatėrrueshėm. Modeli i liderit historik, qė i ėshtė thėnė gjithshka e prapė vazhdon tė mbijetojė, ndaj tė cilit ėshtė provuar ēdo gjė, ndaj nuk mėton mė as tė tregojė se ėshtė i ndryshėm. Pra, nė kėtė kuptim, kėto zgjedhje janė pėr t’u pasur frikė, sepse ato vėrtet ngritėn njė lider. Por, ndoshta brenda tij, kanė pjellė edhe njė monstėr. Natyrisht, politike.

POLITIKA

Zėdhėnėsja e PD-sė, Majlinda Bregu, komenton rezultatet zgjedhore

PD: Kemi thelluar fitoren nė rang kombėtar

"Nė zgjedhjet vendore tė vitit 2007-tė, koalicioni qeverisės thellon mazhoritarin e tij dhe rezulton tė jetė fitues nė 10 nga 12 qarqe dhe konkretisht nė Vlorė, Gjirokastėr, Korēė, Elbasan, Tiranė, Durrės, Lezhė, Dibėr dhe nė Kukės"

Zėdhėnėsja e fushatės elektorale tė Partisė Demokratike, Majlinda Bregu, deklaroi gjatė njė konference pėr shtyp se, "nė zgjedhjet vendore, mazhoranca ka zgjeruar hartėn e saj, elektorale dhe ka thelluar fitoren nė rang kombėtar".

Sipas znj. Bregu, "nė zgjedhjet vendore tė vitit 2007-tė, koalicioni qeverisės thellon mazhoritarin e tij dhe rezulton tė jetė fitues nė 10 nga 12 qarqe dhe konkretisht nė Vlorė, Gjirokastėr, Korēė, Elbasan, Tiranė, Durrės, Lezhė, Dibėr dhe nė Kukės".

Znj. Bregu theksoi se, “deri tani nė diskutim ėshtė qarku i Fierit, ndėrkohė qė nuk kemi rezultatet e pritura nė qarkun e Beratit". Ajo theksoi se, "nė rrafsh elektoral koalicioni qeverisės ka thelluar mė tej rezultatet e 3 korrikut, duke qenė mė shumė mazhoritar sot sesa nė zgjedhjet e 3 korrikut".

Duke bėrė tė ditura disa nga rezultatet paraprake, znj. Bregu theksoi se, "nė qarkun Vlorė, nga 26 njėsi vendore koalicioni ‘Aleanca e Madhe’ ka fituar 19 prej tyre (5 bashki dhe 14 komuna), nė Gjirokastėr, nga 31 njėsi tė qeverisjes vendore kemi fituar 21 prej tyre (5 bashki dhe 16 komuna), nė Korēė, nga 36 bashki dhe komuna, kemi fituar 19 prej tyre (2 bashki dhe 17 komuna), nė Kukės, nga 27 bashki dhe komuna kemi fituar 21 prej tyre (3 bashki dhe 19 komuna)".

Gjithashtu, znj. Bregu theksoi se, "nė Elbasan, nga 51 njėsi vendore, mazhoranca ka fituar 28 prej tyre, ndėrkohė qė nga 45 komuna kemi fituar 26 komuna, nė Durrės nga 16 bashki dhe komuna kemi fituar 12 prej tyre, nė Lezhė nga 21 njėsi vendore kemi fituar 16, (3 bashki dhe 13 komuna), nė Dibėr nga 35 njėsi vendore kemi fituar 31 prej tyre (4 bashki dhe 27 komuna), nė Tiranė nga 31 bashki dhe komuna kemi fituar 19 prej tyre, nga 6 bashki janė fituar 4, ndėrsa nga 22 komuna kemi fituar 15".

Duke prezantuar kėtė rezultat zgjedhor, znj. Bregu u shpreh se, "nė total nga 67 bashki koalicioni ‘Aleanca e Madhe’ ka fituar 38 prej tyre ose 57 pėr qind dhe nga 308 komuna ka fituar 181 prej tyre ose 59 pėr qind".

"Pra, koalicioni mazhoritar ka fituar nė rang kombėtar 60 pėr qind, ndėrkohė qė nuk janė zhvilluar votimet nė 7 njėsi vendore dhe janė bllokuar nga socialistėt edhe nė 7 njėsi tė tjera", - tha znj. Bregu.

Sipas saj, "si elektorat, opozita nė kėto zgjedhje krahasuar me vitin 2005-sė ėshtė zvogėluar me 15 pėr qind, ndėrsa krahasuar me vitin 2003 me 25 pėr qind".

"Pavarėsisht se PD-ja nuk ėshtė konfirmuar nė 3 bashki, nė Korēė, Elbasan dhe nė Lushnjė, pėrsėri mazhoranca ka zgjeruar hartėn e saj, elektorale dhe ka thelluar fitoren nė rang kombėtar”, - tha znj. Bregu.

Bregu: Ka patur disa parregullsi

Zėdhėnėsja e fushatės elektorale tė Partisė Demokratike, Majlinda Bregu, bėri publike disa parregullsi qė janė vėnė re gjatė procesit tė numėrimit tė votave nė disa zona zgjedhore tė vendit.

Nė njė konferencė pėr shtyp, znj. Bregu tha se, nė Bashkinė e Pogradecit janė pranuar si tė rregullta 700 fletė votimi tė parregullta.

Njė tjetėr parregullsi e pėrmenduar nga znj. Bregu kishte tė bėnte me Bashkinė e Krujės, ku sipas saj, komisionerėt socialistė nuk po pranojnė tė numėrojnė dy kutitė e fundit tė votimit.

Znj. Bregu i bėri thirrje komisionerėve socialistė tė numėrojnė edhe dy kutitė e fundit nė Bashkinė e Krujės, ku sipas saj, kandidati i mazhorancės kryeson ndjeshėm.

KQZ: Ka pėrfunduar komplet procesi i numėrimit

KQZ-ja informoi nė mesditė se procesi i numėrimit tė votave ka pėrfunduar thuajse nė tė gjithė njėsitė e qeverisjes vendore nė shkallė vendi.

Zėdhėnėsi Olli, pasi publikoi rezultatet e nxjerra nga KZQV-tė pėrkatėse pėr 74 komuna dhe bashki nė rang vendi, theksoi se, "aktualisht, janė shumė pak zonat, ku nuk ka pėrfunduar numėrimi".

Kėshtu, ai informoi se, “nė Bashkinė e Elbasanit ka pėrfunduar procesi i numėrimit dhe mbetet pėr t'u shqyrtuar ēėshtja e njė kutie, por ky ėshtė problem i vendimmarrjes sė KQZV-sė respektive".

Ndėrkohė, sipas Ollit, ka "njė pengesė nė Moglicė (Korēė), ku ėshtė ndalur procesi pas largimit tė njėrit prej drejtuesve. Ėshtė kėrkuar ndėrhyrja e KQZ-sė pėr tė ndryshuar situatėn".

Po ashtu, sipas tij, "nė Mamurras pritet nga momenti nė moment qė tė fillojė procesi i numėrimit, ndėrsa nė Vlorė, komuna Novoselė mbetet e bllokuar, si dhe Ndroqi (Tiranė), Bushati dhe Shllaku (Shkodėr) dhe Trebishti nė Dibėr. Nė kėtė tė fundit, madje nuk ka filluar fare ky proces", - pohoi zėdhėnėsi i KQZ-sė.

Koalicioni i Vėzhguesve Vendorė publikon raportin e tij

Vėzhguesit vendorė: Procesi u zhvillua pa probleme

Koalicioni i Vėzhguesve Vendorė nė lidhje me procesin e votimit tė Zgjedhjeve Lokale tė 18 shkurtit 2007-tė, ka arritur nė pėrfundimin se procesi i 18 shkurtit, nė tėrėsinė e tij u zhvillua nė kushte normale dhe pa probleme tė mėdha e serioze qė mund tė cenonin rendin, qetėsinė dhe integritetin e tij. “Megjithatė, dita e votimit u parapri nga njė proces i tejzgjatur dhe shumė problematik pėr reformėn zgjedhore. Intensiteti politik qė e karakterizoi fushatėn ishte jo i natyrshėm pėr njė proces tė radhės pėr zgjedhjen e organeve tė qeverisjes vendore. Pjesėmarrja nė votime tregoi dukshėm nivelin e kulturės demokratike dhe pėrgjegjshmėrisė sė elektoratit shqiptar pėr tė shprehur vullnetin e tij pėr njė qeverisje pėrfaqėsuese nė nivel lokal. Sjellja e forcave tė rendit nė plotėsim tė detyrimeve tė tyre, ligjore gjatė tė gjithė procesit tė votimit dhe shoqėrimit tė materialeve zgjedhore nė KQZV ishte njė zhvillim i mėtejshėm, pozitiv pėr realizimin e standardeve te zgjedhjeve”, - thuhet nė raportin e tyre. “Nė njė numėr tė kufizuar rastesh u vu re prania dhe ndėrhyrja e personave tė paautorizuar, militantė tė subjekteve elektorale dhe/ose kandidatėve pjesėmarrės nė garė. Pavarėsisht nga njė seri mangėsish qė kishin tė bėnin me plotėsimin e kėrkesave teknike tė procesit zgjedhor, votimet e 18 shkurtit 2007-tė ne i konsiderojme si njė zhvillim pozitiv nė kuadėr tė pėrpjekjeve tė shoqėrisė shqiptare pėr realizimin e standardeve nė proceset zgjedhore”, - vijon mė tej raporti.

Malėsi e Madhe, PD-ja fiton bindshėm

Nė shumicėn e njėsive vendore tė rrethit tė Malėsisė sė Madhe ka pėrfunduar numėrimi i votave pėr zgjedhjet lokale, rezultat, i cili shpall fitues kandidatėt e koalicionit tė djathtė.

Nė rrethin e Malėsisė sė Madhe prej 15 vjetėsh, pjesa mė e madhe e njėsive vendore qeverisej nga PS-ja dhe aleatėt e majtė.

Fitorja e arritur nga kandidati i PD-sė pėr Bashkinė e Koplikut, Ramadan Lika, ėshtė konsideruar dhe mė e rėndėsishmja. Zoti Lika tha pas shpalljes sė rezultatit se, "fitoren time ia dedikoj banorėve tė Koplikut, tė cilėt mė votuan, por edhe atyre qė momentalisht votuan kundėr, duke i siguruar se premtimet e paraqitura nė programin tim, elektoral, do t’i bėj tė gjitha realitet, pėr ta kthyer kėtė qytet nė njė vend zhvillimi nė tė gjitha aspektet e tij".

Ndėrkohė, kandidatėt e koalicionit tė djathtė janė shpallur fitues dhe nė komuna, ku pėr disa mandate radhazi kanė qeverisur socialistėt. Kėshtu, nė komunėn Qendėr ėshtė shpallur fitues nga KZQV-ja kandidati i mazhorancės, Isa Rama, i cili kandidonte kundėr kryetarit aktual tė tre mandateve, Gėzim Zeneli. Nė komunėn Rrethina, fitues ėshtė shpallur kandidati i koalicionit tė djathtė, Gėzim Hardolli, qė kandidonte ndaj drejtuesit socialist tė tre mandateve, Zyhdi Dekovi; nė Bajzė tė Kastratit, ėshtė shpallur fitues pėrfaqėsuesi i PD-sė, Gjovalin Vreshti, qė kandidonte ndaj kryetarit aktual, Tom Curri, pėrfaqėsues i PBDNJ-sė.

Pėrsa i pėrket kėtyre rezultateve, kandidatėt rivalė e kanė pranuar humbjen e tyre, duke iu uruar fituesve suksese nė punėn e tyre, drejtuese gjatė mandatit tė ardhshėm.

PS-ja humbet bastionet historike nė zgjedhjet e 18 shkurtit

Humbasin njėzet deputetė tė PS-sė

Nė zonat elektorale tė 22 deputetėve socialistė humbasin kandidatėt e kėsaj partie nė njėsitė bashkiake

Socialistėt humbasin bastionet politike nė tė gjithė vendin. Njė analizė e detajuar nėpėr forumet e PS-sė nga qendra deri nė bazė pritet tė nxjerrė arsyet e humbjes sė bastioneve socialiste, ku nė tė shumtėn e rasteve mendohet se ka ardhur pėr shkak tė ndarjes sė zonave me LSI-nė. Sipas rezultateve tė deritanishme, 22 deputetė socialistė, ku pėrfshihen figurat kryesore tė kėsaj partie, kanė humbur nė zonat e tyre, elektorale shumicėn e njėsive bashkiake, bashki apo komuna tė rėndėsishme. Ndėr humbėsit e PS-sė, ėshtė edhe ish-sekretari i pėrgjithshėm socialist, Gramoz Ruēi, ku nė mėnyrė krejt tė papritur kanė humbur kandidatėt socialistė. Zona e Gramoz Ruēit pritet tė jetė njė prej zonave ku do tė pėrqendrohet analiza e humbjes sė bastioneve, duke patur parasysh se Tepelena ka qenė bastion i PS-sė pėr 17 vite me radhė. Nė zonėn e elektorale tė ish-kryetarit socialist, Fatos Nano, ka humbur kandidati socialist pėr Bashkinė e Sarandės, duke rreshtuar ish-liderin socialist nė listėn e humbėsve tė kėsaj partie nė zgjedhjet e 18 shkurtit. Mė pas, ėshtė Kastriot Islami njė prej figurave tė hershme tė kėsaj partie, ėshtė Ylli Bufi gjithashtu njė prej figurave tė hershme tė kėsaj partie, ėshtė deputeti Flamur Hoxha qė ka humbur Bashkinė e Pėrmetit, e cila ka qenė rregullisht nė zgjedhje bastion i PS-sė. Mė pas, vjen Erjon Braēe, i cili ka humbur komunėn e Otllakut, qė pėrbėn pjesėn kryesore tė zonės sė tij, elektorale. Ėshtė Namik Dokle qė ka humbur disa komuna nė zonėn e tij, elektorale, gjithashtu tė njohura si bastione historike tė PS-sė. Ka humbur Bashkinė e Divjakės deputetja dhe sekretarja pėr marrėdhėniet ndėrkombėtare, Arta Dade, bashki kjo e njohur si bastion socialist. Tė papritura kanė qenė rezultatet nė favor tė PD-sė nė disa komuna tė njohura si elektorat ekstremisht i majtė, siē ėshtė komuna e Labinotit Fushė dhe e Labionotit Mal. Nė kėtė mėnyrė, 20 deputetėt socialistė qė kanė humbur zonat e tyre, elektorale pritet tė jenė objket i njė analize tė thellė nė forumet e larta, drejtuese tė PS-sė, pasi kjo parti tė ketė pėrfunduar festėn pėr fitoren nė bashkitė kryesore tė vendit. Lidhur me fenomenin e 18 shkurtit, kur PS-ja humbi bastionet e saj, pritet tė ketė debate tė ashpra, pasi ka qenė pjesa kryesore e krerėve socialistė dhe forumeve tė saj, drejtuese, tė pozicionuar kundėr marrėveshjes me LSI-nė nė kėto zona, pasi kjo parashikonte humbjen, pasi elektorati socialist nuk e mirėpret marrėveshjen me LSI-nė.

Deputetėt e humbur nė zona

Fatos Nano

Stefan Ēipa

Vangjel Tavo

Arben Malaj

Flamur Hoxha

Kastriot Islami

Blendi Klosi

Gramoz Ruēi

Durim Lamaj

Paulin Sterkaj

Sadri Abazi

Qemal Minxhozi

Luan Memushi

Durim Hushi

Ylli Bufi

Elmaz Sherifi

Stefan Ēipa

Namik Dokle

Arta Dade

Bukurosh Stafa

Valentina Leskaj

Ndriēim Hysa

Tė dhėnat e Bregut pėr zgjedhjet

1. Nė qarkun Vlorė, nga 26 njėsi vendore, koalicioni “Aleanca e Madhe” ka fituar 19 prej tyre , 5 bashki dhe 14 komuna

2. Gjirokastėr, nga 31 njėsi vendore kemi fituar 21 prej tyre, 5 bashki e 16 komuna

3. Korēė, nga 36 bashki e komuna kemi fituar 19 nga kėto: 2 bashki e 17 komuna

4. Kukės, nga 27 bashki e komuna kemi fituar 21. Tė 3 bashkitė dhe 19 komuna nga 24 komuna.

5. Elbasan, nga 51 njėsi vendore kemi fituar 28 prej tyre. Nga 45 komuna kemi fituar 26.

6. Durrės, nga 16 bashki e komuna kemi fituar 12. 8 komuna nė 10 dhe 4 bashki nė 6

7. Lezhė, nga 21 njėsi vendore kemi fituar 16.. Nga kėto kemi fituar 3 bashki dhe 13 komuna.

8. Dibėr, nga 35 njėsi vendore kemi fituar 31 prej tyre, ndėr to 4 bashki dhe 27 komuna.

9. Tiranė, nga 31 bashki e komuna kemi fituar 19. Nga 6 bashki - 4, ndėrsa nga 22 komuna kemi fituar 15.

Nė total nga 67 bashki kemi fituar 38 ose 57%.

Nga 308 komuna kemi fituar 181 prej tyre , 59 %.

Ndėrkohė nuk janė zhvilluar votime nė 7 njėsi vendore dhe janė blloklluar nga socialistėt edhe nė 7 njėsi tė tjera.

Si elektorat opozita nė kėto zgjedhje krahasuar me 2005-sėn ėshtė zvogėluar me 15 %, ndėrsa me vitin 2003 me 25 %.

Parregullsitė e vėrejtura

•       Nė njė numėr tė madh qendrash votimi nė mbarė vendin, hapja e procesit tė votimit u bė me vonesė, si pasojė e mungesės sė bazės sė nevojshme, materiale nė qendrat e votimit, mungesės e regjistrit tė posaēėm tė Gjendjes Civile, mungesės sė kodeve tė sigurisė, mosparaqitjes sė komisionerėve, etj. Raste tė tilla u konstatuan nė Tiranė, Shkodėr, Elbasan, Durrės, Fier, Vlorė, etj.

•       Nivelin e pamjaftueshėm tė pėrgatitjes tė komisionerėve jo vetėm nė qendrat e votimit, por edhe nė KZQV, duke shkatuar zvarritje tė procesit.

•       Zėvendėsimin e komisionerėve nga subjektet politike gjatė ditės sė votimit. Kishte raste, kur komisionet nuk ishin tė plotėsuara me numrin e nevojshėm tė anėtarėve, si dhe kishte anėtare tė komisioneve qė kishin lidhje familjare me kandidatėt.

•       Ndryshime tė vendndodhjes sė qendrave tė votimit nė momentet e fundit, ēka shkaktoi ēoroditje tė votuesve.

•       Mungesėn e emrave tė votuesve nė listat e zgjedhėsve dhe raste, kur pjesėtarė tė sė njėjtės familje ishin tė regjistruar nė qendra tė ndryshme votimi. Ishin shume tė pakta rastet, kur zgjedhėsit deklaronin se ishin tė njoftuar paraprakisht pėr numrin e qendrės sė votimit dhe numrin e tyre nė listen e zgjedhėsve.

•       Diferenca tė mėdha nė shpėrndarjen e numrit tė votuesve nga njėra qendėr nė tjetrėn. Kjo shkaktoi radhė tė gjata, konfuzion dhe zhvillim jonormal tė procesit tė votimit. Nė disa raste, KQV-tė u detyruan tė ndėrpresin procesin e votimit pėr rivendosjen e rregullit nė qendėr. Vetėm nė tri raste tė komunikuara nga vėzhguesit e koalicionit u kėrkua ndėrhyrja e policisė pėr vendosjen e rregullit nė qendrėn e votimit.

•       Mosgarantimin e fshehtėsisė sė votės nė disa qendra votimi, si pasojė e mospozicionimit tė pėrshtatshėm tė dhomės sė fshehtėe.

•       Ngjyrat e papėrshtatshme tė fleteve tė votimit dhe e shenjave dalluese tė kutive, sidomos nė Tiranė, ēka shkaktuan konfuzion te votuesit nė hedhjen e fletės sė votimit nė kutitė respektive. Madje, kishte raste, kur kėto shenja dalluese mungonin.

•       Mosrespektimin e procedurave tė Kodit Zgjedhor pėrsa i pėrket identifikimit tė zgjedhėsve. Votuesit nuk ishin tė mirinformuar pėr domosdoshmėrinė e paraqitjes sė paketės sė dokumenteve shoqėruese, nė rastet e parashikuara nga Kodi Zgjedhor. Pati raste, kur komisioni i qendrės sė votimit lejoi votimin pa respektuar kėtė kėrkesė.

•       Pėrqindjen mjaft tė ulet tė pranisė sė grave nė komisionet e qendrave tė votimit.

•       Mospėrshtatjen e qendrave tė votimit pėr tė mundėsuar votimin e qytetarėve me aftėsi tė kufizuara fizike.

•       Lejimin e votimit familjar apo nė grup nė disa qendra votimi, veēanėrisht nė zonat suburbane dhe rurale. Kishte raste, kur anėtarė te komisionit ndihmonin votuesit pėr tė votuar, pa respektuar procedurat e parashikuara.

•       Pengesat e herėpashershme, tė krijuara ndaj prezencės se vėzhguesve tė koalicionit, nė momentin e dorėzimit tė materialeve tė qendrave tė votimit nė KZQV-tė perkatese, si pasojė e mosnjohjes sė Kodit Zgjedhor apo mosrespektimit tė tij.

Kandidati i mazhorancės del nė tė parėn konferencė pas zgjedhjeve vendore

Olldashi: Falėnderoj qytetarėt qė mė votuan dhe respektoj tė tjerėt

Kandidati i mazhorancės pėr Bashkinė e Tiranės, Sokol Olldashi, nė komunikimin e tij, tė parė me mediat pas zgjedhjeve lokale theksoi se, falėnderonte nė mėnyrė tė veēantė qytetarėt e Tiranės pėr pjesėmarrjen masive nė zgjedhje. Nė mėnyrė tė veēantė Olldashi falėnderoi qytetarėt qė e kishin votuar, duke u shprehur se i vinte keq pėr ata qytetarė, tė cilėt si pasojė e parregullsisė nė lista nuk kishin mundur dot tė votonin.

“I kėrkoj ndjesė disa mijėrave qytetarėve tė Tiranės, qė pėr arsye qė nuk vareshin nga unė, nuk patėn mundėsi tė ushtronin tė drejtėn e votės apo nuk u lanė tė votojnė”, - theksoi nė fjalėn e tij Olldashi, duke shtuar se respektonte gjithashtu qytetarėt, tė cilėt nuk mbėshtetėn platformėn e tij pėr ndryshimin e Tiranės. Nė pėrshėndetjen e Olldashit, njė vend tė veēantė zunė edhe bashkėpunėtorėt nė fushatė, ku theksoi se falėnderonte Bamir Topin si udhėheqėsin politik tė fushatės sė tij. Nga ana tjetėr, kandidati i mazhorancės pėr Bashkinė e Tiranės falėnderoi komisionerėt e mazhorancės, tė cilėt nė orėt e gjata tė votimit dhe numėrimit tė votave treguan qėndrueshmėri. Olldashi i uroi suksese edhe partive tė tjera, tė cilat morėn pjesė nė garėn elektorale tė 18 shkurtit. Kandidati i mazhorancės preferoi tė japė pėrshėndetejet e tij pėr qytetarėt dhe stafin nė njė kohė kur ende zyrtarisht procesi i numėrimit tė votave nė kryeqytet nuk ka pėrfunduar. Gjithsesi, sipas tė dhėnave zyrtare nga Komisionet Zonale tė Qeverisjes Vendore, kandidati i opozitės nė Tiranė, Edi Rama, ka pėrparėsi tė dukshme ndaj kandidatit tė mazhorancės, Olldashi.

F.Mejdini

Humbja nė qytetet e mėdha, kryesisht pėr shkak tė indiferencės sė deputetėve

PD, 14 emrat e deputetėve tė cilėt patėn humbje votash nė zgjedhje

Nė Tiranė vėrehet rrjedhje votash nė zonat e deputetėve Ngjela, Topi, Basha, Nishani, Pango apo Karapici. Nė Durrės, fitoren PS-sė ia japin kutitė e zonave tė Oketės dhe Jukės, ku nė zgjedhjet e 2005-ės, PD-ja fitoi me rreth 7 mijė vota mė shumė se PS-ja

Janė 14 zona deputetėsh, ato qė kanė vendosur humbjen e zgjedhjeve pėr Partinė Demokratike nė qytetet e mėdha tė vendit dhe qė kanė pasur rrjedhje votash qė nga 3 korriku 2005 e deri mė tani. Duket se kjo rrjedhje i ka kushtuar PD-sė dhe humbjen nė qytetet e mėdha tė vendit.

Shifrat 2005

Po tė shohėsh kronologjinė e votimeve, duket se ēdo depuetet nė zonėn e tij, jo vetėm qė ka pasur humbje ndaj kundėrshtarit, por mė keq akoma, ka humbur edhe votat e besnikėve qė kanė votuar djathtas nė ēdo kohė. Nė Tiranė pėr shembull, mė keq shfaqet zona e Spartak Ngjelės, ku diferenca e votave tė dy kandidatėve tė PD-sė dhe PS-sė ka njė rritje tė ndjeshme. Nė zgjedhjet e vitit 2005, nė kėtė zonė Spartak Poēi arriti tė merrte vetėm 4 mijė vota dhe sė bashku me LSI-nė, ky numėr nuk i kalonte tė 5 500 votat, ndėrkohė qė i vetėm, Ngjela, nė kėtė zonė nė 2005-ėn, mori mė shumė se 5 mijė vota dhe po t’i shtojmė ato qė mori kandidatja e pavarur, rreth 1700 dhe votat e LZHK-sė rreth 350, atėherė diferenca ėshtė tepėr e madhe. Ndėrkohė qė, nė po kėtė zonė Rama mori mė shumė se 7000 vota kundrejt 5200 votave qė mori Olldashi. Njė rėnie tė dukshme tė votave ka pasur dhe nė njėsinė ku kanė kandiduar Gėzim Karapici, Bamir Topi, Ylli Pango apo Bujar Nishani, ku, ashtu si nė zonėn e Ngjelės ka pasur  rrjedhje tė mėdha votash. Njė humbje mė vetė ka qenė dhe zona me numėr 33, ku ėshtė shpallur deputet Lulzim Basha, sot Ministėr i Punėve Publike Transporteve dhe Telekomunikacioneve, zonė e cila u fitua me rreth 12 pėr qind mė shumė vota pėr Partinė Demokratike, rezultat ky qė nė zgjedhjet lokale tė vitt 2007-ės u kthye nė favor tė Edi Ramės

Tė tjerat

Por njė goditje jo mė pak e vogėl nė kėto zgjedhje ka qenė edhe Durrėsi, por dhe qytete tė tjera si Lezha, Lushnja apo Berati, nė tė cilat PD-ja ishte fituese, por qė indiferenca e deputetėve tė zonės ka bėrė qė tė vijmė nė kėtė rezultat qė kemi sot. Pėr sa i pėrket Durrėsit, sipas burimeve nga KZQV-ja e kėtij qyteti, rezultati u pėrmbys nga kutitė e zonave brenda nė qytet, ku deputetė nė legjislaturėn e kaluar u shpallėn Genc Juka dhe Gazmend Oketa. Pėrkatėsisht nė zonėn 29, ku fitoi Oketa dhe zonėn 30, ku fitoi Genc Juka, Partia Demokratike ka marrė rreth 7 mijė vota mė shumė se Partia Socialiste pėr kandidatėt e saj. Ndėrkohė qė, nė 2007-ėn, kėto dy zona pėrmbysin rezultatin nė favor tė kundėrshtarit, gjė qė tregon se  elektorati nė kėto zona ėshtė lėnė pas dore. E njėjta gjė ka ndodhur edhe me zonėn e Ministrit tė Financave, Ritvan Bode, nė zonėn 81, ku nga PS-ja janė marrė mė shumė se 1500 vota mė shumė krahasur me vitin 2005 dhe tė mos harrojmė qė Bode, nė kėtė zonė u shpall deputet me rreth 3 mijė vota mė shumė se kundėrshtari i tij socialist. E njėjta gjė ka ndodhur edhe nė Gjirokastėr, nė zonėn e deputetit Ruli, nė Lushnjė, ku ėshtė deputet Mevlan Xhindolli apo nė Lezhė, ku ėshtė deputet Preē Zogaj.

Indiferenca e deputetėve sjell humbje nė zgjedhjet lokale

Njė pjesė e deputetėve, pasi morėn mandatin nė zonat e tyre me rezultat maksimal, nuk u kujtuan mė pėr ata qė i kishin votuar. Dhe nė mė tė shumtėn e rasteve, humbja e qyteteve tė mėdha ka ardhur pikėrisht si pasojė e kėsaj situate. Megjithėse, Kryeministri Berisha, jo pak herė iu ka bėrė thirrje deputetėve tė PD-sė dhe ministrave tė qeverisė tė qėndrojnė sa mė afėr njerėzve, sėrish kjo nuk ka ndodhur. Madje, nuk kanė shkelur mė nė zonat e tyre elektorale. Mė tė afėrt me elektoratin e tyre kanė qenė deputetėt qė kanė fituar votat nė zonat rurale, gjė qė iu shpėrblye edhe me fitoren e rreth 220 komunave nė mbarė vendin. Shifrat tregojnė qartė se qendrat e mėdha tė qyteteve janė braktisur pikėrisht nga deputetėt e tyre, gjė qė ka sjellė edhe rrjedhje nė elektoratin e djathtė.  Ata qė merren me politikė e dinė mirė aksiomėn se, nė rast se njė deputet iu qėndron afėr njerėzve, atėherė ka pak gjasa qė zgjedhjet lokale tė humben nė zonėn e tij. Njė gjė e tillė ka ndodhur edhe nė kampin rozė, ku PS-ja ka lėshuar bastionet, pikėrisht pėr shkak tė indiferencės sė deputetėve tė zonave, si nė Tepelenė nė zonėn e Gramoz Ruēit, apo nė Sarandė, nė zonėn e Fatos Nanos.

PD humbet 13 deputetė, PS humbet 23 deputetė

Spartak Ngjela - Tiranė

Lulzim Basha - Tiranė

Ylli Pango - Tiranė

Gėzim Karapici - Tiranė

Bujar Nishani - Tiranė

Bamir Topi - Tiranė

Gazmend Oketa - Durrės

Genc Juka – Durrės

Preē Zogaj - Lezhė

Ritvan Bode - Korēė

Bujar Leskaj - Vlorė

Mevlan Xhindoli – Lushnjė

Genc Ruli - Gjirokastėr

 SPECIALE

Gjermania, mbajtėse e kėsaj presidence, lėshon njė deklaratė pėr ecurinė e zgjedhjeve

Presidenca e BE-sė: Tė

mbyllet sa mė shpejt procesi

“Tė gjitha forcat politike duhet tė respektojnė rezultatin e zgjedhjeve dhe duhet tė bashkėpunojnė nė mėnyrė konstruktive. Mbajtja e zgjedhjeve tė lira dhe ndershme dhe respekti ndaj procedurave demokratike pėrbėn njė kėrkesė thelbėsore pėr marrėdhėnie mė tė afėrta me BE-nė”

Presidenca e Bashkimit Evropian ka lėshuar njė deklaratė, ku iu bėn thirrje subjekteve qė tė mbyllin sa mė shpejt procesin zgjedhor, brenda kornizave ligjore. Kjo presidencė ka vlerėsuar nė deklaratėn e saj, raportin paraprak tė lėshuar nga vėzhguesit e OSBE/ODIHR-it dhe ka theksuar se duhet respektuar rezultati zgjedhor. Sipas saj, zhvillimi i zgjedhjeve tė lira dhe tė ndershme ėshtė njė kusht pėr integrimin e vendit. “Presidenca lokale e BE-se merr parasysh vlerėsimin paraprak tė Misionit vėzhgues tė zgjedhjeve, OSBE/ODHIR, mbi zhvillimin e zgjedhjeve lokale tė 18 shkurtit nė Shqipėri.

Presidenca lokale e BE-sė iu bėn thirrje tė gjithė subjekteve pėrgjegjėse tė pėrmbyllin procesin zgjedhor nė pėrputhje me rregullat kushtetuese dhe ligjore dhe vėren me shqetėsim incidentet qė po ndodhin nė disa pjesė tė vendit. Ajo thekson se tė gjitha forcat politike nė Shqipėri duhet tė respektojnė rezultatin e zgjedhjeve dhe duhet tė bashkėpunojnė nė mėnyrė konstruktive. Ajo kujton se mbajtja e zgjedhjeve tė lira dhe ndershme dhe respekti ndaj procedurave demokratike pėrbėn njė kėrkesė thelbėsore pėr marrėdhėnie mė tė afėrta me BE-nė”, - thekson deklarata. Njė ditė mė parė, OSBE/ODIHR publikoi raportin paraprak pėr situatėn para dhe gjatė ditės sė zgjedhjeve. Shefi i vėzhguesve, Jorgen Grunnet, tha se, ato ishin njė shans i humbur. Gjatė njė interviste pėr radion BBC ai tha se, problem ishte dhe pjesėmarrja e ulėt nė votime. “Nėse ka zgjedhje, kjo ėshtė njė mundėsi e re qė Shqipėria t'i tregojė botės se ėshtė nė gjendje qė tė zhvillojė zgjedhje sipas standardeve ndėrkombėtare. Kjo nuk u vu re plotėsisht nė zgjedhjet lokale. Sigurisht qė kishte edhe elemente pozitive. P.sh., listat e zgjedhėsve ishin mė tė mira se nė zgjedhjet e mėparshme. Kishte njė angazhim mė tė madh nė kėto zgjedhje. Vetėm pėr kryetarė bashkish konkurruan mbi njėmijė vetė. Ndoshta mė zhgėnjyese ishte pjesėmarrja nė votime qė nuk arriti shifrėn 50%”, - tha Grunnet.

I pyetur, nėse parregullsitė, pjesa mė e madhe e tė cilave u vėrejtėn nė Tiranė, mund tė kenė ndikim nė rezultat, Grunnet tha se nuk mund tė flasė me hamendje. “Ne nuk i dimė aspak rezultatet, prandaj ėshtė e vėshtirė pėr mua t'i pėrgjigjem kėsaj pyetjeje, por dua tė them se kishte shumė raste tė administrimit tė pasigurt tė tė gjithė procesit zgjedhor, tė cilat ne po i evidentojmė. Ajo qė ne nėnvizojmė dhe qė ėshtė shumė e rėndėsishme pėr pėrmirėsimin e procesit elektoral nė Shqipėri ėshtė qė tė krijohet njė sistem i besueshėm dhe uniform i regjistrit tė Gjendjes Civile dhe identifikimit tė qytetarėve”, - tha Grunnet. Nė pėrfundim, ai theksoi se OSBE/ODIHR ėshtė e gatshme tė ofrojė ndihmė pėr tė arritur plotėsisht standardet. “Ne jemi gjithmonė tė gatshėm qė tė ofrojmė ndihmė dhe unė jam nė dijeni tė njė projekti qė ėshtė ndėrmarrė kohėt e fundit me financimin e Norvegjisė dhe disa donatorėve tė tjerė. Ky projekt do tė mbėshtetet edhe nga zyra e OSBE-sė nė Shqipėri”, - tha Grunnet.

Duhet depolitizuar me ligj procesi zgjedhor

Nga Fabian Schmidt

Raporti paraprak i OSBE-sė ėshtė njė dėshmi pėr paaftėsinė e politikės shqiptare. Ai tregon se politikanėt shqiptarė pėr mė tepėr se njė dekadė kanė humbur kohėn nė luftė me kundėrshtarėt, nė vend qė t“iu shėrbejnė qytetarėve dhe tė ndėrtojnė njė administratė efikase. Faji nė kėtė rast bie ndaj pėrfaqėsuesve tė tė dyja kampeve tė mėdha, politike.

Pas trazirave tė vitit 1997-tė, Partia Socialiste kishte tetė vjet kohė pėr tė pėrpiluar njė regjistėr tė plotė tė zgjedhėsve dhe tė popullsisė. Edhe demokratėt kishin njė vit e gjysmė kohė pėr ta vazhduar kėtė punė. Nė vend tė kėsaj, Shqipėria, pas disa reformave tė Kodit Elektoral, ka vetėm njė sistem zgjedhor, i cili institucionalizon mosbesimin e ndėrsjelltė dhe i hap rrugėn presionit politik.   

Nė demokracitė funksionuese janė nėpunėsit ata qė merren me organizimin e zgjedhjeve dhe jo partitė politike. Qytetarėt iua besojnė atyre kėtė detyrė, pasi ata janė neutralė dhe tė detyruar ndaj ligjit. Nė tė kundėrt, nė Shqipėri, partitė kanė njė rol formal, tė rregulluar me ligj nė organizimin e zgjedhjeve.

Kjo ka tė bėjė me atė se partitė nuk i besojnė njėra-tjetrės dhe secila do tė ndėrhyjė pėr tė pėrjashtuar manipulimin e zgjedhjeve. Por, siē e thotė populli, "Shumė mami e mbysin fėmijėn". Kėrcėnimet me bojkot tė partive tė veēanta mund ta paralizojnė tė tėrė procesin zgjedhor. Grindjet e ashpra rreth ēėshtjeve proceduriale nė muajt e fundit tregojnė mungesė respekti tė klasės politike kundrejt qytetarėve.

Ndryshe nga vlerėsimi pėr politikanėt, OSBE-ja u dha notė tė mirė zyrtarėve tė Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve. Megjithė zvarritjet pėr faj tė politikės, ata bėnė tė pamundurėn, duke mundėsuar pėr njė kohė shumė tė shkurtėr njė proces zgjedhor pa vėshtirėsi. Pėr kėtė ata meritojnė respekt. Ėshtė kjo njė dėshmi tjetėr qė politika duhet tė tėrhiqet nga pėrgatitja e zgjedhjeve.

Raporti i OSBE-sė pėrmban njė kėrkesė tė qartė pėr veprim nė adresė tė qeverisė shqiptare: pėrpilimi i njė regjistri permanent dhe pajisja e qytetarėve me dokumente moderne, identifikimi. Por vetėm kaq nuk mjafton. Ligjvėnėsit duhet tė angazhohen pėr qytetarėt e jo pėr udhėheqjet e partive tė tyre dhe tė depolitizojnė me ligj procesin zgjedhor. Zgjedhjet e ardhshme parlamentare janė nė vitin 2008-tė. Koha nuk pret.

KE: Nuk ka asnjė tolerim pėr standardet zgjedhore

Bashkimi Evropian nuk duket shumė entuziast nga mėnyra e mbarėvajtjes sė zgjedhjeve tė fundit nė Shqipėri. Pas Komisionerit pėrgjegjės pėr Zgjerimin, Olli Rehn, si dhe shefit tė politikės sė jashtme tė BE-sė, Havier Solana, ishte Kristina Nagy, zėdhėnėse nė Komisionin Evropian qė u tregua shumė e kursyer nė komentet e saj ndaj mėnyrės sesi u zhvilluan zgjedhjet e sė dielės nė Shqipėri.

Pa anashkaluar dukuritė pozitive, tė vėna re gjatė kėtij procesi, Nagy e vuri mė shumė theksin nė nevojėn e realizimit tė plotė tė kritereve demokratike qė BE-ja pret dhe kėrkon nga klasa politike, shqiptare. Aq mė shumė qė Bashkimi Evropian e kishte lidhur dhe kushtėzuar mbarėvajtjen e kėtyre zgjedhjeve me afrimin e mėtejshėm tė Shqipėrisė me BE-nė. Por zėdhėnėsja e Komisionit Evropian e bėri tė qartė mė me forcė atė qė para saj e kishin theksuar edhe Solana edhe Rehn.

Deri mė tani, Bashkimi Evropian kishte mbajtur ndaj zgjedhjeve nė Shqipėri njė qėndrim tė dyzuar qė mund tė pėrmblidhje me togfjalėshin: "Zgjedhje me probleme, por tė pranueshme pėr nivelin e Shqipėrisė". Por ky qėndrim tashmė duket se ka ndryshuar rrėnjėsisht. Shqipėria ka nėnshkruar tashmė Marrėveshjen e Asocim-Stabilitetit me BE-nė dhe e ka bėrė tė qartė se synimi i saj pėrfundimtar dhe afafgjatė do tė jetė integrimi i saj i plotė nė BE. Nė kėto kushte, Bashkimi Evropian nuk mund tė tolerojė mė shkeljen e kritereve bazė tė demokracisė nė njė vend qė pretendon tė pranohet si vend kandidat pėr anėtarėsim. Prandaj Komisioni Evropian e bėri tė qartė edhe njėherė tjetėr se pret pėrmbushjen e plotė tė kritereve demokratike tė mbarėvajtjes sė zgjedhjeve.

Por, njė qėndrim i tillė nuk mbahet enkas dhe vetėm ndaj Shqipėrisė. Edhe Serbia, pėr arsye krejt tė tjera, ndodhet para njė presioni tė fortė nga ana e Bashkimit Evropian. Ishte po Kristina Nagy qė nė po tė njėjtėn kohė e bėri tė qartė se afrimi i Serbisė me BE-nė varet kryekėput dhe tėrėsisht nga bashkėpunimi i plotė i Beogradit me Gjykatėn Ndėrkombėtare tė Hagės.

Prandaj mund tė thuhet se, si pėr Tiranėn, dhe Beogradin Bashkimi Evropian do tė tregohet tashmė rigoroz dhe i pėrpiktė deri nė fund.

Viron Gjymshana

Flet pėr radion BBC analisti Gabriel Partosh

“Duhet konsensus mes palėve pėr reformat”

“Gjėrat nuk do tė zgjidhen brenda javėve apo muajve tė ardhshėm, por unė mendoj se Shqipėria ka njė shans qė tė ecė pėrpara dhe nė njėfarė mėnyre tė pėrmbushė kėto kėrkesa mė tė rrepta, tė cilat ia kėrkon Bashkimi Evropian”

Analisti i BBC-sė pėr Evropėn Juglindore, Gabriel Partosh, njohės i mirė i zhvillimeve nė Shqipėri, thotė se vlerėsimi i vėzhguesve se Shqipėria humbi njė shans drejt pėrmbushjes sė standardeve ndėrkombėtare tė zhvillimit tė zgjedhjeve, nuk duhet parė si njė deklaratė dramatike.

Ai thotė se fjala ėshtė pėr ēėshtje tė natyrės administrative, tė cilat, gjithsesi, duhen zgjidhur pėr tė plotėsuar standardet e larta qė kėrkohen nga Bashkimi Evropian pėr procesin zgjedhor.

Gėzim Guri bisedoi me analistin Gabriel Partos dhe fillimisht e pyeti, nėse kishte mbetur i befasuar nga vlerėsimi i vėzhguesve ndėrkombėtarė pėr zgjedhjet e 18 shkurtit.

“Tė them tė drejtėn, jo, sepse po tė kesh parasysh nivelin e argumentave pėrpara zgjedhjeve qė nxorėn nė pah problemet dhe mangėsitė e ndryshme, ishte thuajse e pashmangshme qė tė kishte probleme, pavarėsisht nga marrėveshja e janarit.

Kėto probleme nuk u zgjidhėn tė gjitha. U bėnė disa pėrmirėsime pėrsa i pėrket identifikimit tė zgjedhėsve. Por, shumė ēėshtje, pėrfshirė regjistrin e zgjedhėsve, nuk ishin zgjidhur si duhet.

Raporti paraprak i vėzhguesve ndėrkombėtarė ka mesazhe tė pėrziera. Duhet theksuar se problemet qė ai evideton kanė tė bėjnė mė shumė me mangėsi tė natyrės administrative. Ka vėrejtje pėr kapacitetin e ulėt tė administratės zgjedhore. Nė kėtė raport nuk ka vėrejtje pėr ndėrhyrje politike pėr manipulimin e rezultatit tė zgjedhjeve.

Pra, raporti vė nė dukje se Shqipėria nuk ėshtė ende nė gjendje dhe kjo jo vetėm nė organizimin e zgjedhjeve, qė tė ketė njė nivel kompetence dhe standarde qė nevojiten pėr tė qenė njė negociatore serioze me Bashkimin Evropian, me synim anėtarėsimin nė tė ardhmen”, - thotė ai.

Megjithatė, Gabriel, shprehja “Shqipėria humbi njė tjetėr shans”, duket njė deklaratė e fortė e vėzhguesve ndėrkombėtare, apo jo?

Ėshtė njė term i fortė dhe ndoshta ėshtė pėrdorur pėr tė pėrcjellė mesazhin sesa rėndėsi ka pėr tė gjitha palėt qė tė bashkėpunojnė. Kjo nuk ėshtė ēėshtje vetėm e qeverisė, por edhe e opozitės.

Pra, kėrkohet qė tė ketė njė konsensus pėr reformat e nevojshme. Nė fund tė fundit, askush nuk po thotė se Shqipėria humbi njė shans pėrgjithmonė.

Shanset mund tė humben pėr disa muaj, pėr njė vit, dy vjet e kėshtu me radhė. Gjithashtu, dua tė theksoj qė, edhe sikur tė bėnte zgjedhjet mė tė mira tė mundshme nė kėtė moment, Shqipėria nuk ka ndonjė shans qė tė bėhet kandidate pėr anėtarėsim nė Bashkimin Evropian pėr njė apo dy vjet.

Pėr kėtė arsye unė nuk do ta quaja njė zhvillim dramatik vlerėsimin e vėzhguesve ndėrkombėtarė pėr kėto zgjedhje. Gjithsesi, raporti e bėn tė qartė se Shqipėria duhet tė hedhė hapa pėrpara.

Megjithatė, Gabriel, pėrtej vėrejtjeve administrative, njė tjetėr kritikė nė raportin paraprak tė vėzhguesve ndėrkombėtarė pėr zgjedhjet lokale ėshtė edhe mungesa e besimit tė ndėrsjelltė dhe e pėrpjekjeve pėr kompromis me forcave kryesore, politike…

Pėrsėri kjo vjen natyrshėm nga beteja e gjatė dhe lufta e fjalėve pėrpara zgjedhjeve. Kjo betejė nisi qė nė tetor dhe vazhdoi gjatė muajve nė vazhdim deri nė prag tė zgjedhjeve. Dihet qė ka njė konfrontim tė fortė personaliteti mes kryeministrit, Sali Berisha dhe udhėheqėsit socialist, Edi Rama. Kjo ėshtė e qartė.

Marrėdhėniet e tyre, personale bazohen nė dyshimin e thellė pėr njėri-tjetrin. Por, nė thelb, duhet tė kemi parasysh qė problemet kanė tė bėjnė me ēėshtjet mė tė vogla, administrative tė zgjedhjeve dhe jo me akte dhune apo me manipulim masiv tė zgjedhjeve. Kjo pasqyrohet nė njėfarė mėnyre edhe nė raportin e vėzhguesve tė OSBE-sė.

Ju i quajtėt kėto, probleme pėr ēėshtje tė vogla. Megjithatė, ato kėrkojnė njė klimė politike qė tė zgjidhen. A parashikoni qė ato tė zgjidhen sė shpejti?

Unė them se po. Ēėshtja shtrohet qė qeveria “Berisha” tė fitojė besim se mund tė zhvillojė zgjedhje qė konsiderohen pėrgjithėsisht tė pranueshme, ndonėse jo nė standardet e kėrkuara. Kėtu duhet tė sqarojmė se kėto standardet e kėrkuara janė shumė mė tė larta se 10 vjet mė parė. Nga ana tjetėr, nėse konfirmohen rezultatet qė favorizojnė socialistėt nė kėto zgjedhje, kjo do tė shtojė besimin e udhėheqėsit tė opozitės, Edi Rama.

Kjo situatė iu jep tė dyja palėve njėfarė besimi qė tė veprojnė si kandidatė potencialė pėr anėtarėsim nė Bashkimin Evropian, ku rivalėt nuk luftohen nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė duke shfrytėzuar aspekte private, por mbahet njė qėndrim mė i qetė dhe iu lihet vendi politikave respektive apo edhe marrėveshjeve mes tyre.

Sigurisht, ky do tė jetė njė proces i gjatė. Gjėrat nuk do tė zgjidhen brenda javėve apo muajve tė ardhshėm. Por unė mendoj se Shqipėria ka njė shans qė tė ecė pėrpara dhe nė njėfarė mėnyre tė pėrmbushė kėto kėrkesa mė tė rrepta, tė cilat ia kėrkon Bashkimi Evropian.

KOMENTE

Rrezikohen tė drejtat e votimit tė turqve nė Bullgari

Krassen Nikolov

“Bullgaria do tė jetė kali i Trojės sė Turqisė nė BE!”, - thotė Mihail Konstantinov. Zėri i anėtarit tė Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve vetėm se rritej me frustrim.

Ai nuk ėshtė i vetmi zyrtar i emocionuar. Deputetėt nga partitė opozitare tė enjten, gati sa nuk filluan tė grushtohen gjatė debatit tė fundit, parlamentar.

Kjo bujė ka tė bėjė me 100,000 votat qė mund tė vijnė nga turqit e Bullgarisė qė jetojnė nė Turqi, nėse ata lejohen nga parlamenti qė tė votojnė pėr kandidatėt nė Parlamentin Evropian. Disa pohojnė se deputetėt, tė zgjedhur pėrmes votave tė tyre, do tė jenė nė fakt pėrfaqėsues tė Turqisė e jo Bullgarisė.

Politikanėt pohojnė se konflikti pėr kėtė ēėshtje reflekton pėrplasjen nė mes tė koalicionit qeveritar dhe partive opozitare, prandaj opozita ėshtė e brengosur se partitė qeveritare, nė tė ardhmen, me ligj tė ri, mund tė fitojnė mė shumė vota.

Ata pohojnė se koalicioni qeveritar i Partisė Socialiste tė Bullgarisė, BSP, Lėvizja Kombėtare e Simeonit II, NDSV dhe DPS, pėrfaqėsuesit e turqve, po luftojnė pėr kėtė ēėshtje, jo pėr tė mbrojtur tė drejtat e njeriut, por pėr tė fituar mė shumė vota. Konsiderohet se 100,000 votat e diskutuara do tė shkojnė nė favor tė DPS-sė.

Kėtė javė, parlamenti pritet tė votojė mbi Ligjin pėr Zgjedhjet Parlamentare Evropiane, pėr tė vendosur rregullat mbi zgjedhjet, tė cilat pėr herė tė parė nė Bullgari do tė mbahen nė maj.

Por, tė enjten, pasi deputetėt debatuan katėr orė mbi pėrmbajtjen e ligjit, tetėdhjetė prej tyre u larguan nga salla plenare, duke e bėrė tė pamundur arritjen e kuorumit tė nevojshėm pėr votim.

Derisa partitė opozitare pohojnė se vetėm banorėt e pėrhershėm tė Bullgarisė duhet tė votojnė nė kėto zgjedhje, koalicioni qeveritar, i cili gėzon shumicėn nė parlament, sipas tė gjitha gjasave do t’i lejojė tė gjithė qytetarėt qė tė votojnė, pavarėsisht nga vendbanimi i tyre.

Agjencitė pėr studim tė opinionit publik parashikojnė se turqit bullgarė qė jetojnė nė Turqi, mund tė zgjedhin njė apo dy, nga 18 pėrfaqėsuesit bullgarė nė Parlamentin Evropian.

Bullgaria kaherė ka pasur njė marrėdhėnie delikate me pakicėn turke dhe kjo nuk ėshtė befasi, duke marrė parasysh pozitėn e saj gjeografike, si fqinj i Turqisė dhe historinė e vendit, si pjesė e Perandorisė Otomane.

Ish-regjimi komunist largoi rreth 300,000 qytetarė turq nga vendi. Pas rėnies sė sistemit njėpartiak nė vitin 1989-tė, kėtyre qytetarėve iu rikthye shtetėsia bullgare, por vetėm disa prej tyre u kthyen nė Bullgari, derisa tė tjerėt morėn pasaportat bullgare dhe vazhduan tė jetojnė nė Turqi.

Gjatė 16 viteve tė fundit tė demokracisė, bashkėsia turke ėshtė treguar shumė e organizuar nė votimin dhe pėrkushtimin e saj ndaj DPS-sė.

Komisioni Qendror Zgjedhor, i cili organizon dhe koordinon zgjedhjet e pėrgjithshme nė Bullgari, thotė se rreth 70,000 vota rregullisht vijnė nga Turqia.

Pėrpos kėtyre, rreth 30,000 njerėz udhėtojnė pėr zgjedhje nga shtėpitė e tyre nė Turqi pėr tė votuar nė qytetet e tyre, tė regjistruar nė Bullgarinė jugore.

Politikanėt e disa partive thonė se, DPS-ja organizon kėto udhėtime pėr tė fituar vota dhe ata dėshirojnė qė t’i ndalojnė kėta turq qė tė votojnė pėr Parlamentin Evropian. “Kjo kryesisht do tė ndikojė nė DPS”, - tha Kolyo Kolev nga agjencia “Mediana”.

Kjo ēėshtje ėshtė vėshtirė tė zgjidhet, pasi Brukseli nuk ka rregulla, ku i definon tė drejtat e votuesve pėr parlamentin e BE-sė.

Vlladimir Shopov, nga agjencia sociologjike “Alpha Research”, thotė se rregullat e BE-sė ekzistojnė pėr t’i treguar parlamenteve kombėtare sesi t’i zgjidhin ēėshtjet lidhur me votimin e njerėzve jashtė kufijve shtetėrorė.

“Gjysma e vendeve tė BE-sė, qytetarėt me banim jashtė vendit i lejon qė tė votojnė dhe gjysma tjetėr nuk e lejon njė gjė tė tillė”, - tha Shopov.

“Shumė vende tė BE-sė kėrkojnė qė qytetarėt tė kenė banim tė pėrhershėm nė atė vend pėr sė paku gjashtė muaj apo edhe dy vite pėr tė gėzuar tė drejtėn e votimit”, - tha Nadezhda Mihaylova, nga koalicioni ‘Forcat e Bashkuara Demokratike’, qė ėshtė njė nga autoret e Projektligjit pėr Zgjedhjet nė Parlamentin Evropian.

Politikanėt e tjerė nga partitė opozitare, konservative dhe nacionaliste mbėshtesin pozitėn e saj. “Nuk ėshtė normale qė njerėzit qė jetojnė nė Turqi me vite tė tėra tė vendosin pėr institucionet bullgare, madje as duke mos ditur emrat e kandidatėve, pėr tė cilėt ata votojnė”, - tha Ekaterina Mihaylova, nga Demokratėt pėr Bullgari tė Fortė.

Ajo insiston se pėrfaqėsuesit e zgjedhur nga turqit bullgarė qė jetojnė nė Turqi mund tė kthehen nė pėrfaqėsues tė Turqisė nė Parlamentin Evropian.

Partitė nacionaliste si VMRO dhe Ataka kanė pėrdorur retorikė mė tė rreptė. Lideri i VMRO-sė, Krassimir Karakachanov, deklaroi nė parlament se, “ėshtė e papranueshme qė qytetarėt, tė cilėt jetojnė jashtė BE-sė, tė zgjedhin pėrfaqėsuesit e Parlamentit Evropian”.

Megjithatė, qeveria nuk ka ndėrmend t’i irritojė turqit nė kėtė mėnyrė. Maya Manolova, deputete e partisė kryesore nė koalicion, Partia Socialiste Bullgare, PSP, tha se veprimi i ri do tė jetė nė pėrputhje me ligjet ekzistuese qė rregullojnė zgjedhjet kombėtare. Ajo tha se kėto ligje theksojnė qė tė gjithė qytetarėt “madje edhe ata qytetarė qė jetojnė jashtė vendit, kanė tė drejtė vote”.

DPS-ja natyrisht pajtohet me kėtė qėndrim. Chetin Kazak, zėvendėsi i partisė, tha se kushtetuta garanton tė drejtėn e barabartė tė votimit pėr tė gjithė qytetarėt, pavarėsisht nga vendbanimi i tyre.

“Ēdo tentim pėr t`i kufizuar tė drejtat e votimit pėr qytetarėt bullgarė do tė jetė nė kundėrshtim me Gjykatėn Kushtetuese”, - tha Kazak nė parlament.

Turqit bullgarė gjithashtu janė tė pėrkushtuar qė ta ruajnė tė drejtėn e tyre, qytetare tė votimit, qė bazohet nė shtetėsinė e tyre, bullgare.

“Nuk ka rėndėsi, nėse ne jemi turq, ēifutė apo tė tjerė; ne jemi qytetarė bullgarė dhe si tė tillė, kemi tė drejtė tė votojmė”, - tha Eshref Kahraman, i cili ka shtetėsi tė dyfishtė dhe ėshtė anėtar i kėshillit komunal tė Bursės nė Turqi. Ai shtoi se heqja e kėsaj tė drejte do ta “dėmtojė imazhin e Bullgarisė”.

Megjithatė, opozita beson se debati nuk ka tė bėjė me parimet, derisa pika mė e rėndėsishme ėshtė numri i votave.

“Partitė qeveritare si duket kanė arritur njė marrėveshje”, - tha Mihaylova. “Nė mbėshtetjen e interesave tė DPS-sė nė kėtė debat, ata janė duke zgjidhur problemet nė mes tė partnerėve tė koalicionit”.

Karakachanov e definoi kėtė situatė si njė “pazar tė turpshėm” dhe tha se partia e tij do tė kėrkojė nga pre