EDITORIAL

Mungesė e shqetėsimit pėr besueshmėri tė institucionit

Ēelo Hoxha

Nė qoftė se titullarėt, qysh kur ulen pėr herė tė parė nė karrige e deri nė fund tė detyrės, do tė kujdeseshin mė tepėr pėr institucionin, disa ngjarje, tė cilat, nė mėnyrė tė panevojshme, kthehen nė nyje politike, do tė kalonin nė hapėsirė pa na e devijuar vėmendjen e fiksuar te prioritetet.

E tillė ėshtė ēėshtja “Gjermeni”. Nė qoftė se vetėdija institucionale e kryetarit tė Kėshilli tė Lartė tė Drejtėsisė dhe anėtarėve tė tjerė tė kėtij institucioni do tė ishte pak mė sipėr nivelit zero, as qė do tė vihej nė diskutim fakti se a duhet larguar nga KLD-ja gjyqtari Artan Gjermeni, sidomos pas zbardhjes sė telefonatave tė anėtarėve tė bandės sė Lushnjės.

Pavarėsisht sa tė ngushta kanė qenė lidhjet e kėtij gjyqtari me kriminelėt, fakti qė ai ėshtė pėrmendur prej tyre, krejt natyrshėm, si faktor ndihmės, mjafton qė KLD-ja tė vihej nė lėvizje pėr tė ruajtur tė pacenuar integritetin e vet.

Banditėt e Lushnjės, kur flasin pėr gjyqtarin Gjermeni, nuk e bėjnė kėtė pėr konsum politik, e natyrisht, as qė iu ka shkuar nė mend se pas disa vitesh telefonatat e tyre do tė zbardheshin. Ka apo s’ka lidhje Artan Gjermeni me kėtė bandė, pėr pjesėn tjetėr tė KLD-sė kjo nuk duhet tė ketė shumė rėndėsi. Imazhi i KLD-sė ėshtė njollosur dhe e vetmja mėnyrė pėr ta zbardhur ėshtė largimi i Artan Gjermenit prej tij; duhet tė bėhet pėr hir tė integritetit tė institucionit. Nuk ka asnjė rrethanė shtrėnguese – pėrjashto lidhjet e dyshimta, nė qoftė se ka – pėrse KLD-ja ta mbajė kėtė anėtar, kur juristėt si ai apo edhe mė tė mirė nuk na mungojnė.

Duhet tė dimė edhe njė gjė tjetėr: nė qoftė se KLD-ja nuk do tė kishte votuar pro kandidaturės sė Artan Gjermenit, edhe reagimet e politikės do tė kishin qenė mė tė buta nė lidhje me personin e tij, ose nuk do tė kishte patur fare. Pra, duke mos reaguar ndaj akuzave publike nė adresė tė anėtarit tė saj, KLD-ja e ka detyruar politikėn tė bėhet agresive. Sulmet politike nė kėtė ēėshtje ishin arma e fundit, tė cilėn, e detyruar nga KLD-ja, shoqėria jonė e ka pėrdorur tė parėn. Mirėpo, me sa duket, anėtarėt e kėtij institucioni dhe shumė tė tjerave, janė nė ato detyra pėr tė mbrojtur veten dhe kolegėt dhe jo vlerat institucionale. Dhe nuk ėshtė e rastit qė, sipas sondazheve, gjykatėsit dhe prokurorėt janė mė pak tė besueshėm nga qytetarėt.

KLD-sė dhe gjithė institucioneve shqiptare nuk iu duhet t’i shpikin mėnyrat e reagimit nė raste dyshimesh ndaj anėtarėve tė tyre, mjaft tė kemi nuhatje pėr shembujt mė seriozė qė ofron pėrvoja e vendeve me vlera morale dhe demokratike mė tė konsoliduara. Ja njė fragment nga njė fjalim i ish-presidentit amerikan, Nikson, i cili flet pėr ndjeshmėrinė e institucioneve dhe pėrpjekjet pėr rifitimin e besimit tė humbur nga dyshimet.

“Sot, nė njė nga vendimet mė tė rėndėsishme tė presidencės sime, pranova dorėheqjen e dy prej kolegėve tė mi mė tė ngushtė nė Shtėpinė e Bardhė, Bob Haldeman dhe John Ehrlichman, dy nga punonjėsit mė tė mirė tė shėrbimit civil, pėr tė cilėt jam krenar qė i kam njohur.

Dua tė theksoj se nė pranimin e kėtyre dorėheqjeve, nuk dua tė nėnkuptoj se ata tė dy janė tė pėrfshirė dhe nuk dua tė supozoj se edhe tė tjerė janė pėrfshirė. Por nė ēėshtje tė ndjeshme pėr ruajtjen e integritetit tė procesit tonė demokratik, ėshtė thelbėsore jo vetėm qė standardet etike dhe ligjore tė vėzhgohen, por gjithashtu qė dhe publiku, ju, tė keni besim tė plotė se ato po vėzhgohen dhe po zbatohen nga persona nė autoritet dhe veēanėrisht nga Presidenti i Shteteve tė Bashkuara. Ata ranė dakord me mua se kjo lėvizje ishte e nevojshme pėr tė rifituar atė besim”.

Pas leximit tė kėsaj deklarate, a mund tė themi se kryetari i KLD-sė sė Shqipėrisė dhe Presidenti i Republikės ėshtė kaq transparent me publikun e vet? Reagimi i KLD-sė pėr rastin Gjermeni nuk mė lejon tė them po.

POLITIKA

Topalli pret zv/kryetaren e Dumės ruse

Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, priti nė njė takim zv.Kryetaren e Dumės ruse, Lubov Sliska.

Burime zyrtare nga Kuvendi bėnė tė ditur se takimi u pėrqendrua nė bashkėpunimin dypalėsh, duke theksuar nevojėn e forcimit tė kėtij bashkėpunimi nė tė ardhmen.

Kryetarja e Kuvendit tė Shqipėrisė e njohu zonjėn Sliska me zhvillimet mė tė fundit nė vend dhe me hapat e ndėrmarra nė kuadėr tė integrimit euro-atlantik tė vendit. “Miqėsia mes dy vendeve tona, ėshtė shumė e veēantė dhe ka ekzistuar prej vitesh. Shumė studentė shqiptarė janė diplomuar nė Rusi dhe e duan shumė vendin tuaj. Kjo ėshtė njė bazė e mirė pėr thellimin e bashkėpunimit. Shqipėria, po bėn pėrpjekjet maksimale pėr ratifikimin e MSA-sė Shqipėri-BE nga vendet anėtare dhe po ashtu, pėr tė marrė ftesėn pėr anėtarėsim nga NATO-ja nė vitin 2008”, tha Kryetarja e Kuvendit.

Gjatė takimit, znj. Sliska, pasi pėrgėzoi Kryeparlamentaren Topalli pėr punėn e bėrė nė krye tė Kuvendit, e ftoi atė pėr njė vizitė zyrtare nė Moskė. Ajo shprehu mbėshtetjen e vendit tė saj nė perspektivėn euro-atlantike tė Shqipėrisė.     

Lidhur me ēėshtjen e Kosovės, Kryetarja e Kuvendit theksoi se Shqipėria mbėshtet pavarėsinė si zgjidhja e vetme qė do t’i shėrbejė paqes dhe stabilitetit nė rajon. Zonja Sliska u shpreh se zgjidhja e ēėshtjes sė Kosovės do tė vijė pėrmes dialogut mes Prishtinės dhe Beogradit, nė tė mirė tė njė paqeje tė qendrueshme nė Ballkan.

Njė ēmim letrar nga Kuvendi

Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli, nė Ditėn Botėrore tė Librit theksoi nevojėn e sensibilizimit tė opinionit, dhe sidomos rinisė pėr tė qėnė tė lidhur me librin, pasi vetėm ai sjell progresin social dhe kulturor.

Nė mjediset e Kryesisė sė Kuvendit, u zhvillua aktiviteti me temė: “Dita e Librit nė Kuvendin e Shqipėrisė", me rastin e 23 prillit, Ditės Botėrore tė Librit dhe sė Drejtės sė Autorit. Nė fjalėn pėrshėndetėse znj. Topalli theksoi se "nė kėtė ditė i bėhet homazh shenjtėrisė sė librit, si dhe krijuesve tė veprės sė tyre. Ky edicion i ditės botėrore tė librit dhe sė drejtės sė autorit ėshtė njė shtysė mė shumė pėr tė vlerėsuar kėtė mjet unik tė shprehjes sė edukimit dhe tė komunikimit".

Duke u ndalur tek fondi i librave tė Kuvendit, znj. Topalli tha se "parlamenti ka njė thesar tė ēmuar qė ėshtė njė bibliotekė qė pėrmban dokumenta parlamentare qė datojnė nga vitit 1923, me fletoren zyrtare e legjislacionin e tė gjitha periudhave, qė prej viti 1925". Duke shprehur angazhimin e saj personal nė kėtė drejtim kryeparlamentarja tha se "do tė bėj ēdo pėrpjekje qė kjo bibliotekė tė ketė pėrmasat e njė biblioteke tė mirėfilltė legjislative, por dhe letrare, duke e kthyer nė njė trashėgimi tė vėrtetė kombėtare".

Gjithashtu, kryeparlamentarja u angazhua se do tė mundėsojė "dhėnien e njė ēmimi letrar nga Kuvendi i Shqipėrisė, si njė vlerėsim mė shumė e tė merituar pėr shenjtėrinė e pavdekshme tė librit'. 

Opozita kundėrshton vendimin e KQZ-sė pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve nė Elbasan

Rama: KQZ-ja tė mbajė pėrgjegjėsi ligjore pėr Elbasanin

Krerėt e koalicionit tė majtė mblidhen nė selinė e PS-sė pėr tė kundėrshtuar vendimin e KQZ-sė pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve nė Elbasan. Krerėt e pesė partive opozitare zhvilluan dje, njė takim nė selinė e Partisė Socialiste, pėr tė diskutuar pėr situatėn politike nė vend dhe mė pas, dolėn me nje qėndrim tė pėrbashkėt, ku cilėsohej si antiligjor vendimi i KQZ-sė pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve. Nė emėr tė partive tė opozitės, kryetari socialist, Edi Rama, tha dje se, opozita do tė ndėrmarrė hapa konkretė qė anėtarėt e KQZ-sė qė votuan pro pėrsėritjes sė zgjedhjeve nė Elbasan tė mbajnė pėrgjegjėsitė ligjore. Ndėrsa kryetari i LSI-sė, Ilir Meta, u shpreh se, KQZ-ja ka vendosur me kėtė vendim nėpėrkėmbjen e vullnetit tė popullit tė Elbasanit. “Veprimi i KQZ-sė pėr ripėrsėritjen e zgjedhjeve nė Bashkinė e Elbasanit ėshtė njė veprim haptazi puēist, i cili tregon mė sė miri veprimin politik tė pesė anėtarėve tė KQZ-sė, qė nuk njohin vendimin e Kolegjit Zgjedhor dhe tė cilėt synojnė tė nėpėrkėmbin vullnetin e qytetarėve tė Elbasanit. Ne njohim vendimin e Kolegjit Zgjedhor dhe njohim verdiktin e votės sė qytetarėve tė Elbasanit dhe fituesin e kėtij procesi, Qazim Sejdini”, - tha dje Meta. Vendimi i KQZ-sė pėr ripėrsėritjen e zgjedhjeve nė Elbasan ėshtė kontestuar edhe nga kryetari i PSD-sė, Skėnder Gjinushi, sipas tė cilit, ky vendim ėshtė nul dhe i pazbatueshėm. “Vendimi i KQZ-sė ėshtė njė dhunė e hapur ndaj votės sė lirė. Opozita nuk do tė njohė asnjė rezultat tjetėr pėrveē atij qė ėshtė i certifikuar nga Kolegji Zgjedhor, qė ėshtė instanca mė e lartė ankimore pėr zgjedhjet”, - tha zoti Gjinushi. Tė domosdoshme janė zgjedhjet e parakohshme. Ndėrsa Neritan Ceka i PAD-sė tha se, vendimi i KQZ-sė pėrveēse ėshtė absurd, ėshtė edhe arbitrar. Reagimi i kryetarėve tė pesė partive tė opozitės erdhi njė ditė, pasi KQZ-ja mori vendimin me 5 vota pro dhe 4 kundėr pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve nė Bashkinė e Elbasanit.

LSI: PBDNJ-ja tė distancohet nga deklarata e Bollanos

Sekretari pėr marrėdhėniet ndėrkombėtare i LSI-sė, Edmond Haxhinasto, reagoi dje, lidhur me deklaratėn e kryetarit tė Bashkisė sė Himarės, duke e cilėsuar atė si deklaratė individuale. Ai kėrkoi dje, nga forca politike qė pėrfaqėson Bollano qė tė distancohet publikisht ndaj deklaratės sė kėtij tė fundit. “Kėrkojmė nga forca politike, sė cilės i pėrket zoti Bollano dhe mazhoranca aktuale qė e ka mbėshtetur tė zgjidhet nė pozicionin e kryebashkiakut tė Himarės, tė distancohen nga qėndrimet e tij”, - tha Haxhinasto. Ai u shpreh dje, nė emėr tė LSI-sė se, qėndrimet provokatore e dashakeqe tė zotit Bollano si individ nuk do tė meritonin vėmendjen mė tė vogėl si shprehje e njė nacionalizmi arkaik e tė mykur qė shkon sipas tij, kundėr frymės integruese evropiane tė Shqipėrisė dhe gjithė rajonit. “Nė emėr tė Levizjės Socialiste pėr Integrim dėnoj me forcė qėndrimet e kryetarit tė Bashkisė sė Himarės, Vasil Bollano, i cili deklaroi publikisht nė media se, "Omonia dhe komuniteti grek nė Shqipėri nuk kėrkojnė mė tepėr pėr Vorio Epirin se ē'kėrkon Shqipėria per Kosovėn", - pra kėrkojnė pavarėsinė e tij. Kėto qėndrime janė njė pėrpjekje e dėshtuar pėr tė vendosur paralelizma, sado tė largėt midis Kosovės martire tė gjenocidit dhe Shqipėrisė sė Jugut. Janė pėrpjekje e dėshtuar pėr tė shėrbyer si kundėrpeshė problematike, pikėrisht nė momentet pėrcaktuese tė statusit pėrfundimtar tė Kosovės, pavarėsisė sė saj. Janė gjithashtu pėrpjekje e dėshtuar pėr ngacmimin e ndjeshmėrive nė marrėdhėniet shumėplanėshe e tepėr tė rėndėsishme midis Shqipėrise e Greqisė. Qėndrimet provokatore e dashakeqe tė zotit Bollano si individ, nuk do tė meritonin vėmendjen mė tė vogėl si shprehje e njė nacionalizmi arkaik e tė mykur qė shkon kundėr frymės integruese evropiane tė Shqipėrisė dhe gjithė rajonit”, - tha dje Haxhinasto. Dy ditė mė parė, kryetari i Bashkisė sė Himarės, u shpreh nė njė deklaratė se, nėse Kosova kėrkon pavarėsi, atėherė tė njėjtėn tė drejtė, sipas tij, e ka edhe Vorio Epiri pėr tė kėrkuar pavarėsi.

PD-ja akuzon Bashkinė e Tiranės, se po ushtron presion mbi bizneset pėr tė dyfishuar taksat

Bogdani: Rama ka dyfishuar arbitrarisht taksat pėr bizneset

“Biznesmenėt thirren nga taksidarėt, njėlloj sikur tė ishin nė proces hetimi dhe iu diktohet ēdo vlerė dhe ēdo gjė, jo sipas xhiros qė ata normalisht duhet tė deklarojnė, por sipas deklaratės qė plotėson taksidari me urdhėr tė kryetarit tė bashkisė”, - tha Bogdani

Edi Rama ka gjetur njė mėnyrė shumė origjinale pėr tė dyfishuar taksat e biznesit tė vogėl, duke i detyruar tregtarėt e vegjėl tė deklarojnė xhiro mujore shumė herė mė tė madhe se ata kryejnė realisht. Zėdhėnėsi politik i Partisė Demokratike, Gerti Bogdani, tha dje se punonjėsit e bashkisė nuk pranojnė mė vetėdeklarimin e kryer nga biznesi i vogėl, por preferojnė t’iu diktojnė bizneseve xhiron e tyre mujore, duke i detyruar tė paguajnė edhe dyfish mė shumė taksa bashkie, sesa xhiroja qė kryejnė realisht. “Edi Rama ka urdhėruar taksidarėt qė kanė kaluar nė varėsi tė pushtetit vendor qė tė dyfishojnė taksėn e biznesit tė vogėl, nė kundėrshtim flagrant me ligjet e kėtij vendi dhe parimin themelor tė funksionimit tė sistemit tatimor. Gjatė javėve tė fundit, tagrambledhėsit e bashkisė nuk pranojnė mė vetėdeklarimin si parim bazė, por nė qindra raste iu diktojnė bizneseve xhiron dhe fitimin qė ata do tė kenė gjatė vitit. Kėshtu, biznesmenėt thirren nga taksidarėt, njėlloj sikur tė ishin nė proces hetimi dhe iu diktohet ēdo vlerė dhe ēdo gjė, jo sipas xhiros qė ata normalisht duhet tė deklarojnė, por sipas deklaratės qė plotėson taksidari me urdhėr tė kryetarit tė bashkisė”, - tha Bogdani

Nga ana e saj, Partia Demokratike ka kėrkuar mbledhjen e menjėhershme tė Kėshillit Bashkiak, me qėllim jo vetėm ndėrprerjen e kėsaj metode abuzive, por edhe rikthimin e parave tė marra abuzivisht nga ata qė Bogdani i quajti si taksidarė tė kryetarit tė Bashkisė sė Tiranės. “PD-ja kėrkon mbledhjen e menjėhershme tė Kėshillit Bashkiak, sikundėr kėrkon ndėrprerjen e menjėhershme tė kėtij veprimi antiligjor dhe rikthimin e parave tė marra abuzivisht nga biznesi i vogėl”, - tha Bogdani. Ndėrkohė, sipas zėdhėnėsit politik tė PD-sė, denoncimi ka ardhur pikėrisht nga biznesmenėt, tė cilėt kanė bėrė dhe denoncimet e tyre pėrkatėse pranė degėve tė tatimeve, por kanė ngritur dhe zėrin nė dyert e Bashkisė sė Tiranės. Sipas biznesmenėve, jo nė pak raste punonjėsit e bashkisė i kanė detyruar tė deklarojnė nė dokumente dyfishin e xhiros mujore qė ata kryejnė nė tė vėrtetė. Pėr shembull, nė rast se njė biznes kryen rreth 4 milionė lekė xhiro mujore, nė dokumentet e bashkisė atij i imponohet 8 milionė dhe nė bazė tė kėsaj shifre ai taksohet. Ēka ėshtė mė e keqja, kjo ndodh mė sė shumti te bizneset e vogla, gjė e cila e ēon gjendjen e tyre, si nė kohėn kur nuk ishin reduktuar me 50 pėr qind taksat pėr kėtė biznes.

Kryeministri kėrkon nė grupin parlamentar tė PD-sė mbėshtetje pėr ligjin e transmetimeve numerike

Berisha: Ligji do tė bėjė tė mundur uljen e ēmimit pėr kėtė shėrbim

Kryeministri, Sali Berisha, tha dje se ligji i ri pėr transmetimet numerike do tė bėjė tė mundur hapjen e konkurrencės nė treg dhe uljen e kėtij shėrbimi pėr qytetarėt. Gjatė mbledhjes sė grupit parlamentar tė PD-sė, Berisha kėrkoi nga deputetėt e mazhorancės mbėshtetje pėr ligjin e prezantuar nga komisioni i Medias, si njė ligj qė rregullon tregun e frekuencave dhe qė legalizon veprimtarinė e kėtij biznesi. “Sė pari, ishte nocioni eksperimental. Nuk mund tė bėhet mė fjalė pėr eksperiment pėr njė veprimtari disavjeēare. Kjo ishte para 3 vjetėsh, por tashmė ėshtė e tejkaluar. Sė dyti, afatet e licencave u barazuan me ato tė transmetimeve analoge. Ky ishte njė vendim racional, sepse, nėse bėhet njė investim, sipėrmarrėsi nuk mund tė investojė nė pasiguri, por duhet tė ketė tė gjithė kohėn. Besoj se KKRT-ja, edhe kur tė ripėrsėrisė licencat, do jetė e detyruar qė tė pėrfillė performancėn dhe pėrmbajtjen e kushteve, pra, nėse i kanė zbatuar kushtet pėr tė qenė kombėtare apo jo. Kėshtu, me kėtė projektligj i jepet siguri e plotė investimit dhe kjo ėshtė shumė e rėndėsishme. Sė treti, nuk ka mė monopol. Televizioni Publik Shqiptar detyrohet tė transmetojė me 2 kanale falas pėr tė gjithė qytetarėt shqiptarė, qė do tė thotė se i pari ėshtė qytetari. Rrjetet private do tė mund tė transmetojnė me pagesė dhe kjo ėshtė normale, sepse biznesi ėshtė biznes. Ndėrsa Televizioni Publik do tė mund tė transmetojė vetėm falas pėr qytetarėt shqiptarė, duke hequr kėshtu njė diskriminim qė rėndon midis atyre qė kanė mundėsi dhe atyre qė nuk kanė mundėsi. Thuhet se abonentėt nė Shqipėri janė 100 mijė apo 300 mijė, mirėpo familjet shqiptare janė rreth 900 mijė. Pra, nuk duhet qė transmetimi numerik tė jetė “mollė e ndaluar” pėr shumicėn e shqiptarėve. Media publike shqiptare duhet tė garantojė transmetimin numerik pėr tė gjithė qytetarėt shqiptarė falas. Kjo bėn qė edhe ata (privatėt) tė transmetojnė kundrejt vlerave monetare mė tė arsyeshme dhe tė mos detyrohen tė paguajnė nga 180 deri nė 350 mijė lekė, siē paguajnė sot, pėr tė ndjekur njė transmetim numerik”, - tha Berisha

Kryetari i KQZ-sė paraqet nė komisionin e Ligjeve raportin e kėtij institucioni mbi veprimtarinė e 2006-tės

Gjata: Rikthimi i votimeve nė Elbasan, brenda kornizės ligjore dhe kushtetuese

Kryetari i Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve, Ēlirim Gjata, deklaroi dje se, pėrsėritja e zgjedhjeve pėr Bashkinė e Elbasanit ėshtė brenda kornizės ligjore dhe se deri mė tani nga ana e opozitės nuk ėshtė paraqitur asnjė argument ligjor. Gjata u shpreh i gatshėm tė debatojė me cilindo nga ana ligjore.  "Pėr ēėshtjen e Elbasanit kam dėgjuar lloj-lloj shprehjesh dhe nga mė vulgaret, por asnjė argument profesional juridik. Unė nuk diskutoj deklaratat e tė tjerėve, ne jemi institucion qė marrim vendime dhe nuk bėjmė debate, megjithėse jam gati profesionalisht nga ana juridike me cilindo qė do tė debatojė", - Gjata. Kėto deklarata kreu i KQZ-sė i bėri pas paraqitjes sė raportit vjetor Nė kėtė drejtim, ai sqaroi pėr mediat se, "pėr sa i takon vitit 2006-tė, ėshtė vetėm njė vendim qė mund tė jetė marrė nė raportin 4 me 3 vota, por tė gjitha vendimet e tjera janė marrė me 7 vota pro. Kėshtu qė nuk mund tė thuash se kemi bėrė njė punė parapėrgatitore tė tillė qė kemi dėmtuar zgjedhjet. Sė dyti, me daljen e ligjit nė janar 2007-tė, ne u detyruam tė ndryshojmė me njė kohė rekord 40 pėr qind tė punės qė kishim bėrė nė vitin 2006-tė, ndaj, pėr sa i takon akuzave, nuk ia vlen tė diskutojmė", - tha Gjata. Sipas kreut tė institucionit tė zgjedhjeve, pėr sa i takon takon punės sė KQZ-sė janė shprehur institucionet ndėrkombėtare dhe konkretisht nė 2 raporte tė OSBE/ODIHR-it, ku i pari ėshtė misioni i vlerėsimit tė nevojave dhe i dyti misioni i vėzhgimit tė zgjedhjeve, qė kanė vlerėsuar jashtėzakonisht shumė lart punėn pozitive tė komisionit. "E rėndėsishme ėshtė qė tė them qė nuk ishte faji dhe pėrgjegjėsia jonė qė ndenjėm 4 muaj pa kuorum nė KQZ, pra pa 3 anėtarė dhe as qė gjatė gjithė vitit 2006-tė kishte parti qė nuk njihnin KQZ-nė, nuk sillnin asnjė pėrfaqėsues nė KQZ, nuk vinin tė hidhnin shortin, madje kishte parti qė nuk pranuan tė regjistroheshin gjatė muajit dhjetor. Kjo nuk ėshtė pėrgjegjėsia jonė", - tha Gjata. Raporti i mbajtur para deputetėve nga kreu i KQZ-sė, vlerėson ndėr tė tjera se tė gjitha institucionet e pėrfshira nė proceset zgjedhore duhet tė bashkėpunonin me njėri-tjetrin, me qėllim realizimin e zgjedhjeve vendore tė lira dhe demokratike. “Nuk dėshirojmė aspak tė ngarkojmė me pėrgjegjėsi palė tė tjera, qė kanė rol mjaft tė rėndėsishėm nė mbarėvajtjen e njė procesi zgjedhor, por duhet tė theksojmė se tė gjitha palėt e pėrfshira duhet tė demonstrojnė frymė bashkėpunimi, angazhim dhe vullnet tė qartė institucional, nė pėrmbushjen e njė qėllimi tė pėrbashkėt: zgjedhje tė lira, tė drejta dhe demokratike. Pėr tė arritur kėtu duhet shumė rrugė pėr tė bėrė. KQZ-ja beson se bashkėpunimi maksimal, pėrgjegjėsia dhe rritja e nivelit tė besimit reciprok ndėrmjet palėve, do ta shkurtonin ndjeshėm kėtė rrugė", - theksohet nė raport. Gjatė prezantimit tė aktivitetit tė KQZ-sė nė raport pėrmendet dhe impakti jopozitiv qė krijuan pėr procesin zgjedhor, ndryshimet nė Kodin Elektoral, nė limitet e fundit kohore. "Nuk mund tė mohojmė faktin qė vonesat deri nė limitet e fundit kohore tė miratimit tė ndryshimeve nė Kodin Zgjedhor, sidomos ato qė kishin tė bėnin me anėtarėsinė e komisioneve tė nivelit tė dytė dhe tė tretė, tė cilat kėrkonin angazhimin e njė numri tė madh njerėzish nė proces, do tė jepnin impaktin e tyre jopozitiv nė zhvillimet e mėvonshme zgjedhore", - nėnvizohet nė tė. 

Bylykbashi: Rivotimi ėshtė i mirėpritur nga qytetarėt e Elbasanit

Deputeti i Partisė Demokratike, Aurel Bylykbashi, vlerėsoi vendimin e Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve pėr kryetar nė Bashkinė e Elbasanit".

 Duke komentuar kėtė vendim, zoti Bylykbashi u shpreh se ai ėshtė mirėpritur nga shumica e qytetarėve tė Elbasanit, pėr tė cilėt procesi i 18 shkurtit, ėshtė njė proces krejtėsisht i deformuar dhe nuk tregon aspak realitetin politik nė Elbasan. "Mė 18 shkurt nė njė qendėr votimi nuk ėshtė votuar fare, dhe qindra qytetarėve tė tjerė tė Elbasanit iu ėshtė mohuar e drejta themelore e votės nga komisionerėt socialistė tė qendrave tė votimit", - tha zoti Bylykbashi. Nė kėtė aspekt, ai theksoi se, "Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė dhe ministri i Drejtėsisė duhet tė kenė parasysh vendimin e para disa javėve tė Kolegjit Zgjedhor pėr Bashkinė Elbasan, njė vendim i marrė krejtėsisht nėn diktatin dhe presionin e Edi Ramės. Ėshtė pėr tė ardhur keq qė drejtues tė lartė socialistė nė komentet e tyre pėr Bashkinė Elbasan dje, filluan tė bėjnė fjalė pėr pushtim apo ēlirim tė qytetit tė Elbasanit. Njė retorike tė tillė politike, qė tė kujton vitet 1944-tėr apo 1997-tė, i ka ikur koha. Nuk mund tė ketė njė kryetar tė Bashkisė sė Elbasanit vetėm me njė pjesė tė votave tė qytetarėve tė Elbasanit, duke iu mohuar dhunshėm pjesės tjetėr tė drejtėn themelore kushtetuese pėr tė votuar", - tha Bylykbashi.

Berisha pėrshėndet Ditėn ndėrkombėtare tė Librit

Kryeministri Berisha pėrshėndeti dje, nė mbledhjen e grupit parlamentar tė Partisė Demokratike, Ditėn ndėrkombėtare tė Librit. “Sot. ėshtė Dita ndėrkombėtare e Librit. Shqiptarėt kanė motiv tė madh ta nderojnė sot kėtė ditė, sepse libra tė gjenive sė tyre krijuese shndrisin nė trashėgiminė mė tė mirė tė librit botėror. Tė tilla janė veprat e Kadaresė, tė cilat kanė pushtuar mendjen dhe zemrėn e lexuesve dhe elitės nė mbarė botėn. Ndaj edhe ne kemi njė motiv shumė tė fortė qė ta festojmė kėtė ditė, me ndjenjėn e vėrtetė tė krenarisė pėr kontributin e pamohueshėm, tė ēmuar dhe bashkėkohor tė letrave shqipe nė fondin botėror tė trashėgimisė letrare. Pėrmenda shkrimtarin Ismail Kadare, qė, pėr kombin tonė, ėshtė gjeniu mė i madh i letrave nė tė gjitha kohėrat, por ka edhe shumė shkrimtarė tė tjerė tė njohur, si Fatos Kongoli, etj., tė cilėt kanė arritur tė botojnė veprat e tyre nė gjuhė tė ndryshme. Kultura ėshtė vlera mė eprore qė kanė kombet. Thelbin e identitetit tė tyre, kombet, mė shumė se me ēdo gjė tjetėr, e kanė tė lidhur me kulturėn. Ne jemi krenarė me letėrsinė tonė, me krijimet e Ismail Kadaresė dhe tė shkrimtarėve tanė tė tjerė tė shquar”.

KOMENTE

Historia e pashkruar e ’81-shit          Mehmet Kraja

Me tė ardhur pranvera, nė Prishtinė kujtohet njė ngjarje, historia e sė cilės nuk u shkrua tamam asnjėherė.

Nė demonstratat e vitit 1981, unė nuk kam marrė pjesė, jo pse nuk mė ka pėlqyer ajo qė bėnin studentėt (me tė cilėt kam qenė i afėrt edhe nė moshė) dhe tė tjerėt e pėrfshirė nė ato ngjarje, por ngaqė mė ka munguar guximi, qė domethėnė nuk ma ka mbajtė, siē i thonė njė fjale. Por nuk kam qenė as nė anėn tjetėr, qė domethėnė nuk kam qenė pjesė e nomenklaturės sė pushtetit tė asaj kohe, i cili u vėrsul mbi organizatorėt dhe pjesėmarrėsit e demonstratave me “artilerinė” e vet tė rėndė policore dhe propagandistike. Kjo nuk do tė thotė se kam qenė neutral, por kam qenė si shumica e njerėzve nė Kosovė, tė cilėt nė ato ditė tepėr tė trazuara, manifestonin pėrkrahje kryesisht tė heshtur pėr demonstruesit dhe kėrkesat e tyre. Pse tė heshtur? Sepse pushteti ishte i egėrsuar shumė dhe godiste me krejt forcėn e vet, kurse ne qė ishim bėrė rrogtarė tė atij pushteti dhe vareshim prej tij, gjetėm rrugėn mė tė lehtė pėr t’i shpėtuar asaj rrėmuje: heshtėm dhe bėmė sikur i miratuam masat dhe shtrėngesat. Kjo nuk ishte shumė e moralshme karshi atyre qė e pėsuan, por, sė paku, nuk dolėm nė anėn tjetėr, nė krahun e atyre qė burgosnin dhe thoshin se ishte pak, qė diferenconin dhe thoshin se ishte pak, qė nxirrnin njerėz prej pune dhe kėrkonin akoma mė shumė; qė fyenin e nxinin ēdo gjė shqiptare, pėr tė shpėtuar qoftė mirėqenien e tyre, qoftė lėkurėn e tyre politike, qoftė idenė e jugosllavizmės, tė cilėn e pandehnin tė pavdekshme. Pra, si shumica njerėzve nė Kosovė dhe nė ēdo vend tjetėr nė rrethana identike, nuk u bėmė as heronj, as tradhtarė. Qė i adhuronim heronjtė dhe i urrenim tradhtarėt, pėr kėtė nuk ka asnjė dyshim.

Kjo ndarje e papajtueshme ndėrmjet dy poleve, ishte vetė konstalacioni politik i shoqėrisė kosovare dhe asaj nuk i shpėtoi pothuajse askush, pėrfshirė edhe inteligjencien institucionale, e cila, nė masėn mė tė madhe, manifestonte disidencėn e heshtur. Kjo e egėrsoi sė tepėrmi pushtetin dhe njerėzit e tij, kėshtu qė, pas valės sė parė tė dėnimit tė organizatorėve dhe pjesėmarrėsve tė demonstratave, u vėrsul mbi institucionet mė prestigjioze, siē ishte universiteti, “Rilindja”, institucionet e kulturės, asociacionet e krijuesve e kėshtu me radhė. Jeta na u pat bėrė ferr. Tė paktė janė ata, tė moshės sime dhe mė tė vjetėr, qė nuk i kujtojnė aferat e mėdha tė diferencimit, mbledhjet maratonike nėpėr institucione, qė zgjatnin deri nė orėt e vona tė natės, nė tė cilat tė ashtuquajturat grupe punuese pėr diferencim, tė pėrbėrė nga aktivistėt e komiteteve, pasi shihnin me kujdes biografinė dhe bėmat e secilit veē e veē, bėnin pėrzgjedhjen e individėve dhe i goditnin nė mėnyrėn mė tė ulėt. Edhe nėse nuk gjenin diēka “inkriminuese”, e shpiknin, e trillonin, sepse, sipas udhėzimeve qė kishin marrė, diferencimi duhej tė ishte “i thellė dhe gjithėpėrfshirės”, qė, pėrkthyer nė gjuhėn e atėhershme politike, donte tė thoshte goditje sa mė e ashpėr dhe implikim i sa mė shumė emrave. Asnjė institucion, asnjė themelatė nuk duhej tė shpėtonte pa ekzemplarė tė diferencimit, pa viktima dhe pa tė inkriminuar. Mes aktivistėve tė komiteteve kishte tė tillė qė ishin mė tė zellshėm, qė, thėnė ndryshe, ishin mė besnikėt, mė luajalėt, mė dogmatėt, pa asnjė skrupull moral e njerėzor. Ata, bashkė me tė diferencuarit, bėheshin “heronj” tė mbledhjeve, disa tė tjerė, siē ėshtė e zakonshme te raca e njeriut, bėheshin shėrbėtorė, kurse tė tjerėt, qė ishin shumicė, tė strukur e tė frikėsuar, ngjanin me “pula tė lagura”, me kokė mes shalėve, duke thėnė me vete: “Unė shpėtova edhe kėsaj here”. Tė paktė ishin ata qė dilnin nė mbrojtje tė hapur dhe parimore tė kolegėve tė tyre. Emrat e aktivistėve, veēmas tė atyre mė tė zellshėm, diheshin nė opinion dhe ata urreheshin edhe nga fėmijėt e tyre. Diheshin edhe tė diferencuarit. Ata ishin fitimtarėt moralė tė kėsaj beteje.

Afėrsisht, kjo ishte tabloja e zhvillimeve tė vitit 1981 dhe tė periudhės qė erdhi pas saj. Zhvillimet e mėvonshme, veēmas pas vitit 1990-tė, u bėnė mė dinamike dhe shumė gjėra nga ajo periudhė u lanė nė harresė. Kjo bėri qė njerėzit tė ripozicionoheshin politikisht dhe ndodhi qė individėt e dy fronteve tė ndara tė 1981-shit, mė vonė tė rreshtoheshin nė tė njėjtin krah, sepse paradoksalisht tė gjithė nė Kosovė, thuajse pa pėrjashtim, potencialisht u bėnė viktima tė pėrmbysjeve tė mėdha qė ndodhėn pastaj. Kjo bėri qė viti 1981, parė nga perspektiva e sotme, tė duket disi i largėt dhe i mjegullt, me mundėsinė qė interpretimet tė bėhen edhe me dredhi djallėzore politike. Ėshtė pamundur qė historia e ’81-shit, njėzet e gjashtė vjet mė vonė, tė marrė njė pamje aq tė rrafshuar, saqė viktimat dhe persekutorėt tė vihen nė tė njėjtėn radhė, jo vetėm pse kjo nuk ėshtė e vėrtetė, jo vetėm pse ėshtė kundėr logjikės sė ēdo zhvillimi historik, jo vetėm pse kjo ėshtė kundėr kujtesės dhe rolit tė saj nė shkrimin e ēdo historie, por ėshtė njė deformim qė i shkakton dėme tė mėdha vetė historisė.

Ky nuk ėshtė pajtim. As historia nuk shkruhet me paterica politike.

Fjala e lirė

 “The Guardian”

“Njė fjalim na kujton se fjalėt, ashtu si fėmijėt, mund tė bėjnė tė lodrojė edhe zemrėn mė tė ngurtė”, - vėzhgon ish-fjalimshkruesi i shkėlqyer i Ronald Reganit. Fatėkeqėsisht, kjo nuk ėshtė gjithmonė e vėrtetė, gjė qė e dinė gjithė veteranėt e konferencave partiake.

Fjalimet pėrkufizojnė njė gjendje shpirtėrore, fitojnė zemra e nganjėherė edhe mendje, por mbi tė gjitha, i japin trajtė sė ardhmes. Njė fjalim cilėsor iluminon njė moment nė kohė dhe i lehtėson atij rrugėn. Ritmi i pėrcjelljes ėshtė pjesė e fjalimit, ndėrsa fuqia e tij mbijeton larg platformės dhe ruhet nė letrėn e shkruar.

Shpesh duket sikur komunikimi politik ėshtė tkurrur nė njė ēėshtje teknologjie dhe teknikash marketingu. Megjithatė, edhe sot ne i gjykojmė politikanėt tanė nė bazė tė fjalimeve tė tyre. Kėrkohet kurajė qė tė gjallėrosh njė audiencė, t’i gllabėrosh vėmendjen, tė angazhosh trurin dhe, ndoshta mė e vėshtira nga tė gjitha, ta bindėsh atė qė tė veprojė. Barak Obama ka ndezur garėn pėr nominimin e kandidatėve tė Partisė Demokratike nė Amerikė, me aftėsinė e tij qė tė zgjojė zemrat e tė rinjve dhe tė ngrijė skepticizmin e tė moshuarve, duke pėrzier karizmėn me retorikėn, tė cilat mund tė ndezin njė audiencė edhe nė ditėt mė tė ftohta tė dimrit. Ai iu ka kujtuar amerikanėve se, “shpėtimi individual varet nga shpėtimi kolektiv… vetėm kur ju pėrpiqeni tė bėni diēka pėrtej mundėsive tuaja, mund ta kuptoni potencialin tuaj real”.

Fjalimet cilėsore nuk janė leksione; ato janė sipėrmarrje, ku qėllimi i folėsit ėshtė tė bindė audiencėn pėr idealet e pėrbashkėta, tė cilat i tejkalojnė gjėrat qė e ndajnė atė. Oratorėt e mėdhenj i bindin njerėzit se ata janė mė tė mirė se ē’kanė ėndėrruar tė jenė; mund ta realizojnė ėndrrėn, mund t’i shėrbejnė vendit, mund tė fitojnė dinjitetin e njeriut tė gatshėm tė vdesė pėr kauzėn e tij. Ata bėhen mjetet, me tė cilat formojmė kuptimin tonė kolektiv.

Edhe fjalimet e Dhomės sė Ulėt madje, jo fort e respektuar nga kjo qeveri, kanė rėndėsi. Njė dėshtim nė vitin 2003, kur Toni Bler hapi debatin nė vigjilje tė luftės me Irakun, mund t’i kishte dhėnė fund karrierės sė tij. Mirėpo ai e bindi audiencėn tė pranonte pėrshkrimin e tij tė luftės, duke iu ofruar tė zgjedhin mes sė mirės dhe sė keqes. Uliam Hazliti ka thėnė se oratoria ngrihet mbi paragjykimet zakonore tė njerėzimit; sepse suksesi i njė fjalimi qėndron nė aftėsinė e tij tė zbehė mosbesimin e audiencės; njė hap shumė i vogėl nga oratoroi te demagogu.  

“Mendoj se duhet ta evitojmė mbylljen nė debatin tradicional e majtė - e djathtė, pėrndryshe fiton Sarkozi.”

Daniel Cohn-Bendit, deputet i gjelbėrt gjerman nė Parlamentin Evropian, strategjisti i balotazhit pėr Segolene Royal, kandidatja e sė majtės franceze pėr presidente

Serbia planifikon ndarjen e Kosovės

Aleksandar Vasoviē

Nė rast se Kosova e shpall pavarėsinė, Beogradi po shtjellon planet pėr ta aneksuar pjesėn veriore.

Nė njė tentim tė ri pėr ta kundėrshtuar planin e OKB-sė pėr Kosovėn, Serbia, siē duket, po konsideron mundėsinė e ndarjes sė veriut. Zyrtarėt serbė nė Beograd e Kosovė, si dhe anėtarėt e Akademisė serbe tė Shkencave, e cila gėzon ndikim tė madh politik, kanė biseduar rreth mundėsisė sė ndryshimit tė kufijve tė tanishėm tė Kosovės.

Sipas kėtij mendimi, nėse Kosova shpall pavarėsinė, atėherė Serbia do ta aneksojė pjesėn veriore rreth qytetit tė Mitrovicės tė banuar kryesisht me serbė.

Lideri serb nga Kosova veriore, Oliver Ivanoviē, tha se ndarja duket njė opsion joshės pėr shumė serbė si alternativė ndaj jetesės nėn qeverisjen e Prishtinės. “Nėse shqiptarėt [nė Kosovė] shpallin pavarėsinė e tyre, Kosova veriore do tė veprojė njėsoj”, - tha ai gjatė javės sė kaluar.

Nė fillim tė javės qė shkoi, Marti Ahtisari, pėrpiluesi i planit qė parashikon pavarėsinė e “mbikėqyrur” tė Kosovės, paralajmėroi se ėshtė kundėr tentimeve pėr ta ndryshuar planin, apo pėr t’i pėrkeqėsuar edhe mė shumė marrėdhėniet nė mes tė veriut tė dominuar nga serbėt dhe autoriteteve shqiptare nė Prishtinė. “Nėse kjo shkon mė tutje, unė mendoj se Kosova do tė bėhet njė shoqėri e pamanaxhueshme”, - tha Ahtisari nė Helsinki.

Plani i KB-sė gėzon mbėshtetjen e fuqive kryesore perėndimore, por ai ėshtė refuzuar nga Serbia, si dhe nga dy vende qė gėzojnė tė drejtėn e vetos nė OKB, Rusia dhe Kina. Kėto dy vende kanė deklaruar se ato nuk do tė pranojnė asnjė zgjidhje, e cila ėshtė nė kundėrshtim me dėshirėn e Serbisė. Rusia dhe Serbia kanė deklaruar se negociatat rreth Kosovės duhet tė vazhdojnė, ndėrsa Kėshilli i Sigurimit e ka pranuar propozimin e Rusisė qė nė fund tė prillit ta dėrgojė njė mision faktmbledhės nė Beograd dhe Prishtinė.

Derisa shpresat janė zvogėluar pėr arritje tė marrėveshjes rreth statusit pėrfundimtar tė Kosovės, Serbia ėshtė duke menduar rreth opsioneve tė tjera dhe tani ka filluar ta pėrmendė ndarjen si zgjidhje tė mundshme. Madje, edhe entuziastėt mė tė mėdhenj nė Beograd janė pajtuar me faktin se Serbia ka pak shpresa pėr ta mbajtur Kosovėn nėn qeverisjen e saj.

Kosova veriore vetėm ėshtė de fakto pjesė e Serbisė. Tri komunat veriore, Zubin Potoku, Leposaviēi dhe Zveēani, si dhe pjesa veriore e Mitrovicės janė kryesisht tė banuara me serbė, me njė popullatė prej 40,000 banorėsh. Gjeografikisht, ky rajon ėshtė nė kufi me Serbinė dhe gėzon lidhje tė ngushta financiare, logjistike, administrative dhe kulturore me Beogradin. Zyrtarisht, Beogradi ende pohon se nuk do tė pranojė asnjė opsion qė nuk pėrfshin mbajtjen nė kontroll tė tėrė territorit tė Kosovės dhe pėr ta demonstruar kėtė, Serbia e ka futur Kosovėn nė Kushtetutėn e saj tė re. Megjithatė, nė praktikė, qarqe tė rėndėsishme serbe kanė filluar ta konsiderojnė opsionin e ndarjes.

Me mė rėndėsi, Akademia serbe e Shkencave, e cila shpesh ka rol tė rėndėsishėm nė krijimin e strategjisė sė vendit, kohėve tė fundit ka publikuar dy libra qė pėrfshijnė artikuj pėr ndarje tė Kosovės. Njė artikull e ka shtjelluar nė detaje skenarin e mundshėm tė njė eksodi tė serbėve nga enklavat nė Kosovėn qendrore dhe jugore, pėrfshirė dhe hartat sesi mund tė ndodhė ndarja dhe si serbėt e zėnė nė grackė nė jug mund t’i lėshojnė kėto enklava.

Dragan Bujosheviē, nga e pėrjavshmja beogradase “Nin”, i tha “Ballkan Insajt”-it se ndarja mund tė jetė njė nga opsionet e pranueshme pėr Serbinė. “Nė atė rast, Serbia do ta shpėtojė fytyrėn e saj dhe tė paktėn do tė duket se ka fituar diēka”, - tha ai.

Politikanėt gjithashtu kanė dhėnė shenja pėr kėtė pėrfundim. Ish-ministri i Jashtėm jugosllav, Goran Svillanoviē, nė fillim tė kėtij viti tha se Serbia mund tė kėrkojė “korrigjimin” e kufijve tė Kosovės nė rast tė pavarėsisė sė saj. Ky korrigjim kuptohet tė jetė pėrfshirja e pjesės veriore tė Kosovės brenda kufijve tė Serbisė.

Sanda Rashkoviē-Iviē, kryesuese e Qendrės Koordinuese pėr Kosovėn tė qeverisė sė Serbisė, ka theksuar tė njėjtėn pikė. “Pse nuk do tė jetė e mundshme qė tė ndryshohen kufijtė e njė Kosove tė pavarur?”, - pyeti ajo.

James Lyon, analist i Ballkanit nga Grupi Ndėrkombėtar i Krizave rishtazi pohoi se gjithēka qė qeveria serbe ka bėrė nė Kosovė qė nga viti 1999-tė “ka patur pėr synim ndarjen”. Planet pėr ndarje janė “njė sekret i madh, tė cilin tė gjithė nė Beograd e dinė, por askush nuk dėshiron tė flasė pėr tė”, - shtoi ai.

Gjatė bisedimeve tė dėshtuara tė mbajtura nė Vjenė vitin e kaluar, Beogradi propozoi modelin e “Tirolit Jugor - Alto Adige” si njė shembull tė mundshėm pėr Kosovėn. Ky rajon malėsor i Italisė veriore ėshtė marrė nga Austria pas Luftės sė Parė Botėrore dhe kryesisht ėshtė i banuar nga gjermanė dhe austriakė. Pas disa viteve tė konflikteve tė nivelit tė ulėt, nė vitin 1972, Roma i ofroi kėtij rajoni autonomi tė gjerė dhe kjo i dha fund konfliktit nė rajon.

Beogradi ka propozuar qė Tiroli tė bėhet model i marrėdhėnies sė Kosovės me Serbinė. Sipas kėtij propozimi, e tėrė Kosova do tė mbetej pjesė e Serbisė dhe do tė gėzonte autonomi tė ngjashme me Tirolin. Edhe pse kosovarėt e hodhėn poshtė kėtė ide, Tiroli jugor u rishfaq nė njė formė tjetėr. Javėn e kaluar, kancelari austriak, Alfred Gusenbauer, propozoi qė shembulli i Tirolit jugor tė aplikohet nė veri tė Kosovės. Kjo do tė thotė se ky rajon i dominuar nga serbėt do tė gėzonte njė autonomi tė plotė nga qeveria kosovare nė Prishtinė.

Mirėpo, as nacionalistėt serbė nuk janė tė entuziazmuar pėr konceptin e Tirolit dhe aplikimin e tij nė veri tė Kosovės.

“Por, nėse kjo ide dėshton dhe tani gėzon mbėshtetje tė vogėl nga qarqet nacionaliste nė Beograd, atėherė ne do tė kėrkojmė ndarje”, - tha njė zyrtar i lartė serb, i cili kėrkoi tė mos identifikohet. Pėrmendja e ndarjes territoriale ka brengosur politikanėt shqiptarė tė Kosovės. Disa prej tyre druajnė se e ardhmja e vendit tė tyre do tė pėrngjajė me Qipron, ishullin mediteran, i cili nė vitin 1974-tėr, me mbėshtetjen e Turqisė, ėshtė ndarė sipas pėrkatėsive etnike.

Emrush Xhemajli, deputet i parlamentit nga Lėvizja Popullore e Kosovės, i tha “Ballkan Insajt”-it se Serbia ka “njė shans unik pėr tė arritur njė pajtim pėrfundimtar me Kosovėn dhe se ēdo plan pėr ndarje tė Kosovės do ta prishė kėtė shans”.

Zėdhėnėsja e qeverisė sė Kosovės, Ulpiana Lama, tha se nuk varet nga Serbia qė tė vendosė rreth ardhmėrisė sė Kosovės, por kjo pėrgjegjėsi i takon bashkėsisė ndėrkombėtare. “Procesi i statusit tė Kosovės nuk ėshtė iniciuar nga Beogradi apo Prishtina... por ėshtė nisur dhe udhėhequr nga OKB-ja”, - tha ajo. “Nuk mund tė ekzistojnė procese tė tjera pėr Kosovėn, pėrveē kėtij procesi. Serbia duhet ta kuptojė kėtė, tė heqė dorė nga alternativat e tjera pėr Kosovėn dhe tė pėrqendrohet nė procesin e integrimeve evropiane”.

Shumė analistė dhe diplomatė nga Beogradi gjithashtu druajnė se pėrmendja e ndarjes mund tė nxisė sulme tė shqiptarėve ndaj enklavave mė tė izoluara serbe. Njė drojė tjetėr ėshtė se ky tension mund tė nxisė edhe njė rebelim tė armatosur ndėr shqiptarėt nė Luginėn e Preshevės nė Serbinė Jugore.

Atje, shumė banorė shqiptarė e shohin ardhmėrinė e tyre nė njė Kosovė tė pavarur, tė udhėhequr nga shqiptarėt. Njė zyrtar i Agjencisė sė Sigurisė nė Serbi i tha “Ballkan Insajt”-it se agjencia e tij mendon se “ndarja do tė nxisė konflikte”. I njėjti zyrtar shtoi: “Ne nuk mendojmė se kjo do tė ēojė drejt njė lufte tė hapur, por kjo do tė shkaktojė jostabilitet tė zgjatur rajonal dhe konflikte tė niveleve tė ulėta nė Kosovė”.

*Aleksandar Vasoviē ėshtė redaktor i BIRN-it nė Serbi. Krenar Gashi, redaktor i BIRN-it nė Kosovė ka kontribuar nė kėtė artikull. “Ballkan Insajt” ėshtė publikim i BIRN-it nė internet.

EKONOMIA

Operacion nė Shkodėr i KESH-it, lidhje tė paligjshme edhe funksionarė tė lartė

Kontrollet kanė gjetur me lidhje tė paligjshme dhe mospagues tė energjisė edhe drejtorin lokal tė policisė elektrike, funksionarė tė prokurorisė, pėrfaqėsues tė bashkisė dhe komunave, sindikatave tė pavarura, anėtarė tė OJQ-ve ambientaliste, pėrfaqėsues tė gjykatės sė rrethit, kėshilltarė tė kėshillit bashkiak, pėrfaqėsues tė tė dy krahėve politike

Korporata e energjisė ka kryer dje njė operacion tė gjerė pėr ndėrprerjen e energjisė tek tė gjithė personat qė kishin lidhje tė paligjshme apo qė nuk e paguanin energjinė elektrike. Nga kontrollet e kryera ėshtė vėrejtur se edhe shumė zyrtarė, madje vetė pėrgjegjėsi i policisė elektrike, Hysen Bala, kishte probleme. Ndėrkohė, atij i ėshtė ndėrprerė energjia dhe ėshtė pezulluar nga detyra prej kreut tė KESH-it Bojaxhi. Aksioni ka ēuar nė ndėrprerjen e energjisė  edhe tė mjaft zyrtarėve tė tjerė, midis tė cilėve disa kėshilltarė bashkiakė tė pozitės dhe opozitės si edhe ish-Ministres sė Kulturės, Esmerdalda Uruēi. Grupet e ngritura nga filiali i KESH-it nė Shkodėr, me mbėshtetjen e drejtorit Gjergj Bojaxhi, kanė patur si synim prerjen dhe copėtimin e linjave tė paligjshme dhe dyfishe pėr tė evituar rilidhjen, si dhe ndėrprerjen pėr debitorėt. Disa nga rastet e hasura kishin tė bėnin me debi tė prapambetura, lidhje dyfishe tė paligjshme me qėllim vjedhjen e energjisė (pėrfshirė kėtu edhe abonentė tė pajisur me matėsa) etj. Ndėrprerjet kanė pėrfshirė disa kategori abonentėsh si ata familjarė, privatė, biznese etj. Ndėrkohė qė, kontrollet kanė hasur edhe nė abonentė “VIP” si funksionarė tė lartė tė policisė elektrike, prokurorisė, pėrfaqėsues tė bashkisė dhe komunave, sindikatave tė pavarura, anėtarė tė OJQ-ve ambientaliste, pėrfaqėsues tė gjykatės sė rrethit, kėshilltarė tė kėshillit bashkiak pėrfaqėsues tė tė dy krahėve politik etj. Brenda dy javėsh, nė kėtė qytet qė vazhdimisht ka rezultuar problematik nė shlyerjen e detyrimeve ndaj KESH-it dhe abuzimin me energjinė elektrike do tė shikohet me imtėsi dhe verifikohen tė gjitha kontratat e abonentėve buxhetorė tė institucioneve shtetėrore, duke pėrfshirė edukimin dhe sidomos Policinė e Shtetit.

Ministria ka pėrgatitur 16 akte nėnligjore, tė cilat do tė plotėsojnė zbatueshmėrinė e ligjit pėr reformėn rregullatore

Deri nė qershor do tė rishikohen 44 licenca

Reforma parashikon mbėshtetjen e kėrkesės pėr licencė nė autodeklarimin e pėrgjegjėsive nga kėrkuesi pėr garantimin e kėrkesave tė ligjit dhe aplikimin e sanksioneve tė forta nė rastet e deklarimeve tė rreme. Gjithashtu, do tė realizohet regjistrimi i menjėhershėm pėr efekt tregtar, fiskal, sigurime shoqėrore, shėndetėsore, si dhe tė punės nė njė hap tė vetėm

Reforma rregullatore pėr biznesin do tė pėrfshijė, pėrsa i pėrket sektorit tė licencimit, rishikimin e dyzet e katėr lejeve dhe licencave deri nė qershor tė kėtij viti. Tė dhėna nga Ministria e Ekonomisė dhe e Privatizimit bėjnė me dije se, reforma nė fushėn e licencimit parashikon futjen e disa risive dhe parimeve tė reja, sikurse janė kalimi nga parakontrolli tek postkontrolli dhe kontrolli i vazhdueshėm; aplikimi i parimit tė miratimit nė rastet kur institucionet pėrgjegjese nuk pėrgjigjen nė kohė si dhe aplikimi i sanksioneve pėr kėto institucione, ē'ka siguron zbatimin e parimit tė pėrgjegjshmėrisė sė administratės. Nga ana tjetėr, reforma parashikon mbėshtetjen e kėrkesės pėr licencė nė autodeklarimin e pėrgjegjėsive nga kėrkuesi pėr garantimin e kėrkesave tė ligjit dhe aplikimin e sanksioneve tė forta nė rastet e deklarimeve tė rreme, ē’ka siguron zbatimin e parimit tė pėrgjegjshmerisė sė biznesit.  Gjatė vitit 2006, nga Ministria e Ekonomisė si dhe ato tė linjės u rishikuan 135 licenca, leje dhe autorizime nė fusha tė tilla si: nė miniera, karburante, transport, bujqėsi, ushqim, peshkim, mjedis, administrim ujėrash, pyje dhe kullota, shėndetėsi, dogana, mbrojtje nga zjarri.

Por, nisur nga fakti se licencimet janė fushė problematike, Ministria e Ekonomisė dhe e Privatizmit ka propozuar qė tė eliminohen si tė panevojshme 24 lloje licencash, si dhe tė reduktohen kėrkesat pėr numrin e dokumenteve pėr pjesėn tjetėr nė masėn 30-40%. Pėr kėtė qėllim, deri tani janė zbatuar rekomandimet pėr 35 leje dhe licenca. Deri nė muajin qershor 2007 do tė zbatohen rekomandimet siē edhe u tha mė lart edhe pėr 44 leje dhe licenca, ndėrsa pjesa tjetėr do tė zbatohet deri nė fund tė vitit. Sipas burimeve nga Ministria e Ekonomisė, nė kėtė kuadėr, parashikohet edhe heqja e tė gjitha kėrkesave tė tepėrta pėr licencimin nė njė fushė specifike. E gjithė reformė ligjore do tė kėrkojė edhe mjaft akte nėnligjore pėr t’u vėnė nė jetė dhe pėr kėtė gjė, ministria ka pėrgatitur 16 akte nėnligjore, tė cilat do tė plotėsojnė zbatueshmėrinė e ligjit pėr reformėn rregullatore, tė pėrbėrė nga ligji bazė, si dhe 9 amendime tė tjera, tė cilat lidhen me regjistrin tregtar, fiskal, tė punės, pėr ngritjen e Qendrės Kombėtare tė Regjistrimit tė Biznesit, qė pritet tė miratohen nė Kuvend. Gjithēka pėr ngritjen e Qendrės Kombėtare tė Regjistrimit tė Biznesit bazohet nė projektin e mbėshtetur nga USAID-i, "Marrėveshja e pragut tė sfidės sė mijėvjeēarit pėr Shqipėrinė" dhe synon qė kjo qendėr tė ketė autonomi tė plotė vendimmarrėse si njė zyrė me njė ndalesė "one stop shop" pėr regjistrimin e biznesit. Gjithashtu, realizohet regjistrimi i menjėhershėm pėr efekt tregtar, fiskal, sigurime shoqėrore, shėndetėsore, si dhe tė punės nė njė hap tė vetėm.

Ky sportel thjeshtėzon kėrkesat e dokumentacionit tė nevojshėm pėr regjistrimin e bizneseve, ul kostot e regjistrimit, eliminon kontaktet me nėpunėsit administrativė dhe rrjedhimisht redukton korrupsionin.

Komisioni i Ekonomisė nė parlament miraton Qendrėn Kombėtare tė Biznesit

Komisioni parlamentar i Ekonomisė miratoi dje projektligjin "Pėr qendrėn kombėtare tė regjistrimit". Sipas relacionit qė shoqėron kėtė projektligj, synohet qė tė pėrmirėsohen dhe thjeshtohen procedurat e hyrjes nė treg tė operatorėve tregtarė tė rinj, tė reduktohet korrupsioni, informatizimi i tė dhėnave dhe harmonizimi i plotė i procedurave tė regjistrimit sipas standardeve europiane. Ky projektligj, u shprehėn deputetė tė kėtij komisioni, nuk ėshtė njė nismė e shkėputur, por pjesė e njė pakete planesh veprimi pėr reformėn rregullatore nė funksion tė pėrmirėsimit tė klimės sė biznesit. Bazuar nė pėrvojėn mė tė fundit ndėrkombėtare pėr regjistrimin e biznesit, pėrmes kėtij projektligji eliminohet pėrfshirja e drejtpėrdrejtė e gjykatave nė procesin e regjistrimit, reduktohet niveli i kapitalit minimal tė paguar si dhe krijohet mundėsimi i regjistrimit elektronik.

Krijimi i Qendrės Kombėtare tė Regjistrimit tė Binzesit do tė jetė njė institucion qendror, nė vartėsi tė Ministrisė sė Ekonomisė dhe tė Energjitikės me autoritet tė plotė vendimmarrės pėr procesin e regjistrimit tregtar, misioni i sė cilės do tė jetė tė ofrojė njė zyrė me njė ndalesė (one-stop-shop) pėr regjistrimin e biznesit, mbajtjen e regjistrit tregtar, si dhe njė bazė tė dhėnash elektronike tė unifikuar.

Vlorė, tė ardhurat nė port rriten me 20%

Tė ardhurat e realizuara nga ndėrmarrja e portit tė Vlorės rezultojnė tė jetėn rreth 20 pėr qind mė tė larta gjatė tre mujave tė parė tė kėtij viti, krahasuar me tė njėjtėn periudhė tė vitit 2006. Tė dhėna nga drejtoria e portit bėjnė me dije se, ky tregues ėshtė mė i larti nė njė periudhė shumėvjeēare. Sipas tij, gjatė dy viteve tė fundit, tė ardhurat e portit janė rritur nė mėnyrė tė ndjeshme, gjė qė ėshtė reflektuar dhe nė treguesit respektivė. Kėshtu, gjatė vitit 2006 tė ardhurat u rritėn me rreth 15 pėr qind mė shumė nė krahasim me vitin 2005. Rritja e treguesve bazė tė aktivitetit tė portit tė Vlorės ėshtė rrjedhojė e reformave tė ndėrmarra, tė cilat kanė synuar, veē tė tjerash edhe nė transformimin e administratės dhe rritjen e efektivitetit tė punės sė saj. "Ndėrmarrja e portit tė Vlorės funksionon me statusin e shoqėrisė aksionere dhe po merr njė profil bashkėkohor, e aftė pėr tė pėrballuar kapacitetet nė rritje", - saktėsuan zyrtarė tė kėtij institucioni. Sipas tyre, administrata ėshtė lehtėsuar nga disa hallka tė tepėrta dhe nė tė janė pėrfshirė njė numėr specialistėsh tė mirėfilltė. Kjo ėshtė shoqėruar dhe me pėrmirėsimin e organizimit nė sistemin e vetė ndėrmarrjes dhe nė bashkėpunimin e saj me subjektet e tjera shtetėrore apo private, qė veprojnė nė territorin e portit. Pėr rrjedhojė, ėshtė rritur llojshmėria dhe cilėsia e shėrbimeve qė ofrohen nė port, kundrejt subjekteve tė treta, gjė qė ėshtė shoqėruar me pėrmirėsimin e treguesve pėrkatės. Riorganizimi i bashkėpunimit me subjektet e tjera dhe shfrytėzimi i kapaciteteve nė mjediset portuale ėshtė reflektuar edhe nė pėrballimin e periudhave tė pikut, me ardhjen dhe largimin e emigrantėve nė pushimet e verės dhe festat e fundvitit. Kjo ėshtė shoqėruar edhe me rritjen e nivelit tė shėrbimit.

KRONIKA

Policia shton masat kundėr vjedhjeve. Pėrcaktohet strategjia. Kėrkohet sėrish ndihma e komunitetit

Vjedhjet, 10 grabitės nė pranga

pėr dy ditė, policia nė alarm

Tė arrestuarit janė 16-vjeēarėt me inicialet Egli Gj., Abaz Xh. dhe Vito M., Taulant M., 17 vjeē, Festim Vrapi, 20 vjeē, Xhevahir Rruēaj, 20 vjeē, Gėzim Kolaj, 29 vjeē si dhe Bashkim Hoxha, 35 vjeē. Ndėrsa, hetim nė gjendje tė lirė policia vendosi pėr 13-vjeēarėt me inicialet I. M dhe Xh. B

Shtimi i forcave kundėr vjedhjeve ka dhėnė rezultatet e veta. Policia e kryeqytetit tha dje se kishte arrestuar gjatė 48 orėve tė fundit tetė persona, me akuzėn e "vjedhjes", ndėrsa vendosi hetim nė gjendje tė lirė, me tė njėjtėn akuzė, pėr dy tė mitur. Sipas njoftimit pėr shtyp, tė bėrė dje nga Policia e Tiranės, tė arrestuarit janė 16-vjeēarėt me inicialet Egli Gj., Abaz Xh. dhe Vito M., Taulant M., 17 vjeē, Festim Vrapi, 20 vjeē, Xhevahir Rruēaj, 20 vjeē, Gėzim Kolaj, 29 vjeē si dhe Bashkim Hoxha, 35 vjeē. Ndėrsa, hetim nė gjendje tė lirė, policia vendosi pėr 13-vjeēarėt me inicialet I. M dhe Xh. B, pėr shkak tė moshės sė tyre tė mitur. Policia bėri tė ditur se, tė dhjetė shtetasit e mėsipėrm rezultojnė tė jenė autorė tė disa vjedhjeve, ndodhur nė zona tė ndryshme tė kryeqytetit gjatė 48 orėve tė fundit. Nė cilėsinė e provės materiale, policia iu sekuestroi tė sipėrpėrmendurve tė gjitha sendet dhe materialet e vjedhura. Aktet proceduriale nė ngarkim tė tyre i kaluan prokurorisė sė rrethit pėr hetime tė mėtejshme.

Alarmi nė gjykatė

Vjedhjet vijojnė tė jenė problem nė rritje pėr policinė, por edhe pėr gjykatat. Ēdo ditė, nė gjykatėn e Tiranės dorėzohen dy dosje tė reja pėr vjedhje, ndėrsa deri nė gjysmėn e parė tė prillit, nė gjykatė kanė shkuar rreth 110 dosje tė tilla. Po kaq dosje kanė mbetur ende pa u pėrfunduar qė nga viti i kaluar. Por, kėto shifra tė gjykatės sė kryeqyetit nuk tregojnė shifrėn reale tė vjedhjeve qė ndodhin nė kryeqytet. Nė shumė raste, vjedhjet e vogla nuk denoncohen nė polici. Por edhe shifrat e policisė pėr arrestimet mbi vjedhjet janė nė tė njėjtat ritme si disa muaj mė parė, ndėrsa numri i tė rinjve tė pėrfshirė nė vjedhje ėshtė i konsiderueshėm

Minorenėt

Ata qė janė pėrdorur mė sė shumti nė vjedhjet janė tė miturit. Pėr njė kohė tė gjatė ka qenė Saleo Stojani, ai qė ka shėtitur qelitė e policisė me qindra akuza pėr vjedhje. Ndėrkaq, tashmė policia njeh njė “rival” tė fortė tė tij. Ai quhet Amarildo Ismaili, 17 vjeē dhe ka provuar “shijen” e prangave mė shumė se tri herė, ndėrkohė qė mbi tė rėndojnė edhe dhjetėra akuza tė tjera. Ndėrsa, sipas policisė, Stojani ėshtė larguar nga skena e kleptomanisė. Por, sipas policisė, jo vetėm Ismaili po trashėgon kėtė zanat, sepse njė numėr i madh tė miturish, qė nė vitin 2006 kanė rezultuar tė jenė 107, po pėrdoren pėr vjedhje. Deri mė sot, asnjė i rritur nuk ka rėnė nė pranga pėr nxitje tė tė miturve nė krim. Sipas policisė, Stojani, vetėm 14 vjeē, kishte patur dėshirė tė largohej drejt Greqisė, pasi atje ka mė shumė mundėsi veprimi. Seanca e fundit gjyqėsore pėr masė edukuese ndaj Stojanit ėshtė shtyrė pėr mungesė tė tė miturit. Ndėrsa, tashmė njė fėmijė tjetėr i ėshtė shtuar listės sė fėmijėve tė kontigjentit kriminal. Por, edhe Ismaili e ka ditur mirė se nuk mund tė qėndrojė nė qeli pėr shkak tė moshės sė tij, ashtu si edhe Stojani.

Shifrat

Nė vitin 2006, nė fushėn e krimit kundėr pasurisė, policia e kryeqytetit ka mundur tė evidentojė gjithsej 1466 vepra penale. Sipas tė njėjtave shifra tė publikuara disa kohė mė parė,  policia ka mundur tė zbulojė 748 prej tyre. Policia, sipas tė njėjtave shifra ka mundur tė zbulojė vetėm gjysmėn e kėtyre krimeve. Nė krahasim njė vit mė parė, sipas uniformave blu janė zbuluar 14 pėr qind mė shumė vjedhje. Ndėrsa, pėrfshirja e tė miturve nė vepra tė tilla ka qenė e madhe. Sipas shifrave tė policisė, nga 784 vepra penale, 94 janė kryer nga tė mitur. Ndėrsa, 107 tė mitur janė pėrfshirė gjithsej nė vjedhjet e kryeqytetit.

Krimet e Rėnda: Do hetohen tė gjithė “shokėt” e Aldo Bares

Emrat e lakuar nga dosja e transkriptuar nga hetimet italiane do t’u bashkangjiten hetimeve qė pritet tė nisin pėr dosjen mė tė rėndėsishme kundėr “Bandės sė Lushnjės”, ku pritet tė bashkangjitet edhe vetė kreu i bandės, Aldo Bare, pėr tė cilin pritet tė ndodhė ekstradimi. Burime nga Prokuroria e Krimeve tė Rėnda kanė bėrė tė ditur se, shumė shpejt do tė thirren pėr t’u marrė nė pyetje tė gjithė personat e atakuar nė pėrgjimet qė autoritetet e Antidrogės italiane kanė bėrė ndaj Aldo Bares dhe anėtarėve tė bandės sė drejtuar prej tij. “Ėshtė normale qė emrat e pėrmendur tė thirren pėr tė sqaruar pozicionin e tyre nė kėtė histori”, - thanė burimet.

Ndėrkaq, Prokuroria e Krimeve tė Rėnda ka pohuar zyrtarisht se ka kėrkuar nga pala italiane vėnien nė dispozicion tė dosjes hetimore ndaj bandės sė Aldo Bares, duke deklaruar se kėtė fashikull nuk e ka patur nė dispozicion. Ndėrkaq, nė debatin e sė shtunės, burime tė Ministrisė sė Drejtėsisė deklaruan se, dokumentacioni pėr tė cilėn bėhet fjalė, ka qenė nė dorė tė hetuesve.

Gjatė pėrgjimeve qė janė bėrė nga shėrbimet e antidrogės italiane, Aldo Bare dhe Enver Dondollaku kanė pėrmendur emra tė personave publikė nė Shqipėri, tė cilėt kanė mbajtur detyra drejtorėsh policie apo edhe ministrash. Ndėrkaq, Ministria e Drejtėsisė i ka kujtuar prokurorisė bllokimin qė i ėshtė bėrė rastit tė Gjermenit, qė edhe pse ishte akuzuar publikisht, nga nėpunėsit e Sollakut, iu dha mundėsia qė t’i mbyllej hetimi, vetėm disa orė pėrpara se tė votohej nė KLD. Ndėrsa, kjo e fundit, edhe pse kishte votuar nga njė minikomision tė saj rrėzimin e imunitetit tė Gjermenit, i dha tė drejtėn kėtij tė fundit tė ishte anėtar i KLD-sė, duke bllokuar kėshtu ēdo lloj hetimi ndaj tij, edhe pse pėrmes letrave, ai nuk arriti ta justifikonte tė gjithė pasurinė e tij.  

Shkurt

Vetėvrasjet trondisin Tiranėn, pas Priftit edhe Tahiri

Pa kaluar 24 orė nga vetėvrasja e njė 33-vjeēareje, nėnė e dy fėmijėve, njė vetėvrasje tjetėr ka tronditur kryeqytetin. 42-vjeēari Ylli Tahiri ėshtė i vetėvrari i dytė brenda 24 orėve, ndėrkohė qė policia shėnoi dje zyrtarisht tė njėjtėn diagnozė: “depresion”.

Vetėm njė ditė mė parė, Ornela Prifti, 33 vjeēe, banuese nė rrugėn “Llambi Bonata”, nė Kombinat, i dha fund jetės pas njė zėnke familjare, ēka i kishte shkaktuar depresion.

Gruaja ėshtė gjetur e vetėvarur nga tė afėrmit e saj nė banjėn e shtėpisė sė saj, pasi kishte kryer aktin vetėvrasės. Ndėrkaq, rasti i Tahirit ėshtė i treti brenda njė jave. Mė 17 prill i dha fund jetės nė mėnyrė ende tė mistershme 10-vjeēari Eri Laho.

Tė kėrkuarit, pesė nė pranga

Pranga tė kėrkuarve. Policia bėri tė ditur dje se kishte arrestuar brenda 24 orėve pesė persona tė shpallur nė kėrkim pėr vepra tė ndryshme penale. Sipas njoftimit pėr shtyp tė bėrė dje, tė arrestuarit janė: Piro Bregu, nga Vlora, Marenglen Halka, nga Fieri dhe Lulėzim Zeqaj, Shefki Aga e Besnik Ndou, 27 vjeē, nga Tirana. Policia bėri tė ditur se, 42-vjeēari Bregu dhe 26-vjeēari Halka ishin shpallur nė kėrkim pėr veprėn penale tė "trafikimit tė lėndėve narkotike", nė bazė tė urdhėrndalimit tė nxjerrė nga Prokuroria pėr Krimet e Rėnda Tiranė. Ndėrsa, pėr Lulėzim Zeqajn dhe Shefki Agėn, nė shtator tė vitit tė kaluar, Prokuroria e Tiranės kishte nxjerrė urdhėrndalimin, pėr veprat penale tė "rrėmbimit tė personit", "kanosjes me armė nė bashkėpunim" dhe "armėmbajtjes pa leje".  Ndėrkohė qė, 27-vjeēari Ndou u arrestua, pasi ishte dėnuar nė mungesė nga Gjykata e Rrethit Tiranė, nė janar tė kėtij viti pėr veprėn penale tė "plagosjes sė lehtė me dashje".

Armėmbajtje pa leje, pranga 63-vjeēarit Hyka

Policia e kryeqytetit arrestoi tė dielėn 63-vjeēarin Petrit Hyka, me akuzėn e “mbajtjes pa leje tė armėve luftarake dhe municioneve”. Sipas njoftimit pėr shtyp, tė bėrė dje nga policia, arrestimi i Hykės u krye, pasi gjatė kontrollit tė ushtruar nė banesėn e tij, policia gjeti dhe sekuestroi nė cilėsinė e provės materiale, njė armė zjarri pushkė, model 56 dhe 205 copė fishekė, si dhe njė armė gjahu, tė cilėn ai e mbante pa leje. Materialet nė ngarkim tė tij i kaluan Prokurorisė sė Rrethit Gjyqėsor Tiranė.

Trafiku i drogės nė Evropė, mbyllet gjyqi pėr njė tė akuzuar

“Poter Al”, Tola drejt lirisė,

e ka kryer dėnimin nė Itali

Ėshtė dėnuar njėherė nga drejtėsia italiane pėr tė njėjtėn akuzė dhe me tė njėjtat prova, kėshtu qė ai nuk mund tė dėnohet dy herė pėr tė njėjtėn vepėr penale

Geront Tola do tė lėrė qelinė shumė shpejt, pasi Gjykata e Krimeve tė Rėnda ka pushuar akuzėn pėr kėtė shtetas. Tola akuzohej si pjesė e grupit tė arrestuar gjatė operacionit policor “Poter Al” dhe ndaj tij rėndonte akuza e trafikut tė lėndėve narkotike nė bashkėpunim. Por, sipas gjykatės, Tola ėshtė dėnuar njėherė nga drejtėsia italiane pėr tė njėjtėn akuzė dhe me tė njėjtat prova, kėshtu qė ai nuk mund tė dėnohet dy herė pėr tė njėjtėn vepėr penale. Geront Tola u arrestua vitin e kaluar sė bashku me tė dyshuarin si bashkėpunėtor tė tij, Zamir Vadardha dhe dosja e kėtyre dy tė dyshuarve u nda nga grupi. Ndėrsa Vadardha ka mbetur nė qeli, pasi, sipas prokurorit, pėr tė ka prova tė pakundėrshtueshme pėr tė vėrtetuar akuzėn e trafikut tė lėndėve narkotike. Dosja pėr arrestimet e “Poter Al” ka mbėrritur me anė tė njė letėrporosie nga drejtėsia italiane, ndėrsa nė vendin tonė janė ekzekutuar urdhėr-arrestet. 

Hetimet

Prokuroria e Krimeve tė Rėnda ka mbyllur tė dytėn dosje tė kėtyre shtetasve, ndėrsa e ka dėrguar atė nė gjykatė. Veprat penale, pėr tė cilat akuzohen tė pandehurit, janė konsumuar gjatė viteve 2003-2004-tėr, nga Shqipėria nė drejtim tė Italisė dhe Holandės, ndėrsa nė vendin tonė, tė pandehurit kanė konsumuar njė episod tė trafikut, nė fillim tė vitit 2006-tė. I gjithė grupi, sipas akuzės, ėshtė zbuluar me anė tė pėrgjimeve dhe arrestimit tė disa “korrierėve” tė kėsaj organizate nė Gjermani, Itali, Holandė e Shqipėri, ku janė kapur gjithsej rreth 18 kg kokainė. Nė fillim, pranė togave tė zeza ėshtė depozituar dosja penale nė ngarkim tė dy tė pandehurve tė arrestuar nė kėtė operacion, Geront Tolaj dhe Zamir Vadardha, pėr tė cilėt ka filluar gjykimi. Ndėrsa nga organi i akuzės mėsohet se ndaj pesė tė arrestuarve tė tjerė tė kėtij operacioni ndėrkombėtar, shtetasit Bledi Balliu, Aleksandėr Koliēi alias Aleksandėr Gremi, Leonard Ēobaj dhe Malvin Toto, po vazhdojnė hetimet, pasi po pritet ardhja e letėrporosive nga shtetet e Holandės, Gjermanisė, Italisė dhe Turqisė. Operacioni ndėrkombėtar pėr arrestimin e tė gjithė anėtarėve tė kėtij rrjeti u ndėrmor pas dėshmive tė “korrieres” Bisera Pudic (shtetase kroate), e cila u arrestua nė pikėkalimin kufitar tė Holandės me Gjermaninė, gjashtė muaj para se tė fillojė operacioni ndėrkombėtar i policisė i koduar me emrin “Poter” ndėrsa nė Shqipėri iu bė shtojca “Al”.

Dosja e parė

Ilir Koēiaj, nga Elbasani

Ervin Tavanxhi, nga Elbasani

Xhiliano Xhoxhi

Robert Peēi

Vangjel Kondili

Kozma Laēka

Dosja e dytė

Geront Tola alias Geront Dedja, nga Librazhdi dhe

Zamir Vadardha, nga Shijaku

Dosja e tretė

Bledi Balliu, nga Fieri

Aleksandėr Koliēi alias Aleksandėr Gremi, nga Fieri

Leonard Ēobaj, nga Vlora

Malvin Toto

Pengmarrja, Riza Malaj

pranon akuzėn pėr tregtarin

Ka pranuar akuzėn e dytė, e cila e ka ēuar edhe njėherė nė qeli tė pandehurin Riza Malaj. Ky i fundit dje, nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda ka kėrkuar gjykim tė shkurtuar, ndėrsa gjendja e tij shėndetėsore ka qenė kritike. Ndėrsa gjykata i ka dhėnė tė drejtėn prokurorit qė nė seancėn e radhė tė paraqesė konkluzionet pėrfundimtare dhe nė pak seanca pritet qė tė mbyllet edhe procesi. Gjykata pėr Krime tė Rėnda disa kohė mė parė i dha tė drejtėn pėr t’u rikthyer nė shtėpi Malajt, me qėllim marrjen e shėrbimit tė duhur mjekėsor. Por vendimi i gjykatės u thye prej tij. Riza Malaj, menjėherė pas vendimit tė gjykatės pėr ta lėnė nė arrest shtėpie, largohet pėr nė Tropojė, ndėrsa ishte i detyruar tė qėndronte nė Tiranė. Ndėrsa Malaj tashmė akuzohet pėr veprėn penale tė gjobėvėnies. Akuza e kėrcėnimit pėr marrje me dhunė tė pasurisė sė tjetrit, pėr Malajn ishte tepėr e rėndė. Malaj nuk ėshtė nė gjendje tė ushqehet vetė dhe pėr kėtė arsye, gjykata vendosi ta linte kėtė shtetas nė arrest shtėpie. Gjykata pėr Krime tė Rėnda dėnoi me 15 vite burg tė pandehurin Riza Malaj, akuzuar pėr disa vepra tė rėnda penale. Gjykata ka kėrkuar rikthimin e tė pandehurit nė dhomat e paraburgimit, menjėherė pas padisė sė bėrė nga personi i dėmtuar. Riza Malaj ėshtė ekstraduar disa kohė mė parė nga Kosova, ėshtė 39 vjeē. “Vrasje nė rrethana tė tjera cilėsuese, e mbetur nė tentativė”, dy herė “Prishje e qetėsisė publike”, katėr herė “Armėmbajtje pa leje”, kėto janė veprat penale, pėr tė cilat prej vitesh Malaj ėshtė quajtur person shumė i kėrkuar. Nuk i ka pranuar asnjėherė akuzat e ngritura, ndėrkohė qė ka kundėrshtuar me forcė prokurorinė. Malaj, sipas akuzės, i ka kėrkuar kėtij biznesmeni, pasi ka dalė nga burgu, njė shumė parash prej 50 milionė lekėsh tė vjetra. Pas kėtij akti, Malaj nuk ndodhet mė nė shtėpi, duke thyer kėshtu edhe vendimin e gjykatės.

Shira, avokati kėrkon pafajėsi:

Droga iu kap tė punėsuarve

Avokati mbrojtės i tė pandehurit pėr trafik droge, Rasi Shirės, ka kėrkuar pafajėsinė pėr klientin e tij. Mbrojtėsi ligjor, Neshat Fana, ka deklaruar dje, gjatė dhėnies sė konkluzioneve pėrfundimtare se, Rasim Shira, biznesmen nga Dibra, nuk ka patur aspak dijeni pėr drogėn qė transportohej me kamionat nė pronėsi tė tij. Ndėrsa nė qeli mbahen edhe punonjėsit e Shirės nė Turqi, ku ėshtė kapur edhe sasia prej 79 kilogramėsh lėndė narkotike. Nė seancėn e ardhshme pritet qė tė lexohet edhe vendimi Gjykatės sė Krimeve tė Rėnda nė lidhje me kėtė ēėshtje. Ndėrsa njė seancė mė parė, Prokuroria pėr Krime tė Rėnda kėrkoi dėnimin me 18 vite burg pėr tė pandehurin Rasim Shira. Prej mė shumė se njė viti Shira u pėrball nė gjykatė me prova, tė cilėt e implikonin atė nė trafikun e drogės. Rasim Shira, biznesmeni dibran, u arrestua nė ambientet e prokurorisė nė janar tė vitit 2006-tė, pasi ndaj tij ishin kryer hetime nga drejtėsia turke dhe ajo shqiptare. Gjatė seancave gjyqėsore, Gjykata pėr Krime tė Rėnda ka dėgjuar disa dėshmitarė, tė cilėt kanė rrėfyer pėr veprimtarinė e Shirės nė Turqi. Mbi 50-vjeēarin rėndon akuza e “Organizimit dhe financimit tė trafikut tė lėndėve narkotike”. Sipas akuzės, nė datė 14 dhjetor tė vitit 2003, nė pikėn e kalimit kufitar Ipsala- Edime nė Turqi, nga kontrolli i ushtruar nė kamionin e tij, janė gjetur 92.970 kilogramė heroinė e sistemuar nė 174 pako. Drejtuesi i kamionit ėshtė arrestuar nga autoritetet turke. Pėr tė njėjtėn ngarkesė ėshtė arrestuar njė shqiptar dhe njė turk tjetėr, tė cilėt punonin nė magazinėn, ku u ngarkua droga nė Turqi. Pas pėrgjimeve dhe pyetjeve tė tė arrestuarve, ėshtė bėrė i mundur edhe arrestimi i Shirės. Nga hetimet ka rezultuar se shoferi i kamionit nuk ka pasur dijeni pėr drogėn.

Vrasėsi i Gani Malushit, sherr me gardianin, izolim Pepės

I dėnuari me burgim tė pėrjetshėm, Agim Pepa, ėshtė bėrė shkak dje pėr njė situatė tė pakėndshme nė seksionin e sigurisė sė lartė nė burgun e Peqinit. Burimet zyrtare tė drejtorisė sė burgjeve, pasdite kanė pohuar se Agim Pepa, i dėnuar pėr vrasjen e komisar Gani Malushit dhe shoferit tė tij me burgim tė pėrjetshėm, ka ofenduar rėndė punonjėsin e policisė sė burgjeve. Ndėrsa burimet pranė burgut tė Peqinit kanė saktėsuar se Pepa ka kundėrshtuar shoqėrimin e tij pėr nė tualet, gjė e cila ėshtė e pėrcaktuar me rregullore. Pas kėsaj, Pepa ėshtė pėrballur me kundėrshtimin e punonjėsit tė policisė sė burgjeve. Pasi ka ngritur zėrin dhe ka kundėrshtuar punonjėsin e policisė, Pepa ka kundėrshtuar qė tė shoqėrohet pėr nė dhomėn e tij, ndėrsa gjatė korridoreve ka ulėritur duke sharė. Drejtoria e Pėrgjithshme e Burgjeve me anė tė njė njoftimi pėr shtyp ka bėrė tė ditur se nė ambientte e burgut tė Peqinit nuk ka patur asnjė sherr. Sipas burimeve zyrtare, i dėnuari Agim Pepa ka ofenduar me fjalė mjaft tė rėnda, madje dhe duke e kėrcėnuar punonjėsin e rolit bazė tė sektorit pėrkatės. Ndėrsa pas kėsaj ngjarjeje, i dėnuari ėshtė izoluar dhe mė pas ėshtė njoftuar edhe oficeri i informacionit, i cili ka mbledhur edhe komisionin disiplinor. Nė sektorin e sigurisė sė lartė nė burgun e Peqinit ėshtė vėnė menjėherė qetėsia pas thirrjeve pėr ndihmė tė Pepės. Komisioni Disiplinor i I.E.D.P-sė Peqin, i mbledhur pėr kėtė rast, nė bazė tė Rregullores sė Pėrgjithshme tė Burgjeve ka vendosur izolimin pėr tė dėnuarin Agim Pepa.

RRETHE

23-vjeēarja kishte shkuar tė kalonte ca ditė tek familja e dajės

Tenton tė pėrdhunojė mbesėn mikeshė

Beqir Xhelo, i vitlindjes 1958, i martuar, me tre fėmijė, i ka dėrguar tė gjithė pjesėtarėt e familjes nė punėt e stinės, me paramendimin se do tė ishte vetėm me mikeshėn 23-vjeēare…

BERAT-Kishte shkuar pėr pushime te daja i vet, nė fshatin Veleshnje tė komunės Terpan, por ėshtė pėrballur mė tentativėn pėr t’u pėrdhunuar nga gjitoni i dajės. 23-vjeēarja, Bukuroshe Musta, lindur dhe banuese nė fshatin Velēan, tė komunės Sinjė, kishte disa dite qė kishte shkuar te daja i vet nė fshatin Veleshnjė, por ditėn e djeshme ėshtė pėrballur me veprimin qė nuk e kishte imagjinuar kurrė, duke provuar mbi trupin e saj forcėn fizike tė 50-vjeēarit Beqir Xhelo. Edhe pse ka qenė fqinj i dajės sė saj, Xhelo, banesėn e tė cilit e ndante vetėm njė gardh formal, e ka kapėrcyer atė dhe ka tentuar ta pėrdhunojė vajzėn  Ngjarja, sipas policisė kriminale, ka ndodhur rreth orės 11:00, kur Beqir Xhelo, i vitlindjes 1958, lindur dhe banues nė fshatin Veleshjė tė komunės Terpan, i martuar me tre fėmijė, pasi i ka dėrguar tė gjithė pjesėtarėt e familjes nė punėt e stinės, duke mendur se edhe nė banesėn tjetėr fqinje nuk do tė kishte njėri pėrveē mikeshės 23-vjeēare, tė ardhur pėr disa ditė pushime te daja, sė cilės i ka kėrkuar vajzės qė tė shkojė te shtėpia e tij pėr ta ndihmur nė njė punė tė ēastit. Vajza e padjallėzuar e ka pranuar kėtė kėrkesė, por, kur Beqoja i ka thėnė  qė ajo tė hynte nė njėrėn prej dhomave, vajza ka dyshuar, duke refuzuar. Pasi ka parė refuzimin dhe rezistencėn e vajzės, manjaku 50-vjeēar e ka kapur atė nė fillim, duke e shtrėnguar fort prej krahu dhe mė pas i ka kėrkuar qė mos tė rezistonte, por tė pranonte kėrkesėn e tij pėr tė kryer marrėdhėnie seksuale me tė. Rezistenca e vajzės, e shoqėruar me klidhma dhe thirrje pėr ndihmė ka bėrė qė, jo vetėm nga shtėpia e dajės sė saj, por edhe njerėz tė mėhallės tė dalin dhe tė shohin atė ēfarė po ndodhte. Pjesėtarėt e familjes sė dajės sė vajzės, por edhe gjitonėt, e kanė shpėtuar vajzėn nga kthetrat e 50-vjeēarit Beqo dhe me anėn e telefonit kanė njoftuar nė komisariatin e policisė sė Beratit, efektivat e tė cilit kanė mbėrritur nė fshatin Veleshnjė dhe kanė arrestuar nė flagrancė shtetasin Beqir Xhelo. Pasi e kanė shoqėruar atė pėr nė ambientet e policisė, oficerėt e policisė gjyqėsore, pas marrjes nė pyetje tė tij, viktimės dhe dėshmitarėve kanė pėrgatitur dosjen hetimore, duke e  akuzuar Xhelon pėr konsumimin e veprės penale “marrėdhėnie seksuale me dhunė me tė rritura, ngelur nė tentativė”.

Abedin Kaja

Qėllon me pistoletė nga dritarja e veturės

ELBASAN-Rreth orės 14.15 minuta, njė incident ka ndodhur nė qytetin e Elbasanit, pikėrisht nė lagjen “Fusha e Loparit” nė hyrje tė qytetit. Shtetasi Santiliano Baushi, 20 vjeē, lindur e banues nė qytetin e Elbasanit ka qenė duke udhėtuar me mjetin e tij tip “Pezho” me targa Durrėsi, ka nxjerrė dorėn jashtė dritares pistoletėn me tė cilėn ka shtėnė dy herė, duke qėlluar shtetasin Florenc Kucuku, po banor i qytetit tė Elbasanit. Kucuku ka qenė me mjetin e tij tip “Benz”, me targa DR 5445C dhe si pasojė e tė shtėnave ėshtė plagosur nė kėmbė. Menjėherė, nė vendin e ngjarjes ka mbėrritur policia.

Sipas shefit tė rendit dhe qetėsisė publike, Sejfulla Metko, “menjėherė mbas marrjes sė informacionit janė lajmėruar tė gjitha hyrjet dhe daljet e qytetit, si dhe tė rrethit tė Elbasanit siL Peqin, Cėrrik dhe Librazhd, me qėllim kapjen e autorit tė kėsaj ngjarjeje”. Gjithashtu, Metko cilėson se nga informacionet e para tė policisė bėhet e ditur se shkak i kėtij incidenti ka qenė njė sherr banal qė ka pasur autori dhe i aksidentuari. Ndėrkaq, bėhet e ditur se Kucuku, aktualisht ndodhet i shtruar nė spitalin kirurgjik tė Elbasanit jashtė rrezikut pėr jetėn. Policia ėshtė vėnė nė ndjekje tė autorit, si dhe po heton pėr zbardhjen e plotė tė ngjarjes.

Suela Azemi

Arrestohet pas pesė vjetėsh

SHKODĖR- Ėshtė arrestuar mesnatėn e djeshme nga forcat e policisė njė, i ri i dėnuar edhe mė parė pėr vrasje dhe i akuzuar, kėsaj here, pėr vjedhje nėn kėrcėnimin e armės nė bashkėpunim, ngjarje kjo e ndodhur qė prej 5 vjetėsh. Sipas burimeve nga komisariati i policisė, rreth orės 23:30 u bė arrestimi i shtetasit Bardhyl Jonuz Rustemi, 25 vjeē, lindur dhe banues nė fshatin “Dobraē”, komuna Rrethina e rrethit tė Shkodrės, me arsim 8 klasė, i dėnuar mė parė pėr vrasje, vjedhje me armė dhe armėmbajtje pa leje. Arrestimi i tij u krye nė zbatim tė vendimit penal tė datės 19 mars 2007 tė Gjykatės sė rrethit Gjyqėsor tė Shkodrės, pasi ndaj tij ėshtė vendosur masa e sigurisė “Arrest me burg” pėr veprat penale tė vjedhjes me armė tė njė automjeti nė bashkėpunim dhe armėmbajtjes pa lejė, ngjarje e ndodhur qysh nė vitin 2002. Po sipas informacionit tė mėsipėrm, nė tė njėjtėn kohė, ky shtetas ndodhej nė arrest shtėpie pėr shkak tė mbarimit tė afatit 3-vjeēar tė paraburgimit, pasi ishte nė gjykim nga Gjykata e Shkallės sė Parė pėr Krimet e Rėnda pėr veprat penale tė vrasjes me paramendim, plagosjes sė rėndė me dashje dhe armėmbajtje pa leje. Kjo gjykatė e kishte dėnuar atė fillimisht me 22 vjet heqje lirie dhe mė pas ēėshtja ėshtė kthyer pėr rigjykim nga Gjykata e Apelit pėr Krime tė Rėnda. Materialet nė ngarkim tė shtetasit Bardhyl Rustemi do t’i kalojnė Prokurorisė sė Rrethit Gjyqėsor tė Shkodrės pėr veprime tė mėtejshme proceduriale.

A. Lagreta

“Fiati” pėrplaset me murin

DURRĖS- Njė 25-vjeēar nga Tirana ėshtė plagosur rėndė, gjatė njė aksidenti rrugor me autoveturėn qė drejtonte nė rrugėn Durrės-Shijak. Policia tha se ngjarja ka ndodhur mbrėmjen e kaluar nė rrugėn Durrės-Shijak, kur automjeti tip “Fiat”, me targė AM 834 BL, qė drejtohej nga shtetasi Vladimir Xhindoli, ka dalė nga rruga dhe ėshtė pėrplasur me murin rrethues tė njė objekti nė ndėrtim e sipėr. 25-vjeēari Xhindoli ėshtė transportuar menjėherė pėr nė Spitalin Ushtarak tė Tiranės, ku ndodhet nė gjendje tė rėndė shėndetėsore nga plagėt e marra gjatė aksidentit. Nga hetimet e para nė vendngjarje mėsohet se shkak pėr aksidentin ėshtė bėrė shpejtėsia e madhe me tė cilėn 25-vjeēari drejtonte autoveturėn.

Qėllojnė me armė transformatorin

KRUJĖ - Forcat e policisė po punojnė pėr identifikimin dhe kapjen e disa personave, tė cilėt gjatė natės sė kaluar kanė qėlluar me armė zjarri mbi njė transformator elektrik. Ngjarja ka ndodhur nė fshatin Vrion tė komunės sė Niklės, 4 km larg nga Fushė-Kruja, ku persona ende tė paidentifikuar kanė qėlluar me armė zjarri mbi njė transformator elektrik ende tė pamontuar, qė ndodhej nė oborrin e shtėpisė sė shtetasit A. C. Nė vendngjarje ėshtė gjetur njė gėzhojė automatiku model 56 me kalibėr 7.62 mm. Gjatė kontrolleve, lidhur mė kėtė ngjarje, nė banesėn e shtetasit Petrit Cangu, 54 vjeē, banues nė kėtė fshat janė gjetur njė armė zjarri automatike dhe njė armė gjahu, tė cilat ky shtetas i mbante pa leje. Mėsohet se 54-vjeēari Cangu ėshtė ndaluar, por burimet nuk saktėsuan ndonjė lidhje tė kėtyre armėve me ngjarjen e natės sė kaluar nė fshatin Vrion.

Mallrat pa faturė, penalizohen dhjetė subjekte

FIER- Policia Tatimore ka penalizuar 10 subjekte  transporti, tė cilat qarkullonin dhe tregtonin mallra pa faturėn pėrkatėse tatimore. Shefi i kėsaj policie, Agron Selimaj, tha se, 10 subjekte transporti, qė tregtonin dhe qarkullonin mallra tė papajisur me faturė tatimore janė ndėshkuar kohėt e fundit nga Policia Tatimore. Sipas Selimajt, katėr subjekte u dėnuan me nga 160.000 lekė gjobė, pasi kishin mungesė dokmentacioni, ndėrsa pėr 6 subjektet e tjera u vendos bllokimi i mallit dhe aktivitetit, pasi ishin tė paregjistruara. Pėr kontrollin e subjekteve tė transportit tė mallrave me faturė tatimore ėshtė bashkėpunuar edhe me Policinė e Rendit dhe atė bashkiake, duke u ndėrmarrė aksione tė pėrbashkėta.

KULTURA

Ministri Pango i jep prioritet librit dhe nxitjes sė leximit  nė manifestin e Ditės Ndėrkombėtare tė Librit

2007-a shpallet viti i Mitrush Kutelit 

- Ministri i Kulturės Rinisė dhe Sporteve, zoti Ylli Pango, shpalli zyrtarisht dje vitin 2007 si “Vitin Mitrush Kuteli” me rastin e 100- vjetorit tė lindjes, tė kėtij personaliteti shumė dimensional tė kulturės mbarėkombėtare.   Nė ditėn Ndėrkombėtare tė librit, Ministri Pango u shpreh se nė nderim tė kėtij emri tė madh tė letrave shqipe,  gjatė tė gjithė vitit do tė organizohen njė mori veprimtarish  memoristike dhe konferenca...

Dhurata Hamzai

Festimi nė Shqipėri prej disa vitesh i Ditės Ndėrkombėtare tė Librit, u konsiderua nga ministri Pango si njė nga prioritetet e poltikave kulturore tė mbarė qeverisė. “Libri dhe nxitja e leximit do tė mbeten prioritet i politikave tona”, tha dje Ministri i Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, zoti Ylli Pango, duke e konsideruar librin si njė shenjė qė bashkėndan tė gjitha vlerat  kulturore tė botės sė qytetėruar dhe duke e konsideruar edhe Shqipėrinė si “pjesė e identitetit tė saj kulturor”. Prej vitesh, ēdo 23 prill, nė tė pesė kontinentet, festohet Dita Botėrore e Librit dhe e tė Drejtės sė Autorit. Kjo ditė ėshtė caktuar nga UNESCO nė nderim tė shkrimtarit tė shquar anglez, Shekspir, i cili mė 23 prill ka ditėn e lindjes. Nė kėtė ditė ka vdekur Miguel Servantes dhe Inca Garcialaso de la Viega. Por po nė kėtė datė kanė lindur edhe mjaft shkrimtarė tė shquar, si Maurice Druon, K. Laxnes, Vladimir Nabukov, Josep Pla dhe Manuel Mejia Vallejo. Qė nga viti 2002 edhe Shqipėria, fillimisht me nismėn e Bibliotekės sonė Kombėtare dhe e pasuar nga institucionet e tjera kulturore e arsimore tė vendit, i ėshtė bashkėngjitur dhjetra vendeve tė tjera tė botės pėr festimin e kėsaj dite tė shėnuar tė dijes, e cila ėshtė pjesė e kalendarit kulturor botėror. Nė vijim tė kėsaj nisme, vit pas viti, nė vendin tonė po krijohet njė traditė, e cila ka ardhur nė rritje me organizimin e  veprimtarive tė shumta nga bibliotekat, shkollat, shtėpitė botuese, shoqatat e shkrimtarėve, radiotelevizionet, agjencitė e tregtimit tė librit si edhe shoqata tė ndryshme. Nė vende tė ndryshme, nė kėtė ditė feste tė librit, qė pėrfshin natyrshėm tė gjithė moshat e nivelet e shoqėrisė, dashamirės e adhurues tė librit, “punėtorėt e librit” kanė gjetur mėnyra origjinale pėr ta festuar. Nė Spanjė, tė frymėzuar nga tradita e bukur katalane, ėshtė jetėsuar nisma speciale me sloganin “Dhuro njė libėr, dhuro njė trėndafil”, nė Norvegji , “Duke lexuar nė librari”, nė Francė, “Duke lexuar nėpėr rrugė”, nė Afrikė “Pėr leximin publik”, ku vullnetarėt e rinj u lexojnė libra tė sėmurėve, tė moshuarve, tė verbėrve nė shtėpitė e tyre.  Ndėrkohė Ministri i Kulturės Rinisė dhe Sporteve, zoti Ylli Pango, shpalli zyrtarisht dje vitin 2007 si “Vitin Mitrush Kuteli” me rastin e 100- vjetorit tė lindjes, tė kėtij personaliteti shumė dimensional tė kulturės mbarėkombėtare. Vitin e kaluar Ministria e Kulturės e kishte shpallur vitin 2006, si vitin e Ismail Kadaresė. Nė ditėn Ndėrkombėtare tė librit, Ministri Pango u shpreh se nė nderim tė kėtij emri tė madh tė letrave shqipe,  gjatė tė gjithė vitit do tė organizohen njė mori veprimtarish memoristike dhe konferenca. Ai pėrmendi me kėtė rast organizimin e  konferencės qė do tė zhvillohet mes dy bibliotekave kombėtare tė Shqipėrisė dhe Kosovės nė vjeshtė tė kėtij viti, si dhe promovime tė botimeve tė zgjedhura nga ky autor, etj. Ēmimet kombėtare nė letėrsi “Penda e Argjendė pėr pėrkthimet” kėtė vit do tė quhet “Penda e Argjendtė -Dhimiter Pasko”, cilėsoi ministri i Kulturės.

Mitrush Kuteli, i cilėsuar nga kritika shqiptare si rrėfimtari i njohur nė prozė, nė tė gjithė veprėn e tij letrare dėshmoi njohjen e thellė tė jetės shpirtėrore tė njeriut, duke e parė atė gjithnjė tė ballafaquar me jetėn, vdekjen dhe dashurinė. Mjaft tė dukshme nė veprėn e tij, mbeten personazhet veprues nė prozat e tij tė njohura, ku radhiten "Xha Brahua i Shkumbanores", "Natė kollozhegu", "Vjeshta e Xheladin Beut", "Qysh e gjeti Ago Jakupi rrugėn e Zotit", "Mė kot...", "Lumi i madh", "Fshati im e pi rakinė", "Parvera nė Transilvani", ku pėrfshihen dhe disa krijime tė tij nė vargje si "Poem kosovar", "Balta shqiptare", "Poemi i Shėndaumit" dhe "Po tė vdes nė dhe tė huaj". Mitrush Kuteli, i cili mbaroi studimet ekonomike nė Bukuresht (Rumani), u lidh me letrat shqipe qė nė vitin 1928, kur filloi tė botojė artikuj kritikė pėr shkrimtarėt shqiptarė dhe tregime nė Shqipėrinė e re tė Kostancės. Ndėrkohė, nė galerinė e personazheve tė tij dhe nė shqipen qė e ruajti me fanatizėm, nė fillim pėrfshiu njerėz dhe figura qė i kishte parė me sytė e tij nė shtėpi si, Dervish Hima, Avdyl Ypi, Mihal Grameno, Telemak Gėrmenji, Mendu Zavalani, Themistokli Gėrmenji, nėpėrmjet tė cilėve ruajti frazeologjinė e gjuhės sė gjallė popullore nė ēdo vend dhe situatė.

II.

Shpallen ēmimet e konkursit pėr tė rinjtė “eseja mė e mirė e shkollave tė mesme”

Drejtoria e Politikave Rinore ne Ministrisė sė Turizmit Kulturės Rinisė dhe Sporteve  shpalli dje nė Ditėn Ndėrkombėtare tė Librit, ēmimet fituese tė konkursit pėr tė rinjtė “Eseja mė e mirė e shkollave tė mesme” ( nga i gjithė vendi). Nė ceremonine e rastit, e organizuar nė prani tė jurise, u nderua me ēmim tė parė, Evadiola Mbrakulli, shkolla e mesme pedagogjike “Kristo Isak", Berat, me ēmim tė dytė Sofokli Ēakalli, shkolla “Hasan Tahsini”, Sarandė, dhe me  ēmim tė tretė Albana Dragoshi, shkolla   “Havzi Nela”, Kukės. Ministri i Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve , Ylli  Pango, u shpreh mė kėtė rast se botimi i eseve tė paraqitura nė kėtė konkurs nė njė Antologji ėshtė njė shenjė e mirė e njė realiteti ndryshe qė na fton pėr reflektim".  Sipas tij, “eseja ėshtė njė lloj elitar dhe formė e lartė  mendimi. Ajo ėshtė karakteristike e shkollės perėndimore si shtysė pėr mendim tė pavarur dhe fakti qė studentėt tanė po e eksperimentojnė me sukses tregon se ndarja me edukimin pedant po kryhet e njėkohėsisht integrimi intelektual ėshtė njė qėllim dhe etapė e arritshme". “Tė shkruash do tė thotė tė lexosh dhe nga kėto qasje shohim qė gjeografia e teksteve dhe autorėve me tė cilėn kontaktojnė fėmijėt tanė ėshtė e admirueshme, kėrkimi, kurioziteti, pse-ja dhe vizioni shndrohen nė metaforė dhe gjuhė pėr tė na dhėnė mesazhin e dėshirave tė tyre”, tha Ministri Pango

III.

Pango:  Si lexues i drejtohem shkrimtarit Sabri Hamiti,

I dashur mik.

Nė fundin e njė poezie tuaj nė kėtė pėrmbledhje ju pyesni qetėsisht se “Sa zgjat vaji i brezave?”! Me kėtė pyetje sė cilės nuk i shmangesh dot lehtė ngacmuat Brenda meje njė pyetje simetrike me tė, sė cilės e kam po aq tė vėshtirė t’i pėrgjigjem:-  Po heshtja, miku im poet, sa zgjat heshtja e brezave?.... E kam patur gjithnjė bindje se botimi i njė libri ėshtė njė zė qė mund, qoftė edhe pėr pak kohė, heshtjen. Dhe teksa shkruajmė apo lexojmė sot njeri-tjetrin ne kuvendojmė brengat dhe ėndrrat e pathėna tė shumė brezave, breza njerėzorė, breza shqipėtarėsh, breza pejanėsh, gjakovarėsh,prishtinasish,tetovarėsh,shkodranėsh,vlonjatėsh, camėsh,pogradecarėsh,tiransish,durrėsakėsh qė rinisin tė kunvendojnė mes tyre fill aty ku ua  patėn prerė fjalėn kohė mė parė. Brenda meje,njeriu i apasionuar i letėrsisė dhe psikologu kurreshtar nisin e kuvendojnė hapur me poezinė, me fjalėn tėnde. Dhe shfaqet atėhere prej tyre Njeriu Universal , njeriu i bukur,  i pėrjetshėm, i habitur me mrekullinė e fjalės dhe nė kėrkim tė fjalės, njeriu i dashuruar dhe i tradhėtuar, gruaja si jeta dhe varri i fundėm i burrit, kėnga dhe vaji i jetės.Duke tė lexuar mė duket se shterr shumė hamendje mbi ekzistencen. Mendoj qė prej artit,dhe vecanėrisht prej letėrsisė, njeriu mėson krenarinė e qenies, atė krenari qė lind prej vizllimit tė fjalės, tė kumtimit, tė dijes sė lartėsuar nga kėrkimi i sė bukurės dhe sė mirės. Thelbi i  kėsaj krenarie nuk ėshtė tė ndjerit suprem, nuk ėshtė as iluzioni i sė vėrtetės apsolute. Krenaria qė na vjen prej kuvendit me artin, na mėkon me njė nga vlerat mė tė mėdha tė qėnies: pėrulėsinė, pėrulėsinė fisnike pėrpara tė bukurės, pėrpara mundit tė krijimit, pėrpara sfidės sė fjalės. Kjo pėrulėsi ndaj artit mendoj se ėshtė  dhe  casti i pėrjetimit tė lirisė mė tė madhe tė qėnies. Tekstin tuaj poetik e konceptoj si vektor tė  mbėshtjellė me sqimėn e artit   ndermjet krenarisė dhe lirisė e diku aty shoh edhe Pavarėsine e Kosovės.

SOCIALE

Drejtori teknik i UKT-sė pėrgėnjeshtron rezultatet e analizave tė ISHP-sė

Petrela: Nė kryeqytet nuk ka ujė tė ndotur

Sipas Ferdinand Petrelės, rrjeti i ujėsjellėsit, nga matjet qė janė bėrė gjatė kėtyre muajve, ka rezultuar i pastėr dhe siguron ujė tė sigurt pėr qytetarėt

Drejtori teknik i Ujėsjellės-Kanalizimeve tė Tiranės, Ferdinand Petrela, ėshtė shprehur ditėn e djeshme se, nė kryeqytet nuk ka zona tė ndotura, por ka vetėm disa pika, tė cilat janė subjekte private dhe furnizohen me ujė me anė tė depozitave. Kjo deklaratė ka ardhur menjėherė pas publikimit tė analizave tė Institutit tė Shėndetit Publik, sipas tė cilave nė disa subjekte private qė punojnė me depozitė, si furrat e bukės etj., rezultojnė se janė tė ndotura. Petrela ka shpjeguar se, ky nuk ėshtė problem qė ka lidhje me ujėsjellėsin, por me depozitat e subjekteve private. “Rrjeti i ujėsjellėsit, nga matjet qė janė bėrė gjatė kėtyre muajve, ka rezultuar i pastėr dhe siguron ujė tė sigurt pėr qytetarėt. Kjo do tė thotė se, informacione tė deformuara apo tė dhėna ndryshe nga realiteti pėrveēse ngrenė alarme tė kota nuk bėjnė gjė tjetėr”, - tha Petrela. Ai shtoi se, pėr monitorimin e subjekteve private ėshtė detyra e drejtorisė sė higjienės qė tė inspektojė, tė gjobisė dhe tė pezullojė kėto aktivitete. “Me kėtė drejtor, ne kemi pasur bashkėpunim pėr tė evidentuar problemet dhe pėr tė ndėrhyrė nė pėrmirėsimin e situatės dhe ky bashkėpunim ėshtė i pėrditshėm, pasi shkėmbjemė informacione pėr pikat ku kryen matjet nė kryeqytet”, - tha Ferdinand Petrela. Ndėrkaq, ai theksoi se, problemet nė rrjet nuk pėrjashtohen, kjo pasi bėhet fjalė pėr njė qytet me gati 1 milion banorė edhe mė ndėrtime qė mund tė dėmtojnė rrjetin. “Por, nuk ka pse tė pėrhapet alarm kur nuk ekziston njė situatė, e tillė tė paktėn pėr momentin e aq mė pak gjatė muajve tė parė tė kėtij viti. Iu bėjmė apel qytetarėve tė lajnė depozitat, pasi nėse uji rezulton i ndotur pėr shkak tė tyre nuk ėshtė faji i ujėsjellėsit”, - tha Petrela.

Ndryshimet nė rrjetin e ujėsjellėsit

Gjatė fazės sė tranzicionit dhe me ndryshimet politike nė fillim tė viteve ‘90, sektori i ujit dhe kanalizimeve nė Shqipėri kaloi nėpėrmjet disa reformave problematike qė vazhdojnė tė kenė nevojė pėr zgjidhje. Pavarėsisht nga pėrpjekjet e qeverisė dhe ndihmės sė donatorėve, gjendja me ofrimin e ujit tė pijshėm dhe shėrbimi i kanalizimeve tė ujėrave tė zeza, nė veēanti nė Shqipėri, paraqitet nė gjendje jo tė mirė. Kjo gjendje ndikohet kryesisht nga niveli i lartė i dėmtimeve nė infrastrukturė, sidomos nga subjektet private, rezultati i tė cilave ėshtė humbja e madhe e ujit dhe shpesh shoqėrohet me pėrzierjen me ujėrat e zeza, duke shkaktuar kėshtu ndotjen e ujit tė pijshėm.

BOX

Ndotje tė evidentuara nga data 1 mars deri mė 15 prill

Rruga “Bardhyl”, furrė buke “Nelsi” dhe dyqane pranė

Janė eliminuar problemet e shkaktuara si rezultat i rikonstruksionit tė unazės

Rruga “K.Cipo”, minimarket tek pallati 8, evidentimi i ndotjes mė datė 17.3.07

Janė eliminuar humbjet nė rrjet dhe bllokimi i tubacioneve

Rr. “Sami Frashėri” Pallatet Moskat

21/3

Janė bėrė punimet dhe ėshtė rregulluar situata

Rruga “Myrtezim Kėllici” N 9

14.4

janė eliminuar problemet

Gjatė muajti mars nuk ka pasur ndotje as nė zonėn e Kombinatit dhe as nė Kinostudio, siē ėshtė thėnė nė media

Dega e Farmacisė merr emrin “Pirro Goda”

Dega e farmacisė nė Fakultetin e Mjekėsisė, qė sot e tutje do tė mbajė emrin e profesorit tė nderuar Pirro Goda. Nė nder tė tij, kanė qenė tė pranishėm sot nė ambientet e reja, personalitete tė njohura si, ministri i Shėndetėsisė, Nard Ndoka, ministri i Arsimit, Genc Pollo, tė afėrm si dhe kolegė tė tij. Vendosja e emrit “Pirro Goda”, pėrkoi njėkohėsisht edhe me inaugurimin e ambienteve tė reja tė degės sė Farmacisė, qė mė pas u vizitua nga tė pranishmit. Tė pranishmit, nė kujtim tė profesorit tė nderuar tė njohur si njeriun mė tė vjetėr tė farmaceutikės shqiptare mbajtėn dhe fjalime tė ndryshme nė kujtim tė tij. Jeta dhe veprat e Pirro Godės si farmacist apo dhe padagog mbahen si njė pasqyrė dinjitoze e pėrgjegjshmėrisė, pėrkushtimit, profesionalizmit, respektit pėr kolegėt dhe studentėt, vizionit pėr tė ardhmen, punės produktive dhe rritjes sė mobilizimit pėr punėn rezultative.

A.A

ZRPP: Ligji i regjistrimit tė pasurive lehtėson marrjen e tapive

Mosmbėrritja e ligjit tė pėrmirėsuar pėr regjistrimin e pasurive tė paluajtshme po pengon procesin e pajisjes sė qytetarėve me certifikata pronėsie. Ky ligj i miratuar para dy javėsh nga Kuvendi i Shqipėrisė, nuk i ėshtė pėrcjellė ende Zyrės sė Regjistrimit tė Pasurive tė Paluajtshme (ZRPP) nė Tiranė. Sipas burimeve zyrtare, mė i rėndėsishmėn nė kėtė draft  ishte zbllokimi i nenit 24/b, i cili nuk lejonte regjistrimin e banesave tė vjetra, kur ato nuk e kishin tė pėrcaktuar sipėrfaqen nė metra katrorė. Ndėrsa, me ligjin e ri do tė mjaftojė vetėm verifikimi nė vend i sipėrfaqes sė truallit dhe njė deklaratė e familjeve pėrreth, ku tė deklarohet se nuk kanė probleme kufinjsh dhe rrjedhimisht prona mund tė regjistrohet nė hipotekė. Gjithashtu, bėhet e ditur se, vetėm nė kryeqytet 70 pėr qind e aplikimeve tė cilėsuara mė problematike i pėrkasin pikėrisht interpretimit tė nenit 24/b. Si rezultat, nė qytetin e Tiranės, pėr shkak tė mungesės sė kėtij ligji, mbi 1 mijė aplikantė kanė marrė pėrgjigje negative nė sportelet e zyrės vendore tė Regjistrimit tė Pasurive tė Paluajtshme (ZVRPP). Bėhet e ditur se, me implementimin e ligjit tė ri do tė zhbllokohen shumė troje tė kryeqytetit pėr ndėrtime. Ato ishin bllokuar pėr shkak se qytetarėt nuk pajiseshin me certifikatėn e pronėsisė. 

Komisioni i Veprimtarisė Prodhuese miraton pr/ligjin pėr strehimin

Komisioni parlamentar i Veprimtarisė Prodhuese tė Tregtisė dhe Mjedisit miratoi dje projektligjin, “pėr programet sociale tė strehimit tė banorėve tė zonave urbane” . Nė bazė tė kėtij realacioni tė pastrehėt mund tė sigurojnė banesa me kosto tė ulėt, apo dhe qira tė arsyeshme. Shtesat dhe propozimet e miratuara nė bazė tė relacionit synojnė plotėsimin e disa boshllėqeve pėr pėrcaktimin e veprimtarisė sė Entit Kombėtar tė Banesave, deri nė ngritjen e kuadrit ligjor dhe kapaciteteve pėr realizimin e marrėveshjeve tė partneritetit me sektorin pivat, pėr sigurimin e banesave me kosto tė ulėt. Zbatimi i kėtij projektligji do tė specifikojė rolin e strukturave pėrkatėse nė bashki, nė caktimin e nivelit tė qirasė dhe atė tė tė ardhurave tė familjeve, duke ndryshuar parashikimin e mėparshėm, i cili pėrcaktonte entet manaxhuese. Ky ndryshim lidhet me faktin se pronar i kėtyre banesave ėshtė bashkia dhe se ėshtė kjo strukturė, e cila kontakton entin manaxhues pėr tė administruar pronėn.

Ndryshimet klimaterike, shqetėsuese pėr tė sėmurėt me zemėr

Rritet numri i tė sėmurėve me zemėr, si pasojė e ndryshimeve klimatike tė kohėve tė fundit. I nxehti dhe vapa kanė filluar tė bėhet gjithnjė e mė shumė stresuese pėr kėta persona, duke iu shkaktuar vėshtirėsi nė frymėmarrje.

Sipas mjekėve, ndryshimet stinore krijojnė pėr tė sėmurėt me zemėr vėshtirėsi nė frymėmarrje, pasi mekanizmi kompensator i organit tė zemrės sė tyre nuk funksionon normalisht dhe si rrjedhim, ambientimi me kėtė gjendje kryhet me shumė vėshtirėsi. Temperaturat ende janė tė pastabilizuara dhe organizmit i duhet tė mėsohet me dy gjendje. Sipas mjekėve kardiologė, ky ėshtė njė shkak qė sjell shtimin e punės sė zemrės nė ēdo organizėm normal tė njeriut. Ata shtojnė se, rritja e dozės sė medikamenteve nė kėtė sezon do tė sillte rehabilitimin e pacientėve, por ky mjekim nuk mund bėhet nė mėnyrė ambulatore, si rezultat, pacientėt e kanė tė domosdoshme tė shkojnė nė urgjencė pėr t’u vizituar mė hollėsisht nga mjekė specialistė tė kėsaj fushe.

SPORTI

35 vjet nga medalja e parė shqiptare nė Kampionatin e Evropės

Nga Pampuri te Nėnkampionet e Evropės Kasaj e Begaj   

* Peshėngritja – sporti olimpik i Shqipėrisė: 22 medalje evropiane nė 35 vjet, 10 nė periudhėn 2000-2007          

* Federata Evropiane e Peshėngritjes nderon me diplomėn e saj presidentin e FSHP, Esat Ademi.

Ka qenė 13-21 maj 1972. Ēka do tė thotė, se mbas 20 ditėsh bėhen plot .35 vjet. Kėshtu, sporti shqiptar i cili vazhdon tė mos pėrkujtojė asgjė, ose qė kėrkon tė pėrkujtojė ato “ku kam qenė unė”, ndodhet pėrpara njė date tė rėndėsishme pėr historinė e tij. Sepse nė atė maj 1972 tė 35 vjetėve mė parė, duhet pranuar se Shqipėria, asokohe Komuniste deri nė rrėnjė, merrte rezultatin mė tė lartė nė historinė e saj. Ymer Pampuri njė sportist legjendar i saj, i jipte Vendit tė Shqiponjave (shpesh herė njė pėrcaktim i fryrė pėr njė kontekst tė theksuar tė nacionalkomunizmit) medaljen e parė evropiane pėrmes Nėnkampionit tė Evropės. Ishte hera e parė qė Shqipėria arrinte Nėnkampione e Evropės nė sportet.

Gara e majit 1972 ėshtė zhvilluar nė  Konstanca tė Rumanisė dhe Ymer Pampuri, 27 vjeē djalė, sportist i 17 Nėntorit tė Tiranės (sot Sportklub Tirana) arrin nė 125 kg tė stilit tė forcės peshės 60 kg, duke u bėrė Nėnkampion i parė i Evropės pėr Shqipėrinė, medalja e parė, nė kėte rast e argjendtė.     

Historia e Strasbourg 2007

Sot, 35 vjet mė vonė, dy vajza shqiptare Fetije Kasaj dhe Romela Begaj, qenė tė parat qė e “festuan” kėte 35 vjetor  tonin, madje pėrmes njė mėnyre disi tė veēantė, sepse jo vetėm njėra, por  tė dyja bėhen Nėnkampione tė Evropės, nė tė tri ushtrimet  qė njė stil peshėngritjeje ka. Jam i bindur se kemi tė bėjmė me njė festim “tė pavetėdijshėm”, sepse Kasaj dhe Begaj, tė cilave “do t’iu duhesh” mė shumė se njė dekadė pėr tė lindur, nuk e dijnė se “padashur” me tri medaljet e tyre tė argjendta tė Strasbourgut, i kanė bėrė vėrtetė njė festim origjinal kėtij 35-vjetori.

E kam parė me vemendje garėn e Strasbourgut, kėte tė sė mėrkurės qė shkoi, tė 18 prillit 2007. Dhe pėr herė tė parė nė historinė time 40-vjeēare si gazetar profesionist, kam pėrjetuar ēaste evropianizimi tė njė sporti individual tė rangut mė tė lartė tė kontinentit tė vjetėr. Pėr herė tė parė kam pėrjetuar njė transmetim tė drejtpėrdrejtė nė njė garė pėr njė titull evropian sportistėsh shqiptarė. Pėr herė tė parė kam pėrjetuar, ndėrkaq, njė duel tė rangut mė tė lartė kontinental, Rusi – Shqipėri, pėrngjasim nė miniaturė si nė njė duel mitik David - Goliath. Nga njėra anė 21 vjeēarja Marina Shainova – fenomeni i madh i Rusisė, nga ana tjetėr dy shqiptaret, 20-vjeēarja Romela Begaj dhe 21 vjeēarja Fetije Kasaj. Tė reja, tejet tė reja. Kjo ėshtė pėrtėritja evropiane e peshės 58 kg tė kėtij sporti pėr femrat. Them pėrtėritja, sepse nėse do t’i kthehesha protagonisteve tė Olimpiadės sė kaluar, asaj tė Athinės, Chen e Kinės, Ri Song e Koresė sė Veriut dhe Kameaim e Tajlandės – tri medalistet - tė cilat nėse vijnė nė Pekin 2008, do tė jenė 30-vjeēare, vėshtirė tė mund tė mposhtin kėte rini evropiane, edhe pse nė kryeqytetin kinez dueli do tė jetė i ashpėr pikėrisht nė kahjen Evropė –Azi. E,  mbase, edhe me njė parashikim nė tė mirė tė aziatikeve kur kujton se nė Athinė nė kėte garė, midis 16 pjesėmarrseve vetėm 5 kanė qenė  evropiane! Duken si kėrshėrina kėto tė dhėna, mirėpo i shėnojmė  pėr t’iu kujtuar  synuesve tonė se nė  Pekin 2008 lufta pėr medalje nė 58 kg do tė jetė tejet e vėshtirė pėr Evropėn, aq mė tepėr pėr Shqipėrinė e vogėl nėse do tė jetė e pranishme atje.

I kthehemi garės sė Strasbourgut. Shainova ishte thuajse e papėrmbajtėshme nga fillimi e deri nė fund.. Asnjė gabim. Vetėm nė njė “crescendo” deri nė tone sublime. Nė shkėputje pa asnjė ndalesė 95, 98 dhe 100 kilogram! Nė shtytje po kėshtu: 120, 125, 130 kg! Dhe dy shqiptare tė cilat e ndjekin mbas.

E para ėshtė Romela Begaj, e cila ka edha ajo njė fillim tė rrufeshėm nė vetnjohjen rritėse tė garės sė saj: 92 kg, 96 kg. Dhe kaq. 98 kilogram ėshtė ende shpejt mbase pėr supet e saj ende pėr t’u sprovuar. Shainova e Rusisė  – Kampione e Evropės me 100 kg, Begaj e Shqipėrisė – Nėnkampione me 96 kg. Dhe “dėshtim” i Fetije Kasajt! Iu desh qė tė luftonte tri herė rresht me vetėm 91 kilogram. pėr t’ia arritur herėn e tretė. Nė tė dy rastet shtanga i shkon tepėr nga mbrapa, bie nė tokė dhe Fetija qė kthen vėshtrimin krejt e habitur nga trajneri i saj Faruk Kalleshi. Mirėpo, kjo vajzė ka forcėn e njė kampioneje tė madhe. Nuk di se ku i gjeti psikologjikisht forcat pėr t’i ngritur 91 kilogramėt nė pėrpjekjen e tretė. Dhe… vetėm vend i pestė kur rreshtimi i 6 tė parave ishte ky:

KE – Strasbourg 2007 – Shkėputje 58 kg – Femra

1. M.Shainova / RUS    100 kg      

2. R.Begaj / ALB         96 kg

3. M.Gotfryd / POL       93 kg

4. R.Kasirye / NOR      93 kg

5. F.Kasaj / ALB          91 kg

6. A.Klejnowska / POL  90 kg

Kur vijmė te shtytja, kėtu nuk kemi Begajn spektakolare tė shkėputjes. Tash ajo qė shfaqet nė rolin e dytė tė skenės sė madhe ėshtė Kasaj. Them nė rolin e dytė sepse i pari ėshtė i paprekshėm pėr Shainoven. Pa asnjė ndalesė edhe kėsaj here:  120, 125 dhe 130 kilogram! Njė elegance e finesė e tanė, pėrcaktime qė dikush mendon se nuk i shkojnė sportit “tė rėndė” tė peshėngritjes. E pra, dinie mirė: ėshtė njė sport pėrtej elegancės, ose  i pėrkryejes sė rrallė elegancė – forcė. Dhe ja Fetija. Tė duket se nuk ėshtė dita e saj. Dėshton nė 123, por triumfon nė pėrpjekjen e dytė dhe dėshton nė 131, por me 123 kilogram ėshtė Nėnkampione e Evropės nė epėrsi ndaj Klejnowskės sė Polonisė, ndėr tė paktat evropiane qė ka qenė e 5-ta nė Olimpiadėn e Athinės. Pamja e garės ėshtė kjo:

KE – Strasbourg 2007 – Shkėputje 58 kg – Femra    

1. M.Shainova / RUS    130 kg

2. F.Kasaj / ALB          123 kg

3. A.Klejnowska / POL  118 kg

4. R.Kasirye / NOR      117 kg

5  Dasdelen / TUR       115 kg

6. M.Gotfryd / POL       113 kg

7. R.Begaj / ALB         110 kg

Dhe nuk duhet harruar se ishin 16 sportiste nė garė.

Prej  gjithė kėsaj qė shėnuam, ja tek del edhe renditja e dygarėshit,  qė i jep Fetije Kasajt, jo nė ditėt e saj mė tė mira, medaljen e argjendtė tė Nėnkampione e Evropės pėr vitin e dytė me rradhė:

KE – Strasbourg 2007 – Dygarėsh  58 kg – Femra    

1. M.Shainova / RUS    230 kg

2. F.Kasaj / ALB          214 kg

3. R.Kasirye / NOR      210 kg

4. A.Klejnowska / POL  208 kg

5. R.Begaj / ALB         206 kg

6. M.Gotfryd / POL       206 kg

7 Dasdelen / TUR        199 kg

Dhe me rradhė Ince, Cocos, Kastrit, Ulrich, Rohde, Nagy, Vidlyvava, Krutzler, Bordignon. Ose ndryshe: Turqi, Rumani, Greqi, Gjermani, Hungari, Ukrainė, Itali…       

Eshtė njė gjeografi  tejet e pasur qė i bėn nder  tri medaljeve tė argjendta tė Shqipėrisė, dy tė Fetije Kasajt dhe njė tė Romela Begaj me trajnerė Faruk Kalleshin dhe Hektor Shaqirin, tė cilėt dhuruan njė garė tė jashtėzakonshme jo vetėm nė medaljet, por dhe me skenat qė krijuan pėr ekanin e Eurosportit, i cili dihet  se transmeton gati nė 20 gjuhė. E pėrjetova nė gjermanisht dhe nuk mora vesht se cili qe komentatori gjerman, i cili ēuditėrisht ka thirrur disa herė pėr Shqipėrinė. Natyrshmėria me tė cilėn u sollėn nė garė Kasaj dhe Begaj, qetėsia e tyre, qetėsia e hapit drejt boshtit olimpik, vėshtrimi serioz  pėrmes njė hije tejet nobėl modestie, e nga ana tjetėr, sjellja po aq moderne nė komunikimin jo vetėm me njerėzit e sallės sė Strasbourgut, por edhe pėrmes pėrshėndetjeve qė i dėrgonin publikut shqiptar nga ekrani si dhe lidhja tepėr profesionale me trajnerėt e tyre mbas ēdo ushtrimi, krijuan skena tė paharrueshme tė njė mbrese  tė rrallė.

Historia shqiptare nė Evropė

Nga Strasbourgu 2007 te Pekini 2008, pėr Shqipėrinė do tė jetė njė udhėtim me shumė enigma, njė udhėtim i gjatė qė kapėrcen mijėra kilometra dhe paralele tė pafund. Nuk ia vlen tė ėndėrrosh, ndonėse na duhet tė pranojmė se peshėngritja ėshtė sporti i shqiptarėve  nė arenėn ndėrkombėtare. Kėte e vėrteton edhe ky bilanc 35-vjeēar i Shqipėrisė nė Kampionatin Evropian, qė nis nė majin e vitit 1972 me Ymer Pampurin.

Ajo ėshtė njė histori nė tė vėrtetė e ndarė mėdysh, midis sportit tė Shqipėrisė Komuniste dhe sportit tė Shqipėrisė Demokratike.

Dhe tash i kthehemi  historisė, tė vjetrės dhe tė resė.

Thashė, 35 vjet mė parė Ymer Pampuri fiton medaljen e parė evropiane pėr sportin shqiptar. Ka qenė maj 1972. Katėr  muaj mė vonė, mė 29 gusht 1972 nga medalja e artė e Konstancės sė Rumanisė ai shkon drejt e nė Mynih tė Gjermanisė dhe bėhet rekordmen olimpik dhe Kampion i Botės. Kėsisoji, mbasi qe bėrė Nėnkampion i Evropės.

Mbas medaljes sė argjendtė tė Pampurit mė 1972, e vėrteta ėshtė se Shqipėria ka pritur 15 vjet pėr tė marrė medaljen e  dytė evropiane, ēast i vitit 1987, kur i mirėnjohuri Agron Haxhihyseni, sot zyrtar i lartė i Federatės Shqioptare tė Peshėngritjes,  fiton dy medalje bronzi nė peshėn 52 kg (shtytje dhe dygarėsh). Haxhihyseni e pėrsėrit kėte me medaljen tjetėr tė bronztė tė tij mė 1989 po nė shtytje tė peshės sė tij 52 kilogram. Dhe nuk mbetet i vetėm. Njė djalė 19-vjeēar me emrin Luan Shabani ftion dy medalje bronzi nė peshėn 56 kilogram nė shtytje dhe nė dygarėsh. Njė vit mė vonė, mė 1990, Shabani i ēon edhe mė lart tonet e garės sė tij. Rrėmben tri medalje po nė peshėn 56 kilogram, dy bronzi nė stilet, por bėhet Nėnkampion i dytė i Evropės mbas Pampurit, medalje argjendi, veēse tashmā nė plotmėrinė e garės: nė dygarėsh!

Kėtu ai i thotė lamtumirė Shqipėrisė sė tij pėr t’u shndėrruar nė Leonidas Sabanis i Greqisė, Kampion i Botės dhe Nėnkampion Olimpik, madje dy herė, nė Atlanta dhe nė Sidnei! Kishte ardhur nga Nėnkampioni  i Evropės pėr Shqipėrinė, nė tanėsi duke i lėnė Shqipėrisė plot 5 medalje evropiane, ēka nuk mund t’i fshijė asesi “greqizimi” i sukseseve tė tij sensacionale tė mėpastajme. Eshtė prodhimi i peshėngritjes shqiptare.

Ndėrkaq, viti 1990 ka dhe tri medalje tė tjera tė bronzta pėr Shqipėrinė me autor njė emėr pėr ēudi “tė harruar”: Artur Duraj nė peshėn 60 kilogram, i pari peshėngritės shqiptar qė vėrteton se Shqipėria mund tė dalė nga rrethi i ngushtė i garave tė peshave vetėm mbrenda “50” kilogramėshe. Sidoqoftė, kėtu, nė vitin 1990 mbyllen 12 medaljet e pashlyeshme tė Shqipėrisė komuniste nė Evropė. Nė tė vėrtetė njė sukses i bujshėm, tė cilin ne gazetarėt e regjimit tė asokohe, i kemi bėrė njė jehonė sa profesionale, po aq dhe politike, por mbi tė gjitha tejet sportive. E them me siguri qė sot shtypi ende ėshtė larg njė stili profesionist nė kėte lāmė.

Duhej tė kalonin ndėrkaq, plot 10 vjet, pėr t’u rishfaqur papritmas Shqipėria nė Evropė. Kanė qenė 10 vjet  1999-2000 me askurgjā. Kėshtu deri sa vjen pranvera e 2000-shit dhe shpėrthen Ilir Suli, i cili shpejt do tė mbėrrijė edhe deri nė Nėnkampion i Botės. Por flasim pėr Evropėn dhe Suli i peshės 77 kilogram fiton 3 medalje tė Kampionatit Evropian.  Dy bronzi, por dhe njė argjendi nė shkėputje me shifrat botėrore tė 165 kilogramėve. Mbas Ymer Pampurit dhe Luan Shabanit ky ishte Nėnkampioni i tretė shqiptar i Evropės. Tri vjet mė mbas, mė 2003, Ilir Kafarani ėshtė shqiptari i parė i peshės emblematike tė peshėngritjes, asaj 85 kilogram, i cili fiton  njė medalje evropiane, atė tė bronztė me 205 kilogram nė stilin e shtytjes.

Dhe mjaft deri kėtu. Majft me meshkujt qė heshtin. Befas shfaqet peshėngritja e vajzave shqiptare. Eshtė 2006 dhe Fetije Kasaj ėshtė Nėnkampione e trefishtė e Evropės nė peshėn 58 kilogram. Vjen 2007-ta dhe Fetije Kasaj e Romela Begaj janė trefish Nėnkampione tė Evropės nė peshėn 58 kilogram. Mbėrrijmė kėshtu te 10 medalje tė Kampionatit Evropian tė Shqipėrisė demokratike. Nė tanėsi 22 medalje tė peshėngritjes sė Shqipėrisė “gjeografike” nė 35 vjet.  

Historia e ėndėrruar e Pekin 2008

Kėto vajza janė njė pasuri e mrekullueshme sportive. Dhe janė tė rrufeshme nė gjithė ecurinė e tyre drejt majave tė sportit evropian, e pse jo, edhe botėror. Eshtė vėrtet e ēuditshme se si ka qenė e mundur qė mbrenda njė periudhe kaq tė shkurtėr,  peshėngritja arrin tė bėhet sport botėror tek vajzat shqiptare. Pėr Shqipėrinė ky ėshtė njė zbulim i madh. Dhe nėse  nuk e vėshtrojmė si tė tillė, atėherė ne nuk kemi kuptuar asgjė. Kam pėrshtypjen se tash nuk mjaftojnė as pritjet, as pėrcjelljet zyrtare. Madje nuk mjafton as ajo ēka kemi bėrė kėto kohė tė fundit nė trajtimin kombėtar tė kėtij sporti. Nėse nuk bindemi se pėr peshėngritjen kėrkohet njė status krejt i veēantė, sidomos nga ana e shtetit shqiptar, atėherė Shqipėria provon se megjithė ndonjė fjalė shkarazi, nuk i njeh njė vlerė kushtetuese rėndėsisė sė sinqertė pėr sportin kombėtar. Ndėrkaq, nėnvizojmė se Federata Shqiptare e Peshėngrijes me nė krye presidentin e saj Esat Ademi, i cili nė Strasbourg 2007 u nderua nga Federata Evropiane e Peshėngritjes me diplomė tė posaēme pėr punėn e mirė nė drejtim tė kėtij sporti nė Shqipėri, ka kohė qė ia ka dhėnė kėte status pėrsa  i pėrket pėrkujdesjes sė saj.

15 vjet mė pare, Greqia rrėmbeu ajkėn e  peshėngritjes shqiptare, dha miliona dhe ēuditi botėn, kur mė parė asesi nuk qe dėgjuar pėr kėte sport. Kėsisoji, kėto qė themi nuk janė retorikė publicistike. Shqipėrisė i  duhet tė derdhė miliona nėse ka ndėrmend tė shfaqet sado pak nė sferat e sportit olimpik botėror. Ndryshe nuk bėhet. Na duhet tė veprojmė si tė gjithė ose tė mos e zėmė me gojė sportin shqiptar dhe le tė vazhdojmė e tė mbushim kafenetė me  ndeshjet italianoanglezospanjolofrankogjermane dhe le tė vazhdojmė tė “gėzojmė “ nga britmat qė vijnė nga kėto salla gjysėm tė ndriēuara, plot tymnajė e shpesh dhe shije alkolike qė po ia marrin mendtė tė rinjve deri aty qė kurrnjiherė nuk e kishim parashikuar asisoji!

Armenia qė dihet se vjen nga sporti i madh sovjetik, fitoi 18 medalje (10 ari) nė Strasbourg. Pėr ēudi ka njė ngjashmėri gjeografike tė pagabueshme me Shqipėrinė. Sipėrfaqja: 29.743 km2! Popullsia: 3.3 milion banorė! Ekonomikisht vetėm pak mė mirė se Shqipėria. No comment!      

X      X      X

Strasbourg 2007 pati edhe garat e tre djemve shqiptarė: Erkand Qerimaj, Endri Haxhihyseni dhe Isa Bala. Nuk arritėn aty ku i kanė forcat dhe mundėsitė. Ndoshta gabohem, por disi edhe pėr shkaqe taktike nė shifrat e parashikuara hap mbas hapi nė varėsi tė kundėrshtarve si dhe pėr shkaqe fizike.  Prapseprap janė sportistė tė mrekullueshėm. Nuk do t’i komentoj. E di se gjithashtu ėndėrrojnė Pekinin edhe ata. Do t’iu kujtoj vetėm njė thėnie tė Fausto Coppit, ēiklistit legjendar:

“Pėr tė qenė njė kampion duhet tė dish tė vuash, tė dish tė rezistosh kur tė nxehtit dhe pluhuri tė kanė zėnė frymėn, kur ndjehesh i coptuar prej lodhjes dhe ligėshtisė, kur ndjeshesh i vetėm dhe i humbur.”.

BESNIK DIZDARI