|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
EDITORIAL
Fajdet, lojė politike e vjetėruar
Ēelo Hoxha
Gjatė fushatės elektorale tė vitit 2005-sė, socialistėt u munduan tė kthenin nė vėmendjen e qytetarėve ngjarjet e vitit `97-tė, duke iu bashkangjitur atyre me kokėfortėsi, emrin e kryetarit tė demokratėve, asokohe nė opozitė, Sali Berishės. Rezultati i votimeve tė 3 korrikut e deklaroi tė dėshtuar strategjinė e pėrdorimit tė sė shkuarės jo fort tė afėrt pėr qėllime politike. Ashtu si gjykatat, edhe populli nuk ndėshkon dy herė pėr tė njėjtėn gjė, hera e parė ishte nė vitin 1997-tė. Gati dy vjet mė vonė, situata ėshtė ndryshe, ndoshta rastėsisht, ndoshta me paramendim, por efekti qė socialistėt nuk arritėn mė 2005-sėn po bėhet realitet, veēse me njė strategji mė tė kamufluar. Ēdo ditė ngrihemi nga gjumi dhe mediat vrapojnė tė na informojnė si ecin punėt e fajdeve. Nė debatin e ri duket sikur nuk ka asnjė pėrfitim politik, sepse fushata elektorale ka mbaruar, ndėrsa fushata tjetėr do shfaqet pas dy vjetėsh nė horizont. Atėherė, ēpo bėhet? Politikė, natyrisht, alla shqiptarēe, zakonet nuk zhduken sa hap e mbyll sytė. Sido qė tė jetė e vėrteta, pavarėsisht se i akuzuari i madh, Berisha, kurrė nuk u gjet fajtor pėr piramidat, edhe pse kundėrshtarėt e tij, politikė patėn tetė vjetė kohė ta hetonin, pavarėsisht se socialistėt mund tė justifikohen se fajdet janė ēėshtje e gjykatės dhe ato e kanė dhėnė vendimin e tyre, pavarėsisht faktit ose justifikimit se ato u bėnė ēėshtjeve e mediave pėr shkak tė fakteve tė reja qė kanė dalė kėtu apo nė Greqi, sa herė qė do tė hapet kjo ēėshtje, ajo ka pėr tė lėnė njė farė hijeje negative mbi karrierėn e disa politikanėve tė caktuar; mbi ata politikanė qė quhen brezi i vjetėr nė tė dyja kampet, vetėm se gjuajtja bėhet me rikoshetė. Mė i fituari nė kėtė mes, padyshim qė ėshtė Edi Rama, sepse nuk janė kėto bizneset, kjo sduhet mohuar, pėr tė cilat ai mund tė akuzohet. Edi Rama e di kėtė dhe e ka nuhatjen pėr ta shfrytėzuar: nė mes tė debatit pėr fajdet famėkeqe, tė cilat e ēuan vendin nė buzė tė greminės, ai ulet dhe i dėrgon kundėrshtarit njė letėr tė hapur bashkėpunimi. Por kjo ėshtė njė lėvizje taktike e dobėt. Njė letėr bashkėpunimi mes dy institucioneve nuk dėrgohet nėpėrmjet mediave, ose nuk shkon mė parė nė tė gjitha redaksitė e pastaj nė postė. Por kėtu janė keqkuptuar marrėdhėniet me publikun, mė duket se nė disa institucione punohet vetėm pėr tė lajmėruar mediat, duke ia zbehur vlerėn informacionit. Fajdet nuk pėrbėjnė mė problem tė pėrgjithshėm, politik. Retorika politike, sado e egėr qoftė, nuk do tė cenojė fatet e asnjė partie. Ato janė vetėm ēėshtje e prokurorisė dhe gjykatave, tė cilat mund ta rihapin ēėshtjen, sa herė qė dalin nė dritė fakte tė reja, siē ka ndodhur edhe javėt e fundit. Por kėtu ka njė problem qė mua mė duket mė i rėndėsishmi. Prokuroria e ka trajtuar njėherė ēėshtjen e fajdeve dhe e ka bėrė kėtė nė mėnyrėn mė tė keqe tė mundshme. Prokurori qė e ka mbuluar ēėshtjen, ėshtė akuzuar publikisht para disa ditėsh se ai ėshtė personi qė e ka devijuar hetimin, por kjo tė lė tė kuptosh se ai nuk ka vepruar nė kokėn e vet, pėrderisa askush nuk merr njė masė, qoftė edhe administrative ndaj tij. Me pak fjalė, mė parė duhen bėrė reformat e duhura nė prokurori dhe gjykata, pastaj tė merret nė shqyrtim ēėshtja e fajdeve dhe gjithė ēėshtjet e ngjashme me tė. Kėshtu qė, kur flasim pėr fajdet, nuk mund tė vazhdojmė tė akuzojmė atė e kėtė politikan, por duhet tė kėrkojmė reformimin e institucioneve qė do ti hapin rrugė kėrkimit tė sė vėrtetės. Dhe e vėrteta, aq sa ėshtė e mundur, duhet zbuluar, sepse nė vitin `97-tė shqiptarėt nuk humbėm miliona dollarė, nuk humbėn lekėt e shtėpisė apo tė lopės sė vetme nė familje, nuk ėshtė ēėshtja se rrezikuan tė zhyteshin nė luftė civile, jo, me rrėzimin e piramidave dhe gjithēka qė pasoi, shqiptarėve iu shkatėrrua njė ėndėrr, ndoshta ėndrra e tyre, mė e madhe nė atė periudhė. Dakord, mund tė ketė qenė njė ėndėrr e keqe, por zbulimi i tė vėrtetės nuk ėshtė i dėmshėm.
POLITIKA
Topi dhe Patozi ngarkohen pėr zėvendėsimet qė do i bėhen ministrave nė komisionet parlamentare
PD-sė i duhet tė ndėrhyjė pėr zėvendėsime nė 4 komisione parlamentare
Nė mbledhjen e fundit tė grupit parlamentar tė Partisė Demokratike ėshtė diskutuar dhe nė lidhje me zėvendėsimet qė pritet tė bėhen nė komisionet e pėrhershme tė Kuvendit, pas emėrimit tė disa deputetėve nė poste tė ndryshme ministrore. Burime nė PD, shprehen se me zėvendėsimet e emrave do tė merren kryetari i grupit parlamentar tė PD-sė, Bamir Topi dhe deputeti Astrit Patozi. Duket se mė i prekuri nga ndryshimet ėshtė komisioni parlamentar i Ligjeve, ku do tė duhet tė zėvendėsohet emri i Gazmend Oketės, zėvėndėskryeministėr dhe emri i Nard Ndokė, ministėr i Shėndetėsisė. Gjithsesi, emri i kėtij tė fundit do tė zėvendėsohet nga njė tjetėr deputet i grupit parlamentar tė PDK-sė. Nė komisionin parlamentar pėr Edukimin dhe Informimin Publik, Ylli Pango, nėnkryetar i kėtij komisioni tashmė duhet tė zėvendėsohet me njė tjetėr emėr, ndėrkohė qė zėvendėsim do tė ketė dhe nė komisionin pėr Sigurinė Kombėtare, ku Bujar Nishani, tashmė ministėr i Brendshėm mbante postin e sekretarit. Ndėrkohė, qė pėr postin e sekretarit, Partia Demokratike duhet tė mendojė edhe nė komisionin e Ēėshtjeve Sociale dhe Shėndetėsisė, pas emėrimit tė Majlinda Bregut nė krye tė ministrisė sė Integrimit. Nga ana tjetėr, zėvendėsime duhen bėrė dhe nė komisionet, ku disa prej deputetėve mbanin postin e anėtarit zėvendėsues, siē ėshtė komisioni i Veprimtarive Prodhuese, tregtinė dhe mjedisin, si dhe Komisionin e Jashtėm Parlamentar, ku anėtar zėvendėsues ishte Gazmend Oketa.
Prefektura e Vlorės, pro konstituimit tė Kėshillit Bashkiak
Prefektura e Vlorės ėshtė shprehur "pro" konstituimit tė Kėshillit tė Bashkisė sė kėtij qyteti. Sekretarja e Pėrgjithshme e Prefekturės, Dorote Konomi, tha dje, gjatė njė prononcimi pėr median, se, "procesi i konstituimit ishte i rregullt dhe nė pėrputhje me ligjin". Sipas Konomit, prefektura ėshtė shprehur pėr ligjshmėrinė e procedurave tė konstituimit tė Kėshillt tė Bashkisė, gjė qė i ka hapur rrugė mbledhjes sė tij. Por, edhe pse kanė kaluar rreth dy javė pas zhvillimit tė kėtij procesi, ky kėshill nuk ėshtė mbledhur ende, pėr shkak tė kontestimeve qė i janė bėrė nga pėrfaqėsuesit e PS-sė dhe tė disa partive tė tjera, opozitare, duke pėrfshirė edhe kreun e Bashkisė sė Vlorės. Ata e kanė cilėsuar tė paligjshėm kėtė proces, pėr shkak tė disa shkeljeve proceduriale, duke iu drejtuar pėr kėtė dhe Gjykatės Kushtetuese. Gjatė votimit tė zhvilluar dy javė mė parė, kryetar i Kėshillit Bashkiak tė Vlorės u zgjodh pėrfaqėsuesi i LSI-sė, ndėrkohė qė nė funksionin e nėnkryetarit u konfirmua njė prej kėshilltarėve tė Partisė Republikane
Kryeministri Berisha i pėrgjigjet pozitivisht ftesės sė opozitės pėr bashkėpunim. Ironizon letrėn e Ramės
Berisha: Letra tė tilla Rama i ka dėrguar dhe Nanos e Metės
Nė sirtarėt e mi kam gjetur letra tė shumta, qė zoti Rama i dėrgonte zotit Nano dhe zotit Meta dhe do ta kėshilloja qė forma me letra tė hapura komunikimi ėshtė jo e ndaluar, por arkaike sa vetė letra e Enver Hoxhės nė 1967-tėn, qė iua drejtonte shqiptarėve, - tha kryeministri
Letrat e Edi Ramės pėrngjajnė me ato tė Enver Hoxhės qė dikur ia dėrgonte popullit. Kjo ka qenė pėrgjigjja e kryeministrit, Sali Berisha, ndaj letrės sė hapur qė Edi Rama, kryetar i PS-sė vetėm njė ditė mė parė i dėrgonte shefit tė qeverisė. Berisha u shpreh se kjo nuk ėshtė letra e parė qė Rama i dėrgon njė kryeministri dhe se letra tė tilla i ka dėrguar dhe kryeministrave tė tjerė, Meta dhe Nano. Nė sirtarėt e mi kam gjetur letra tė shumta, qė zoti Rama i dėrgonte zotit Nano dhe zotit Meta dhe do ta kėshilloja qė forma me letra tė hapura komunikimi ėshtė jo e ndaluar, por arkaike sa vetė letra e Enver Hoxhės nė 1967-tėn, qė iua drejtonte shqiptarėve, - tha kryeministri pėr mediat. Gjithsesi, Berisha u shpreh se tė gjitha kėto nuk pėrbėjnė asnjė pengesė reale pėr bashkėpunimin mes opozitės dhe pozitės, por, gjithsesi, kryeministri nuk e sheh tė udhės qė ti kthejė pėrgjigje nė tė njėjtėn mėnyrė Ramės. Tė gjitha kėto nuk pėrbėjnė asnjė pengesė reale qė tė mirėpres vullnetin e sinqertė pėr tė bashkėpunuar nė reforma, nė tė gjitha fushat. Ne jemi njė qeveri qė procedojmė me reforma tė gjithanshme. Jemi dhe do tė jemi tė ndjeshėm ndaj interesave tė veēanta tė opozitės. Unė jam i vetėdijshėm qė opozita ka qėllim interesat e vendit, por ka edhe interesa specifike, mė tė theksuara. Mendoj se pavarėsisht formės arkaike, kur gjeta se iu kishte dėrguar edhe kryeministrave tė tij, letra, lėre, thashė, - tha kryeministri. Sipas tij, e rėndėsishme ėshtė qė tė predominojė fryma e dialogut dhe e bashkėpunimit dhe nė kėtė kontekst, mazhoranca e ka shprehur gatishmėrinė e saj. E rėndėsishme ėshtė se fryma e dialogut dhe e sensit tė pėrgjegjėsisė pėr tė bashkėpunuar nė fushėn e reformave tė rėndėsishme, duhet tė predominojė. Nė kėtė kontekst, ne kemi shprehur gatishmėrinė e plotė pėr sistemin elektoral dhe pėr tė gjitha proceset e tjera, qė janė tė dobishme pėr vendin, - tha kryeministri. Letra Vetėm njė ditė mė parė, kryetari i PS-sė, Edi Rama, me anė tė njė letre drejtuar kryeministrit, i kėrkonte kėtij tė fundit bashkėpunim pėr disa ēėshtje, siē janė reforma zgjedhore, decentralizimi, reforma nė drejtėsi etj. Ndryshe, Rama kėrcėnoi me zgjedhje tė parakohshme. Nė rast se do duhet ti referohemi retrospektivės, do thoshim se ka qenė Rama ai qė ka refuzuar sistematikisht ftesat e opozitės pėr bashkėpunim nė ēėshtje qė ai parashtron nė letėr. Nga ana tjetėr, kėrcėnimi pėr zgjedhje tė parakohshme duket paksa i pakuptimtė, nė njė kohė qė Berisha mė shumė se njė herė ėshtė shprehur se nuk do tė pranojė president tė imponuar nga opozita dhe se mazhoranca ėshtė e gatshme nė ēdo moment t`i drejtohet zgjedhjeve tė parakohshme.
Kryeministri Berisha merr pjesė nė ndėrrimin e komandės sė NATO nė Shqipėri
Berisha: Objektivi ynė, kryesor, anėtarėsimi nė strukturat euroatlantike
Kryeministri, Sali Berisha, mori pjesė dje, nė ceremoninė e ndėrrimit tė komandės sė NATO-s nė Shqipėri, e cila kalon nga gjeneral major, Gergios Mouroutsos, nėn drejtimin e gjeneralit, Anastasios Rinitis. Tė pranishėm nė ceremoni ishin komandanti i Joint Force, Comand Napoli, Air Marshall, Dusty Miller, ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ministri i Brendshėm, Bujar Nishani, drejtues tė lartė tė Shtabit tė Pėrgjithshėm tė Forcave tė Armatosura, ambasadorė dhe atashe ushtarakė tė akredituar nė Shqipėri, pėrfaqėsues tė komuniteteve fetare, si dhe personalitete tė tjerė. Gjatė fjalės sė tij, pėrshėndetėse, kryeministri Berisha u shpreh se njė ndėr objektivat kryesore tė integrimit tė Shqipėrisė ėshtė dhe integrimi nė strukturat euroatlantike. Dua tju siguroj ju, tė siguroj Forcat e Armatosura tė Shqipėrisė, se qeveria do tė bėjė ēdo pėrpjekje qė ta meritojė kėtė ftesė, do tė vazhdojė me pėrkushtim dhe vendosmėri tė madhe reformėn e Forcave tona tė Armatosura, pėrpjekjet pėr tė arritur tė gjitha standardet politike dhe tė tjera, qė nė Samitin e ardhshėm nė Washington, Shqipėria sė bashku me Kroacinė dhe Maqedoninė, tė meritojė ftesėn pėr anėtarėsim tė plotė nė Aleancėn e Atlantikut tė Veriut. Nė kėtė aspekt, ne jemi tė vendosur tė pėrparojmė drejt njė ushtrie tė vogėl, profesionale, e cila tė pėrmbushė me dinjitet tė gjitha detyrimet qė rrjedhin nga anėtarėsimi i Shqipėrisė nė NATO. Vetėm pak ditė mė parė, qeveria vendosi qė nė vitin 2008-tė, shpenzimet pėr FA-tė tė rriten me 2 pėr qind tė Prodhimit tė Brendshėm Bruto, - tha kryeministri.
Prezenca e OSBE-sė pėrkujton 10-vjetorin e saj nė Shqipėri
Vaēek: nė 10 vjet Shqipėria ka bėrė pėrparime mbresėlėnėse
Prezenca e OSBE-sė nė Shqipėri pėrkujtoi dje, 10-vjetorin e aktivitetit tė saj nė vendin tonė. Zyra e shtypit e OSBE-sė, pėrmes njė deklarate pėr mediat, bėn tė ditur se Prezenca e OSBE-sė nė Shqipėri u krijua nė bazė tė njė vendimi tė Kėshillit tė Pėrhershėm tė OSBE-sė, mė 27 mars 1997-tė, "nė pėrgjigje tė mosfunksionimit tė ligjit dhe tė rendit publik nė vend". Sipas kėsaj deklarate, "gjatė kėsaj periudhe, Prezenca e OSBE-sė, u pėrqendrua nė ofrimin e kėshillimit dhe ndihmesės pėr kapėrcimin e pasojave tė kolapsit tė fuqisė sė shtetit, monitorimin e ēėshtjeve tė sigurisė, tė tė drejtave tė njeriut, pėrgatitjen dhe vėzhgimin e zgjedhjeve dhe ēėshtjet e demokratizimit. Gjatė dhjetė viteve tė fundit, Shqipėria ka bėrė pėrparime mbresėlėnėse dhe detyrat e puna e Prezencės janė rritur paralelisht nė mėnyrė tė ndjeshme", - tha dje, kryetari i Prezencės, ambasadori Pavel Vaēek. Mė tej, kryetari i Prezencės nė Shqipėri shtoi se, "Shqipėria ėshtė nė rrugėn e saj drejt integrimit euroatlantik dhe sfida pėr Prezencėn ėshtė si tė japė mė sė mirė ndihmesėn e saj pėr reformat e brendshme mė tė rėndėsishme, brenda mandatit tonė, si dhe tė bashkėpunojė ngushtėsisht me qeverinė dhe partnerė tė tjerė, shqiptarė". Deklarata thekson se, " Nė vitin 2003, mandati i Prezencės u rifreskua dhe qė nga ajo kohė, ajo u pėrfshi edhe nė nxitjen e demokratizimit, shtetit tė sė drejtės dhe tė drejtave tė njeriut, si dhe forcimin e institucioneve demokratike, nė pėrputhje me parimet, standardet dhe angazhimet e OSBE-sė. Prezenca e OSBE-sė, - citohet nė deklaratė, - punon, gjithashtu, nė fushėn e reformės legjislative dhe juridike, reformės sė pronave, reformės zgjedhore, reformės administrative, rajonale, nė forcimin e kapaciteteve tė Kuvendit nė luftėn kundėr trafiqeve dhe korrupsionit, zhvillimin e medias, nxitjen e qeverisjes sė mirė, zhvillimin e shoqėrisė civile dhe ofron ndihmesėn e saj pėr policinė".
Kandidati i opozitės, Qazim Sejdini, rezultoi me 678 vota mė shumė se kandidati i mazhorancės, Luēiano Boēi
Kolegji numėron kutinė e fundit tė Elbasanit dhe shpall fitues kandidatin e opozitės
Kolegji Zgjedhor vendosi ditėn e djeshme tė shpallė fitues tė zgjedhjeve pėr Bashkinė e Elbasanit kandidatin e opozitės, Qazim Sejdinin. Nga ana tjetėr, Kolegji Zgjedhor hodhi poshtė kėrkesėn e kandidatit tė mazhorancės pėr Bashkinė e Elbasanit, Luēiano Boēit, i cili kėrkonte shpalljen e zgjedhjeve tė pavlefshme nė kėtė njėsi vendore. Trupa gjykuese e Kolegjit Zgjedhor mori vendimin tė numėrojė kutinė e qendrės sė votimit, 23.36, nė kundėrshtim me vendim e KQZ-sė, e cila e kishte konsideruar kėtė kuti tė dėmtuar nė mėnyrė tė tillė qė nuk mund tė merrej parasysh pėr t`u numėruar. Nga numėrimi i kutisė 23. 36, rezultoi se kandidati i opozitės, Sejdini, kishte marr 104 vota, pra, 3 vota mė shumė se kandidati i mazhorancės, Luēiano Boēi, i cili kishte marrė 101 vota nė kėtė kuti. Nga ana tjetėr, kandidati i mazhorancės pėr Bashkinė e Elbasanit, Luēiano Boēi, kėrkon pavleshmėrinė e zgjedhjeve nė kėtė njėsi vendore. Sipas avokatit tė Boēit, procesi pėr njėsinė vendorė tė Elbasanit ka pasur shkelje tė rėnda para dhe pas ditės sė zgjedhjeve. Sipas tij, nė qendrėn e votimit 23.78, procesi zgjedhor nuk ka nisur fare dhe pėr pasojė, 800 zgjedhės, tė cilėt duhet tė votonin nė kėtė qendėr nuk kanė pasur mundėsinė tė votojnė. Nga ana tjetėr, nė 18 qendra votimi nga 97 gjithsej nė kėtė zonė ka munguar regjistri pėr indeksin e certifikatave dhe pėr pasojė, minimlaisht 2745 zgjedhės tė pajisur me certifikata si mjet identifikimi nuk kanė arritur tė votojnė. Sipas avokatit tė Boēit, shumė qendra votimi nė kėtė njėsi vendore kanė filluar procesin e votimit me shumė vonesė dhe po kėshtu, ka pasur njė sėrė parregullsish gjatė procesit tė votimit dhe numėrimit tė tyre. Avokati i kandidatit tė mazhorancės pėr Bashkinė e Elbasanit theksoi se tė gjitha shkeljet qė janė bėrė gjatė dhe pas votimit nė kėtė njėsi vendore janė tė dokumentuara dhe tė pasqyruara nė librin e protokollit tė KZQV-sė tė kėsaj njėsie. Sipas rezultatit pėrfundimtar, tė nxjerrė nga Kolegji Zgjedhor, kandidati i opozitės, Qazim Sejdini, kishte 678 vota mė shumė se kandidati i mazhorancės Luēiano Boēi. Fatjona Mejdini
Zgjedhjet nė Elbasan do pėrsėriten vetėm nė njė QV
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka vendosur disa javė mė parė pėrsėritjen e zgjedhjeve vetėm nė qendrėn e votimit 23. 78. Anėtarėt e KQZ-sė vendosėn nė mėnyrė unanime qė tė pėrsėritej votimi vetėm nė qendrėn e votimit, 23.78, qendėr nė tė cilėn ka patur probleme nė procesin zgjedhor dhe ku duhet tė votonin rreth 800 votues. Por gjasat se kjo qendėr votimi nė Bashkinė e Elbasanit tė kthejė rezultatin e zgjedhjeve janė tė vogla, duke qenė se diferenca mes 2 kandidatėve ėshtė 678 vota dhe nė kėtė qendėr votimi, votojnė vetėm 800 votues.
KQZ-ja do vendosė sot, nė lidhje me shortin qė pritet tė shpallė fituesin pėr minibashkinė nr. 10
Veizi tėrhiqet nga shorti nė KQZ, duke kėrkuar pėrsėritjen e zgjedhjeve
Nuk dihet, nėse kandidates sė opozitės do t`i jepet e drejta tė kėrkojė pavlefshmėrinė e zgjedhjeve nė kėtė minibashki, duke qenė se vendimi i Kolegjit Zgjedhor ėshtė qė fituesi mes dy kandidatėve tė dalė me short dhe vendimet e kėsaj gjykate janė tė paapelueshme
Kandidatja e opozitės pėr njėsinė bashkiake nr. 10, Mira Veizi, deklaroi ditėn e djeshme se do tė tėrhiqet nga shorti qė pritet tė tė mbahet ditėn e sotme nė Komisionin Qendror tė Zgjedhjeve. Sipas kandidates sė opozitės nuk ėshtė e drejtė qė votat e qytetarėve mos tė merret nė konsideratė dhe zgjedhjet tė hidhen me short. Nuk do tė marr pjesė nė shortin qė Komisioni Qendror i Zgjedhjeve do tė hedhė nesėr, pėr tė shpallur kandidatin fitues dhe, nėse nesėr fitoj, do ta refuzoj kėtė post, - deklaroi kandidatja e opozitės, Mira Veizi, duke theksuar se ajo do tė vazhdojė tė kėrkojė tė drejtėn e saj nė rrugė gjyqėsore. Sipas kandidates sė opozitės pėr kėtė minibashki, e udhės do tė ishte qė tė pėrsėriteshin zgjedhjet, duke theksuar se do tė kėrkonte nė KQZ pavlefshmėrinė e tyre. Nga ana tjetėr, nuk dihet, nėse kandidates sė opozitės do t`i jepet e drejta tė kėrkojė pavlefshmėrinė e zgjedhjeve nė kėtė minibashki, duke qėnė se vendimi i Kolegjit Zgjedhor ėshtė qė fituesi mes dy kandidatėve tė dalė me short dhe vendimet e kėsaj gjykate janė tė paapelueshme. Rezultati i shortit qė do tė hidhet sot, nė KQZ do tė pėrcaktojė dhe fituesin nė kėtė minibashki, pas zgjedhjeve lokale tė 18 shkurtit, ku kandiduan Gerti Bogdani pėr PD-nė dhe Mira Veizi pėr PS-nė. Sipas njė udhėzimi tė Komisionit Qendror tė Zgjedhjeve, do tė jetė KZQV-ja e njėsisė bashkiake nr. 10 ajo qė do tė organizojė hedhjen e kėtij shorti nė prani tė KQZ-sė. Sipas udhėzimit, nė njė enė transparente futen aq gogla, sa ėshtė edhe numri i subjekteve zgjedhore, pjesėmarrėse nė short dhe nė secilėn gogėl futet nga njė shirit letre, ku n? nj?rin prej tyre shėnohet fjala Fitues. Mė pas, KZQV-ja cakton njė person pėr tėrheqjen e goglave dhe sekretari i KZQV-sė fton me radhė pėrfaqėsuesit e autorizuar tė subjekteve zgjedhore, pjesėmarrėse nė short pėr tėrheqjen e shortit. Nga ana tjetėr, personi qė tėrheq goglėn, e hap atė dhe ia dorėzon kryetarit tė KZQV-sė. Kryetari lexon me zė tė lartė atė ēfarė pėrmban gogla dhe iua tregon tė gjithė vėzhguesve dhe pėrfaqėsuesve tė autorizuar tė subjekteve zgjedhore, pjesėmarrėse nė short. Mė pas, rezultati i shortit shėnohet nė procesverbal dhe nė bazė tė tij, KZQV-ja shpall fituesin pėr kėtė njėsi bashkiake. Fatjona Mejdini
LSI-ja mbledh nė tryezė konstitucionalistė dhe pėrfaqėsues tė shoqėrisė civile dhe medias pėr Reformėn Zgjedhore
Meta: Sistemi proporcional garanton votėn e emigrantėve
Nė kėtė takim merrnin pjesė konstitucionalistėt Luan Omari, Njazi Jaho, Genti Ibrahimi, ish-kryetarėt e KQZ-sė, Ilirjan Celibashi dhe Kristaq Kume, drejtori i ZMQ-sė, Kreshnik Spahiu, analistė tė medias dhe pėrfaqėsues tė shoqėrisė civile, Andrea Stefani, Mustafa Nano, Lutfi Dervishi, Bashkim Muēa
Njė sistem zgjedhor, proporcional konsiderohet nga kreu i LSI-sė si mė i miri pėr tė garantuar votėn e lirė tė tė gjitha shtresave, si dhe pėr tė sjellė njė nivel mė tė lartė tė Kuvendit tė Shqipėrisė. Meta e deklaroi qėndrimin e tij nė tryezėn e djeshme qė LSI-ja kishte organizuar me shoqėrinė civile dhe mediat pėr reformėn zgjedhore. Krerėt e LSI-sė kanė diskutuar nė kėtė tryezė platformėn e tyre pėr reformėn zgjedhore, duke kėrkuar mendimin e shoqėrisė civile, konstitucionalistėve dhe mediave pėr tė pėrmirėsuar platformėn pėr reformėn zgjedhore. Kreu i LSI-sė ka shpalosur idetė e LSI-sė pėr reformėn zgjedhore, duke u pėrqendruar te nevoja pėr njė sistem proporcional nė Shqipėri. "Sistemi aktual, mazhoritar-proporcional dhe i pėrzier ka sjellė njė cenim tė vetė procesit tė zgjedhjeve pėr shkak tė deformimeve dhe tė mosrespektimit tė frymės kushtetuese, sikurse ndodhi nė vitin 2001 apo edhe nė 2005-sėn. Sė dyti, ky sistem ka sjellė njė ndezje tė ashpėr tė konkurrencės nė zonat zgjedhore, ku edhe niveli i parlamentit pėr fat tė keq vjen duke u ulur. Ėshtė gjithnjė edhe mė e vėshtirė pėr vetė forcat politike tė konkurrojnė me kėtė sistem qė tė promovojnė njerėzit mė tė kualifikuar tė tyre, qė tė promovojnė juristė, ekonomistė dhe nga tė tjera profesione, njerėz, tė cilėt kanė kapacitet pėr diskutimet qė bėhen nė parlament pėr tė vendosur pėr shumė ēėshtje jetike tė vendit. Pra, me kėtė sistem zgjedhor, garancia pėr tė pėrzgjedhur njerėzit mė tė kualifikuar, pėr gratė, vajzat dhe tė rinjtė qė do tė kishin dėshirė pėr tė kontribuar nė politikė, ėshtė e pamundur. Njėkohėsisht, sistemi aktual e bėn shumė tė vėshtirė pjesėmarrjen nė votim tė emigrantėve shqiptarė. Ne kėtė problem e kemi ngritur vazhdimisht dhe i qėndrojmė asaj ideje se tė gjithė shtetasit shqiptarė, tė gjithė emigrantėt tanė duhet tė kenė tė drejtėn tė votojnė, atje ku ata jetojnė, sepse nuk mund tė vijnė nė Shqipėri, sa pėr tė kryer kėtė tė drejtė legjitime. Ata kanė kontributin kryesor pėr mbajtjen e ekonomisė sė vendit apo edhe zgjidhjen e shumė problemeve tė rėndėsishme nėpėrmjet kontributit tė tyre. Njėkohėsisht, ata janė njė mbėshtetje e madhe pėr tė ardhmen e vendit, ku pjesa mė e madhe e tyre do tė vijnė njė ditė nė Shqipėri dhe kanė tė drejtė tė vendosin pėr parlamentin dhe qeverisjen e Shqipėrisė, ashtu sikurse ndodh edhe nė majft vende tė tjera, - tha dje, Meta. Nė tryezė kanė folur pėr ēėshtjen e reformės zgjedhore tė pranishėm tė fushave tė ndryshme tė shoqėrisė civile.
Luan Omari-Konstitucionalist, Akademia e Shkencave
Duke pasur parasysh problematikėn qė ka sjellė ky sistem aktual, elektoral mendoj se Shqipėria duhet tė ketė sistem proporcional, sepse ka disa anė pozitive, pasi ulen tensionet e krijuara gjatė dhe pas procesit zgjedhor. Gjithashtu, gjykoj se ėshtė absolutisht i domosdoshėm aplikimi i njė sistemi tė tillė, sepse siguron dhe njė nivel mė tė lartė pėrfaqėsimi nė parlament.
Njazi Jaho- Konsitucionalist
Me propozimet e bėra nga LSI-ja si iniciatore e kėsaj tryeze, por edhe e faktorėve tė tjerė duhet qė tė arrihet njė bashkėsi objektivash pėr tė pasur njė proces zgjedhor sa mė legjitim. Personalisht, duke mos pasur ngarkesėn e partive tė ndryshme, mbetet pėr tė diskutuar problemi i pragut elektoral pėr tė mos patur parti "false" apo parti joreale, tė cilat do pėrpiqen tė mbijetojnė nė kėtė prag tė ri, elektoral. Sigurisht, duhet tė ndryshojnė edhe komisionerėt politikė, tė cilėt deri tani nuk kanė garantuar legjitimitetin e zgjedhjeve, por e kanė cenuar atė.
Ilirian Celibashi ish-kryetar i KQZ-sė
Ėshtė pėr t`u vlerėsuar nisma e LSI-sė, sepse tė paktėn qė nga viti 1996-tė, ne jemi nė njė nevojė tė vazhdueshme pėr proceset zgjedhore nė Shqipėri dhe nevojėn pėr tė pėrmirėsuar standardet e kėtyre proceseve. Dhe kjo pėr faktin se zgjedhjet nė Shqipėri, duke pėrjashtuar disi zgjedhjet e 2005-sės, nuk kanė prodhuar atė legjitimitet tė pranuar dhe tė kėrkuar nga faktorėt politikė nė vend, por edhe nga ndėrkombėtarėt. Kjo do tė thotė qė nevoja pėr gjetjen e njė metode tjetėr tė procesit zgjedhor buron sė pari nga mungesa e legjitimitetit tė procesit zgjedhor, nga mungesa e njohjes sė rezultatit pėrfundimtar nga tė gjitha palėt. Pėr tė pasur njė proces zgjedhor tė drejtė dhe tė ndershėm, ne duhet tė kemi pėrmirėsimin e regjistrit civil dhe bėrja efektive e numrit personal tė ēdo qytetari, riorganizimi i sistemit tė adresave dhe lidhja e kėtij sistemi me regjistrin civil, intensifikimi dhe regjistrimi.
KULTURA
Libri mbi heroin kombėtar, zbulon edhe gravurat e Jost Anman, ilustruesit tė Biblės nė gjermanisht
- Kasėm Biēoku: Veprat e Marin Barlecit kanė njė varg dobėsish, qė janė karakteristike nė pėrgjithėsi pėr historiografinė humaniste, siē janė fryma panegjirike, fjalimet e sajuara qė u vihen nė gojė heronjve, imitimi i historianėve antikė, si p.sh., i Tit Livit etj
-Vepra ka edhe njė veēanti: ėshtė e pėrkthyer edhe nė gjuhėn angleze dhe kėshtu, krahas vlerės sė materialit qė sjell, ua bėnė tė mundur edhe lexuesve tė huaj tė njohin gjithė kėtė material tė pasur mbi Skėnderbeun
Libri mbi heroin kombėtar, zbulon edhe gravurat e Jost Anman, ilustruesit tė Biblės nė gjermanisht
Skėnder Blakaj, njė vepėr autentike pėr Skėnderbeun
Dhurata Hamzai
Studiuesi, publicisti e botuesi i njohur nga Prishtina, Skėnder Blakaj, i ndodhur pėrpara njė vargu mungesash e dobėsish qė shoqėrojnė edhe veprat e Marin Barlecit, ka kuptuar misionin e tij pėr tu thėnė tė vėrtetėn mė afėr lexuesve pėr heroin kombėtar, Gjergj Kastriotin Skėnderbeun. Gjithė sa u tha mė sipėr, bėhet mė e qartė tek vepra e titulluar Skėnderbeu, e cila ėshtė e veēantė nė llojin e vet, jo vetėm sepse nė tė janė janė pėrfshirė mendime e fragmente qė nga bashkėkohėsit e Gjergj Kastriotit, nga autorė, krijues e personalitete tė shquara botėrore e shqiptare, e deri te Rezoluta e Kongresit Amerikan, e vitit 2005, por edhe pėr faktin se autori me durim e kėmbėngulje ka mbledhur, sistematizuar dhe komentuar materiale tė shumta e tė shumėllojshme nga fusha tė ndryshme tė shkrimit mbi Skėnderbeun. Vepra ėshtė botuar me rastin e 600 vjetorit tė lindjes sė Skėnderbeut. Botimi i veprės duket se ka sjellė nė dritėn e kohės dhe nė vendin qė e meritojnė Gjergj Kastriot Skėnderbeun dhe Marin Barlecin. Pėr kėtė vendodhje autori i kėtij libri, z. Skėnder Blakaj, do tė shprehej mė saktė me kėto fjalė; secili aq i madhėrishėm nė rolin dhe nė atdhedashurinė e vet, duke e sjellė nė njė formė paksa mė ndryshe se tė zakonshmet, si njė pasqyrim tė respektit qė u kanė bėrė kėtyre dyve kombet e mėdha, siē janė gjermanėt, ta zėmė. Dhe, nėse kėsisoji, kryeprotagonisti i historisė sonė dhe autori i tij i mrekullueshėm, pos kėnaqėsisė sė lexuesit pėr libėr, na e rrisin edhe mburrjen pėr ta e pėr vetveten, atėherė mundi nuk ka shkuar kot. Duke motivuar rrugėn e studimit qė ka ndjekur autori i librit, Brakaj, thotė se: Por kjo na kthen ku ishim moti shqiptarėt duhet tė bėhen tė denjė pėr Gjergj Kastriotin Skėnderbeun. E konceptuar kėshtu, vepra e re Skėnderbeu ka fituar shtresa tė ndryshme nga qasja artistike tek dokumenti historik dhe nė kėtė mėnyrė ka synuar receptivin mė tė gjerė e mė tė lehtė tė materies. * * * Vepra ka edhe njė veēanti pėr tipin e tillė: ėshtė e pėrkthyer edhe nė gjuhėn angleze dhe kėshtu, krahas vlerės sė materialit qė sjell, ua bėnė tė mundur edhe lexuesve tė huaj tė njohin gjithė kėtė material tė pasur mbi Skėnderbeun. Vepra pėrmban edhe njė studim tė autorit mbi Skėnderbeun dhe periudhėn e tij, studim nė tė cilin saktėsohen e korrigjohen disa tė dhėna historike mbi heroin tonė, Gjergj Kastriotin Skėnderbeun, mbi biografinė e tij mė tė njohur tė shkruar nga Marin Barleti dhe saktėsime tė fakteve tė ndryshme qė lidhen me Skėnderbeun. Njė kualitet i shquar i veprės ėshtė paraqitja e gravurave tė Jost Anman (dhe autorėve tė mėdhenj gjerman), ilustruesit tė veprės sė Barletit nė botimin nė gjermanisht, ilustruesi i Biblės nė gjermanisht dhe i veprave tė tjera tė shquara tė asaj kohe. Shumicėn e veprave tė tilla artistike, lexuesi shqiptar ka rastin ti shohė pėr herė tė parė te ky libėr. Duke shfletuar faqet e kėtij libri e duke parė nė tė gravura tė rralla e dokumente akoma mė tė padėgjuara, nuk do tė na dukej habi kur autori citon njė mendim tė bibliografit dhe tė historianit tė Skėnderbeut, Kasėm Biēokut, i cili pohon se Veprat e Marin Barlecit kanė njė varg dobėsish, qė janė karakteristike nė pėrgjithėsi pėr historiografinė humaniste, siē janė fryma panegjirike, fjalimet e sajuara qė u vihen nė gojė heronjve, imitimi i historianėve antikė, si p.sh., i Tit Livit etj. Por vlerat e veprave tė tij, si burime historike, janė shumė mė tė mėdha nė krahasim me dobėsitė e tyre. Po kėshtu autori ka vėrejtur disa veprime tė gabuara tė studiuesve dhe historianėve pararendės, tė cilėt e kanė eklipsuar tė vėrtetėn historike, sipas rastit dhe rrethanave tė kohės, me qėllim ose jo, njė pjesė e tyre kanė devijuar ligjėsinė e zbulesės. * * * Autori Skėnder Blakaj citon se Megjithėse janė botime themelore tė historiografisė e tė kulturės sonė kombėtare, veprave tė Marin Barlecit ende nuk u ėshtė bėrė, siē e meritojnė, njė botim i vėrtetė shkencor, ku pėrkthimi shqip tė shoqėrojė (344 Gjergj Kastrioti Skėnderbeu) tekstin latinisht tė origjinalit. Mė tej ai thekson: Rėndė ėshtė gabuar me pėrkthimin shqip tė Historisė sė Skėnderbeut. Nė vend qė tė pėrkthehej botimi i parė i veprės sė M. Barlecit, i bėrė nė Romė nė vitin 1508-1510, ėshtė pėrkthyer botimi i dytė latinisht i vitit 1537 i Historisė sė Skėnderbeut, i cili ėshtė publikuar pas vdekjes sė autorit, nė Strasburg tė Gjermanisė. Sipas tij, kėto dy botime kanė ndryshime tė mėdha ndėrmjet tyre, si tek treguesit e pėrmbajtjes sė veprės ashtu edhe te shėnimet e shumta anėsore tė faqeve tė librit, me tė cilat M. Barleci, jo pa qėllim, i ka pajisur veprat e tij dhe qė kanė mbetur tė papėrkthyera e tė pabotuara nė gjuhėn shqipe. Edhe tekstet e tė dy botimeve latinisht tė Historisė sė Skėnderbeut nuk janė identike. Zbulohet se ato kanė midis tyre disa qindra ndryshime, qė nuk janė thjesht gabime shtypi, por shumė prej tyre kanė tė bėjnė me kuptimin e saktė tė pėrmbajtjes sė frazave pėrkatėse, sepse ka harresa fjalėsh e kohė foljesh etj. Pra, ky libėr autentik hedh mė shumė dritė nė rrugėn e zbulimeve tė rralla, siē do tė shohim nė faqet e gazetės TemA edhe dy gravurat qė autori ia ka bashkangjitur kėtij libri, tė cilat botohen pėr herė tė parė. Mė nė fund, bėjmė tė ditur se libri ėshtė i botuar nė format tė madh dhe me pėrgatitje shumė tė mirė, ndėrsa botues ėshtė BKUK dhe ARBI Ltd. Prishtinė.
II
Njohja ime me Gjergj Kastriotin Skėnderbeun
Skėnder Blakaj
Njohja ime me Gjergj Kastriotin Skėnderbeun ėshtė e hershme. U thellua gjatė pėrgatitjes sė serialit dokumentar televiziv, shtatė episode, pėr arbėreshėt e Italisė, mė 1976, me mbititullin Rrembi i kėputur thahet. Parashikimin qė sjell kjo formulė e morėm nga drama Nita e autorit nga Arbneshi i Zarės, J. V. Rela dhe e pėrjetuam intenzivisht gjatė xhirimeve nė ambientet e Kala bri sė. Edhe mėrgimi i tyre para pesė shekujve, edhe jeta e djeshme dhe e ta shme, gjithēka lidhej me fi gurėn e Skėnderbeut dhe me Motin e Madh tė tij. Prandaj ishte aq e domosdoshme njohja e mirė me Gjergj Kastriotin. Lasgush Poradeci thotė qė vlerėn e njė kombi e bėn tradita e tij. Kjo traditė vjen deri te ne me hallka tė trasha tė njė zinxhiri tė madh. Si hallkė tė parė thekson pellazgėt, hallkė tė dytė ilirėt dhe gjuhėn shqipe qė trashėguam prej tyre, hallka e tretė, mė i madhi ndėr gjeneralėt e botės, Gjergj Kastrioti, dhe pas kėsaj, thotė, vjen ajo hallka tjetėr- e fortė dhe e shkėlqyer-Rilindja! Rilindja, ajo e bėri Shqipėrinė! Rilindja si lėvizje kulturore dhe Lidhja Shqiptare e Prizrenit ishin aq tė ndėrlidhura ndėrmjet veti. Kryeheroi ynė, Gjergj Kastrioti Skė nderbeu, u jipte shpirt tė dyjave. Madje Lidhja e Prizrenit, 1878, ishte si njė pėrsėritje e Lidhjes sė Lezhės, 1444. Te Lidhja e Prizrenit mungonte fi zikisht Skėnderbeu, por ishte aty shpirtėrisht, madhėshtor e i pakontestueshėm, protagonist qendror thuaja nė gjithė veprat e Rilindjes, nga De Rada te Naimi e gjithė tė tjerėt. Nė 100 vjetorin e Lidhjes sė Prizrenit bėmė 13 emisione dokumentare njėorėshe, tė lidhura mirė me njėri-tjetrin, deri te i fundit, me titullin Duam lirinė dhe vetqeverimin!. Titulli u shkėput nga thirrja pėr kryengritjen antiosmane tė vitit 1912. Edhe se nė rrethana nė dukje liberale tė Jugosllavisė sė vitit 1978, emisionet u ndaluan dhe mė vonė autori i tyre u dėnua. Pėr pėrgatitjen e emisoneve du hej njohur atė tharmin kombėtar qė mishėron fi gura dhe epoka e Gjergj Kastriotit Skėnderbeut. Sepse, dihet qė, siē shkruan Abas Ermenji nė librin pėr Gjergj Kastriotin Skėnderbeu ėshtė fi gura qe ndrore qė lidh tė dy pjesėt e historisė shqiptare: vjetėrsinė klasike dhe kohėt moderne. Figura e Skėnderbeut ka lozur njė rol kryesor edhe nė kohėt e pastajme tė kombit shqiptar. Ajo i ka sunduar rrjedhimet e kėsaj historie deri nė ditėt tona. Revistėn mujore Ekskluzive e udhėhoqa nja tri vjet. Gjatė kėsaj kohe dolėn 32 numra. Nė shumicėn e numrave kishim dokumente e shkrime pėr Skėnderbeun. Numri 20 i revistės doli me njė shtojcė speciale pėr Gjergj Kastriotin, e pėrgatitur prej meje me rastin e vendosjes sė monumentit tė tij nė Prishtinė, nė vjeshtė tė vitit 2001. Kjo e tashmja ėshtė hera e katėrt qė po pėrqendrohem nė Gjergj Skėnderbeun dhe nė epokėn e tij tė madhe. E filluam nė 600 vjetorin e lindjes. Nė Hyrje tė kėtij libri ėshtė shpjegimi si ndodhi kjo. Dhe mbas shumė leximesh e shėnimesh (342 Gjergj Kastrioti Skėnderbeu) tė lodhshme, kisha ndjenjėn se u hodha midis oqeanit. Me keqardhjen pėr vetveten, mė shtohej keqardhja pėr historianėt, pėr borxhin qė e kanė ta shpjegojnė drejt atė epokė luanėsh dhe ti korrigjojnė defektet e shumta tė shkencės sė tyre. Sidoqoftė, pa ta zor se do tė ishte i kėtillė ky botim, prandaj i falėnderoj pėr ndihmėn e shumėfi shtė qė mė kanė dhėnė pėrmes veprave tė tyre. Por, nėse qėmton kaq shumė kėso defektesh njė publicist i zakonshėm si unė, duhet tė bėjnė njė mal me to hulumtuesit e historianėt qė do tė vijnė paskėtaj. Dhe ndoshta tė vėnė pikėn nė ēėshtje aq tė diskutueshme. Mė nė fund, edhe historianėt e Skėnderbeut, qė nga Aleks Buda, Ali Hadri, Kristo Frashėri, Kasem Biēoku, Jahja Dranēolli e tė tjerėt, kanė punuar e shkruar nėn kufi zimet e sistemit e tė pamundėsive pėr hulumtime mė tė thelluara nėpėr arkiva. Edhe Fan S. Noli, nė vitin 1921, konkludon: Mė nė fund kemi arshivat e Vatikanit, tė Republikave tė Venetisė e tė Raguzės, tė mbretėrive tė Napolit e tė Hungarisė, dhe tė dukatėve tė Millanit e tė Burgonjės, me tė cilat kishte marrėdhėnie diplomatike Shqipėria nė kohėn e Kastriotėve. Historia kritike e Skėnderbeut s mund tė shkruhet gjersa tė shoshiten plotėrisht kėto arshiva. Njė si rezultat i punės rreth kėtij libri ėshtė qė njė ekzemplar autentik, nė mos fort i posaēėm, i botimit tė parė tė veprės sė Marin Barlecit Historia e jetės dhe e bėmave tė Skėnderbeut, Princit tė Epirotėve, Romė 1508-1510, u soll nė Prishtinė dhe ėshtė pronė e familjes Pacolli. Mė nė fund, njė pyetje, pėrgjegjja e sė cilės kėrkon kėto qė thotė Noli mė sipėr - a ishte Skėnderbeu shpirti i shoqėrisė nė kalė, siē shprehet Hegeli pėr Napoleonin, a diēka mė ndryshe e diēka mė tjetėr. Lėvizjet e Gjergj Kastriotit nuk ishin as aq tė largėta, as me aso synimesh si tė Napoleonit. Pėrherė mund ta arrinte lehtė qendrėn e vet administrative-ushtarake, kryeqytetin Krujė. Hulumtues tė tashėm pohojnė qė njihen madje deri nė 13 shkresa e dokumente tė ndryshme qė kanė dalė brenda njė dite nga kancelaria e Skėnderbeut. Pos atyre qė u pėrmendėn mė sipėr, le tė mbėshtetemi sėrish nė M. Barlecin: Asnjėherė gjatė gjithė ditėve, qėkurse u hap lajmi se kryetrimi Skėnderbej ishte nisur kundėr armikut, qė prej agimit tė diellit e gjer nė perėndim, nuk u largua kush, qoftė prej parisė sė qytetit nga pallati dhe nga zyrat, qoft ė populli nga pazari. Po, historianėt kanė shumė punė. Afatet e tejkaluara tė marrėveshjes me BKUK pėr bashkėpunim rreth kėtij botimi, mi kanė lėnė jashtė kėtij libri aq shumė shėnime, besoj tė dobishme, rreth Skėnderbeut dhe skėnderbegasve, siē i quan Marin Barleci aq shpesh ush tarėt arbėror kah fundi i veprės sė tij monumentale Historia e jetės dhe e bėmave tė Skėnderbeut, princit tė epirotėve. Ndoshta njė (ri)botim pa ngutje, sjell mė shumė sistem, i mbledh brenda gjithė kėto shėnime dhe e bėn librin mė tė dobishėm. Mbetem me kėsi obligimi tė shumėfi shtė. Pėr Skėnderbeun, biografi i tij Marin Barleci nė vepėr pėrdor shumė emra: Gjergji, Kastrioti, Gjergj Kastrioti, Epiroti, Skėnderbeu, Gjergj Skėnderbeu, i Krishteri, Kapedani, Arbėrori, Princi i Arbėrit Autorit, gjithė kėta emra ndoshta as nuk i mjaftonin pėr madhėshtinė si Skėnderbeu. Kėtu, nė libėr, janė pėrfshirė mendime e fragmente qė nga bashkėkohėsit e Gjergj Kastriotit, nga autorė, krijues e personalitete tė shquara botėrore e shqiptare, e deri te Rezoluta e Kongresit Amerikan, e vitit 2005, me rastin e 600 vjetorit tė lindjes sė Skėnderbeut. Ajo fi llon me formulimin: Nė nderim (343 Gjergj Kastrioti Skėnderbeu) tė 600 vjetorit tė lindjes sė Gjergj Kastriotit (Skėnderbeut), burrėshtetasit, diplomatit dhe gjeniut ushtarak, pėr rolin e tij nė shpėtimin e Evropės Pėrendimore nga pushtimi otoman. Librat pėr tė e kryejnė misionin e vet, nė qo ftė se sadopak u ndihmojnė shqiptarėve, tė bėhen tė denjė pėr Skėnderbeun!.
Scanderbeccu i pa faan?!
Scanderbeccu i pafaan, siē i thonin De Rada e arbėreshėt, pėr nga rrjedhojat e pastajme, a ishte njėmend i pafat. E quaj pėr nder qė edhe te kjo pyetje tė kėrkoj ndihmėn e Ismail Kadaresė, kur thotė: Personazhi i Gjergj Kastriotit, pėrpara se tė rimerrej prej shqiptarėve, u krijua ashtu si iliriciteti, nė Evropė. Hero i njė epoke tė tėrė, si rrallėkush, ai u kthye nė njė ikonė, nė fi llim nė kontinent, e pastaj nė njė pjesė tė botės, Amerikė, Rusi, e gjer nė Japoni. Mbi njė mijėlibra, e po aq vepra artistike, u krijuan e vazhdojnė tė krijohen pėr tė nė dhjetėra gjuhė e nė dhjetėra vende: biografi , studime, botime arkivore, poema, romane, drama, portrete, shtatore, vepra muzikore, nga Lope de Vega te Vivaldi e dhjetėra autorė tė shquar. Cili ėshtė kyēi pėr tė shpjeguar dukurinė e tij? Heronj me shpatė e me kalė, ka pasur me tepricė nė gadishullin tonė epik. As shpata, as kali, por tjetėr gjė e shpjegon tė fshehtėn e famės sė Skėnderbeut. Pėrpara se tė ishte kordhėtar, ai ishte ideatori, programuesi i njė orientimi tė ri pėr shqiptarėt dhe krejt ballkanasit: orientimi drejt perėndimit. Prej arbėreshėve ai u pagėzua me cilėsorin i pafat, ngaqė bėri njė luftė fatalisht tė humbur. Por, ndėrsa lufta e tij pėrfundoi me humbje, ideja qė themeloi, programi i tij, ngadhėnjeu. Sot, nė shekullin 21, kur Shqipėria bashkė me fqinjėt e saj tė Ballkanit perėndimor, bėhet gati pėr tė hyrė nė Evropė, programi i tij mbetet i vetmi pėr tė gjithė. Ai ėshtė i vetmi prijės shqiptar qė komandoi trupa tė bashkuara shqiptare e evropiane kundėr shtetit osman. Ndaj, mė natyrshėm se kurrė rri sot shtato rja e tij nė dy kryeqytetet Tiranė dhe Pri sh tinė, pėrbri shenjave shqiptare dhe evro pia no-atlantike, qė mė mirė se atij, si shkojnė askujt.
RRETHE
Blerim Sula ishte banor i lagjes nr.13 Durrės Prangoset zjarrvėnėsi i hipotekės
Oficerėt e policisė kanė ndjekur tė gjitha veprimet e Blerim Sulės dhe rreth orės 04:10 kanė ndaluar makinėn me tė cilėn ai udhėtonte. Ata e kanė realizuar arrestimin nė kthesėn e fshatit Fier-Shegan...
BERAT-Prangosja e autorit tė vėnies sė zjarrit nė zyrėn rajonale, ku janė hipotekuar dosjet qė presin kthimin dhe kompensimin e pronave ka bėrė qė rreth orės 12:30, tė ditės sė djeshme tė dalė nė njė konferencė pėr shtyp drejtori i policisė sė qarkut tė Beratit, Bernard Ēaushaj. Sipas tij, ka qenė administrimi i mirė i pronave, vlerėsimi i tė dhėnave dhe informacioneve tė qytetarėve, ngritja e versioneve profesionale pėr ndjekjen hap pas hapi tė veprimeve tė autorit tė krimit, qė kanė ēuar nė zbardhjen e ngjarjes dhe mė pas nė prangosjen e autorit. Ai ėshtė Blerim Sula, banues nė qytetin bregdetar, i cili rreth orės 06:00, duke u gdhirė dita e dielė, pasi kishte thyer xhamat e zyrės sė AKKP-sė, ka depėrtuar brenda dhe mė pas i ka vėnė zjarrin asaj. Pas ngjarjes, ai ka mundur tė zhduket nga vendi i ngjarjes, duke lėnė nė tė gjurmė tė mjaftueshme identifikimi. Ngjarja e rėndė, e pėrfolur fillimisht se kishte pėrfunduar me zhdukjen e njė sėrė dosjeve tė rėndėsishme tė pronėsive, fatmirėsisht ka pėrfunduar pa dėmtimin e dokumentacionit. Policia komunikoi se, shtetasi Blerim Sula ėshtė i datėlindjes 27.07.1980, lindur nė fshatin Hink, komuna Poshnje dhe banues nė lagjen nr.13, zona e plazhit Durrės. Ai rezulton tė jetė i dėnuar mė parė pėr vjedhje dhe dėmtim tė pasurisė private, i martuar me dy fėmijė. Versioni i policisė shpjegon se, pasi ka thyer xhamat e zyrės, e cila ndodhet nė katin e dytė tė godinės sė kėshillit tė qarkut, Sula ka depėrtuar brenda saj dhe meqenėse nuk ka gjetur ndonjė diēka me vlerė pėr ta vjedhur iu ka vėnė flakėn disa letrave. Pastaj ėshtė larguar po nga dritarja e objektit, ku pėr shkak tė ēarjes nga xhamat, ka lėnė gjurmė gishtash dhe njolla gjaku. Kanė qenė kalimtarė tė rastit, ata qė rreth orės 06:30 tė ditės sė dielė kanė parė tė dilte tymi nga dritaret e zyrės dhe menjėherė kanė njoftuar me anė tė telefonit organin e policisė dhe repartin e zjarrfikseve, qė ndodhen rreth 200 metra larg nga vendi i ngjarjes. Mė pas ishin zjarrfikėsit ata qė duke thyer xhamat e objektit hynė brenda dhe fikėn zjarrin, i cili kishte filluar qė tė digjte disa prej letrave tė ndodhura nė parket. Sipas punonjėsve tė zyrės, dėmi i shkaktuar ėshtė i papėrfillshėm dhe nuk ėshtė marrė apo djegur asnjė dosje ku janė tė regjistruara pronat e qytetarėve. Lidhur me kapjen e autorit, shefi i policisė kriminale, Sokol Noka, tha se, nuk ka qenė i lehtė identifikimi pėr faktin se kishim tė bėnim me njė autor qė nuk ka konflikte pronėsie, prona tė regjistruara nė zyrėn e AKKP-sė, se autori ishte me banim nė njė nga fshatrat e rrethit tė Beratit, i larguar familjarisht pėrpara 10 vjetėsh pėr nė qytetin e Durrėsit. Pėr identifikimin e tij ėshtė bashkėpunuar me policinė kriminale tė Durrės, nga ku ėshtė marrė informacioni i nevojshėm pėr veprimtarinė e shtetasit B.Sula. Banesa e tij ėshtė mbajtur pėr gjithė natėn nėn vėzhgim dhe rreth orės 03:30 duke u gdhirė dita e djeshme, 27-vjeēari Sula ka marrė kamionēinėn me tė cilėn punonte dhe ėshtė nisur drejt qytetit tė Beratit, me qėllim blerjen e disa viēave pėr tregti. Oficerėt e policisė kriminale, pasi kanė ndjekur tė gjitha veprimet e Blerim Sula, rreth orės 04:10 i kanė dalė pėrpara makinės, me tė cilėn ai udhėtonte dhe nė aksin rrugor Berat-Lushnjė, konkretisht nė kthesėn e fshatit Fier-Shegan, kanė bėrė arrestimin e tij. Sula ndodhet nė ambientet e komisaratit tė policisė sė Beratit. Abedin Kaja
Nxėnėsit dhe prindėrit, kundėr transferimit tė Zilie Poēit Mėsuesit e Xhyrės, padi pėr shpifje
LIBRAZHD-Tė akuzuarit pėr prishje tė etikės nė shkollė gjer tek akuza tė pamoralshėm, po kthehen nė denoncues pėr tė gjitha ata qė kanė shpifur ndaj figurės sė tyre si mėsues dhe moralit njerėzor. Gjatė gjithė paradites sė djeshme ka patur zhvillime tė reja nė shkollėn e Xhyrės si dhe nė zyrėn e Drejtorisė Arsimore tė Rrethit, ku ėshtė pėrfshirė edhe policia. Madje, pėr herė tė parė, ėshtė prononcuar publikisht pėr mediat vizive dhe tė shkruara edhe e vetmja mėsuese e akuzuar, Zilie Poēi Ndėrsa, klasa e katėrt me ish-mėsuese Zilie Poēi, nuk ka zhvilluar mėsim, por sė bashku me prindėrit kanė protestuar para dyerve tė Drejtorisė Arsimore tė rrethit tė Librazhdit. Mė pas, grupi i nxėnėsve dhe i prindėrve shoqėrues sė bashku me mėsuese Poēin, janė shoqėruar pėr 30 minuta nė komisariatin e policisė sė rrethit, thjesht me merakun e ndonjė incidenti tė ri. Mė ka pyetur policia se mos isha unė nxitėsja e revoltės sė nxėnėsve dhe prindėrve, por iu shpjegova se nuk isha pėrzier nė kėtė punė. Por, ēuditėrisht, uniformat blu me njė copė letėr nė dorė mė kanė komunikuar transferimin nga shkolla ku kam qenė mėsuese prej vitesh, - ka deklaruar mėsuesja Zilie Poēi. Ndėrkohė, edhe dy mėsuesit e tjerė, Arben Koxhaj dhe Edmond Kurti kanė pohuar se, ende nuk kishin marrė njoftim dhe komunikim zyrtar pėr transferimin e tyre, pėrveēse kishin dėgjuar lart e poshtė pėr kėtė problem. Unė do tė dorėzoj nė prokurorinė e rrethit padi penale ndaj kryetarit tė fshatit, personave qė kanė shpifur pėr moralin tim si femėr dhe mėsuese bashkė me zyrėn arsimore tė rrethit, - ka pohuar mėsuesja Poēi. Tė njėjtėn deklaratė kanė bėrė edhe dy kolegėt e saj, tė cilėt janė shprehur: Ne do tė vėmė nė vend dinjitetin tonė pėr thashethemet. E tėrė kjo histori dashurie ėshtė njė farsė e montuar pėr interesa fshatareske tė personave tė veēantė, - kanė pohuar Kurti dhe Koxhaj. Suela Azemi
Pashkėt, gjatė 24 orėve 1440 emigrantė shqiptare
KAKAVIJĖ- Rreth 1440 shtetas shqiptarė, pjesa mė e madhe e tė cilėve emigrantė qė jetojnė dhe punojnė nė Greqi, kanė hyrė gjatė 24 orėve tė fundit nė pikėn kufitare tė Kapshticės (Devoll), pėr tė kremtuar pranė familjeve festėn e Pashkės. Qė prej 25 marsit, afati zyrtar i palės greke pėr lėvizjen e lirė tė emigrantėve shqiptarė drejt vendlindje me rastin e festės fetare, numri i atyre qė kanė mbėrritur nė Kapshticė ka ardhur duke u rritur. Shaban Dervishi, komandant i policisė kufitare nė Kapshticė tha tė martėn se, gjatė 24 orėve tė fundit nė kėtė vendkalim kanė hyrė 1440 shtetas shqiptarė si dhe 370 mjete. Burimet nga Kapshtica shtuan se, emigrantėt e kthyer deri tani nuk janė pėrballur me vonesa tė palės greke, gjatė procedurave tė kalimit tė kufirit. Nga ana tjetėr, mėsohet se ka pasur radhė tė pakta tė automjeteve tė emigrantėve nė tokėn greke, tė cilat i janė nėnshtruar njė kontrolli tė imtėsishėm nga doganierėt e vendit fqinj.
Hyrjet nė doganė, 2 mijė emigrantė, 523 automjete
KAKAVIJĖ- Numri i emigrantėve shqiptarė qė kthehen nė atdhe pėrmes pikės kufitare tė Kakavijės me rastin e festės sė Pashkėve ka shėnuar rritje gjatė 48 orėve tė fundit. Burime zyrtare nga policia kufitare e Kakavijės thanė se, gjatė 48 orėve tė fundit kanė hyrė nė territorin shqiptar 2 mijė persona dhe rreth 523 automjete. "Numri i emigrantėve shqiptarė qė hyjnė ēdo ditė pėrmes kėsaj pike ėshtė rritur, por numri i sporteleve ende nuk ėshtė shtuar, pasi situata aktualisht paraqitet nė parametra normale", - tha komandanti i kėtij vendkalimi, Enea Gjergjani. Pėr lehtėsimin e lėvizjes sė udhėtarėve po punohet me sistem 24 orėsh, ndėrsa ėshtė rritur numri i punonjėsve, me synim minimizimin e radhėve gjatė kontrollit kufitar. Nė kufirin Shqipėri-Greqi, nė qarkun e Gjirokastrės, funksionojnė dy pikėkalime, ai i Kakavijės dhe i Tre Urave.
SOCIALE
Sipas ministrit tė Shėndetėsisė, reformat e para do tė bėhen nė sektorin e urgjencės
Ndoka: QSUT, drejt privatizimit
Do tė ketė njė pėrmirėsim rrėnjėsor tė urgjencės, duke filluar nga shėrbimi i transportit, i autoambulancave, tė cilat, pėr fat tė keq, vetėm nė shėrbim tė pacientėve dhe qytetarėve nuk janė, nė modelin qė kemi sot
Ministri i Shėndetėsisė, Nard Ndoka, tha ditėn e djeshme se, sė shpejti do tė nisė njė reformė e re, e cila ka pėr synim qė tė privatizojė tė gjithė spitalet shtetėrore, nė mėnyrė qė tė rritet konkurrenca dhe shėrbimet tė pėrmirėsohen. Ndoka u shpreh se, nė projektet e tij ėshtė edhe ndėrtimi i njė spitali tė ri pėr kryeqytetin, nė mėnyrė qė shėrbimet brenda QSUT-sė tė mos pėrballojnė fluksin gjithnjė e nė rritje tė kėrkesave nga gjithė vendi. Ministri i ri i Shėndetėsisė tha se duhet ti jepet fund mitmarrjeve nga bluzat e bardha, veēanėrisht nga infermierėt. Nė tė parin takim zyrtar publik me shefat e pavijoneve tė QSUT-sė, Ministri i ri i Shėndetėsisė, Nard Ndoka, hodhi idenė e njė reforme tė thellė nė kėtė sektor dhe njė reformė tė shpejtė afatshkurtėr, veēanėrisht nė fushėn e urgjencave. Ndoka tha se si qytetar kishte mbetur i skandalizuar nga gjendja e urgjencave, veēanėrisht ajo kirurgjikale nė QSUT dhe se nė kėtė drejtim duhet ndėrhyrė me investime dhe strategji tė qėndrueshme. Kreu i Shėndetėsisė u shpreh se, do tė niset sė pari me transformimin e shėrbimit tė urgjencės, qė ėshtė dhe kontakti i parė i qytetarėve me strukturat shėndetėsore, duke hedhur idenė e privatizimit tė shėrbimit tė urgjencės dhe ngritjes sė spitalit bashkiak pėr Tiranėn. Ky shėrbim do tė jetė pėrparėsia jonė, aty ku ėshtė dhe kontakti i parė i qytetarėve me bluzat e bardha. Do tė ketė njė pėrmirėsim rrėnjėsor tė urgjencės, duke filluar nga shėrbimi i transportit, i autoambulancave, tė cilat, pėr fat tė keq, vetėm nė shėrbim tė pacientėve dhe qytetarėve nuk janė nė modelin qė ne kemi sot. Pra, do tė tentojmė shumė shpejt nė privatizimin e kėtij shėrbimi, qė ky shėrbim do tė jetė sa mė shpejt tek qytetarėt, - tha kreu i shėndetėsisė. Privatizimi Ministri Ndoka u shpreh se, ideja po diskutohet gjerėsisht me grupet e punės dhe tė konsulencės pėr ecurinė e reformave. Duke u shprehur pėr pacientėt e panumėrt qė i drejtohen QSUT-sė pėr problemet e tyre shėndetėsore, Ndoka u shpreh se, ideja e njė spitali bashkiak po bėhet gjithnjė e mė tepėr e domosdoshme. Pėr ne ėshtė shumė e rėndėsishme kjo qendėr spitalore. Kjo ėshtė fytyra e shėndetėsisė, kėtu pėrballen me miliona qytetarė. Unė pashė statistikat. Me tė vėrtetė njė ngarkesė shumė e madhe. Mirėpo mendojmė pėr reformimin, qė tė ketė dhe njė mundėsi alternative, ndoshta dhe pėr njė spital rajonal, pėr njė spital bashkiak. Kemi gatishmėrinė e kryeministrit, Sali Berisha, me idetė tona reformuese ti bėjmė prezent dhe nuk do tė mungojė mbėshtetja pėr sistemin tonė tė shėndetėsisė ėshtė pėrparėsi e padiskutueshme e qeverisjes, edhe nė tė ardhmen, - u shpreh kreu i shėndetėsisė. Mitmarrja Ndoka theksoi se duhet tu jepet fund mitmarrjeve nga ana e mjekėve dhe infermierėve, duke theksuar se, njė aspekt tjetėr qė unė do tė gjykoja nga ju qė ky mesazh tė pėrcillet edhe mė tej ėshtė edhe elementi i humanizmit te bluzat e bardha, sidomos te infermierėt, shtresa mė tepėr prezent me pacientėt. Kjo nuk ekziston nė tė gjitha rastet. Kėto unė i kam vėrejtuar edhe gjatė kėtyre ditėve, por tashmė ėshtė njė sėmundje e pėrhershme e kėtij sistemi. Pra, janė disa gjėra tė vogla nė dukje, por shumė tė rėndėsishme pėr imazhin e shėndetėsisė nė tėrėsi.
Sipas MASH-it, maturantėt nė prill do tė zgjedhin provimet dhe nė qershor fakultetin
MASH: Akoma mė shumė lehtėsira pėr maturantėt
Maturantėt, brenda muajit prill duhet tė caktojnė dy lėndėt pėr provimet me zgjedhje tė Maturės Shtetėrore 2007, ndėrkohė qė regjistrimi i tyre pėr nė fakultet do tė kryhet nė muajin qershor, njoftoi dje Ministria e Arsimit. Kjo ministri sqaroi se, dy lėndėt me zgjedhje do tė caktohen nga maturantėt pėrmes aplikimit tė formularit A1, tė cilin do ta plotėsojnė dhe dorėzojnė nė shkollat e tyre tė mesme. Ndėrkohė qė, regjistrimet pėr shkollat e larta do tė kryhen nga kandidatėt pranė sekretarive tė fakulteteve tė universiteteve dhe shkollave tė larta brenda muajit qershor. Sipas MASH-it, caktimi i kėtij afati ėshtė favorizues pėr maturantėt, pasi ata do tė kenė mė shumė kohė pėr tė pėrcaktuar degėt, nė tė cilat ata duan tė vazhdojnė shkollėn e lartė. Pėr regjistrim nė arsimin e lartė, maturantėt duhet tė dorėzojnė nė shkollėn e mesme tė tyre formularin e plotėsuar A2. Nė kėtė formular maturantėt mund tė pėrzgjedhin deri nė 10 degė tė fakulteteve tė universiteteve tona publike, sipas njė rendi preferencial, duke filluar me atė qė dėshirojnė mė shumė. Ndryshe nga praktika e vitit tė kaluar, maturantit i jepet mė shumė kohė pėr tė bėrė zgjedhjen e studimeve, i kursehet mundimi dhe shpenzimi pėr aplikimin nė fakultetet e ndryshme. Pra, nėse vjet, pėr tė aplikuar nė 10 fakultete maturanti priste radhėn nė 10 sekretari dhe paguante 10 herė tarifėn e regjistrimit, pasi udhėtonte drejt Shkodrės, Tiranės apo Vlorės, sivjet nuk do tė ketė udhėtim, radhė pritjeje dhe pagesa shumėfishe, por do tė apilkojė pėrmes njė formulari. Pėr maturantėt qė duan tė vazhdojnė studimet jashtė Shqipėrisė, sipas MASH-it, ėshtė e domosdoshme qė ata tė informohen pėr kushtet qė vendos universiteti apo vendi pėrkatės dhe nėse duhen provimet me zgjedhje, ata duhet tė regjistrohen pėrmes formularit A1. Maturantėt qė kanė mbaruar shkollėn e mesme jashtė Shqipėrisė dhe qė duan tė vazhdojnė universitetin publik nė vend, ndryshe nga viti i kaluar, nuk do japin dy provimet me detyrim, por vetėm dy provime me zgjedhje. Dėftesa e tyre do tė ekuivalentohet sipas rregullave nė fuqi, duke iu referuar MASH-it.
Shkodėr Marrėveshje bashkėpunimi mes Universitetit Luigj Gurakuqi dhe atij tė Sarajevės
Mes Universitetit Luigj Gurakuqi tė Shkodrės dhe atij tė Sarajevės u nėnshkrua ditėn e djeshme njė marrėveshje bashkėpunimi. Nėnshkrimi i kėsaj marrėveshjeje pėr palėn shqiptare u zyrtarizua nga rektori Mahir Hoti dhe pėr atė tė Sarajevės, nga rektori, Faruk Caklovica. Rektori i Universitetit "Luigj Gurakuqi", prof.dr. Hoti, tha se, marrėveshja mes Universitetit tė Shkodrės dhe atij tė Sarajevės konsiston nė bashkėpunimin pėr projekte dhe konferenca tė pėrbashkėta, shkėmbim tė profesoriatit dhe studentėve, shkėmbim literature dhe eksperiencave tė ndryshme mbi implementimin e Procesit tė Bolonjės, etj". Po sipas zotit Hoti, njė nga hapat konkretė tė kėsaj marrėveshjeje ėshtė mirėkuptimi me dekanin e Fakultetit Ekonomik tė Universitetit tė Sarajevės, prof. Muris Ciēiē, qė njė pjesė e studentėve tė Universitetit tė Shkodrės tė vazhdojnė Master nė kėtė fakultet pėr periudhėn nė vazhdim. Rektori Hoti pohon se, gjatė vizitės nė Fakultetin e Shkencave Politike, nė pritje nga dekani, prof. Xhevat Termiz dhe stafi i tij u diskutua mbi pėrshtatjen e kurrikulave dhe njehsimit tė pikėve kredite, ēka bėn mė tė lehtė edhe njohjen e diplomave reciproke. Nėnshkrimi i kėsaj marrėveshjeje shėnon njė tjetėr hap drej hapjes dhe bashkėpunimit tė Universitetit tė Shkodrės me universitetet homologe jashtė vendit, ēka pritet tė rrisė edhe mė tepėr nivelin pedagogjik tė kėtij universiteti.
EKONOMIA
Bizneset do tė pėrfitojnė njė subvencion prej 10 mijė dollarėsh si dhe asistencė teknike pėr tė rritur eksportet
Regjistrohen 6 bizneset e para, pėr tė pėrfituar nga skema e rritjes sė eksporteve
Bizneset kryesore qė do tė pėrfitojnė, do tė jenė nga sektorėt e agropėrpunimit, tekstilit, pėrpunim-drurit, etj. Albinvest-i do tiu ofrojė kėtyre bizneseve edhe asistencė teknike, informacione pėr tregjet e huaja, pjesėmarrje nė panaire ndėrkombėtare, si dhe mundėsi pėr certifikim tė produkteve
Agjencia Albinvest ka filluar regjistrimin e bizneseve tė cilat dėshirojnė tė zgjerojnė aktivitetin e tyre, pėr tė shtuar produktet e eksportuara prej tyre nė tregjet e huaja. Burime nga kjo agjenci bėnė tė ditur pėr gazetėn TemA se, qė nė janvėn e parė janė regjistruar gjashtė kompani eksportuese, tė cilat kanė aplikuar pėr tė pėrfituar prej projktit Cost-shearing qė kjo agjenci ka filluar nė ndihmė tė bizneseve eksportuese. Projekti ka shfaqur interes tek njė pjesė e mirė e kėtyre bizneseve, tė cilėve iu ėshtė krijuar mundėsia pėr tė pėrfituar pėrkrahje pėr projektet e tyre me tė cilat ata synojnė tė shtojnė aktivitetin e tyre. Kėto kompani do tė pėrfitojnė njė subvencionim prej rreth 10 mijė dollarėsh nga shteti si dhe asistencėn e nevojshme teknike, sė bashku me informacionet e nevojshme pėr tė shtrirė mė tej aktivitetin e tyre nė tregjet e huaja. Deri tani, agjencia ėshtė nė fazėn e regjistrimit tė kėtyre bizneseve, e cila pritet tė pasohet edhe nga njė tjetėr fazė, ku secili biznes do tė plotėsojė formularėt pėrkatės, si dhe do tė pėrcaktojė llojin e shėrbimeve, pėr tė cilėt janė tė interesuar tė pėrfitojnė. Gjithashtu, Albinvest-i ėshtė duke informuar kompanitė shqiptare pėr pėrfitimet tė cilat ofrohen prej kėtij projekti, pėr ti bėrė ata pjesė tė tij. Pasi tė jenė pėrcaktuar tė gjitha kėto, si dhe tė jenė hartuar projektet pėrkatėse pėr ēdo biznes mbi mjetet me tė cilat synohet tė rriten mundėsitė pėr eksporte, agjencia do tė bėjė edhe pėrzgjedhjen e duhur pėr tė ndihmuar kėto kompani. Deri tani, nevojat kryesore tė cilat janė shfaqur pėr tė pėrfituar nga projekti kanė tė bėjnė me certifikimin e produkteve tė tyre, nė mėnyrė qė kėto produkte tė mund tė futen nė tregjet e huaja, si dhe me asistencėn teknike dhe pjesėmarrjen nė panaire tė ndryshme ndėrkombėtare, pėr tė bėrė tė mundur afrimin e kėtyre produkteve me prodhuesit e huaj. Sipas tė dhėnave nga Albinvest-i, bėhet e ditur se, sektorėt kryesore ku ky projekt do tė jetė i dobishėm janė sektorėt e agropėrpunimit, tekstilit, pėrpunim-drurit, prodhimeve artizanale etj. Projekti Coast-shearing, do tė kushtojė nė total nė shumėn prej 250 mijė dollarėsh, tė cilat qeveria i ka vėnė nė dispozicion tė bizneseve eksportuese shqiptare, me qėllim rritjen e konkurrueshmėrisė sė tyre nė tregjet e huaja. Ky projekt synon stimulimin e biznesit shqiptar me qėllim rritjen e eksporteve. Ai ėshtė pjesė e rėndėsishme e strategjisė kombėtare pėr rritjen e eksporteve dhe ka pėr targetim, vetėm ndėrmarrjet e vogla dhe tė mesme, pasi ky sektor shihet me mundėsi mė tė mira pėr rritjen e eksporteve. Projekti u ofron bizneseve eksportuese njė subvencionim pėr projektet e tyre nė funksion tė rritjes sė eksporteve. Ky subvencionim do tė mbulojė deri nė 50 pėr qind tė shpenzimeve tė projektit tė kompanisė, por brenda njė kufiri prej rreth 10 mijė dollarėsh. Nė kėtė mėnyrė do tė subvencionohen projekte deri nė 20 mijė dollarė. E gjithė procedura pėr kėtė skemė bazohet nė kuadrin rregullues tė financimit tė eksporteve, tė cilat janė tė pėrcaktuara nga standardet e OBT-sė, OECD-sė dhe BE-sė. Ndihma ndaj kompanive shqiptare eksportuese, synon pėrmirėsimin e marketingut tė produkteve tė kėtyre bizneseve si dhe pėrmirėsimin e metodave dhe programeve tė manaxhimit tė tyre, pėr ti bėrė ato mė konkurruese nė tregjet rajonale dhe ato tė BE-sė. Ergys Mėrtiri
Depozitat u rritėn me 100 miliardė lekė, nė krahasim me njė vit mė parė
Shqiptarėt, 5.2 miliardė dollarė depozita nė banka
Banka e Shqipėrisė bėri tė ditur se, depozitat e sistemit bankar nė Shqipėri kanė arritur nė njė vlerė prej 520.3 miliardė lekėsh. Sipas tė dhėnave, kėto depozita kanė patur njė rritje prej rreth 100 miliardė lekėsh pėrgjatė vitit 2006, gjė qė pėrbėn njė rritje prej rreth 20 pėr qind mė shumė se nė vitin 2005. Ndėrsa, portofoli i kredisė gjatė vitit 2006, arriti vlerėn 197 miliardė lekė, duke shėnuar njė rritje prej 55 pėr qind mė tė lartė se fundi i vitit 2005. Rreth 28 pėr qind e portofolit tė kredisė ėshtė dhėnė nė lekė, ndėrsa pjesa tjetėr nė valutė. Sipas bankės, gjatė vitit tė kaluar ka pasur njė rritje tė ndjeshme tė sistemit bankar, jo vetėm pėrsa i pėrket transaksioneve tė kryera, por edhe pėrsa i pėrket mbulimit tė territorit si dhe shėrbimeve tė ofruara. Banka vėren se ka pasur shtim tė ndjeshėm tė numrit tė degėve dhe agjencive bankare nėpėr tė gjithė vendin. Hyrja nė treg e bankave tė njohura europiane ėshtė njė tjetėr zhvillim i vitit tė kaluar, i cili pritet tė vazhdojė edhe gjatė kėtij viti. Tė gjitha kėto janė efekt i njė rritjeje ekonomike qė Shqipėria ka patur pėrgjatė kėsaj periudhe, e cila dėshmohet edhe nga rritja e Prodhimit tė Brendshėm Bruto nė masėn 5 pėr qind. Shtimi i kėtyre bankave tė cilat kanė shtrirė tashmė aktivitetin e tyre nė Shqipėri ka bėrė qė, nėn trysninė e konkurrencės, bankat tė jenė mė agresive nė kredidhėnie, duke shfrytėzuar edhe segmente tė reja tė tregut tė kredisė, si kredia konsumatore apo huatė pėr pasuri tė paluajtshme.
Tė ardhurat nga kontributet pėr dymujorin e parė, 5.6 miliardė lekė
Drejtoria e Pėrgjithshme e Tatimeve bėn tė ditur se, tė ardhurat nga kontributet e sigurimeve shoqėrore arritėn gjatė dymujorit tė parė tė kėtij viti nė 5.6 miliardė lekė. Sipas tė dhėnave nga kjo drejtori, vetėm gjatė muajit shkurt janė mbledhur rreth 2.6 miliardė lekė. Duke filluar nga muaji shtator i vitit tė kaluar, qeveria shqiptare, nė njė vendim tė saj, miratoi uljen e kontributit tė sigurimeve shoqėrore dhe shėndetėsore. Kontributi i detyrueshėm pėr sigurimet shoqėrore e shėndetėsore pėr tė punėsuarin ėshtė sipas listėpagesės, 32.9 pėr qind e pagės mujore, ku pjesa e punėdhėnėsit ėshtė 21.7 pėr qind dhe pjesa e tė punėsuarit 11.2 pėr qind. Ēdo punonjės i siguruar paguan, jo mė pak se 4.323 lekė nė muaj, nga 5.243 lekė, qė ishte mė parė.
KOMENTE
Presim pėrgjigje si mė 1999-tėn
Agim Ēeku Kryeministėr i Kosovės
Tė shtunėn, ne shėnuam pėrvjetorin e tetė tė ndėrhyrjes sė NATO-s nė Kosovė. Mė 24 mars tė vitit 1999-tė, aleanca mė e fuqishme, ushtarake e botės iu bashkua luftės sonė pėr liri. Ky ishte njė akt vendimtar kthese nė historinė e kombit tonė. Pėr afro njė shekull populli i Kosovės kishte pasur njė pėrvojė shumė tė keqe me regjimet represive, serbe, por pak mbėshtetje nga bashkėsia ndėrkombėtare. Fillimi i bombardimeve tė NATO-s mbi makinerinė ushtarake tė Beogradit ishte njė ditė e madhe shprese pėr Kosovėn. 24 marsi ėshtė njė mesazh i triumfit tė shpresės mbi pėrvojėn. Lufta kundėr regjimit mizor tė Millosheviēit na bashkoi nė njė partneritet, tė cilin koha vetėm sa e ka forcuar. Mbėshtetja e NATO-s e bėri tė pashmangshme mposhtjen e Millosheviēit dhe i hapi dyert njė roli tė ri tė Aleancės Veriatlantike nė Kosovė. Marrėdhėnia jonė me NATO-n nuk ėshtė vetėm e natyrės mbrojtėse; marrėdhėnia ėshtė njė reflektim i interesave tė NATO-s dhe Kosovės: ruajtja e stabilitetit nė Kosovė nėnkupton stabilizim afatgjatė tė rajonit dhe krijimin e njė klime pozitive bashkėpunimi pėr kontinentin e mė gjerė. Nė kėtė epokė zhvillimesh globale, shtetet janė si enėt komunikuese: ēfarė ndodh nė njėrin, do tė reflektohet herėt a vonė edhe te tė tjerėt. Kjo ėshtė njė ndėr arsyet, pse bashkėsia e vendeve demokratike tė botės nuk mund tė lejonte qė globi tė kishte vrima tė zeza dhe vatra tė sė keqes. Sot, nė ditėn kur presidenti Ahtisaari prezanton propozimin e tij pėr Kosovėn nė Kėshillin e Sigurimit tė OKB-sė, ne presim qė bashkėsia e vendeve demokratike tė botės tė na japė tė njėjtėn pėrgjigje pohuese si nė pranverėn e vitit 1999-tė. Ne presim qė kjo bashkėsi tė na dėrgojė sinjale dhe tė ndėrmarrė veprime qė dėshmojnė angazhimin pėr ruajtjen e paqes dhe stabilitetit nė rajon. E dimė, ka vetėm njė rrugė drejt kėsaj paqeje afatgjatė dhe stabiliteti tė qėndrueshėm e kjo ėshtė zgjidhja e statusit tė Kosovės. Me ndėrhyrjen ushtarake, aleanca mė e fuqishme, ushtarake e botės tregoi sesi mund tė pėrdoret fuqia militare nė pacifizimin e njė rajoni tė tėrė; sot, Kombet e Bashkuara kanė rastin tė pėrdorin instrumentet diplomatike pėr ēimentimin e paqes dhe fillimin e njė periudhe tė re pėr Ballkanin, ku fjalėt kyēe janė: respektim i tė drejtave tė njeriut, fqinjėsi korrekte, treg i lirė, pėrparim ekonomik, demokraci aktive, integrim rajonal e evropian. Letra dhe dokumenti qė presidenti Ahtisaari dorėzon sot, kompletojnė kornizėn pėr njė zgjidhje pėrfundimtare tė statusit tė Kosovės. E para, letra, propozon pavarėsi pėr Kosovėn, tė mbikėqyrur nė fazėn e parė, ēka ėshtė nė pėrputhje me vullnetin e popullit tė Kosovės. Dokumenti voluminoz, nga ana tjetėr, parasheh rregullimin e marrėdhėnieve mes shumicės e pakicės nė shtetin e ri, ēka kėnaq interesat e banorėve serbė tė Kosovės. Pakoja e tė dėrguarit special tė Kombeve tė Bashkuara pėr statusin e Kosovės, e hartuar me bekimin e OKB-sė, ka mbėshtetjen e fuqishme tė Uashingtonit, Londrės, Parisit, Brukselit, e shumė e shumė qendrave tė tjera. Pres qė edhe tė lėkundurit, apo ata qė kanė kundėrshti ndaj propozimit, tė kuptojnė se procesi Ahtisaari nė mos qoftė mė i miri, ėshtė i vetmi opsion realist; e vetmja zgjidhje praktike. Pres pra, unitet tė Kombeve tė Bashkuara dhe pėrmbyllje tė njė kapitulli historik pėr Kosovėn. Puna nė Kosovė nuk pėrfundon me kėtė akt. Na takon tė gjithėve papėrjashtim tė thirremi nė pėrgjegjėsinė kolektive dhe ta bėjmė Kosovėn njė vend mė tė mirė pėr tė gjithė. Bashkėpunimi me komunitetin ndėrkombėtar dhe NATO-n do tė jetė vital edhe nė periudhėn pas zgjidhjes sė statusit tė Kosovės. NATO-ja dhe prania e ardhshme, civile nė Kosovė do tė jenė kėtu pėr tė garantuar respektimin e tė drejtave civile, tė cilat duhet tė jenė tė aplikueshme pėr tė gjithė qytetarėt e Kosovės pa dallime etnike, fetare apo kulturore. Ėshtė nė nderin tonė tė marrim lidershipin nė mbrojtjen e kėtyre tė drejtave. Ne kemi treguar se kemi forcėn ta bėjmė kėtė. Kosova ėshtė nė rrugė tė mbarė. Kėtė rrugė do ta pėrshkojmė bashkarisht. Ju faleminderit! *Ky ėshtė fjalimi i pėrjavshėm i kryeministrit tė Kosovės nė radio
Tregim pėr xhelozinė nė gazetarinė kosovare
Migjen Kelmendi Kryeredaktor i gazetės Java, fituese e ēmimit prestigjioz PRESS FREEDOM AWARD
Me fuqinė e fjalės qė ta krijon njohja ndėrkombėtare, deshta me pėrfitue nga rasti shumė i rrallė pėr gazetarinė kosovare, ma mirė me thanė i vetmi (deri sot), kur nji institucion ndėrkombėtar si Reporterėt pa kufij ēmojnė dhe nderojnė gazetėn Java me Ēmimin pėr Shtyp Tė Lirė (Press Freedom Award Signal for Europe 2006), pėr me i piketue rrethanat, nė tė cilat u dha ēmimi dhe me e kontekstualizue randėsinė e kėtij ēmimi pėr momentin dhe situatėn e pėrgjithshme tė gazetarisė kosovare; me e kallxue tregimin pėr gazetarinė kosovare dhe ēmimin e parė, ndėrkombėtar nė historinė e saj. Tregimi pėr ēmimin e parė, ndėrkombėtar nė historinė e gjatė tė gazetarisė kosovare, qė jipet pėr me e zhvillue dhe mbajtė tė gjallė idenė e shtypit tė lirė dhe tė gazetarisė sė pamvarun, nė Kosovė nisi me censurė. Lajmi pėr ēmimin e parė tė gazetarisė kosovare nė historinė e saj u censurue (sic!). U censurue nga tana mediat kosovare pos RTK-sė dhe gazetės Express. Asgja ma fort e ma sakt nuk flet pėr randėsinė e kėtij ēmimi pėr situatėn e shtypit kosovar sesa kjo censurė, kjo mbytje e lajmit. Sa shumė fiton nė domethanie tashti kualifikimi Ēmim pėr shtyp tė lirė. Sa fuqishėm tingėllon tashti emnimi Press Freedom Award nė tragjikėn e censurimit tė lajmit pėr te. Papritun bahet edhe ma i randėsishėm tashti ky ēmim pėr situatėn e shtypit kosovar. E sa mos me i mbet nderi krejt RTK-sė, lajmin qė desku nRTK e kishte pėrjetue si sihariq dhe e kishte pėrfshi nė tana edicionet e datės 5 mars, nga lajmet qendrore tė orės 19:30, zbret apostafat nga zyra kryeredaktori i RTK-sė, Nebi Qena, dhe nga edicioni qendror i lajmeve, ku ishte pėrfshi edhe ky lajm, e censuron me arsyetimin se po i bajmė reklamė Javės!
Nji medalje pėr gazetarinė kosovare
Si u ba qė gazeta, pėr tė cilėn tanė mediokrat ishin nė sinkron dhe me nji za se asht gazetė pa tirazh dhe gazetė e dėshtueme, me e sjell tė parin dhe tė vetmin ēmim ndėrkombėtar deri sot nė historinė e gazetarisė kosovare? Me e prue nji medalje pėr gazetarinė nė Kosovė. Rrallė e hiē ka pas projekt medial si Java qė i ka tubue tanė mediokrat bashkė nė besimin e pėrkryem se Java dhe atituda e saj janė gabim. Nji huqje. E ma e keqja, nė ndėrtimin e kėtij stereotipi pėr Javėn, punė tė palodhshme e kontribut tė paēmuem kanė dhanė sidomos disa njerėz qė shtihoheshin si miq tė mi, personal, ose miq tė gazetės. E kuptoj plotėsisht se nga piskama dhe hallakama e krijueme nga gazetat qė non-stop vetėshpallen dhe vetėlavdohen si «Gazeta Nr.1 nė Kosovė», ose «Gazeta mė e mirė nė Kosovė», nuk u panė e as u ndigjuen argumentet qė «Java» i jepte ēdo tejte se, nė situatėn kur mungon konsensusi pėr kriteret dhe parimet e fushės mediale, kur mungon transparenca e financimeve tė gazetave, kur e kemi situatėn qė nė garė pėr gazetėn ma tė mirė njanit nga garuesit i falet hiē ma pak se nji televizion dhe disa milionė, e tjetri asht nė gjendje me i humbė pėrmbi pesė milionė pėr 3 vjet, se kjo nuk asht situatė e natyrshme. Se kjo asht gazetari dopingu, gazetari e mbyllun mbrenda nji realiteti tė konstruktuem e fals. Nė situatėn kur liderė partish pėrcaktojnė stafet e gazetave, asht guxim me u shpall Nr.1 e me u lavdue me tirazh, sepse, kėsaj gare i mungojnė rregullat e lojės, konsensusi pėr to. Kjo i bjen si nė futboll me dhanė gol me dorė! Nė situatėn kur lexuesit i mungohen dhe i censurohen tė dhanat, mėnyra e financimit nuk i bahet e mundun qė tė familiarizohet me faktet dhe realitetet e funksionimit tė shtypit kosovar, asht guxim me u lavdue me tirazh, sepse tirazhi nė kėso situata nuk asht shej suksesi, po damkė manipulimi. Kėta janė gola me dorė. Me kėte lexues kosovar, tė cilit i mungohet shumėēka, e ai nuk asht nė gjendje me e dallue gazetėn dhe raketėn, me u lavdue me tirazh, asht paftyrsi, asht arrogancė. (Me tirazh lavdohej Politika, Politika Express, Bujku ). Fatkeqėsisht, tirazhi nė kėtė pjesė tEuropės gjithmonė ka qenė ma shumė argument pushteti e manipulimi, sesa kualiteti informacioni.
Guantanamo, gazetaria e Kosovės
Shtypi kosovar duhet me dalė nga ky reality show e me iu nėnshtrue nji reality check. Vetėm mbrenda realiteteve tė stisuna, tė konstruktueme, vetėm mbrenda nji Guantanamo gazetarie ky tirazh mundet me qenė argument e kėto kritere - kritere. Tirazhi nė reality show-un e shtypit kosovar asht kuantifikim i manipulimit dhe budallakisė. Asht masė e debatit qytetar. Edhe Bllace kishte tirazh, tirazh milionsh, por tirazhi i Bllaces ishte ekstrapolim i pamundsisė dhe huqjes sė luftės. Edhe Milosheviēi kishte tirazh, tirazh milionsh nGazimenstan, por ai tirazh, si po vėrtetohet me pamvarėsimin e Kosovės dhe me bombat e NATO-s, ishte vetėm kuantifikim i marrisė, i ēmendisė. Njisoj asht edhe situata me tirazhin e shtypit kosovar. Fatkeqėsisht, gazeta ma e shitun nuk flet pėr kualitetin e informatės, por pėr kuantitetin e manipulimit. Prandaj, ndoshta, pėr kėtė pjesė tė shtypit kosovar lajmi pėr ēmim ndėrkombėtar u pėrjetue si shok. Prandaj, ndoshta, lajmi pėr ēmim u censurue, u mundue me u mbajt i mbytun, sepse lajmi pėr ēmimin ndėrkombėtar hapi derėn nė kėtė Guantanamo-gazetari dhe e bani kėtė shtyp me u ballafaque me realitetin, realitetin ku argumentet e tyne nuk janė ma valide. Ato argumente pėrnjiheri u dokėn tė pavėrtetueme, false, Levis i Novi Pazarit, Adibas patika. Prandaj, ndoshta u pėrjetue randė e gati e hangrėn lajmin pėr ēmimin nji pjesė e gazetarėve e redaktorėve kosovarė, sepse ēmimi ishte origjinal dhe krejt tjerėt i bante Adibas gazetarė e Soni gazetari. Ēmimi, ashtu si e pėrjetoj unė, e hap derėn nė kėtė Guantanamo- Gazetari, ku gardianėt i futnin mbrenda paret pėr protagonistat e vet, tė cilėt kishin pėr detyrė me e caktue se kush asht ma i miri e kush asht ma i forti. Mbas kėtij ēmimi, ma i forti nė shtypin kosovar mundet me u ba vetėm ai qė merr nji shpėrblim edhe ma tė madh se Java. Ēmimi i Javės e shkėrdhen hierarkinė e konstruktueme e tė rreme tė Guantanamo-Gazetarisė kosovare. Andaj shoku dhe censura. Pėr ēdo lexues tė qytetnuem dhe tė kulturuem, lajmi pėr ēmimin ka mujt me u kuptue vetėm si sihariq. Si ogur i bardhė. Ēmimi e jep drejtimin e mbarė nga duhet me u orientue shtypi kosovar. Andej nga Europa, nga kriteret, nga transparenca, nga guximi qytetar e profesional nga pėrgjegjėsia andej. E jo kėndej, nga partitė, nga liderėt, nga fondet e dyshimta, nga manipulimi i pėrgjithshėm, nga kafet me liderin e partisė e me kryeministrin.
Ku asht dallimi mes nji besimtari mysliman qė nuk e ha mishin e derrit dhe nji gazetari kosovar qė nuk e ha gegnishten?
Kur krejt kėsaj jotransparence dhe manipulimi ja shton edhe faktin se shtypi kosovar jeton dhe zhvillohet nėn hijen e tabuve tė mėdha sa Kilimanxharo, siē asht sot, tabuja e standardit tė shqipes dhe e identitetit kosovar, e kupton krejt debatin qytetnues e profesional tė shtypit kosovar. E kupton, pėrse e pėrjetuen si shok ēmimin e Javės dhe pėrse ēmimi fiton konotacione dhe domethanie ma shumė nė kontekstin aktual, kosovar. Asht turp me pėrfitue nga injoranca e lexuesit. Me e ushqye injorancėn e tij tue ja mungue familiarizimin dhe debatin pėr tė vėrtetėn e gjuhės shqipe, pėr tė vėrtetėn e identitetit, tė flamurit, tė Kosovės sė nesme. Me i evitue e me i mbyt debatet pėr temat ma tė randėsishme tė Kosovės sot, njisoj si lajmin pėr ēmimin e parė nė historinė e gazetarisė kosovare. Imagjinoni njeriun e qytetnuem qė ka dhe kultivon tabu. Imagjinoni gazetėn, e cila lavdohet me tirazh nė kontekstin e ekzistimit tė tabuve tė mėdha sa Kilimanxharo? Imagjinoni gazetarinė qytetare nė kontekstin e ekzistimit tė tabuve gargamele. Tabuja e standardit tė shqipes dhe e identitetit e shndėrron gazetarinė kosovare nė oksimoron. Imagjinoni njerėzit nėpėr kėto gazeta qė lavdohen me tirazhe e me qytetari, qė gėrditen prej nji gjuhe si gegnishtja, njashtu siē gėrditen myslimanėt prej mishit tė thiut, si tuten dervishėt prej lepurit, si tuten bestytėt nga banderat nė formėn e germės A, njashtu si u tut gazetaria kosovare nga ēmimi i «Javės».
Ku asht dallimi mes nji besimtari mysliman qė nuk e ha mishin e derrit dhe nji gazetari kosovar qė nuk e ha gegnishten?
Tabuja e gegnishtes dhe e identitetit e heq maskėn qytetare tė kėtyne gazetave, tue e ēplue vėrtetėsinė e tyne prej mekanizmash manipulimi e prej gazetarie me sehire, sepse, kėto gazeta i kanė dhanė tė drejtė vetes me gjykue nė vend tė lexuesit, me ja mungue atyne informatat. Me mendue nė vend tė tyne se ēka asht mirė e ēka asht keq pėr ta. Pyetjes sesi u ba qė gazeta, e cila ishte destinue me dėshtue, u ēmue e vlerėsue, e jo gazetat me Numrin 1 nė ballina, une e kam nji pėrgjegje qė i shkon kėtyne gazetave dhe atitudės sė tyne: me gjasė ska qenė kismet dhe dikush ju ka ba sehire. Gazeta Java ka lind si reagim ndaj kėtij manipulimi me opinionin dhe me qytetarėt. Java asht mendue si nji hapsinė ma shumė, ku tabutė dhe sehiret nuk duhet ma me nxanė vend, tė bindun se lexuesi i sotėm e ka kulturėn e nevojshme sa mos me ju tutė tė vėrtetės. Me qenė ekstrahapsinė pėr ata qė dojnė me qenė tė ndryshėm, e ndryshe. Java si pikėnisje ka respektin pėr lexuesin dhe ky respekt manifestohet tue e familiarizue atė me faktet dhe me debatet, jo tue ja censurue realitetin e tue ja mungue lajmet. Dhe pėr tė gjithė ata qė kėshtu e kanė kuptue Javėn, ky ishte triumf i nji atitude qytetare, shembull sesi duhet me besue dhe luftue pėr fjalėn e lirė, pėr shtypin e lirė dhe pėr pamvarėsinė e tij. Ky asht me pak fjalė tregimi i gazetarisė kosovare, e cila e censuroi lajmin pėr ēmimin e parė, ndėrkombėtar nė historinė e saj, tue i dhanė kėshtu edhe domethanie edhe konotacione tė paprituna kėtij ēmimi pėr gazetarinė kosovare. Personalisht dhe nemėn tė redaksisė i falėnderoj tanė ata qė kontribuen gjatė kėtyne pesė vjetėve nė kėtė gazetė dhe shprehėn pėrkrahjen dhe besimin e tyne natitudėn e Java. Kėndej asht rruga .jo andej .
SPECIALE
Biznesmenėt shqiptarė qė po pushtojnė Greqinė
Nga Dhimitri Markopulo To Thema
Gazeta greke To Thema(Tema) nė artikullin e saj tė datės 24 mars 2007-tė, ka botuar njė intervistė tė ambasadorit shqiptar nė Athinė, nė lidhje me biznesmenėt shqiptarė qė kanė investimet e tyre nė Greqi, si dhe disa sqarime pėr masėn e shkėmbimeve tregtare ms dy vendeve tona, por edhe perspektivat e zhvillimit tė mėtejshėm tė marrėdhėnieve me interes reciprok. Artikulli botohet vetėm pak, pasi ambasada shqiptare nė Athinė nėn drejtimin e Dr. Minarollit po ndėrmerr hapat e nevojshėm mbi krijimin nė Athinė tė Dhomės sė Tregtisė mes Shqipėrisė dhe Greqisė me qendėr nė kryeqytetin grek, analoge me atė qė tashmė ėshtė formuar nė Tiranė me qendėr atje mes biznesit grek dhe atij shqiptar. Mė poshtė vijon artikulli.
Adnan Ēela, Andrea Ndrio, Kristo Agna, Bekim Halilaj. Jo nuk bėhet fjalė pėr 11-tėshen e lojtarėve tė kombėtares shqiptare. Aq mė tepėr pėr tė gjithė ata qė nxitojnė tė mendojnė negativisht, nuk janė as bujqit e zakonshėm apo ndėrtuesit e shtėpisė ngjitur. Dhe, nėse dikur grekėrit vetė nxitonin tė pėrmendnin duke qeshur historinė me turistėt shqiptarė, kush do ta besonte se sot, do tė ishim nė gjendje tė pėrmendnim biznesmenėt shqiptarė nė Greqi? Nė njė moment kur vazhdon pėrpjekja pėr tė mbyllur plagėt e sistemit socialist nė vendin fqinj, njė brez i ri biznesmensh pasurohet dhe po ngrihet nė Tiranė. Por kjo ėshtė vetėm njė anė e sė njėjtės medalje. Tjetra gjendet poshtė kufirit tė Kakavijės nė vendin tonė. Ka tė bėjė me brezin e ish-emigrantėve ekonomikė, njerėve qė nga tė prapambetur u shndėrruan nė biznesmenė tė radhėve tė para.
Poshtė portretit tė Skėnderbeut
Udhėrrėfyes nė kėtė pjesė tė padukshme tė shoqėrisė qė u pėrket sa shqiptarėve nė Greqi, aq edhe vetė pėrpjekjes greke pėr zhvillim, u bė pėr Historitė e Biznesit ambasadori nė Athinė, z Vili Minarolli. Na priti nė zyrėn e tij, moderne nė Psiqiko. Nėn vėshtrimin e rreptė tė heroit kombėtar, Skėnderbeut, i cili stoliste zyrėn e z. ambasasdor nė njė kornizė, folėm pėr diēka qė nuk jemi mėsuar. Ndoshta edhe pėr faktin se mohonim nė mėnyrė kategorike qė ekzistonte; Investimet shqiptare dhe zhvillimin e tyre nė Greqi A e dini se nė ēdo rreth tė Greqisė ekzistojnė 2 deri nė 3 shqiptarė biznesmenė, tė cilėt mbajnė me punė rreth 100 deri nė 200 njerėz? Kjo ishte pyetja e parė qė z. ambasador na drejtoi, duke shkelur kureshtinė se ēfarė do tė ndiqte mė pas. Shembujt e tij qenė tė shumtė. Ndėrtimi grek tashmė mbėshtetet te kompanitė e bashkatdhetarėve tė mi. E njėjta gjė ndodh edhe me sistemin e pastrimit tė ndėrtesave, manaxhimin e lėndėve tė para, njė pjesė tė shėrbimeve etj. Prezencėn e tyre biznesmenėt shqiptarė nė Greqi e kanė deri nė fushėn e reklamave, ku kanė krijuar madje edhe zyra tė tyre. Njė nga ata ėshtė z Vasil Skėndo, - thekson z. ambasador. Gjithashtu, njė lėvizje e madhe e biznesmenėve nga vendi malor vihet re edhe nė fushėn e karburanteve. Ekziston njė biznesmen shumė serioz si z. Adnan Ēela, i cili me shoqėrinė e tij Alba Ledi ka shumė bashkėpunime me Greqinė. Por nuk ėshtė i vetmi. Si do tju dukej, nėse do ju thosha se z. Andrea Ndrio si marrės punimesh, ka marrė pjesė me brigadat e tij tė punėtorėve nė 60% tė ndėrtimeve tė rrugėve nė Greqi dhe veēanėrisht tė rrugės sė Atikės. Sigurisht qė kompanitė greke bėjnė ofertat dhe marrin tenderat e ndėrtimit infrastrukturor, por manaxhimin e krahut tė punės e pėrmbushin shoqėritė shqiptare. Po tė njėjtat informacione na tregojnė se nė zonėn e Thesalisė, njė prej qendrave mė tė mėdha tė rritjes sė derrave, ėshtė nė duart e shqiptarėve, nė njė kohė qė lėvizje tė mėdha vihen re edhe nė fushėn e punimeve me dru.
Life-style alla greke
Shumica e biznesmenėve shqiptarė ka gjetur me kohė rrugėn e begatisė ekonomike. Blejnė makina tė shtrenjta, jetojnė si grekėt dhe tashmė, edhe banojnė nė zonat mė tė zgjedhura tė Athinės. Sigurisht qė edhe nė vendin tim ėshtė formuar me kalimin e viteve njė elitė biznesmenėsh qė interesohet pėr tė punuar me Greqinė. Ka shumė biznesmenė tė fuqishėm qė brenda kufijve shqiptarė bashkėpunojnė me grekėt. Por ekziston edhe vullneti pėr tė kundėrtėn, por gjėrat vėshtirėsohen nė kėtė pikė nga burokracia e administratės greke, - thekson z. Minarolli dhe shton: Para rreth njė muaji, ftova nė Greqi njė prej biznesmenėve mė tė njohur tė supermarketeve nė Tiranė, i cili ka nė zotėrimin e vet njė rrjet shumė serioz dyqanesh nė Shqipėri. Greqia i refuzoi vizėn hyrėse dhe pėr tė ardhur u detyrua qė tė marrė vizė nga Italia, e cila ėshtė edhe mė elastike nė kėtė problem. Dhe qė tė sqarohemi, ky njeri donte tė vinte kėtu, sepse kėrkonte verėra greke, pėr ti vendosur si mė cilėsoret nė raftet e dyqaneve tė tij.
Problemet Njė tjetėr shembull i biznesmenit shqiptar qė na sjell z. Minarolli, ėshtė ai i pronarit tė njė shoqėrie nafte, por edhe sigurimesh, tė z. Bekim Halilaj. Bėhet fjalė pėr njė njeri, i cili ka njohje brenda qeverisė sė z. Berisha dhe i cili merrte pjesė pak kohė mė parė nė bisedimet e nivelit tė lartė nė Athinė tė komunitetit tė biznesit. Ndėrsa xhiroja e z. Halilaj nė Greqi kalon nė rreth 1-2 milionė euro, ai u gjend tė mos kishte vizė dhe tė merrte dėbimin nga Greqia. U desh tė ndėrhyjė prefekti i Selanikut, z. Panajot Psomiadhi, qė tė gjendej njė rrugėdalje dhe tė dilej nga situata, - na shpjegon ambasadori. Dhe pa e marrė veten ende nga ndėrhyrja e politikanit tė Greqisė sė veriut, z. Minarolli na zbulon se njė biznesmen me vendqėndrim nė Selanik, qė nė njė vit i jep shtetit grek taksa tė nivelit tė 40 mijė eurove, shpesh detyrohet tė shkojė nė Shqipėri pėr arsye tė problemeve me burokracinė. Zjarri i fjalėve qė na drejtohet nga z. amabasador ėshtė i pandėrprerė. Ekziston nė zonėn e Pangratit njė biznesmen qė ka njė njėsi tė bėrjes sė statujave qeramike. Bėhet fjalė pėr njė nga furnizuesit kryesorė tė Plakės. Madje, kur kisha pritur njė pėrfaqėsi tė huaj, iu bėra dhuratė njė amforė greke, por Made in Albania, - thekson z. Minarolli. duke na treguar ēėshtė e vėrteta edhe njė punim tė njėsisė nė fjalė. Nxitje pėr intervistėn nė fjalė shėrbeu edhe rasti i njė biznesmeni nga Korēa qė ka nė punė rreth 150 persona e qė detyrohet tė rinovojė shpesh vizėn e tij. Nė kėtė shembull skicohet diēka mė shumė se drama e biznesmenit shqiptar.
Tė pasiguruarit Por autoritetet shqiptare ndjekin nga afėr edhe masėn e tė pasiguruarve nė Greqi. Vlerėsimet e z. ambasador janė se, rreth 30% e bashkatdhetarėve tė tij nė Greqi punojnė pa siguracion. Mendoni ēfarė tė ardhurash humbin shoqėritė e sigurimeve dhe arka. Dhe kjo, nė njė kohė kur shėrbimi statistikor i vendit tuaj ka vlerėsuar sipas studimeve tė bėra rolin e forcės punėtore shqiptare nė ngritjen e tė ardhurave kombėtare, - thekson z. Minarolli. Paralelisht me shembujt e sjellė, z. ambasador bėn edhe propozimin e tij: Nėse Greqia do tė njihte punėsimin sezonal dhe do tė ishte paksa mė elastike nė dhėnien e vizave, do tė kishte pėrfitime tė konsiderueshme. Mendoni se mė shumė se 300 mijė shqiptarė, pasi mbarojnė punėt e bujqėsisė dhe marrin paratė e zeza, kthehen nė atdheun e tyre dhe rikthehen sezonin tjetėr. Pėrse tė mos ketė njė traditė tė kėsaj pune qė edhe emigrantėt shqiptarė do t`i kėnaqte, por edhe paraekonominė nė Greqi do ta godiste?
Vizat Njė luftė e panjohur, ekonomike ndėrkaq zhvillohet pėr sytė e vendit tonė, fqinj. Tė dashur, luftėn deri tani e keni humbur. Viza greke zgjat maksimumi 2 vjet. Italianėt japin ndėrkaq nė kėtė kohė leje qėndrimi nė vendin e tyre dhe kjo ėshtė mė e pakta. Nuk ėshtė e rastit qė 27% e importit qė bėn Shqipėria e realizon me Italinė dhe vetėm 16% ėshtė me Greqinė. Dhe kjo, edhe pse me Greqinė ne kemi kufij tokėsorė dhe pėrveē tė tjerave edhe mė shumė lidhje, siē janė rreth 1 milionė bashkatdhetarėt e mi, - nėnvizon ambasadori, z. Minarolli. Por edhe eksportet janė sigurisht mė tė shumta nė drejtim tė Italisė, duke arritur nė 72%, ndėrsa vetėm 9,6% me vendin tonė. Ēfarė ndodh nga ana tjetėr me turizmin shqiptar? Koha, kur varfėria ishte pengesė qė tė flisnim pėr njė zhvillim tė tillė, ka kaluar. Por edhe nė kėtė pjesė keni mbetur mbrapa. Ne shkojmė 10 herė mė shumė nė Itali, duke shpenzuar atje paratė tona. Pėrse, nė njė kohė kur kėrkoni rritje tė turizmit, nuk hapni dyert e vendit tuaj pėr vizitorėt nga Shqipėria? Njė studim i Ministrisė shqiptare tė Ekonomisė tregon se fqinjėt tanė blejnė 8 herė mė shumė lėndė ndėrtimi nga Italia, ndėrsa e njėjtė ėshtė edhe diferenca nė lidhje me pjesėt e kėmbimit pėr makinat dhe pajisje zyrash.
400 milionė investimet e Greqisė nė Shqipėri Deri nė kėtė moment, nė Shqipėri kemi rreth 250 kompani greke. Vendi ynė pėrbėn partnerin e dytė, mė tė rėndėsishėm nė shkėmbimet tregtare me Shqipėrinė, me investime qė tejkalojnė shifrėn e 400 milionė eurove. Tė gjitha kėto shoqėri marrin pjesė energjikisht nė pėrpjekjen e zhvillimit tė vendit. Siē na pėrmendi edhe ambasadori shqiptar nė Athinė, nė kėtė moment po formohet njė klasė e re, mė e specializuar profesionistėsh qė ndihmon tė gjithė ata qė duan tė investojnė nė Shqipėri. Grekėt janė tė mirėpritur nė Shqipėri dhe mė duhet tju them se presim shumė nga ju nė pėrpjekjen qė bėjmė pėr integrim nė BE. Jeni aleatėt tanė mė tė afėrt.
Shoqėritė mė prezente
Banka Kombėtare greke Alpha Bank Tirana Bank (Banka e Pireut) Vodafon Albania AMC (degė e Cosmote) EL.PE DIEKAT Shoqėria Mamidhaki
KRONIKA
E veja e doktorit dėshmon nė gjyq
Vjollca Kastrati: Ju rrėfej vrasėsit e Beharit
Bashkėshortja e viktimės ka deklaruar se me tė dhėnat qė kishte marrė nga telefonatat anonime, nga dėshmitė e deritanishme, tė dėgjuara nė gjykatė ishte e bindur se Behar Kastratin e kanė vrarė tė pandehurit
E veja e Behar Kastratit nuk ka njohur asnjėrin prej tė pandehurve tė akuzuar pėr vrasjen burrit tė saj nė sallėn e gjyqit, por ka pohuar se janė pikėrisht ata vrasėsit. Vjollca Kastrati ka rrėfyer dje, nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda se nuk njihte personalisht asnjėrin prej vėllezėrve Rexha dhe bashkėpunėtorin e tyre, Geca. Nė dėshminė e saj, bashkėshortja e viktimės ka deklaruar se me tė dhėnat qė kishte marrė nga telefonatat anonime, nga dėshmitė e deritanishme tė dėgjuara nė gjykatė, ishte e bindur se Behar Kastratin e kanė vrarė tė pandehurit. E veja e Kastratit ka deklaruar se fėmijėt e lagjes kishin gjetur dy ditė pas zhdukjes sė Beharit edhe ēelėsat e tij dhe mė pas ia kishin ēuar nė shtėpi. Dėshmitarja ka deklaruar se nė shtėpinė e tyre, menjėherė pasi Behari ishte zhdukur, kishin mbėrritur telefonata anonime dhe zėri qė ka qenė nga ana tjeter e telefonit, iu kishte deklaruar se Beharin e kishin vrarė dy vėllezėrit Rexha dhe i njohuri i tyre, Ismail Geca. Akuza Ndėrsa kėtė dėshmi e kanė kundėrshtuar tė pandehurit, si edhe mbrojtėsit e tyre, ligjorė. Sipas organit tė akuzės, autorė tė vrasjes sė mjekut nga Hasi janė vėllezėrit Qamil e Abedin Rexhaj dhe i akuzuari si bashkėpunėtor i tyre, Ibrahim Geca. Sipas prokurorisė, nga hetimet ėshtė konkluduar se motivi i vrasjes ka qenė vdekja e vėllait tė Rexhajve, Ganiu, nė spitalin e Krumės nė vitin 1995-sė, si pasojė e njė infarkti miokardi, kur si mjek roje ka qenė Behar Kastrati, i cili nuk ėshtė ndodhur nė detyrė. Prokuroria ka zbardhur gjithė skemėn e ngjarjes, duke e bazuar nė prova materiale dhe dėshmi tė rreth 50 personave nga Hasi e Durrėsi, ku prej disa vitesh banojnė tė pandehurit Rexha. Sipas akuzės, mė datė 8 korrik 2005-sė, rreth orės 11.30, policia e Hasit ėshtė njoftuar nga Flamur Kastrati, se qė nga mbrėmja e datės 7 korrik 2005-sė, nuk ėshtė paraqitur nė banesė dhe nuk dihej vendndodhja e vėllait tė tij, Behar Kastrati, 42 vjeē, lindur nė Brrut tė Hasit e banues nė qytetin e Krumės. Humbja e kontaktit me tė nga familjarėt ka ndodhur qė prej orės 23.30 tė datės 7 korrik 2005-sė e nė vazhdim. Ndėrkaq, mė 27 gusht tė 2005-sė, nė fshatin Klosh tė Kukėsit, nė rrugėn automobilistike Kukės-Tiranė, nė vendin e quajtur Ura e Kloshit, rreth 5 metra nga kėmba e katėrt e urės dhe 8 metra nga bregu verior i liqenit, ndodhej njė kufomė e zhytur nė ujė, ku dallohej pjesa e prapme e kokės dhe shpina. Gjatė kėqyrjes sė vendit tė ngjarjes dhe gjatė nxjerrjes sė kufomės, u konstatua se trupi ishte i lidhur me dy shtylla betoni nėpėrmjet telave dhe njė litari nė qafė, trung dhe kėmbė. Nga veprimet hetimore tė kryera mė tej, u konkludua se kufoma e gjetur i pėrkiste Behar Kastratit.
Tė akuzuarit
Qamil Rexhaj, 49 vjeē, lindur nė Golaj tė Hasit e banues nė Katund tė Ri tė Durrėsit, i dėnuar mė parė, akuzohet pėr kryerjen e veprės penale tė Rrėmbimit ose mbajtjes peng tė personit, me pasojė vdekjen, tė kryer nė bashkėpunim.
Abedin Rexhaj, 44 vjeē, lindur nė Shpėrdhe tė Krujės e banues nė Katund tė Ri tė rrethit tė Durrėsit, akuzohet pėr kryerjen e veprės penale tė Rrėmbimit ose mbajtjes peng tė personit, me pasojė vdekjen e personit, tė kryer nė bashkėpunim.
Ibrahim Geca, 50 vjeē, lindur e banues nė Krumė tė Hasit, akuzohet pėr kryerjen e veprės penale tė Rrėmbimit ose mbajtjes peng tė personit, tė kryer nė bashkėpunim. 7 korrik 2005-sė, zhduket Behar Kastrati, 42 vjeē, lindur nė Brrut tė Hasit e banues nė qytetin e Krumės.
27 gusht 2005-sė, gjendjet kufoma e Behar Kastratit nė vendin e quajtur Ura e Kloshit, rreth 5 metra nga kėmba e katėrt e urės dhe 8 metra nga bregu verior i liqenit.
Morėn peng pėr 50 mijė euro, burg e gjobė pėr Zhangon e Gugėn
Trupi gjykues i Krimeve tė Rėnda ka dhėnė dje, vendimin pėr Ferdinand Zhangon dhe Julian Gugėn. Janė dėnuar me nga 4 vite burg dhe me njė gjobė prej 6 milionė lekėsh. Ndėrsa prokuroria dy javė mė parė ka kėrkuar dėnimin me nga 5 vjet burg secili. Ferdinand Zhango dhe Julian Guga janė akuzuar pėr veprėn penale tė Shtrėngimit me anė tė kanosjes ose dhunės pėr pėrfitim tė pasurisė, tė kryer nė bashkėpunim. Sipas prokurorisė, Ferdinand Zhango dhe Julian Guga akuzohen pėr pengmarrjen e njė lokali nė Lukovė tė Sarandės. Tė dy tė pandehurit sipas akuzės pretendohet qė tė kenė rrėmbyer dhe mbajtur peng shtetasin Ilirian Thomanaku, i cili ishte banor nė fshatin Lukovė. Zhango dhe Guga pretendohet se kanė shkuar shpesh nė lokalin e Ilirian Thomanakut pėr mė tepėr se njė vit. Atje kanė konsumuar ushqime dhe pije pa kryer asnjė pagesė. Vetė pronari i lokalit nuk ka mundur tė kėrkojė asnjėherė pagesėn pėr kėto shėrbimeve, pasi tė pandehurit e kanė kėrcėnuar atė vazhdimisht. Kjo nuk ka pėrfunduar me kaq, derisa njė ditė, tė dy kėrcėnuesit e kanė marrė peng atė, duke i kėrkuar njė shumė prej 50 mijė eurosh nė kėmbim tė lirisė sė tij. Hetimet tregojnė se marrja peng ka ardhur si rezultat i kėrkesės sė pronarit tė lokalit pėr tė mos shkuar mė nė restorantin e tij. Pėrveē kėtyre, prokuroria ka theksuar gjatė seancės se Zhango ėshtė dėnuar edhe njėherė nga drejtėsia pėr veprat penale tė kėrcėnimit me armė dhe dezertimit nga ushtria. Gjatė seancave nė Gjykatėn e Krimeve tė Rėnda, prokuroria ka theksuar se mbledhja e dėshmitarėve ka qenė shumė e vėshtirė, pasi tė gjithė dėshmitarėt kanė refuzuar dėshminė si pasojė e kėrcėnimit tė tė pandehurve.
Vjedhjet, gjykata jep masėn pėr dy grabitės
Dy tė rinj janė lėnė dje, nga gjykata e kryeqytetit nė detyrim paraqitjeje, pasi janė arrestuar dy ditė mė parė nga policia, tė akuzuar pėr vjedhje. Ardian Muhametaj, 23 vjeē, banues nė Tiranė, me arsim 8 klasė ėshtė arrestuar nga policia, pasi nė rrugėn Skėnderbej i ka vjedhur celularin njė shtetasi. Ky shtetas ka pranuar akuzėn, ndėrsa do tė gjykohet nė gjendje tė lirė, duke marrė parasysh edhe kėrkesėn e avokatit mbrojtės. Ndėrsa njė 17-vjeēar ėshtė lėnė me detyrim paraqitjeje dje, gjatė marrjes sė masės sė sigurisė. Ky shtetas dyshohet tė ketė vjedhur nė banesėn e njė shtetasi disa sende me vlerė, duke shfrytėzuar mungesėn e pronarit tė banesės. Pas kėsaj ngjarjeje, personi i dėmtuar ka bėrė denoncim nė polici dhe mė pas ėshtė bėrė i mundur edhe ndalimi i tė miturit, i cili do tė gjykohet i lirė, pėr shkak tė moshės dhe pėr mungesė tė precedentėve tė mėparshėm.
Torino/ Katėr shqiptarė nė pranga me 5 milionė euro heroinė
Katėr shqiptarė kanė rėnė nė prangat e policisė italiane dy ditė mė parė, pasi nė valixhen qė njėri prej kėtyre shtetasve ka qenė duke e transportuar, janė gjetur plot 60 kilogramė heroinė. Katėr shqiptarėt kanė qenė tė vėzhguar prej disa kohėsh nga policia. Policia e italiane e ka organizuar operacionin e saj nė Torino. Droga e gjetur nė valixhe ka qenė e ambalazhuar nė 50 paketa. Sipas specialistėve tė Antidrogės sė qytetit, mėsohet se kjo drogė ishte e destinuar pėr tregun italian tė narkotikėve, ndėrsa vlera e saj nė treg arrinte nė rreth 5 milionė euro. Mėsohet se nga hetimet ka rezultuar se kjo sasi heroine do tė shpėrndahej nė veri tė Italisė. Shqiptarėt e arrestuar janė Oktovian Nikolla, 41 vjeē, Robert Sulovari, 36 vjeē, Eder Sylari, 36 vjeē dhe Fatjon Borokoēi, 23 vjeē. Policia e Torinos ka bėrė edhe kontrollet e banesave tė tė gjithė tė arrestuarve. Shtėpia e 23- vjeēarit, Fatjon Borokoēi, ishte transformuar nė njė laborator tė vėrtetė droge. Policia ka gjetur nė kėtė banesė peshore tė ndryshme, letėr celofani, e cila pėrdorej pėr ambalazh, si edhe disa lėndė, tė cilat pėrdoreshin si pėrzierės tė heroinės. Policia italiane disa ditė mė parė ka mundur tė kapė njė tjetėr sasi tė konsiderueshme droge, e cila dyshohet tė ishte nisur nga Shqipėria. Guardia di Finanza ka arrestuar shoferin e kamionit, njė 42-vjeēar me origjinė maqedonase. Droga, e cila kushtonte rreth 8 milionė euro, e ndarė nė 200 pako, ishte destinuar pėr nė rajonin e Toskanės, nė veēanti pėr shpėrndarje lokale. Droga ishte fshehur nė ngarkesėn me fruta tė kamionit dhe policia po heton pėr tė zbuluar anėtarė tė tjerė tė kėtij trafiku. 13 kg tė tjera kokaine janė sekuestruar para njė jave nga njė tjetėr operacion i policisė italiane nė Emila Romania, dhe nė pranga kanė rėnė dy shqiptarė 25 e 26 vjeē. Nė pėrfundim tė operacionit u sekuestruan edhe 3 kg pėrzierės droge dhe njė pistoletė, qė ishin fshehur nė makinėn e dy tė arrestuarve.
Operacioni/ Nis konkretizimi i iniciativės pėr bllokimin e mjeteve tė dyshuara si tė trafikuara
Tiranė, makinat e vjedhura, Catch 5 bllokon 7 luksoze
Janė nė verifikim shumė makina me targa tė huaja, por edhe disa makina tė zhdoganuara, pėr tė cilat ka tė dhėna se mund tė jenė tė trafikuara, thanė dje burime policore
Nis konkretizimi i iniciativės pėr bllokimin e mjeteve tė dyshuara si tė trafikuara. Policia e Tiranės deklaroi dje se, nė kuadėr tė operacionit tė koduar "Catch 5", qė ndėrmori nė kuadėr tė verifikimit, bllokimit dhe sekuestrimit tė mjeteve motorike tė trafikuara nė vendin tonė u sekuestruan 7 automjete dhe u proceduan penalisht drejtuesit e tyre. Bėhet me dije se forcat e policisė sekuestruan mjetet; "Volkswagen Golf" me targa tė huaja BR 902 MZ, "BMW 320 D" me targa tė huaja BP049FD, "Benz 270" me targa tė huaja BX143EX, "BMW 318" me targa tė huaja AN460 EM, "Benz" me targa tė huaja BM758 XY, "BMW" me targa tė huaja CP793 KL dhe "Renault Megane" me targa tė huaja CJ048MP. Drejtues tė policisė bėnė tė ditur se, nė Drejtorinė e Policisė sė qarkut Tiranė ėshtė ngritur njė grup pune, i cili do tė hetojė nė lidhje me trafikimin e kėtyre mjeteve motorike nė Shqipėri, pėr identifikimin e autorėve tė pėrfshirė nė kėtė aktivitet si dhe dokumentimin ligjor tė kėsaj veprimtarie kriminale. Janė nė verifikim shumė makina me targa tė huaja, por edhe disa makina tė zhdoganuara, pėr tė cilat ka tė dhėna se mund tė jenė tė trafikuara, - thanė dje burime policore. Operacionet e mėparshme Aksionet nė kuadėr tė operacioneve tė koduara Catch kanė nisur tetė muaj mė parė. Operacioni i pėrket tė njėjtit kod me operacionet e zhvilluara nė 12 vende tė Europės Juglindore, ku edhe dyshohet se janė trafikuar makinat e vjedhura dhe mes kėtyre vendeve rezulton edhe Shqipėria. Vetėm brenda njė nate, nė fillim tė tetorit tė shkuar janė bllokuar 278 automjete, ku pas verifikimeve paraprake vetėm 21 prej tyre kanė rezultuar tė vjedhura. Zbulimi i tyre ka ardhur nga Interpol Tirana, ndėrkohė nga asistuesit e kėtij operacioni ėshtė mundėsuar vendosja e pikave tė kontaktit, mes vendeve pėrfshirėse, ēka ka mundėsuar edhe pėrcaktimin nė kohė rekord tė vendlindjeve tė makinave tė dyshuara. Vetėm nė Tiranė u bllokuan 93 automjete, ndėrsa kanė rezultuar tė vjedhura vetėm 10 prej tyre, ku 5 prej tyre janė Mercedes, tip i fundit, ndėrsa pjesa tjetėr, BMW nga X3 nė X5 dhe makina tė tjera tė konsideruara po luksoze. Ndėrkohė qė, edhe nė Durrės u bllokuan 48 automjete dhe u ndėshkuan edhe shumė drejtues tė tyre pėr mungesė dokumentacioni. Ndėrsa kanė rezultuar tė vjedhura vetėm katėr prej tyre. Prokuroria: BMW-tė si kemi hetuar tė specifikuara pėr X5 Makinat BMW rezultojnė edhe mė problematiket nė verifikimn e dokumentacionit. Nė fillim tė marsit, numri dy i Drejtorisė sė Pėrgjithshme tė Doganave, Bujar Vukaj, deklaroi se, nga 118 autovetura BMW X5 tė regjistruara, vetėm 13 makina BMW X5 tė shitura nga koncesionari, si dhe autoveturat e trupit diplomatik tė akredituara nė Shqipėri rezultojnė tė jenė me dokumente tė rregullta. Sipas Vukajt, ky trafik ėshtė organizuar nga njė rrjet trafikantėsh, tė cilėt kanė bashkėpunuar ngushtė me segmente tė administratės shtetėrore. Sipas numrit dy tė Doganave, 105 autovetura BMW X5 janė pajisur me dokumente dhe qarkullojnė nė mėnyrė tė jashtėligjshme. Prej kėtyre, 16 autovetura janė pajisur me targa shqiptare pa u zhdoganuar fare nė doganė. Ndėrsa, 89 prej tyre janė zhdoganuar nė degė tė ndryshme doganore, duke paraqitur tė dhėna tė ndryshme nga ato reale si tipi i BMW-ve dhe viti i prodhimit, duke ulur detyrimin doganor. 25 automjete janė regjistruar si tė vjedhura nė vende tė ndryshme tė Europės, dosja e tė cilave ėshtė dėrguar nė organin e ndjekjes penale, - ka deklaruar Vukaj. Ndėrsa, automjetet e tjera janė nė proces hetimi. Por, prokuroria ka deklaruar se, bllokimi duhet tė ishte bėrė nga policia, ndėrkohė qė hetimi ka qenė pėr tė gjitha BMW-tė dhe jo nė veēanti pėr llojin X5.
Histori vjedhjesh... Nė qershor tė 2003-shit, policia e Tiranės lajmėroi pėr shkatėrrimin e njė organizate kriminale qė vidhte Benz-a. Nė pranga ranė 6 persona, ndėrsa u tha se brenda njė kohe shumė tė shkurtėr policia kishte arritur tė zbulonte vjedhjen e 5 Benz-ave, tip 250, nė atė kohė tė sapohyrė nė Shqipėri, prej kėtij grupi. Pas atij aksioni, grabitėsit e makinave u duk se pushuan aktivitetin (ata, ose policia ndjekjen...). Fusha e grabitjes sė makinave nxori njė tjetėr element tė vjedhjes. Njė bandė, nė pėrbėrje tė sė cilės kishte minorenė, u identifikuan si hajdutė pasqyrash. Sėrish Benz-at ishin makinat e shenjestruara prej tyre. Policia arrestoi edhe njė pronar servisi, por shpejt u la i lirė, pasi nuk rezultoi i papėrfshirė nė vjedhjen e 90 pasqyrave. Grupet vazhdojnė tė identifikohen nga policia edhe nė 2006-ėn. Pėrveē tropojanėve nė pėrbėrje tė tė cilėve ishte edhe njė lushnjar, policia para pak ditėsh arriti tė godasė edhe grupin e Valiasit, duke sjellė nė pranga dy persona dhe shpallur nė kėrkim njė tė tretė. Gjithashtu, vetėm para dy ditėsh, policia e Lezhės goditi njė tjetėr grup, tė cilėt vidhnin makina nė Tiranė, Durrės, Elbasan dhe i ēmontonin nė Hajmel tė Shkodrės, ku kishin ngritur edhe pikėn e servisit. Nė pranga mėsohet se ranė katėr persona dhe priten edhe arrestime tė tjera.
Trafiku, lushnjari dhe kosovari qė zbardhėn trafikun
Njė lushnjar, i arrestuar disa muaj mė parė ka qenė i shpallur nė kėrkim si anėtar i bandės prej sė cilės janė arrestuar 10 persona. Laver Isufi, 45 vjeē, nga Lushnja pretendohet se ėshtė i fundit i kėtij grupi, pėr tė cilin Prokuroria e Tiranės kishte lėshuar urdhėrarrestin pėr vjedhje makinash. Automjeti qė e ka dorėzuar lushnjarin mėsohet se ishte njė Benz 250, me shasi tė ndėrruar. Me dy makina tė tilla ndodhi edhe zbulimi i veprimtarisė sė tyre nė shkurtin e vitit 2006, kur nė Luf tė Pukės u bllokuan tri makina me katėr persona, qė tė gjithė anėtarė tė bandės qė mė vonė u identifikua me tropojanė. Makinat vidheshin nė Tiranė dhe brenda natės mbėrrinin nė Bajram-Curri, pėr tu shitur pastaj me ēmime qesharake. Ndėrkaq, disa kohė mė vonė u vu nė pranga kosovari qė trafikonte makina nė linjėn GjermaniKosovėKukės. Zbulimi erdhi nga Kukėsi, ndėrsa njė 25-vjeēar nga Suhareka u konsiderua edhe ēelėsi pėr ekspertėt e hetimit tė njė prej linjave tė trafikut tė mjeteve motorike. I riu nga Suhareka ėshtė ndaluar pėr verifikim dokumentacioni, ndėrsa makina Mercedes 208 me targa tė Kosovės, ka rezultuar e vjedhur. Nė deponimet qė janė regjistruar nė sektorin antitrafik tė Kukėsit, emri i 25-vjeēarit rezultonte i pėrfshirė nė njė trafik, bashkė me njė bashkėqytetar tė tij, por qė jeton nė Gjermani. Nga sa ėshtė mėsuar gjatė hetimeve, kosovari furnizonte Bullkenban Sulėn pėr tė realizuar trafikun me Kukėsin. Kėshtu, Sula, i vėnė nė pranga, do tė presė tashmė edhe shokun e tij, pėr tė vazhduar ecurinė e zbulimit tė tė gjithė bashkėpunėtorėve tė tjerė nė kėtė linjė. Hetuesit qė janė pėrfshirė nė ēėshtjen e kosovarit tė kapur nė doganėn e Morinės, kanė hedhur dyshime edhe mbi persona tė skeduar kuksianė, ku, sipas tyre, bashkėpunimi nė kėtė trafik ėshtė i paevitueshėm nga ana e tyre. Qafė-Thana dhe Tushemishti janė konsideruar si dy pikat e preferuara tė trafikantėve pėr tė kaluar makinat e vjedhura, automjete qė sipas Policisė sė Shtetit kanė mbėrritur deri nė Elbasan.
Shkurt
Dy shqiptarė nė Ndragheta, pranga me grupin nė Itali
Ishin tė lidhur me familjen e Farao Marincolas nė Umbria dhe vepronin nė sektorin e shpėrndarjes sė drogės. Bėhet fjalė pėr njė organizatė kriminale e njohur si Ndrangheta kalabreze, e cila ėshtė eliminuar nga policia italiane gjatė njė operacioni dy ditėt e fundit. Prokurori i kėsaj ēėshtjeje, Nicola Miriano, nė njė konferencė pėr shtyp ka deklaruar se, operacioni ka nisur qė nė vitin 2004 dhe dje ka pėrfunduar me arrestimin e 15 personave. 8 prej tė arrestuarve banoni nė Umbria, 5 nė Toscana dhe njėri nė Kalabri. Nė pranga kanė rėnė edhe 2 shqiptarė, 2 nigerianė dhe pjesa tjetėr tė gjithė me origjinė kalabraze. Tė gjithė kėta shtetas akuzohen pėr organizatė kriminale e financuar nga trafiku i lėndėve narkotike dhe kryerja e vrasjeve nė kuadėr tė organizatės. Hetimi pėr kėtė organizatė ka nisur nė vitin 2004, nga policia, pėr tė verifikuar aktivitetin e njė firme tė shitjes sė pasurive tė paluajtshme. Ndėrsa, nė hetimet e policisė italiane ka rezultar se, nė datėn 28 maj 2005 ėshtė vrarė Roberto Provenzano, njė kalabrez i akuzuar pėr shpėrndarje lėndėsh narkotike. Ndėrsa, dyshohet se vrasja ka ndodhur pėr mospagim tė parave tė furnizimit. Gjatė operacionit pėr arrestimin e kėtyre shtetasve mėsohet tė jenės sekuestruar gjithėsej 2 kg drogė hashash, kokainė dhe heroinė. Kjo sasi droge mbėrrinte nga Turqia, nėpėrmjet Shqipėrisė.
Vrau dy vjet mė parė, ekstradohet Hamzaj
Ekstradohet vrasėsi i Selimajt, nė Xhafzotaj tė Shijakut. Interpol Tirana ekstradoi dje nga Turqia, Hysen Hamzajn, 28 vjeē, lindur nė Kryemadh, Kukės dhe banues nė Xhafzotaj, Durrės, i cili ishte shpallur nė kėrkim ndėrkombėtar pėr vrasje. Sipas policisė, Gjykata e rrethit Gjyqėsor tė Durrėsit, me vendim tė datės 16.11.2005 e ka dėnuar 28-vjeēarin Hamzaj me 10 vjet burg pėr veprat penale tė vrasjes" dhe "armėmbajtjes pa leje. Hysen Hamzaj ėshtė shpallur fajtor nga kjo gjykatė, pasi mė datė 16.01.2005, rreth orės 17.00 nė fshatin Xhafzotaj ka vrarė me armė zjarri shtetasin Ali Selimaj. Mėsohet se pėr ekstradimin e kėtij shtetasi Zyra Qendrore Kombėtare Interpol Tirana ka bashkėpunuar nė mėnyrė tė vazhdueshme me autoritetet policore turke. Ndėrkohė, nė aeroportin ndėrkombėtar Nėnė Tereza nė Rinas, Hysen Hamzaj iu ėshtė dorėzuar pėrfaqėsuesve tė Drejtorisė sė Pėrgjithshme tė Burgjeve.
RRETHE
Studioja Kapedani ndodhet nė ambientet e bashkisė sė qytetit Vidhet piktura e rrallė 500-vjeēare e Shėn Krajlit
Koleksionisti Vangjel Kapedani tregon: Hyra nė studio dhe u pėrballa me tre persona. U pėrlesha me ta, njėri prej tyre mė goditi me levė nė kokė e mė pas u larguan, duke marrė vetėm pikturėn e Shėn Krajlit...
ELBASAN-Rreth orės 20.00 tė mbrėmjes, tre persona ende tė paidentifikuar prej policisė kanė hyrė nė studion e koleksionistit tė njohur Elbasanas, Vangjel Kapedani, duke vjedhur njė nga pikturat mė tė ēmuara tė Europės, atė tė Shėn Krajlit. Piktura nė fjalė ėshtė 500-vjeēare dhe sipas historisė, i pėrket Shėn Krajlit, bashkėshortit tė Maria Magdalenės. Koleksionisti Vangjel Kapedani, i cili njihet pėr koleksionet e tij tė rralla nė mbarė Shqipėrinė, e cilėsonte kėtė pikturė si njė ndėr mė tė vyerat e koleksioneve tė tij dhe e ruante atė nė njė vend tė fshehte tė studios sė tij. Nė kėtė studio, koleksionisti Kapedani ka tė arkivuara thesaret e tij tė panumėrta, duke filluar qė nga monedhat e kohėrave tė lashta e plot skulptura, piktura, etj. Studioja Kapedani ndodhet nė ambietet e Bashkisė sė qytetit tė Elbasanit dhe ka dy hyrje, njė nga mbrapa bashkisė dhe njė brenda ambienteve tė saj. Kapedani, gjithnjė pėrdorte derėn e jashtme tė studios sė tij pėr tė pritur klientė, dhe koleksionistė tė ndryshėm, tė cilėve u blinte sende tė vjetra prej shekujsh. I prononcuar pėr gazetėn TemA, Kapedani tregon edhe momentin e pėrjetimit tė kėtij akti tė turpshėm: Erdha nė studio nė orėn 20.00 dhe vura re se dera e saj ishte gjysmė e hapur. Menjėherė e kuptova se diēka kishte ndodhur. Hyra brenda dhe u pėrballa me tre persona, tė cilėt nuk munda ti njihja. U pėrlesha me ta, njėri prej tyre mė goditi me levė nė kokė e mė pas u larguan, duke marrė vetėm pikturėn e Shėn Krajlit. Ndėr tė tjera, Kapedani tregon se studioja ishte rrėmujė dhe tre personat kishin hedhur nė tokė monedhat e vjetra, por edhe shumė sende tė tjera me vlera tė rralla historike, qė ndodheshin nė ambientet e studios. Piktura nė fjalė ėshtė shumė e kushtueshme, ajo ka edhe njė histori tė veēantė, qė i pėrket periudhės sė Jezu Krishtit. Personat tė cilėt e kanė kryer kėtė akt kanė qenė tė mirinformuar pėr kėtė. Kapedani me njė karrierė shumėvjeēare nė profesionin e koleksionistit tė sendeve antike ka ndihmuar shumė herė edhe Muzeun e Elbasanit, si dhe ka marrė pjesė nė shumė emisione debat, duke analizuar ēdo objekt apo pikturė tė ndodhur nė studion e tij. Pas konstatimit tė kėsaj vjedhjeje misterioze, ai ka bėrė denoncimin nė komisariatin e policisė sė Elbasanit dhe aktualisht po i nėnshtrohet njė kurimi nga ana e mjekėve, pasi goditja qė ka marrė nė kokė ka qenė e thellė. Ndėrkaq, efektivat e komisariatit tė policisė janė vėnė nė ndjekje tė tre personave dhe po punojnė pėr identifikimin dhe kapjen e tyre. SUELA AZEMI
I shpėton doganės, e kap policia Sekuestrohen 80 koli me cigare kontrabandė
SHKODĖR-Ėshtė ndaluar dje nė drekė nė flagrancė nga efektivat e antikrimit ekonomik tė policisė sė qarkut njė 45-vjeēar, lindur dhe banues nė qytetin verior, i cili po transportonte me furgonin e tij njė sasi tė madhe stekash me cigare tė futura kontrabandė nė territorin e Shqipėrisė nga Mali i Zi. Sipas burimeve nga komisariati i policisė sė Shkodrės, dje nė njė rrugė dytėsore tė lagjes Kongresi i Pėrmetit, Sektori i Luftės Kundėr Pastrimit tė Parave dhe ai Krimit Ekonomiko-Financiar pranė Drejtorisė sė Policisė sė qarkut tė Shkodrės, nė bashkėpunim me prokurorinė e kėtij rrethi kanė arrestuar nė flagrancė shtetasin Nail Cuf Mbiarra, 45 vjeē, lindur dhe banues nė lagjen 28 Nėntori tė kėtij qyteti. Arrestimi i tij u ndėrmor, pasi ky shtetas po trasportonte me furgonin e tij tip Mercedes Benz, me ngjyrė tė bardhe dhe me targė DR 1467 D, njė sasi prej 80 kolish cigare tė markės Karelia Slims tė pashoqėruara me pullėn fiskale tė Ministrisė sė Financave. Po sipas burimit tė mėsipėrm, mallin e mėsipėrm, i ndaluari kishte arritur ta fuste kontrabandė nga Mali i Zi. Nė kėtė pikė vlen tė nėnvizohet njė fakt i ēuditshėm: si ka mundur tė kalonte mu pėrpara hundėve tė doganierėve shqiptarė njė sasi kaq e madhe cigaresh kontrabandė nė cilėndo pikė tė kalimit kufitar ndėrmjet Shqipėrisė dhe Malit tė Zi, pra nė Han tė Hotit apo Muriqan? Kjo pėr faktin e thjeshtė se njė sasi e tillė do tė ishte e vėshtirė pėr tu kaluar nė mėnyrė tė jashtėligjshme pėrtej kufirit nisur edhe nga aparaturat mė tė fundit tė sofistikuara vėzhguese qė iu dhuruan policisė kufitare tė qarkut tė Shkodrės para mė shumė se njė viti nga pėrfaqėsia e OSBE-sė si dhe nga ambasadat e Francės dhe tė Ēekisė nė Tiranė. Duke iu rikthyer aksionit tė djeshėm tė zhvilluar dhe realizuar me sukses nė qendėr tė qytetit, mund tė thuhet me plot gojė se, suksesi i tij duhet kėrkuar jo tek doganierėt qė e kishin pėr detyrė ta zbulonin kėtė shkelje qė nė doganė, por tek informacionet e sakta tė marra nė rrugė operative. Materialet proceduriale nė ngarkim tė shtetasit Nail Mbiarra, i cili ėshtė edhe person me precedent penal me tendencė kontrabandėn, i kanė kaluar pėr ndjekje tė mėtejshme Prokurorisė sė Rrethit Gjyqėsor tė Shkodrės. Arben Lagreta
Arrestohet i kėrkuari nga Interpol Italia
LAĒ- Policia ka mundur tė arrestojė dje shtetasin 21-vjeēar A. Lika, i shpallur nė kėrkim nga interpoli italian, nėn akuzėn e vrasjes sė mbetur nė tentativė, armėmbajtje pa leje dhe vjedhje me dhunė nė bashkėpunim. Ndėrkohė qė, vetėm para pak muajsh 21-vjeēari kishte ardhur nė fshatin e tij tė lindjes, nė Gjormė tė rrethit tė Kurbinit. Burime tė policisė sė Kurbinit bėnė tė ditur se, efektivat e antikrimit qė prej njė javė kishin rėnė nė gjurmėt e tė shumėkėrkuarit A. Lika. Polocia, pas tė dhėnave qė kishte arritur tė merrte nėpėrmjet homologėve tė saj italianė dhe interpolit, ku kishte siguruar pėrveē fotove edhe dosjen volominoze tė krimit qė kishte kryer A. Lika, kishte filluar edhe investigimin e 21-vjeēarit, duke ndjekur lėvizjet e tij. Dje, policia e Kurbinit e ka mbajtur nėn mbikėqyrje banesėn e Likės nė fshatin Gjormė, qė pas mesit tė natės e deri nė orėn 17.00, kohė nė tė cilėn A. Lika ka hyrė nė banesėn e tij. Rrethimi i shpejtė i banesės ka shmangur edhe tentativėn e tij pėr tu larguar nga pjesa e pasme e saj, duke rėnė nė kordonin e uniformave blu tė Laēit. Pas arrestimit ėshtė kryer edhe kontrolli i banesės nga ana e polcisė, ndėrkohė qė nuk i ėshtė gjetur asgjė qė kishte tė bėnte me vjedhjen me dhunė tė tij nė Itali. A. Lika, sipas burimeve zyrtare tė polcisė sė Kurbinit, me dt. 10.11.2004, nė bashkėpunim me njė tjetėr shtetas shiptar, kishte hyrė nė banesėn e shtetasit Italian M. Manēini nė Torino, tė Italisė, rreth orės 02.00 tė natės. Ndėrsa, Manēini i ka dėgjuar dy grabitėsit nė momentin e hyrjes nga dritarja nė banesėn e tij dhe ėshtė zgjuar menjėherė, por kjo pėr pak sa nuk i ka kushtuar jetėn. Pasi A. Lika, sipas polcisė, ka qėlluar me pistoletė dy herė nė drejtim tė tij. Kjo e ka detyruar shtetasin italian tiu bindej urdhrave tė dy shqiptarėve tė armatosur dhe tu jepte komplet sasinė e lekėve qė kishte nė banesė, ndėrkohė qė asnjė nga pjesėtarėt e tij tė familjes nuk ndodhej nė shtėpi. Sipas policisė italiane, dy grabitėsit kanė lėnė edhe shenjat e gishtėrinjve nė banesė e Manēinit, njė triko me tė cilėn kishin mbėshtjellė kokėn dhe fije flokėsh, qė janė dėrguar nė laborator ku u ėshtė kryer edhe AND-ja. Ndėrkohė, 230vjeēari Lika pritet tė hetohet edhe pėr tė tjera vjedhje tė kryera nė Itali nė bashkėpunim. Pas arrestimit, ai ėshtė dėrguar nė dhomat e paraburgimit nė burgun e Shėnkollit, ndėrsa pritet qė tė dėrgohet nė Itali. Gjon Marku
Vodhi, prangoset 17-vjeēarja
LUSHNJĖ- Policisė ka ndaluar mbrėmjen e kaluar njė 17-vjeēare, e cila akuzohet pėr vjedhje. Ajo quhet Irda Koxhaj dhe ėshtė banuese nė qytetin e Fierit. Vjedhja pėr tė cilėn Koxhaj akuzohet ka ndodhur dje, rreth orės 12.30 minuta, nė njė lokal nė qytetin e Lushnjės. Sipas policisė, pas identifikimit tė 17-vjeēares si autore e ngjarjes, u bė bllokimi dhe sekuestrimi i sendit tė vjedhur, nė cilėsinė e provės materiale, si dhe ndalimi i saj. Materialet i kaluan Prokurorisė sė Rrethit Gjyqėsor pėr veprime tė mėtejshme.
Kundėrshtoi policinė, ndalohet
GJIROKASTĖR- Ėshtė ndaluar tė martėn, nė pikėn e kalimit kufitar tė Kakavijės njė 31-vjeēar, i cili akuzohet pėr kundėrshtim tė punonjėsve tė policisė nė detyrė. Sipas policisė, ngjarja ka ndodhur nė orėt e para tė ditės sė djeshme, kur 31-vjeēari Ervin Fico, teksa tentonte tė kalonte kufirin me Greqinė pa dokumentacionin pėrkatės dhe ėshtė ndaluar nga dy punonjės tė policisė kufitare, i ka kundėrshtuar me forcė ata. Fico, i cili aktualisht ndodhet nė dhomat e paraburgimit tė komisariatit tė policisė sė Gjirokastrės deri nė zbardhjen e plotė tė ngjarjes, akuzohet pėr ushtrim dhune nė krye tė detyrės dhe prishje tė rendit publik".
EKONOMI
Intervistė me Gani Kasapin, kreun e Tatim-Taksave tė Korēės Ekspertėt kontabėl favorizojnė korrupsionin
Gjatė vitit 2006 bashkėpunuam intensivisht me Drejtorinė e Pėrgjithshme tė Tatimeve dhe arritėm tė shlyejmė detyrimet tatimore (TVSH) si ato tė prapambetura nga vitet e kaluara, ashtu edhe ato tė vitit ushtrimor...
Kreu i sektorit tė Vlerėsim-Mbledhjes pranė degės sė Tatim-Taksave Korēė, Gani Kasapi, ka folur jo pa shqetėsim, pėrsa i pėrket moszbatimit tė ligjit nga ana e ekonomistėve dhe ekspertėve kontabėl nė dorėzimin e dokumentacionit, lidhur me mbajtjen e llogarive tė subjekteve. Pėr rrjedhojė, ka sqaruar Kasapi, me dashje ose jo nga ana e tyre, praktika tė tilla favorizojnė korrupsionin. Ka ekonomistė qė nuk njohin siē duhet kėrkesat e ligjit, nuk respektojnė rregullat pėr mbajtjen e dokumentacionit justifikues. Pėr pasojė, mosrespektimi i afateve ligjore sjell ndėshkimin e subjekteve deri nė 40 mijė lekė pėr ēdo muaj. Ndėrkohė, i prononcuar pėr TemA-n, pėrgjegjėsi i sektorit tė Vlerėsim-Mbledhjes sė Tatim-Taksave Korēė ka sjellė tė githa detajet e kėtij procesi.
Nė fund tė vitit 2006 ju tėrhoqėt vėmendjen e biznesit, financierėve, ekonomistėve tė punėsuar dhe ekspertėve kontabėl tė miratuar, pėr dorėzimin brenda afatit ligjor tė dokumenteve lidhur mė mbajtjen dhe pėrgatitjen e llogarive vjetore. Cili ėshtė reflektimi i tyre?
Jo serioz e korrekt. Ekonomistėt nuk kanė dorėzuar dokumentet ligjore, nė zbatim tė Udhėzimit tė Ministrit tė Financave nr. 5, datė 22.05.2000, si dhe shtesave dhe ndryshimeve me nr. 5475, datė 01.07.2004, lidhur me mbajtjen dhe pėrgatitjen e llogarive vjetore, megjithėse janė lajmėruar nė media dhe takime. Drejtoria e Pėrgjithshme e Taksave, Tiranė, me shkresė nr.872/1 prot. datė 14.02.2007, i detyron ekspertėt kontabėl tė miratuar tė paraqesin dokumentacionin ligjor, pėr tė cilėn janė njoftuar dhe mė parė, por pa rezultat.
A mendoni se njihen e zbatohen ligjet e sistemit fiskal nga ana e kontabilistėve?
Mendoj se lė shumė pėr tė dėshiruar. Pėrsėritja e shkeljeve, mangėsive, parregullsive gjatė kontrolleve tė bilanceve tė viteve tė kaluara ėshtė pasojė e mosnjohjes dhe moszbatimit, sa dhe si duhet, e dispozitave ligjore dhe rregullave pėr mbajtjen e dokumentacionit justifikues, tė mbajtjes sė kontabilitetit, tė pėrgatitjes sė bilanceve, tė deklaratave, tė evidencave tatimore, etj, tregon punė josistematike gjatė gjithė vitit ushtrimor dhe pėr rrjedhim, pėrpilim tė bilanceve fiktive.
Cilat janė afatet e dorėzimit tė bilanceve e dokumentacioneve tė tjera?
Siē e kam theksuar dhe mė lart, sė pari pranimi i bilancit tė vitit 2006 pėrpilohet e dorėzohet pranė bankave dhe Deklarata Pėrfundimtare e Tatim-Fitimit tė Bilancit pėr vitin 2006 brenda datės 31.03.2007. Bilanci i vitit 2006 nuk do tė pranohet, nė rast se deklarata e mėsipėrme nuk ėshtė dorėzuar. Sė dyti, nė rast se bilanci i vitit 2006 dorėzohet pas datės 31.03.2007, subjekti penalizohet pėr ēdo muaj vonesė nė vlerėn 40 000 lekė. Sė bashku me bilancin dorėzohet edhe dokumentacioni shoqėrues i tij. Brenda datės 31.07.2007 duhet tė dorėzohet tek sektori i Vlerėsim-Mbledhjes sė degės, vendimi i Asamblesė sė Ortakėve lidhur me shpėrndarjen e fitimit neto tė ushtrimit tė bilancit tė vitit 2006. Dorėzimi jashtė kėtij afati penalizon firmėn nė vlerėn 25 000 lekė pėr ēdo muaj me vonesė, pavarėsisht nga rezultati i bilancit 2006. Dividenti i pėrcaktuar nga shpėrndarja e fitimit neto tė vitit ushtrimor i pėrcaktuar nga vendimi i ortakėve, duhet tė derdhet brenda datės 30.07.2007. Nė rast arkėtimi me vonesė, firma penalizohet me detyrim interesi sipas ligjit.
Si janė marrėdhėniet me institucionet e tjera?
Nė pėrgjithėsi, bashkėpunim i mirė. Por, herė-herė, ngatėrrohet zbatimi i aktmarrėveshjeve midis nesh e institucioneve dhe zbatimi i ligjit pėr ēdo institucion. Njė problem ėshtė vėrejtur me bankat qė operojnė nė rrethin e Korēės pėr vitin 2006, ku nė kundėrshtim me ligjin dhe aktmarrėveshjet, ndėrhyjnė nė uljen e vlerės sė detyrimeve tatimore tė pėrcaktuara nė mėnyrė ligjore nga Dega e Tatimeve, kryesisht nė urdhėrpagesat e parapagimeve tė tatim-fitimit mujor, ēka sjell pasoja nė arkėtimin e tyre.
Ēfarė mendon pėr afatin e regjistrimit tė subjekteve nė organet tatimore, qė jo rrallė herė ėshtė bėrė objekt diskutimi?
Mendoj se nuk janė organet tatimore pėrgjegjėse direkte pėr vonesat nė regjistrimin e subjekteve. Nė rast se kėto organe do tė zbatonin vetėm ligjet fiskale, tė jeni tė bindur se do tė mjaftonin vetėm, maksimalisht 5 ditė regjistrim. Nėse regjistri tregtar do tė ishte instaluar nė gjykatat e rretheve dhe jo nė Gjykatėn e Tiranės, afati i regjistrimit do tė ishte minimal. Gjithashtu edhe marrja e njė sėrė dokumentash nė institucione tė tjera zgjat kohėn e regjistrimit tė subjekteve.
Po pėr ekspertimin e bilanceve, ēfarė mendoni?
Duke marrė shkas nga ankesat e shumta tė tatimpaguesve nė lidhje me auditimin e bilanceve nga ana e ekspertėve kontabėl tė miratuar dhe parametrave shumė tė ulėt tė pėrcaktuar nė Ligjin Pėr Shoqėritė Tregtare qysh nė vitin 1995, i cili parashikon kushtet pėr ekspertimin e bilanceve, tė cilat janė: aktivi 6 000 000 lekė, xhiro mbi 12 000 000 lekė dhe mbi 10 tė punėsuar pėr ēdo firmė (plotėsimi i dy nga tre kushtet) mendoj se ligji duhet tė ndryshohet e pėrshtatet nė kushtet e sotme.
Disave prej subjekteve qė janė regjistruar nė degėn tuaj iu kontrollohen bilancet nga dega e tatimpaguesve tė mėdhenj me vendndodhje Tiranėn. A ju duket normale kjo?
Kam rezerva.
Jo rrallė, organet tatimore janė kritikuar pėr mosdhėnien e rimbursimit tė TVSH-sė, subjekteve me material porositėsi (fason) dhe atyre eksportuese. Cila ėshtė situata nė degėn tuaj pėr kėtė problem?
Situata nė momentin qė po bisedojmė bashkė ėshtė mėse normale dhe absolutisht nuk kemi asnjė problem nė dhėnien e rimbursimit ligjor tė TVSH-sė. Gjatė vitit 2006, subjekteve me fason dhe atyre eksportuese iu rimbursua TVSH-ja, nė vlerėn 41 934 780 lekė, ku me korrektėsi, transparencė, gradualisht pėr ēdo muaj, pavarėsisht nga limiti prej 5% tė vlerės sė realizimit tė saj mujor, arritėm tė rikuperonim vlera tė konsiderueshme TVSH-je tė prapambetura.
Si e arritėt kėtė rezultat?
Thjesht zbatim ligji. Bashkėpunim, korrektėsi e ndėrsjelltė, krijimi i frymės sė mirėbesimit pa paragjykime midis Degės sė Tatim-Taksave Korēė e subjekteve, pėr rrjedhojė, dhėnie e njė detyrimi qė atyre u takon me ligj dhe asgjė mė tepėr.
Cila e ka pėrgjegjėsinė pėr mosdhėnien e rimbursimit tė TVSH-sė konform ligjit, degėt e tatim-taksave apo Drejtoria e Pėrgjithshme e Tatimeve?
Mendoj se janė degėt e tatimeve pėrgjegjėse, sepse nuk kanė zbatuar ligjin nr. 7928, datė 27.04.1995 Pėr TVSH-nė i ndryshuar, neni 50 Rimbursimet, nuk kanė realizuar detyrat e planit mujor tė TVSH-sė, nuk kanė rimbursuar pėr ēdo muaj subjektet dhe pėr rrjedhim ka mbartje tė vlerave tė konsiderueshme detyrimi. Gjatė vitit 2006 bashkėpunuam intensivisht me Drejtorinė e Pėrgjithshme tė Tatimeve Tiranė, ku arritėm tė shlyejmė detyrimet tatimore (TVSH) si ato tė prapambetura tė viteve tė kaluara, ashtu dhe ato tė vitit ushtrimor, nė zbatim tė ligjit. Edhe pėr periudhat nė vazhdim ne do tė jemi korrektė nė dhėnien e rimbursimit tė TVSH-sė subjekteve me fason dhe eksportuese, duke mos u sjellė asnjė problem. Gjithsesi, duhen ndryshuar disa procedura burokratike, disa prej tė cilave i pėrmenda mė lart.
Bisedoi: Seldi Hasanasi
INTERVISTA
Sipas specialistėve, 30 minuta ushtrime fizike nė ditė ulin rrezikun e sėmundjes sė zemrės
Aktiviteti fizik parandalon sėmundjet e zemrės
Sėmundjet nė zemėr janė transformuar kohėt e fundit nė shqetėsimin mė tė madh. Pothuajse ēdo ditė, me dhjetra persona, tė cilėt vuajnė nga shqetėsimet e zemrės shkojnė thjesht pėr njė vizitė. Sipas specialistėve, sėmundjet qė prekin zemrėn janė tė llojeve tė ndryshme, ndaj edhe mjekimi varet sipas specifikės qė ka ēdo individ. Sipas specialistėve, 30 minuta nė ditė ushtrime fizike si, ecje ose vrapim i lehtė mund tė pakėsojnė dukshėm rrezikun e prekjes nga sėmundje tė zemrės. Sipas tyre, ngritja e peshave ndihmon nė formimin e muskujve dhe pikėrisht nga formimi i muskujve pėrfiton edhe zemra. Kėshtu, pėr pacientėt tė cilėt vuajnė nga sėmundje tė zemrės rekomandohet edhe nga mjekėt kryerja e aktiviteteve fizike, pasi nė kėtė mėnyrė pakėsojnė edhe rrezikun e prekjes nga kjo sėmundje. Aktivitetet fizike ndikojnė nė uljen e nivelit tė kolesterinės sė keqe dhe ndihmojnė oragnizmin tė asimilojė sheqerin nė gjak. Duke ruajtur kėto parametra edhe zemra do tė funksionojė nė gjendje tė shėndoshė. Sipas mjekut tė urgjencės, Edomond Zaimi, ndėrhyrjet kirurgjikale, shpeshherė kanė qenė njė zgjidhje pėr personat qė vuajnė nga sėmundje tė tilla.
Nga se shkaktohet pushimi i zemrės?
Pushimi i zemrės mund tė shkaktohet nga shkaqe tė shumta. Ndėr to mund tė pėrmendim lodhjen, rrahjet e zemrės nė mėnyrė tė ērregullt dhe shumė tė shpejtė. Por qė, zakonisht kjo ndodh kur zemra nuk ėshtė nė gjendje tė kryejė funksionin e saj si pompė.
Dhimbja qė mund tė vijė nga krahu, mund tė jetė njė sinjal pėr sėmundjet nė zemėr?
Duhet theksuar se jo ēdo dhimbje krahu mund tė shkaktojė njė infarkt. Por, nuk mund tė themi se nuk ka raste qė njė dhimbje krahu mund tė sinjalizojė njė infarkt nė zemėr.
Cilėt janė faktorėt e riskut pėr njė atak nė zemėr?
Faktorėt janė tė shumtė, por klasifikohen nė faktorė tė ndryshueshėm dhe tė pandryshueshėm. Ndėr faktorėt e pandryshueshėm janė: trashėgimia, mosha tė cilat nuk i ndryshojmė dot, por ekzistojnė edhe faktorė tė ndryshueshėm siē janė jeta sedentare, dieta ushqimore (ushqimet e pasura me yndyrna) dhe alkooli; kėta janė faktorė qė mund tė modifikohen. Pastaj, njė rol tjetėr luajnė edhe sėmundjet e diabetit, hipertensioni. Kėto tė fundit pėrbejnė njė element shumė tė rėndėsishėm qė po tė eliminohen mund tė shmangin mjaft mirė atė qė quhet faktor risku. Njė faktor tjetėr ėshtė kolesteroli i lartė nė gjak. Duhet tė theksoj se, ilaēet qė mund tė pėrdoren nga tė sėmurėt me zemėr janė tė shumta, nuk mund tė thuhet se ekziston vetėm njė ilaē, pasi ēdo i sėmurė ka specifikėn e vet.
Si mund tė veprojmė me pacientėt qė sapo kanė pėsuar njė pushim zemre?
Si fillim, ėshtė shumė e domosdoshme konstatimi i sėmundjes, pasi, ndonjėherė, njerėzit nė vend qė ti bėjnė mirė pacientit, i bėjnė keq. Njė pacient tė cilit sapo i ka pushuar zemra nuk ėshtė nė gjendje tė komunikojė, ndėrsa infarki ka njė larmi simptomash, duke filluar qė nga dhimbjet karakteristike tė gjoksit nė formėn e shtrėngimeve tė cilat provokohen nga sforcimi fizik dhe qė zgjasin mbi njė ēerk ore, por ka edhe dhimbje, tė cilat mund tė zgjasin mė pak se njė ēerek ore, pra mund tė jenė edhe 10 minuta. Edhe kėto shkaktohen nga bllokimi i pėrkohshėm i enėve tė gjakut. Kjo bėn qė edhe i sėmuri tė mos jetė nė gjendje tė pėrballojė njė sforco fizike. Simptomat janė tė larmishme dhe tė shumta.
Ēfarė kėshillohet nė tė tilla raste?
Nė tė tilla raste ėshtė mirė qė i sėmuri tė dėrgohet menjėherė nė spital, pasi njerėzit e thjeshtė e kanė tė vėshtirė tė kuptojnė gjendjen nė cilėn i sėmuri ndodhet dhe nė vend qė tė ndikojnė nė pėrmirėsimin e gjendjes sė tij shėndetėsore, mund tė ndikojnė nė pėrkeqėsimin akoma edhe mė shumė tė situatės. Tė sėmurit, i cili vuan nga sėmundja e zemrės, ėshtė mirė qė ti lirosh rrobat dhe ambienti duhet tė jetė nė kushte tė mira, i ajrosur sa mė mirė dhe nė kushte qetėsie. Nė qoftė se dhimbja ėshtė e tillė, e fortė, nė pozicion shtrirė tė pėrdorėsh njė trinicilinė nė gjuhė. Kjo vlen mė tepėr pėr ato qė quhen mosha tė kaluara. Rastet me sėmundjet e zemrės ndodhin mė shpesh tek moshat e vjetra, por ka edhe raste qė ndodhin nė mosha tė reja. Kryesisht tek femrat, pas periudhės sė menopauzės, ky rast ėshtė mė i pėrhapur. Mbi tė gjitha, mund tė themi se aktiviteti fizik ėshtė mjaft i domosdoshėm, pasi me anė tė aktivitetit fizik humb kolesterolin nė gjak, eliminon faktorėt e riskut, ku ndėr to janė dhe yndyrnat. Bisedoi: Alketa Alia
RAJONI
Reagimet nė Prishtinė, Beograd dhe Tiranė, pas propozimit tė Marti Ahtisarit lidhur me statusin final tė Kosovės
Prishtina, pro paketės Ahtisari
Ekipi i Unitetit shqyrton angazhimin kosovar, pas publikimit tė kryenegociatorit, Marti Ahtisari, qė pavarėsia me mbikėqyrje ndėrkombėtare tė jetė statusi i ardhshėm i Kosovės. Udhėheqėsit politikė tė Kosovės, qė pėrbėjnė dhe grupin e unitetit pėr statusin e ardhshėm, kanė shprehur pajtimin e tyre me propozimin e bėrė nga zoti Ahtisari, por nė tė njėjtėn kohė thonė se po pėrshpejtojnė pėrgatitjet pėr periudhėn, pasi Kėshilli i Sigurimit tė ndryshojė rezolutėn 12 44 qė ka pėr tė shėnuar dhe inaugurimin e pavarėsisė. Nga pala kosovare ėshtė konfirmuar vendosmėria pėr implementimin e dokumentit tė ri, qė ėshtė vlerėsuar si me rėndėsi historike, ndėrsa ėshtė mbėshtetur nė Uashington, Bruksel e Londėr. Presidenti i Kosovės, Fatmir Sejdiu, mirėpriti qėndrimin e sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Kombeve tė Bashkuara, Ban Ki Mun, i cili ka mbėshtetur rekomandimet e presidentit Ahtisaai. Ai pėrsėriti qėndrimin e palės kosovare kundėr vazhdimit tė bisedimeve, kėrkesė kjo e bėrė nga pala serbe dhe e mbėshtetur edhe nga Rusia. Zoti Sejdiu tha se pėr kėtė janė shterur tė gjitha mundėsitė. Propozimi i presidentit Ahtisari ėshtė mbėshtetur edhe nga kryeministri Agim Ēeku, ndėrsa udhėheqėsi i opozitės qė njėherėsh ėshtė dhe anėtar i Grupit tė Unitetit, Hashim Thaēi, paralajmėroi se, sė shpejti, edhe parlamenti i Kosovės do tė mbėshtesė dokumentin e Ahtisarit, pėr tė zyrtarizuar pėrkushtimin pėr implementimin e marrėveshjes. Veton Surroi, njėri prej anėtarėve tė ekipit negociator, ka paralajmėruar shpalljen e pavarėsisė sė Kosovės, pa marrė parasysh se ēfarė do tė ndodhė nė Kėshillin e Sigurimit. "Ėshtė obligim i Kosovės ta shpallė pavarėsinė dhe kemi obligim tė kėrkojmė njohje tė kėsaj pavarėsie", - tha zoti Surroi. Merret vesh se anėtarėt e Grupit tė Unitetit do tė vazhdojnė kontaktet diplomatike jashtė vendit, me qėllim qė opsioni i propozuar tė marrė njė mbėshtetje sa mė tė gjerė ndėrkombėtare.
Serbia pret "veton historike" tė Rusisė
Zyrtarėt e Beogradit e kanė hedhur poshtė rekomandimin e Marti Ahtisarit mbi pavarėsinė e kontrolluar pėr Kosovėn, sepse, siē thonė, kjo ėshtė nė kundėrshtim me Kartėn e KB-sė nė Rezolutėn 1244. Presidenti, Boris Tadiē, i ka pėrcjellė nėnsekretarit amerikan tė Shtetit, Nikolas Berns "mospajtimin e fuqishėm me vendimin e Departamentit tė Shtetit pėr ta mbėshtetur pavarėsinė e mbikėqyrur pėr Kosovėn." Nė njė bisedė telefonike me Berns, Tadiē ka thėnė se, "Serbia nuk mund tė pranojė ēfarėdo forme tė pavarėsisė pėr Kosovėn dhe do tė orvatet qė nė kontaket me vendet anėtare tė KS-sė tė KB-sė tė shprehė nevojėn e zgjidhjes me kompromis, e cila mund tė arrihet me vazhdimin e negociatave." Serbia ėshtė e gatshme pėr pjesėmarrje konstruktive nė negociatat e mėtejshme, ka thėnė Tadiē, duke shtuar se "ėshtė me interes jetik qė tė bėhet gjithēka, nė mėnyrė qė tė sigurohet paqja dhe stabiliteti nė Kosovė." Kryeministri, Vojisllav Koshtunica, tha dje se, Serbia ėshtė e bindur qė Rusia do tė hedhė poshtė planin qė i jep Kosovės pavarėsi tė mbikėqyrur me "veto historike" nė Kėshillin e Sigurimit tė KB-sė. "Jemi tė bindur se propozimi do tė dėshtojė nė Kėshillin e Sigurimit dhe kjo do tė hapė derėn pėr proces tė ri negociator me njė ndėrmjetės tė ri", - tha Koshtunica. Kryetarja e Qendrės bashkėrenduese pėr Kosovėn, Sanda Rashkoviē Iviē konsideron se nė KS nuk do tė kalojė propozimi mbi pavarėsinė e mbikėqyrur tė Kosovės dhe negociatat do tė vazhdojnė, sepse ato janė mėnyrė e vetme pėr arritjen e zgjidhjes me kompromis. Ajo kritikon vendimin e administratės amerikane pėr ta mbėshtetur pavarėsinė e mbikėqyrur tė Kosovės. Zv/kryetari i Partisė Radikale serbe, Tomisllav Nikoliē, nė reagimin e tij thotė se Serbia nuk do tė lejojė tė mashtrohet qė nė zgjidhjen pėr Kosovėn tė qėndrojė fjala pavarėsi.
Tirana pėrshėndet propozimin e Marti Ahtisarit
Tirana zyrtare pėrshėndeti propozimet e pėrfaqėsuesit tė posaēėm tė OKB-sė, Marti Ahtisari, lidhur me statusin final tė Kosovės. Nė njė deklaratė pėr mediat, ministri i Punėve tė Jashtme, Besnik Mustafaj, ka pėrshėndetur qėndrimin e Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė OKB-sė, Ban Ki Mun si dhe propozimin e Marti Ahtisarit, nė tė cilin rekomandohet pavarėsia e mbikėqyrur, si opsioni i vetėm realist dhe i qėndrueshėm pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės. "Shqipėria shpreh mirėnjohjen e thellė pėr punėn e devotshme dhe kontributin e jashtėzakonshėm tė presidentit Ahtisari pėr drejtimin e procesit tė pėrcaktimit tė statusit tė Kosovės. Rekomandimi i bėrė nga ana e tij, nė pėrmbyllje tė kėtij procesi, tė formuluar tashmė me termin pavarėsi e mbikėqyrur merr nė konsideratė rrethanat historike, realitetin e tanishėm si dhe nevojėn urgjente pėr stabilitet politik dhe ekonomik nė Kosovė", - u shpreh zoti Mustafaj. Nė vazhdim, ai shprehu bindjen se nė kėtė fazė, tejet tė rėndėsishme, deri nė finalizimin e statusit nė Kėshillin e Sigurimit, faktorėt politikė nė Kosovė do tė vazhdojnė tė jenė nė partneritet tė plotė me komunitetin ndėrkombėtar. Nė vazhdim tė deklaratės sė tij ministri Mustafaj u bėri thirrje komuniteteve pakicė, veēanėrisht atij serb nė Kosovė qė tė pėrfshihen nė kėtė proces vendimtar e tė pakthyeshėm. Ministri i Jashtėm i Shqipėrisė udhėton sot pėr nė Nju-Jork dhe bėri tė ditur se kjo vizitė do tė jetė e fokusuar nė shpjegimin e domosdoshmėrisė sė arritjes sė pavarėsisė sė mbikėqyrur tė Kosovės. "Tirana ėshtė tėrėsisht e pėrfshirė nė kėtė proces. Nesėr herėt, unė nisem pėr Nju-Jork, ku do tė kem njė seri takimesh me ambasadorėt e vendeve anėtare tė Kėshillit tė Sigurimit, siē do tė kem edhe njė takim tė veēantė me Sekretarin e Pėrgjithshėm tė Kombeve tė Bashkuara, zotin Ban Ki Moon, pėrpara se tė filloj shqyrtimin nė Kėshillin e Sigurimit, para datės 3 prill", - sqaroi Mustafaj. I pyetur nėse pėr Kosovėn do tė ishte mė mirė njė pavarėsi e kushtėzuar apo e mbikėqyrur, ai u pėrgjigj se ėshtė absolutisht e njėjta gjė. Propozimin e Marti Ahtisarit e pėrshėndeti dje edhe kryetari i Partisė Socialiste, Edi Rama. "Ne i jemi mirėnjohės pėr angazhimin e gjatė, serioz dhe shumėplanėsh, pėrfaqėsuesit tė posaēėm tė OKB-sė, Marti Ahtisari dhe ekipit tė tij negociator, i cili diti tė gjejė rrugėn e arsyes pėr tė ardhmen e Kosovės, organizimin e saj si shtet i pavarur, rolin nė rajon dhe pozicionin nė gjirin e bashkėsisė ndėrkombėtare", - tha Rama, duke e vlerėsuar kėtė si njė moment historik pėr tė gjithė shqiptarėt. Propozimi i Marti Ahtisarit pėr tė ardhmen e Kosovės ėshtė pėrshėndetur edhe nga Presidenti i Shqipėrisė, Alfred Moisiu dhe kryeministri Sali Berisha. Kryeministri vlerėsoi projektin e paraqitur nga i dėrguari Special pėr Statusin e Kosovės, presidenti Ahtisari, duke theksuar se pavarėsia e Kosovės ėshtė njė proces i pandalshėm dhe se procesi i mbikėqyrjes ėshtė i rėndėsishėm pėr tė arritur pavarėsinė e Kosovės.
BOX:
KB: Nė prill, KS fillon diskutimet pėr planin e Ahtisarit
Kėshilli i Sigurimit do tė fillojė diskutimet mbi raportin final tė Martti Ahtisarit pėr statusin e Kosovės nė muajin prill, tha Michele Montas, zėdhėnėse e Sekretarit tė Pėrgjithshėm Ban Ki-Moon. "Sekretari i Pėrgjithshėm e ka shprehur mbėshtetjen e tij tė plotė pėr raportin e tė dėrguarit tė posaēėm Ahtisari dhe propozimin pėr zgjidhjen e ēėshtjes. Me dorėzimin e raportit dhe propozimit pėr zgjidhjen nė Kėshillin e Sigurimit, procesi i pėrcaktimit tė statusit tė ardhshėm tė Kosovės ka mbėrritur nė fazėn vendimtare", - tha Montas. Raporti prej 3 faqesh e gjysmė qė iu dorėzua Kėshillit tė Sigurimit, bėn thirrje pėr pavarėsi tė mbikėqyrur tė Kosovės. Shtetet e Bashkuara, Britania e Madhe dhe Bashkimi Europian e kanė mbėshtetur propozimin.
SPORTI
Pėrfaqėsuesja shqiptare e futbollit vijon pėrgatitjet pėr sfidėn e sotme. Bariē nuk dorėzohet, dje seanca e fundit
Sot prova e nxehtė, Bariē sakrifikon gjithēka
1. Nė kampin bullgar ka njė frymė sigurie pėr 3 pikė, teksa ėshtė nė dyshim Bozhinov. 2. Bushi e Lala nuk tėrhiqen: Ata nuk e kanė aspak tė lehtė, duhet tė bėjnė kujdes me Shqipėrinė 3. Ndeshja nis nė orėn 18.00 (ora lokale), nė stadiumin Vasil Levski tė Sofjes, nėn drejtimin e njė tresheje suedeze.
Skuadra kombėtare e futbollit ka realizuar dje seancėn e radhės tė ekipit kombėtar tė futbollit, nė stadiumin ku edhe do tė zhvillohet ndeshja. Shihet njė farė optimizmi nė radhėt e skuadrės shqiptare, por ata qėndrojnė sėrish me kėmbė nė tokė. Qė tė gjithė shprehin se kanė njė lloj sensacioni tė veēantė sa i pėrket faktit tė kundėrshtarit dhe pėrballimit tė tij pa asnjė lloj frike. Ka mbėrritur vetėm dje nė mesditė nė hotel edhe trajneri Otto Bariē, i cili as mė shumė dhe as mė pak preferoi menjėherė qė tė jetė nė kėtė takim, nė pankinė. Me tė mbėrritur, ai ka realizuar menjėherė bisedėn e parė me ndihmėsit e tij, nė lidhje me situatėn mė tė fundit nė kampin shqiptar, teksa nga ana tjetėr, mendon se gjithēka mund tė jetė pjesė e lojės, gjithēka mund tė jetė pjesė e rezultatit pse jo edhe pozitiv, pasi skuadra do tė jetė nė funksion tė saj. U ndjeva mė mirė dhe besoj se kam mbėrritur pėr tė karikuar mė shumė skuadrėn, duke mos lėnė asnjė lloj stepje nė favor tė kundėrshtarit. Do tė luajmė padiskutim lojėn tonė dhe unė ndiej besim, madje jo tė pakėt. Ėshtė njė kundėrshtar i fortė dhe pretendent nė grup, nė njė kohė qė nga ana tjetėr edhe rezistenca dhe pėrballja jonė do tė jetė me monedhė tė njėjtė, - deklaroi ai. Bariē menjėherė ka nxituar tė marrė kontakte edhe me disa futbollistė tė skuadrės sė tij, teksa ka biseduar edhe me pjesėn e pėrvojės. Megjithatė, njė lloj rreshtimi i pėrket vetėm atij nė minutat e fundit tė ndeshjes. Ndėrsa nga ana tjetėr, mesfushori Cana ėshtė i mendimit qė sfida ėshtė e hapur dhe asgjė nuk mund tė thuhet nė absolut pėr inferioritet: Njė ndeshje shumė e vėshtirė. Bullgaria ėshtė njė kundėrshtar shumė i fortė ,ndaj tė cilit duhet patur shumė kujdes. Ka lojtarė si Berbatov, Bojinov dhe shumė tė tjerė, tė cilėt nuk tė falin. Duhet tė bėjmė maksimumin dhe dashtė Zoti shumė qė tė marrim njė barazim. Sa i pėrket rreshtimit taktik tė skuadrės ka vetėm disa modifikime tė vogla nė njė kohė qė mungon Muka, teksa jo pak futbollistė tė tjerė rrezikojnė pėr skualifikimin pėr takimin e ardhshėm, atė me Luksemburgun. Ndeshja do tė nisė nė orėn 18.00, me orėn lokale tė Sofjes, nė njė kohė qė do tė drejtohet nga njė treshe suedeze. Skuadra kombėtare ėshtė shoqėruar sė fundmi edhe nga opinionet e mediave sportive vendase dhe kryesisht me Bushin (dikur ish-futbollist me Liteks), si dhe me Lorik Canajn e Erion Bogdanin. Nė kampin bullgar, ndėrkaq Stoiēkov ka shumė besim se skuadra e tij do tė fitojė dhe kėtė besim ai e pėrcjell me bindje edhe nė mediat sportive. Trajneri bullgar nuk do tė ketė shėrbimet e Petrovit, njė element shumė i rėndėsishėm i skuadrės, por edhe Bozhinovi mund tė mos nisė ndeshjen qė nga minuta e parė. Ndėrkaq, ditėn e sotme, priten qė tė vijnė jo pak personalitete edhe nga Tirana, vetėm pėr tė parė ndeshjen e skuadrės kombėtare.
Bushi: Bullgaria tė bėjė shumė kujdes
Nuk e gėnjejmė vetem dhe do tė jetė sukses nė qoftė se arrijmė vendin e tretė apo tė katėrt nė kėto kualifikime. Nė Bjellorusi arritėm rezultat 2-2, kurse nė ndeshjen me Holandėn kur rezultati ishte 2-1 nuk na akorduan njė penallti tė pastėr. Njė ndeshje, e cila do tė jetė e njė rangu tė vėshtirė, por qė nė fund tė fundit asgjė nuk ka tė sigurtė edhe kundėrshtari. Njė sinjal pėr tė bėrė shumė kujdes me Shqipėrinė. E njoh shumė mirė futbollin bullgar dhe mbaj lidhje tė gjata me disa prej futbollistėve qė kam pasur shokė kėtu, por Shqipėria do tė luajė lojėn e saj, nuk do tė ketė frikė dhe mbi tė gjitha do tė jetė njė skuadėr kompakte, shumė herė mė e motivuar pėr kėtė sfidė.
Lala: Tė mos pėsojmė qė nė fillim, shumė e rėndėsishme
Njė ndeshje e cila nuk mund tė thuhet kurrsesi qė do tė ketė presionin bullgar. Aspak. Njė takim qė do tė ketė shumė specifika nė tėrėsinė e tij. Nuk duhet kurrsesi qė tė pėsojmė gol qė nė 30 minutat e para, nė mėnyrė qė loja tė ecė dhe tė marrė trajtėn e plotė tė qėndrimit nė fushė. Dua tė them qė njė ndeshje e tillė e kėtij niveli ka edhe atė qė kundėrshtari futet nė fushė domosdoshmėrisht pėr ta fituar, nė njė kohė qė, ne do tė bėjmė shumė kujdes dhe nuk jemi nėn njė presion tė tillė, jo se nuk duam tė fitojmė. Mendoj edhe pse i takon trajnerit qė nuk duhet aspak qė tė qėndrojmė tė mbyllur prapa, por shpesh edhe tė bėjmė ndonjė avancė, madje spostimet e shumta nė bllok do tė krijonin shumė ēororditje nė lojėn e skuadres kundėrshtare dhe them se mospėsimi i gol nė 30 minutat e para do ti nervozonte shumė. Sofje, 27 mars 2007
|
|