EDITORIAL

Njė letėr shumė e shkurtėr

Ēelo Hoxha

Dje, u dėshpėrova shumė, kur lexova nė njė tė pėrditshme se, Bujar Nishani, aty nga vjeshta e vitit 2005-sė, i kishte dėrguar ministrit Bode njė letėr, me anė tė sė cilės i sugjeronte emrat e disa doganierėve pėr t’i larguar nga puna. Letra me 9 emra ishte vėrtet zhgėnjyese, njė letėr pėr sė mbari, pėr ata qė kanė informacionin e duhur nė lidhje me administratėn e tetė viteve qeverisje socialiste, duhej tė ishte mbushur me emrat e gjithė punonjėsve tė administratės sė para 3 korrikut 2005-sė dhe autori i saj mund ta bėnte gjumin pa asnjė brerje ndėrgjegjeje.

Administrata e qeverisjes socialiste ka qenė e vetmja nė botė qė ka shpėrdoruar njė shumė parash, mė tė madhe se buxheti i shtetit pėr njė vit. Sipas njė raporti tė Bankės Botėrore, nė vitin 2005-sė, administrata shqiptare kishte shpėrdoruar dy miliardė (2 000 000 000) dollarė gjatė tetė vjetėve. Raporti nuk bėnte pėrgjegjės emra tė pėrveēėm, atėherė si bėhet qė tė gjenden shpėrdoruesit e vėrtetė?

Dakord, pėrgjegjėsia e parė dhe mė e madhe bie, ashtu siē ra, mbi qeverinė e kohės, e cila u largua nga pushteti mė 3 korrik 2005-sė. Por puna pėr pėrmirėsimin e gjėrave nuk mbaroi kėtu, sepse kėto miliarda dollarė shpėrdorim nuk i bėnė vetėm 14 apo 18 ministra socialistė, as oktapodi nuk i kryen tė gjitha veprimet vetėm me anė tė trurit, ai, si ēdo qenie tjetėr ka edhe gjymtyrėt plotėsuese. Kėto parį nuk i kanė shpėrdoruar as mėsuesit, as policėt apo ushtarėt, por doganierėt, tatimorėt dhe punonjėsit e disa drejtorive tė tjera qė kanė qenė nė ballė tė masakrės. Tė majtėt duhet ta falėnderojnė zotin Nishani nė kėtė rast qė ai ėshtė treguar i gatshėm ta vendosė nė shėrbim tė pėrmirėsimit tė administratės informacionin qė ka patur (faktin qė personat e pėrmendur nė letėr kanė marrė pjesė nė fushatė elektorale). Vend pėr tė kritikuar kėtė qeveri ka sa tė duash, sidomos nė lidhje me administratėn. Pėr shembull, do tė ishte punė shumė e dobėt fakti, nė qoftė se nga puna janė larguar vetėm ata nėntė veta qė pėrmenden nė letėr. Kur shtrydhet njė plagė, doktori nuk mendon masėn e qelbit qė del jashtė, por ėshtė i interesuar qė tė largojė nga trupi i tė sėmurit sa mė shumė tė jetė e mundur. Ēėshtjet e funksionimit tė njė institucioni si administrata nė kėtė rast janė tė rregulluara me ligj, i cili pėrshkohet nga njė frymė dhe ėshtė ngritur pėr njė qėllim. Ligji shqiptar pėr nėpunėsin civil nuk ėshtė as ai i tipit amerikan, ku e tėrė administrata largohet me largimin e qeverisė (presidentit) dhe as e tipit gjerman, ku nė administratė futesh si ushtar apo rreshter dhe mund tė bėhesh general dhe ajo s’ka asnjė lidhje me qeverinė. Nė Shqipėri, ligji i lejon qeverisė, tė paktėn nė frymė dhe nė qėllimshmėri, ta ndėrrojė administratėn, jo pėrnjėherė si nė SHBA, por rast pas rasti, kur ajo nuk ėshtė e gatshme tė mbėshtesė punėn e qeverisė, qoftė pėr shkaqe zotėsie apo morali. Kjo pėr ēdo jurist modest nuk ka diskutim. Aq e qartė ėshtė kjo, sa ligji e lejon qeverinė tė heqė njė drejtor, edhe kur ky s’ka vjedhur, por vetėm nuk mban dot peshėn qė kėrkon puna me programin e ri dhe thjesht shteti kėtij njeriu do t’i paguajė gjysmėn e pagės pėr njė kohė tė caktuar. Pra, tė marrėsh pėrsipėr tė largosh njė zyrtar tė administratės nėn kėtė arsyetim, nuk ėshtė thyerje ligji, por vetėm kosto financiare dhe kaq. Shqetėsimi javėve tė fundit nė lidhje me administratėn, nė vend tė njė letre para dy vjetėsh, duhet tė jetė njė ngjarje e javės sė fundit, ku disa media tė caktuara po linēojnė njė inspektor tatimesh. Shumė vetė dinė tė njohin vetėm njėrėn anė tė medaljes, qė punonjėsi nė fjalė ka qenė shok me njė ministėr, qė ka njė vilė (nė fakt, si ajo, nė fshatrat tona ka shumė e shumė tė tjera) e qė paguan njė qira tė lartė pėr shtėpinė e tij, por nuk e dinė se gjithė sulmi ndaj tij ėshtė nisur, sepse ai bėnte kontrollin e tatimeve tė televizionit qė e ndjek kėmba-kėmbės. Nė qoftė se ai njeri nuk do tė kishte marrė mundimin tė verifikonte tatimet e televizionit privat, as qė do t’ia kishim dėgjuar emrin ndonjėherė. Nė qoftė se televizioni do tė kishte qenė – qė edhe mund tė jetė – njė subjekt tatimor, korrekt, s’kishte pėrse tė ngrinte gjithė atė furtunė, pikėrisht pėr njeriun qė e kontrollon, por do priste me qetėsi mbarimin e kontrollit dhe pastaj, kur tė zhvishej nga konflikti i interesit, tė merrej me jetėn dhe veprėn e inpsektorit tė tatimeve e, nė rast se ai kishte abuzuar, eprorėt e tij do tė vendoseshin seriozisht me shpatulla pėr muri.

Nuk ėshtė e mirė ajo administratė qė na lejon ne tė abuzojmė, por ajo qė as abuzon dhe as nuk i lejon tė tjerėt tė shkelin ligjin.

POLITIKA

Deputetėt e opozitės kėrkojnė nė Kuvend qė kryeministri dhe ministrat tė japin emrat konkretė tė mediave tė pėrziera me mafian

Rusmali: Pėrzierja e mafias me mediat, e shėmtuar

“Sigurisht qė ne respektojmė opozitėn, e nderojmė atė, por opozita nuk ėshtė kėtu pėr tė mbrojtur mafian dhe hanxharėt e saj, opozita ėshtė kėtu pėr tė mbrojtur interesat madhore tė vendit, tė cilat me mafian nuk kanė asnjė lidhje”

Grupi parlamentar i Partisė Socialiste kėrkoi gjatė seancės sė djeshme, plenare qė kryeministri Berisha t`i bėnte publikė emrat e mediave, tė cilat, sipas tij, pėrdoreshin si hanxhar nė duart e mafias. Kuvendi u pėrfshi nga debate tė ashpra nė lidhje me deklaratėn e kryeministrit disa ditė mė parė nė mbledhje qeverie dhe deputetėt e opozitės kėrkuan shpjegime pėr kėtė deklaratė. Kryetari i grupit tė Partisė Socialiste, Pandeli Majko, theksoi gjatė fjalės sė tij se, kryeministri Berisha dhe ministrat e tjerė tė kabinetit duhet tė akuzojnė nė bazė tė emrave konkretė dhe, nėse i kanė tė faktuara kėto deklarata, duhet t`i ēojnė emrat nė prokurori pėr ndjekje penale. Nga ana tjetėr, deputeti i PS-sė, Erion Braēe, theksoi se pushteti i mediave ėshtė i pavarur dhe i rėndėsishėm dhe kryeministri nuk mund ta konsiderojė median si mafia. Sipas Braēes, faktori ndėrkombėtar e ka parė median si njė pushtet progresist. Me tė njėjtin mendim ishin dhe deputetėt e tjerė tė opozitės, tė cilėt theksuan se kryeministri Berisha duhet t`i vėrtetonte akuzat e tij. Kryetari i PSD-sė, Skėnder Gjinushi, theksoi se kjo ėshtė njė valė e qeverisė “Berisha”, e cila quan mafioz kėdo, duke nisur qė nga presidenti, Alfred Moisiu. Nga ana tjetėr, ministri i Drejtėsisė, Ilir Rusmali, theksoi se media e vėrtetė duhet tė ndahet nga ajo qė ėshtė mafioze, duke pranuar nė mėnyrė tė tėrthortė ekzistencėn e mediave nė duart e mafias nė vend. Por, sipas tij, kjo qeveri nuk e ka frikė median e mafias, sepse qėllimi i saj ėshtė ta luftojė median nė ēdo sektor.

“Tė pėrzihesh median me mafian, ėshtė njė gjė e shėmtuar, sepse media e mafias ėshtė nė sulm tė medias natyrore. Kjo qeveri nuk e ka frikė median e mafias, sepse i ka shkėputur marrėdhėniet me bizneset e krimit dhe i lufton ato”, - theksoi ministri i Drejtėsisė, Ilir Rusmali. Sipas tij, qeveria ka qenė dhe do tė vazhdojė tė jetė miqėsore me median dhe kėtė e tregon edhe numri 0 i padive cilive ndaj gazetarėve gjatė qeverisjes sė djathtė.

Fatjona Mejdini

Mazhoranca pėrpunon nenin mbi kompetencat e kryeregjistruesit tė pasurive

Opozita nuk pranon kompromision e mazhorancės pėr pasuritė e paluajtshme

Kuvendi zhvilloi diskutime tė shumta ditėn e djeshme pėr ndryshimet nė ligjin “Pėr regjistrimin e pasurive tė paluajtshme” dhe opozita pėrsėri kėrkoi shtyrjen e votimit tė tij, duke mos pranuar kompromisin e dhėnė nga mazhoranca. Kėshtu, opozita nuk pranoi edhe versionin e konsultuar tė kėtij neni, sipas tė cilit, nėse kryeregjistruesi i Zyrės sė Regjistrimit tė Pasurive tė Paluajtshme vėren parregullsi nė dokumentacionin e njė prone, ai nuk ka tė drejtė ta fshijė atė, por ta quajė tė pezulluar. Nė kėtė mėnyrė, nėse ky person nuk paraqitet brenda kėtij afati me dokumentacion tė plotėsuar, ZRPP-ja nuk ka tė drejtė fshirjen e pronės, por nė kolonėn pėrbri tė shėnojė se kjo pronė ka barrė dhe nė kėtė mėnyrė nuk mund tė kryhet asnjė veprim mbi tė, si shitje-blerje apo dhėnie me qira. Propozimi i hedhur nga deputeti i pavarur, Spiro Peēi dhe i mbėshtetur nga mazhoranca, pėrsėri nuk mundi tė kalonte pėr votim nė Kuvend, duke u pėrballur me kontestimet e opozitės. Nga ana tjetėr, kryeministri Berisha i pranishėm nė sallė theksoi se kjo ēėshtje nuk duhet tė kthehet nė politike, pasi ishte njė ēėshtje teknike dhe meritonte njė shqyrtim tė tillė. Kryeministri Berisha falėnderoi deputetėt e komisionit tė Ligjeve, tė cilėt kishin arritur ta nxirrnin kėtė ēėshtje nga shqyrtimi politik. Sipas kryeministrit, nė kėtė ēėshtje nuk bėhet fjalė pėr marrėdhėniet mes privatėve, por mes shtetit dhe privatit, duke e quajtur kėtė ēėshtje si tė njė rėndėsie jetike pėr paqen sociale dhe zhvillimin e ekonomisė sė vendit. Nga ana e tyre, deputetėt e opozitės kėmbėngulėn se ende kjo ēėshtje nuk ėshtė zgjidhur nė mėnyrė ligjore dhe se kryeregjistruesi i Zyrės sė Regjistrimit tė Pasurive tė Paluajtshme qė emėrohet nga kryeministri ka kompeteca tė tepėrta, duke iu afruar kompetencave tė njė gjykate.

Fatjona Mejdini

Berisha: Prokuroria, penguese nė luftėn kundėr korrupsionit

Kryeministri, Sali Berisha, deklaroi gjatė seancės sė djeshme shumė dosje tė ēuara pėr hetim nė Prokurorinė e Pėrgjithshme dhe ato nuk kanė nisur ende tė hetohen.

“Lidhur me luftėn ndaj korrupsionit mund t`ju them se janė mbi 410 dosje tė dorėzuara nė prokurori dhe ju e dini se kush ėshtė njeriu qė ėshtė shkaku kryesor i bllokimit tė tyre. Qeveria, duke respektuar tėrėsisht funksionin e demokracisė, nuk do tė ndalet pa bėrė ēdo pėrpjekje nė pėrputhje me ligjin pėr t`i dhėnė zgjidhje kėtij problemi”, - deklaroi kryeministri Berisha, duke theksuar se rezultatet e deritanishme nė luftėn kundėr korrupsionit janė inkurajuese, por nuk janė pėrfundimtare, pėr shkak tė mosbashkėpunimit tė prokurorisė. Nė lidhje me ndryshimet nė ligjin

“Pėr regjistrimin e pasurive tė paluajtshme”, Berisha theksoi se gjatė 15 viteve, me pronat shtetėrore ėshtė abuzuar dhe ky abuzim duhet tė marrė fund njėherė e pėrgjithmonė.

F.M

Veizi tėrhiqet nga pavlefshmėria, pranon shortin

Kandidatja e opozitės pėr minibashkinė nr.10 shpallet fituese nga shorti dhe e pranon, megjithėse kishte deklaruar 2 ditė mė parė se nuk do e pranonte atė

Kandidatja e opozitės pėr minibashkinė nr.10, Mira Veizi, u tėrhoq ditėn e djeshme nga kėrkesa e saj pėr pėrsėritjen e zgjedhjeve nė kėtė njėsi vendore, duke pranuar kėshtu shortin e hedhur nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve pak ditė mė parė. Nė kėtė mėnyrė, megjithėse dy ditė mė parė ajo kishte deklaruar se nuk do tė njihte rezultatin e shortit, edhe nėse dilte fituese. Nga ana tjetėr, shorti e shpalli atė fituese. Kandidatja e opozitės pėr njėsinė bashkiake nr. 10, Mira Veizi, deklaroi ditėn e djeshme se do tė tėrhiqet nga shorti qė pritet tė mbahet ditėn e sotme nė Komsionin Qendror tė Zgjedhjeve. Sipas kandidates sė opozitės, nuk ėshtė e drejtė qė votat e qytetarėve tė mos merren nė konsideratė dhe zgjedhjet tė hidhen me short. Kandidatja e opozitės deklaroi se nuk do tė marrė pjesė nė shortin qė KQZ-ja do tė hidhte pėr tė shpallur kandidatin fitues dhe, “nėse nesėr fitoj, do ta refuzoj kėtė post”, - ka deklaruar ajo. Mira Veizi theksoi se do ta kėrkonte tė drejtėn e saj nė rrugė gjyqėsore. Sipas kandidates sė opozitės pėr kėtė minibashki, e udhės do tė ishte qė tė pėrsėriteshin zgjedhjet, duke theksuar se do tė kėrkonte nė KQZ pavlefshmėrinė e tyre. KQZ-ja e shpalli fituese kandidaten e opozitės dhe ajo e pranoi nė heshtje kėtė rezultat. Pėrballė Veizit kandidonte kandidati i mazhorancės, Gerti Bogdani, i cili e pranoi shortin dhe rezultatin e tij.

F.M

Tufa: RTSH do ndryshojė piramidėn e pagave tė punonjėsve

Kryetari i Kėshillit Drejtues tė Raditelevizionit Agron Tufa prezantoi nė Kuvend raportin mbi veprimtarinė vjetore tė RTSH-sė pėr periudhėn 2006-2007, si dhe problematikėn e hasur nė kėtė institucion gjatė vitit qė shkoi.

     Raporti i paraqitur nga  Tufa pohon se "struktura programore e TVSH-sė nuk ka mundur tė shmangė njė farė uniformiteti rutinė, skematizmi dhe monotonie, gjė qė ka sjellė njė rėnie tė audiencės sė TVSH-sė, duke ia zbehur peshėn nė tregun shqiptar tė mediave elektronike".

     Ndėr tė metat e evidentuara dhe tė kritikuara publikisht, ai pėrmend "informacionin e zhbalancuar publikisht dhe profesionalizmin e mangėt tė ofertės informative dhe programatike. Ndėrsa nė aspektin organizativ, TVSH ka funksionuar mbi bazėn e njė organike tė fryrė tė miratuar qė nga viti 2003, tė rėnduar me shumė kontrata punėsimi tė pėrkohshėm, me kontrata speciale tė akorduara pa kriter, me shpėrndarje tė argumentuar tė punonjėsve pėr sektorė dhe me mospėrputhje tė organikės reale me borderonė etj".

     Pėr sa i pėrket aspektit teknologjik, TVSH aktualisht paraqet njė institucion nė kushte tė pabarabarta pėr tė konkurruar nė treg me mė tė mėdhenjtė e medias nė Shqipėri, ende nėn standardet e anėtarėve tė tjerė tė EBU-sė, ku edhe ėshtė anėtarėsuar. Faji sipas tij, ėshtė jo pėr sasinė e pajisjeve teknike, por pėr cilėsinė e dobėt tė tyre.

     Raporti vėren se pėr tė dalė nga kjo situatė, nė kohėn kur edhe RTSH duhet tė kryejė transformimin dixhital, ėshtė bėrė njė projekt teknik, i cili synon tė hapė rrugėn pėr vazhdimėsinė e dixhitalizimit tė plotė tė Televizionit Publik Shqiptar. 

     Lidhur me pagat nė muajin korrik tė kėtij viti, raporti thekson se RTSH do tė ndryshojė piramidėn e pagave pėr punonjėsit e tij. Ndėrkohė qė i ka kėrkuar qeverisė pėrmes Kuvendit, njė buxhet shtesė prej 42 milionė lekėsh pėr pagat e orkestrės simfonike, me qėllim qė kjo orkestėr tė shkojė nė nivelin e sistemit tė pagave tė TOB-it.

560 delegatėt e kongresit socialist lėnė mandatet e tyre nė kongresin e 9 prillit

Kongresmenėt socialistė, kundėr platformės sė Ramės pėr reformimin e PS-sė

Delegatėt e kongresit paraqesin ankesė pranė komisionit tė Garancive Statutore pėr ndėrprerjen e mandatit tė tyre nė kundėrshtim me satutin e partisė.

Drafti i Ramės pėr reformėn e thellė nė PS nuk do tė marrė votėn e kongresmenėve socialistė nė kongresin e 9 prillit. Megjithėse misioni i tyre pėrfundon nė kongresin e 9 prillit, kongresmenėt socialistė kanė ende kohė, pasi sė shpejti ata do tė paraqesin pranė Komisionit Qendror tė Garancive Statutore ankesėn pėr vendimin e Asamblesė sė Pėrgjithshme tė PS-sė, e cila vendos qė tė ndėrpritet mandati i kongresmenėve rreth gjashtė muaj para pėrfundimit tė afatit. Me shpalljen e fushatės zgjedhore nė PS, ku pėrfshihet edhe zėvendėsimi i kongresmenėve aktualė, ėshtė vendosur edhe ndėrprerja e mandatit tė delegatėve tė kongresit rreth gjashtė muaj pėrpara se tė pėrfundonte afati. Kjo pritet tė jetė edhe pika, nė tė cilėn shumica e kongresmenėve socialistė do tė mbėshteten pėr tė rrėzuar edhe platformėn e Ramės pėr reformimin e PS-sė. Vendimi i Asamblesė sė Pėrgjithshme pėr zhvillimin e zgjedhjeve sipas parimit “Njė anėtar, njė votė” pėr zgjedhjen e delegatėve tė kongresit, duhet tė marrė mė parė miratimin e kongresmenėve aktualė, tė cilėt nuk duket tė jenė tė gatshėm ta japin me aq lehtėsi. Nga rreth 560 delegatė tė kongresit, 80% e tyre janė shprehur paraprakisht kundėr platformės dhe kanė nisur procesin e mbledhjes sė firmave pėr tė kundėrshtuar platformėn e Ramės pėr zėvendėsimin e tyre me tė tjerė kongresmenė, tė cilėt do tė zgjidhen sipas parimit “Njė anėtar, njė votė”. Nėse kongresmenėt do tė mund ta rrėzojnė vendimin pėr zėvendėsimin e tyre, ata do tė mund ta rrėzojnė tėrėsisht platformėn e Ramės, e cila parashikon zėvendėsimin e tė gjithė kryetarėve tė PS-sė nė rrethe, pasi kjo parashikohet nė draftin pėr reformimin e PS-sė, duke filluar qė nga komunat dhe deri te kryetari i madh i PS-sė. Kongresmenėt aktualė tė PS-sė mundėn tė rrėzojnė platformėn e Ramės nė tetorin e vitit tė shkuar, kur ai kandidonte pėr kryetar dhe mė pas platforma u konsiderua platforma “Ruēi” pėr ndryshimet nė PS, nė mėnyrė qė dėshtimi i saj tė mos mbetej dėshtim i Ramės, por i Ruēit. Pėr kėtė arsye Gramoz Ruēi nė kongresin e jashtėzakonshėm, mė 8 tetor 2005-sė, dha menjėherė dorėheqjen nga posti i sekretarit tė pėrgjithshėm tė PS-sė dhe nga ai i kryetarit tė grupit parlamentar socialist. Ndėrsa platforma aktuale pėr ndryshimet nė PS, e cila, nė mos ėshtė hartuar prej Blushit, ka marrė miratimin e tij, nėse rrėzohet nga kongresmenėt, nuk duket tė ketė gjasa qė tė merret pėrsipėr nga Blushi dhe aq mė pak qė ky i fundit tė japė dorėheqjen, nė rast se platforma rrėzohet nga delegatėt e kongresit, siē ndodhi nė tetorin e vitit tė shkuar.

L.Progni

Deputetėt socialistė pro Nanos e Majkos. Reagojnė pėr kandidimin nė postin e kryetarit tė PS-sė

Fino: Nano i plotėson kriteret, mund tė kandidojė pėr kryetar tė PS-sė

Balla: Majko tė vazhdojė kryetarin e grupit dhe sekretarin e pėrgjithshėm; reagon Blushi: Majko tė lėrė njėrin post, do ndjehet mė mirė

Ēėshtja “Nano” nė PS dhe ndarja e postit tė sekretarit tė pėrgjithshėm, socialist me atė tė grupit parlamentar, vė nė provė deputetėt socialistė. Tė pyetur nga mediat, disa prej deputetėve tė kėsaj partie kanė shfaqur dje, mendimet e tyre, ndonjėherė edhe tė tėrthorta, pro dhe kundėr kandidimit tė Nanos pėr postin e presidentit apo edhe atė tė kryetarit. Sekretari politik i PS-sė, Ben Blushi, ėshtė shprehur pro projektit tė Ramės pėr ndarjen e e postit tė sekretarit tė pėrgjithshėm, socialist me atė tė grupit parlamentar, gjė e cila i heq Pandeli Majkos njėrin prej kėtyre dy posteve. Ndėrsa deputetė tė tjerė e shikojnė normale, madje dhe mjaft pozitive mbajten e dy posteve nga i njeėjti individ, nė rastin konkret nga Pandeli Majko. I pyetur pėr shfaqjen e Nanos dy ditė mė parė nė publik, ku la si zakonsiht hijet e kandidimit dhe tė moskandidimit nė tė dyja postet, tė tė kryetarit tė PS-sė, por dhe atė tė presidentit, Bashkim Fino tha se, Nanoi plotėson kriteret dhe se PS-ja ėshtė e hapur pėr kandidimin e tij. “Ata qė plotėsojnė kėto kritere, si ish-kryetari, kryetari aktual apo qoftė dhe personalitete tė tjera dhe e shohin tė nevojshme tė kandidojnė, tė paraqesin platformėn e tyre nė kongresin e 9 prillit dhe tė kandidojnė”, - tha dje, Fino. Ndėrsa deputetja socialiste, Rajmonda Stefa, u shpreh pro kandidimit tė Nanos pėr secilin post qė ai mund tė shfaqė ambiciet e tij. “Unė mendoj se Nano ėshtė njė nga njohėsit mė tė mirė jo vetėm tė PS-sė, por tė gjithė politikės shqiptare dhe mendoj se ndėrhyrja e tij ėshtė bėrė nė momentin e duhur. Ēėshtaj e ndarjes sė posteve nė PS-sė nuk duhet parė si njė ndarje me thikė, por kjo duhet tė vijė si rrjedhojė e njė analize tė deritanishme nė parti, gjė qė nuk ėshtė bėrė akoma”, - tha Stefa. I kujdesshėm nė qėndrimin e tij shfaqet deputeti socialist, Kastriot Islami, i cili muajt e fundit ėshtė renditur hapur kundėr kryetarit aktual, Edi Rama. Islami tha dje se, PS-ja duhet tė reformohet, duke kaluar nėpėr njė debat tė thellė, gjithashtu duke ruajtur standardet e arritura deri tani nė demokratizimin e saj. “Njė nga nismat qė ka sjellė Partia Socialiste, njė parti socialdemokrate, evropiane dhe natyrisht njė balancė tė arritjeve tė saj dhe standardeve, do tė ketė njė reformė dhe njė debat tė thellė. Tė gjithė janė tė angazhuar pėr tė kryer njė reformė, ku ruhet eksperienca mė e mirė dhe e suksesshme dhe natyrisht, ku ballafaqohen me standardet evropiane, siē janė demokratėt. PS-ja i ka tė gjitha kapacitetet pėr tė organizuar dhe pėr tė implementuar normalitetin nė Shqipėri. Besoj se ky kapacitet i lartė nė PS do tė sjellė edhe njėherė tjetėr nė politikėn shqiptare suksesin e radhės”, - tha dje, Islami.

Luljeta Progni

PS-ja drejt miratimit tė platformės sė LSI-sė pėr sistemin proporcional

Blushi: OSBE-ja, kundėrshtarja e kartave tė identitetit dhe regjistrimit tė popullsisė

Sekretari politik i PS-sė, akuza tė ashpra ndaj institucioneve ndėrkombėtare nė Shqipėri si pengesė pėr reformėn zgjedhore

Sekretari politik i PS-sė, Ben Blushi, akuzon ashpėr OSBE-nė si pėrgjegjėse pėr dėshtimin e kryerjes sė reformės zgjedhore nė Shqipėri, kryesisht nė pikėn pėr kartat e identitetit. Sipas Blushit, ėshtė OSBE-ja, ajo qė ka qenė gjithnjė e interesuar qė kartat e identitetit tė mos bėhen nė Shqipėri, madje ai thotė se, OSBE-ja ėshtė pozicionuar kundėr regjistrimit tė popullsisė. Sipas Blushit, qėndrimi i OSBE-sė kundėr interesit tė politikės dhe qytetarėve shqiptarė ėshtė jo pėr arsye morale, por, sipas tij, pėr arsye pragmatiste. Ish-ministri socialist i Pushtetit Vendor dhe Decentralizimit, Ben Blushi, e bėri deklaratėn e djeshme kundėr OSBE-sė gjatė njė tryeze tė hapur pėr reformėn zgjedhore. “Sa mė pak qė tė kishte prezencė OSBE-ja nė reformėn zgjedhore, aq mė mirė do tė ishte. Njė nga kundėrshtarėt mė tė mėdhenj tė prodhimit tė kartave tė identitetit, tė paktėn nė kohėn kur jam marrė unė me kėtė punė, ishte OSBE-ja. Mbetet ende OSBE-ja njė kundėrshtare e fortė e njė sistemi mė tė besueshėm qė lidhet me kartat e identitetit dhe regjistrimin e popullsisė, jo pėr arsye morale, por pėr arsye pragmatiste. OSBE-ja gjithmonė ka kėrkuar ta monopolizojė kėtė projekt, ta monopolizojė duke kanalizuar vetė burimet e mundshme tė financimit, eventualisht nga Bashkimi Evropian, tė cilat aktualisht janė tė pamjaftueshme", - deklaroi dje, Ben Blushi.

Proporcionali

Sekretari politik i PS-sė, Ben Blushi, ka deklaruar dje, se sistemi proporcional do tė ishtė mė i miri pėr tė shmangur fenomenin e “Dushkut” nė zgjedhjet nė Shqipėri, por do tė shmangė sipas tij edhe ndarjen e partive nė tė vogla e tė mėdha, gjė qė sipas tij e shkakton sistemi aktual, mazhoritar. "Nevoja pėr tė eliminuar Dushkun, mund ta shtyjė klasėn politike drejt njė sistemi mė proporcional. Sistemi aktual pėrveē defektit qė lidhet me Dushkun, ka edhe njė defekt tjetėr pėr mendimin tim, sepse i prezumon partitė politike nė tė mėdha dhe nė tė vogla”, - tha dje, Blushi. Propozimin pėr ndryshimin e sistemit zgjedhor nė Shqipėri e bėnė para pak ditėsh krerėt e LSI-sė nė platformėn e tyre pėr reformėn zgjedhore. Sistemi proporcional, zgjedhor, sipas krerėve tė LSI-sė, do tė ishte mė i mirė dhe mė demokratik pėr kushtet e Shqipėrisė, pasi shmang nė mėnyrė tė ndjeshme fenomenet e manipulimit qė kanė ndodhur deri mė tani, por dhe sjellin njė nivel mė tė lartė tė parlamentit. Sipas LSI-sė, sistemi proporcional garanton edhe votėn e emigratnėve dhe jep mė shumė mundėsi pėr rritjen e numrit tė grave nė Kuvend.

Luljeta Progni

INTERVISTA

Ardiana Gjonaj: Ligji i ri i arsimit tė lartė, shton autonominė e universiteteve

Intervistė me zėvendėsministren e Arsimit dhe Shkencės, e cila interpreton ndryshimet qė janė bėrė nė ligjin e arsimit tė lartė, i cili pret tė miratohet nė Parlament

Nė intervistėn e dhėnė pėr “TemA”-n, zėvendėsministria e Arsimit, Ardiana Gjonaj, shpjegon bazat ligjore tė hartimit tė projektligjit tė arsimit tė lartė, mėnyrėn e zgjedhjeve tė autoriteteve drejtuese, autonominė e universiteteve si dhe lirinė e tyre financiare. Sipas Gjonajt, pėr herė tė parė liberalizohet sistemi i akreditimit. Ajo shprehet se, pėrcaktues nuk do tė jetė vetėm institucioni publik i MASH-it, qė ėshtė Agjencia e Akreditimit, por procesi i akreditimit tė shkollave tė larta do tė jetė i hapur edhe pėr rrjetin europian tė akreditimit. Gjonaj shprehet se, me miratimin e ligjit tė ri pėr arsimin e lartė, studentėt do tė marrin pjesė nė zgjedhjen e autoriteteve drejtuese tė kėtyre institucioneve. Sipas saj, studentėt nuk do tė jenė vetėm ata qė pėsojnė ēfarė bėn institucioni i arsimit tė lartė, por ai tė kthehet nė njė faktor qė luan njė rol tė rėndėsishėm nė tė gjitha veprimtaritė e shkollės sė lartė. “Pra, tė jetė njė aktor mjaft i rėndėsishėm. Nga kjo pikėpamje, ne ndihmuam qeverinė studentore qė tė realizonte zgjedhjet, pra tė krijojė strukturat e saj dhe pėr herė tė parė, kėto i ngrejmė nė baza ligjore dhe i realizojmė organizimet e tyre deri nė nivel kombėtar pėr pėrfaqėsime deri nė nivel kombėtar nė arenėn ndėrkombėtare dhe unė besoj se kėtė lloj demokracie dhe kėtė lloj roli qė u jepet nė drejtimin e universiteteve ta luajnė ashtu siē duhet”, - shprehet ajo.

Gjonaj shprehet pėr “TemA”-n se, nė nenet 37 dhe 38 tė projektligjit krijohet mundėsia e njohjes sė njė programi studimi apo pjesė tė tij, tė kryer jashtė vendit. Numri dy i arsimit thotė se, ky projektligj, pėr herė tė parė njeh dhe lejon njohjen dhe transferimin e programit apo pjesėve tė programit tė studimit nga njė shkollė nė njė tjetėr, brenda dhe jashtė vendit, pjesė tė sistemit tė arsimit tė lartė ose jo, pra lejohet njohja, vlerėsimi dhe ekuivalentimi i ciklit tė plotė apo pjesė tė tij, me qėllim qė studenti tė mund tė transferohet apo tė vazhdojė ciklin tjetėr tė studimeve nė degė brenda njė trungu tė pėrbashkėt brenda fakultetit, sipas rregullave tė brendshme tė vetė institucioneve tė arsimit tė lartė.

Mbi ēfarė bazash ėshtė ndėrtuar projektligji i ri pėr arsimin e lartė?

Projektligji i arsimit tė lartė ėshtė ndėrtuar duke patur si bazė dy shtylla kryesore: rritjen e shkallės sė demokracisė dhe tė autonomisė sė institucioneve tė arsimit tė lartė. Natyrisht, krahas reformimit tė vetė sistemit, nė pėrputhje me kėrkesat e zonės europiane tė arsimit tė lartė dhe kėrkimit shkencor.

Si i pėrcakton projektligji i ri zgjedhjet pėr drejtuesit e kėtyre institucioneve?

Autoritetet dhe organet drejtuese zgjidhen nga i gjithė stafi. Ajo qė ėshtė e veēantė kėtė herė ėshtė pjesėmarrja e gjerė e studentėve, tė cilėt, jo vetėm me votėn e tyre pėrcaktojnė se cilėt do tė jenė anėtarėt e organeve apo autoriteteve drejtuese, por njėkohėsish marrin pjesė nė vetėqeverisjen e fakulteteve, duke bėrė pjesė rreth 15 pėr qind tė anėtarėve nėpėr kėshillat e fakulteteve, nė senate dhe duke pasur pėrfaqėsues edhe nė kėshillin e administrimit. Projektligji i ri pėr arsimin e lartė ėshtė miratuar tashmė nga Kėshilli i Ministrave dhe aktualisht ėshtė nė Parlament pėr miratimin e tij pėrfundimtar. Studentėt dhe tė drejtat e tyre zėnė njė vend tė rėndėsishėm nė projektligjin e ri tė arsimit tė lartė. Pėr herė tė parė pėrfaqėsimi i tyre nė senate dhe kėshilla do tė jetė jo rastėsor sipas preferencave tė rektorėve apo dekanėve, por nga studentėt e zgjedhur nga vetė kėto kėshilla studentore. Pėr herė tė parė, ėshtė parashikuar pėrfaqėsimi studentor nė nivel kombėtar. Janė parashikuar gjithashtu njė sėrė lehtėsirash pėr studentėt mė tė mirė, si bursa studimesh brenda dhe jashtė vendit. Nė projektligj sanksionohen mundėsi reale tė mobilitetit tė studentėve, pra tė transferimit tė kualifikimeve tė fituara, qė ėshtė dhe njė nga qėllimet kryesore tė Marrėveshjes sė Bolonjės. Nisur nga rėndėsia e pjesėmarrjes sė studentėve nė veprimtarinė e institucioneve tė arsimit tė lartė, (tė Shkollave tė Larta) si qėllim edhe i Deklaratės sė Bolonjės, si njė hap pėrpara drejt autonomisė institucionale, nė projektligj ėshtė pėrfshirė njė kapitull i veēantė pėr tė drejtat dhe detyrimet e studentėve, pėr organizimin institucional tė tyre, pėr rritjen e pjesėmarrjes reale tė tyre nė qeverisjen e shkollave tė larta, nė procesin e vlerėsimit tė brendshėm tė cilėsisė si dhe nė mekanizmat e kontrollit financiar.

Sa ndikon, sipas jush, pjesėmarrja e studentėve nė zgjedhjet e rektorėve?

Kjo ėshtė njė nga kėrkesat e veēanta tė Kartės sė Bolonjės, qė roli i studentėve nė qeverisjen e institucioneve tė jetė sa mė i madh dhe nė sigurimin e cilėsisė tė diplomave qė lėshohen, qė tė jenė sa mė efektive. Pra, studenti tė jetė, jo vetėm ai qė pėson ēfarė bėn institucioni i arsimit tė lartė, por ai tė kthehet nė njė faktor qė luan njė rol tė rėndėsishėm nė tė gjitha veprimtaritė e shkollės sė lartė. Pra, tė jetė njė aktor mjaft i rėndėsishėm. Nga kjo pikėpamje, ne ndihmuam qeverinė studentore qė tė realizonte zgjedhjet, pra tė krijonte strukturat e saj dhe pėr herė tė parė, kėto i ngrejmė nė baza ligjore dhe i realizojmė organizimet e tyre deri nė nivel kombėtar pėr pėrfaqėsime deri nė nivel kombėtar nė arenėn ndėrkombėtare dhe unė besoj qė kėtė lloj demokracie dhe kėtė lloj roli qė iu jepet nė drejtimin e universiteteve ta luajnė ashtu siē duhet. Kam besim tė plotė pėr kėtė, sepse ata duhet, jo vetėm tė japin votėn e tyre dhe me gjykimin e tyre tė vlerėsojnė se cili duhet tė jetė nė organet drejtuese tė universiteteve, cili duhet tė jetė autoritet drejtues i universiteteve, por me pjesėmarrjen nėpėr kėshilla, senat nė bordin e administrimit, nė tė gjitha njėsitė qė ky ligj kėrkon tė ngrihen nga institucionet e arsimit tė lartė pėr sigurimin e cilėsisė sė brendshme, ata tė jenė faktorė tė rėndėsishėm, jo vetėm pėr tė garantuar njė nivel mė tė lartė tė diplomave, nė mėnyrė qė nė njė tė ardhme diplomat qė ata do tė kenė marrė tė jenė diploma qė tė kenė vlerė nė hapėsirėn europiane, por njėkohėsisht tė ndihmojnė qė bashkarisht nė pėrpjekje tė tė gjithė shoqėrisė, tė zhdukin disa fenomene tė papėlqyeshme qė mund tė vihen re, tė ndihmojnė nė pėrmirėsimin e metodave tė mėsimdhėnies, nė pėrmirėsimin e metodave tė kėrkimit shkencor dhe njėkohėsisht nė frymėn e pėrgjithshme nė rritjes sė autonomisė, demokracisė dhe tė pėrgjegjshmėrisė tė institucioneve tė arsimit tė lartė nė misionin e tyre.

Ndalemi pak tek diplomat qė studentėt do tė marrin nė tė ardhmen. Sa ndihmon ligji i ri nė njohjen e tyre dhe sa ndihmon nė cilėsinė, pra akreditimin e tyre?

Nė nenet 37 dhe 38 tė projektligjit krijohet mundėsia e njohjes sė njė programi studimi apo pjesė tė tij, tė kryer jashtė vendit. Mė konkretisht, ky projektligj pėr herė tė parė njeh dhe lejon njohjen dhe transferimin e programit apo pjesėve tė programit tė studimit nga njė shkollė nė njė tjetėr brenda dhe jashtė vendit, pjesė tė sistemit tė arsimit tė lartė ose jo. Pra lejohet njohja, vlerėsimi dhe ekuivalentimi i ciklit tė plotė apo pjesėve tė tij, me qėllim qė studenti tė mund tė transferohet apo tė vazhdojė ciklin tjetėr tė studimeve nė degė brenda njė trungu tė pėrbashkėt brenda fakultetit, sipas rregullave tė brendshme tė vetė institucioneve tė arsimit tė lartė. Nenet 59-62 janė tė rėndėsishme pėr sigurimin e cilėsisė sė institucioneve dhe programeve tė tyre tė studimeve. Ato sanksionojnė mekanizmat ligjore pėr kontrollin dhe garantimin e cilėsisė sė diplomave si dhe pėr akreditimin e institucioneve dhe tė programeve tė studimeve qė ata ofrojnė. Gjithashtu, kėto kėrkesa janė tė njėjta si pėr institucionet publike, ashtu dhe pėr institucionet private tė arsimit tė lartė. Pėrveē sistemit tė vlerėsimit tė jashtėm nė universitete do tė krijohen njėsi qė do tė bėjnė njė vetėvlerėsim, nė kuadėr tė vlerėsimit tė brendshėm tė shkollave tė larta. Sistemi i akreditimit, ėshtė edhe ky njė pikė e rėndėsishme e kėtij projektligji. Pėr herė tė parė liberalizohet sistemi i akreditimit, ku pėrcaktues nuk do tė jetė vetėm institucioni publik i Ministrisė sė Arsimit, Agjensia e Akreditimit. Kjo do tė thotė se procesi i akreditimit tė shkollave tė larta do tė jetė i hapur edhe pėr rrjetin europian tė akreditimit.

Sipas jush, me miratimin e kėtij ligji, a rritet autonomia e universiteteve?

Institucionet e arsimit tė lartė pėrcaktojnė vetė mėnyrėn e organizimit tė tyre tė brendshėm, nga pikėpamja organizative, strukturore, pėrcaktojnė vetė mėnyrėn e zgjedhjes sė autoriteteve tė organeve drejtuese, sanksionuar kjo nėpėr statute dhe rregullore. Jemi tė avancuar nė kėtė drejtim, sepse statutet hartohen dhe miratohen nga vetė institucionet e arsimit tė lartė. Sipas kėtij ligji, ministri i Arsimit dhe Shkencės kontrollon vetėm pėr zbatim ligjshmėrie statutin dhe nuk mund tė bėjė dot asnjė ndėrhyrje tjetėr. Pra, ashtu siē hartohen dhe miratohen nga vetė institucionet e arsimit tė lartė, ashtu do tė pėrcaktohet dhe gjithė jeta e kėtyre institucioneve, natyrisht brenda kornizave tė pėrcaktuara nė ligj, por ministri i Arsimit nuk mund tė ndėrhyjė dhe nuk mund tė mos aprovojė statutin, nė qoftė se ai ėshtė konform ligjit.

Flasim pak pėr autonominė financiare tė universiteteve. Sipas kėtij projektligji, ēfarė autonomie financiare do tė kenė kėto institucione?

Pėr herė tė parė ndryshon skema e financimit dhe institucioneve tė arsimit tė lartė u jepet autonomi e plotė financiare. Pra, shteti i financon me grant dhe janė vetė institucionet e arsimit tė lartė, ato qė pėrcaktojnė mėnyrėn sesi do t’i shpenzojnė kėto para pėr veprimtaritė e tyre. Janė krejtėsisht tė lira tė programojnė sesi do tė bėjnė financim tė aktiviteteve tė tyre tė mėsimdhėnies, si do tė financojnė programet pėr kėrkimin shkencor. Ato janė tė lira tė realizojnė marrėveshje apo tė bėjnė kontrata me tė tretė, natyrisht nė pėrputhje me misionin e tyre, mund tė shtojnė konsulenca pėr tė shtuar tė ardhurat. Tė ardhurat qė sigurojnė 100 pėr qind janė tė buxhetit tė tyre dhe nė qoftė se harxhohen deri nė fund tė vitit, ata i transportojnė nė buxhetin e vitit pasardhės. Pra, janė krejtėsisht tė lirė qė financimet e dhėna nga buxheti i shtetit t’i shfrytėzojnė nė mėnyrė sa mė efiēente, natyrisht vėnia e njė autonomie tė tillė financiare u bė me krijimin e njė strukture tė re nė administrimin e universiteteve, siē ishte bordi i administrimit, i cili ka si rol, duke qenė se ka pėrfaqėsues nga pjesa e stafeve universitare dhe pėrfaqėsues tė kumunitetit dhe ka pėr detyrė tė ndihmojė dhe tė kontrollojė efiēencėn dhe pėrdorimin e kėtyre fondeve, sepse, natyrisht, kėto janė para qė i japin taksapaguesit shqiptarė. Ne gjykuam tė pėrshtatshme qė tė futen kėto borde qeverisjeje. Ėshtė pėrvoja e gjithė vendeve tė tjera, tė cilat, jo vetėm do tė ndihmojnė nė miradministrimin e fondeve nė dispozicion tė universiteteve dhe njėkohėsisht me pjesėmarrjen nga komuniteti i biznesit, nga shoqėria civile, anėtarė nga kėto borde, por mund tė krijohet mundėsia qė kėto komunitete tė investojnė nėpėr institucione. Pra, dihet se programi i qeverisė e ka arsimin prioritet, do tė dyfishohen fondet pėr arsim, qė kėtė vit do tė jepen 2 deri nė 3 milionė euro, vetėm investime pėr laboratore. Pra, do tė bėhen edhe investime nė infrastrukturė. Pavarėsisht nga kjo rritje  e mbėshtetjes financiare nga ana e shtetit ėshtė i domosdoshėm edhe financimi i donatorėve tė tjerė dhe pjesėmarrja nė qeverisje tė universiteteve, tė donatorėve tė huaj, qė do tė ndihmojė qė ata tė sjellin dhe kapitale, pėr tė cilat ata natyrisht qė do tė ushtrojnė kontrollin e tyre pėr t’u siguruar se do tė pėrdoren me efiēencė.

Nė kuadėr tė liberalizimit tė degėve tė ndryshme nė shkollat e larta ėshtė hasur problemi i mungesės sė stafit pedagogjik. A i lehtėson projektligji i ri pėr arsimin e lartė procedurat e aplikimit dhe pranimin e pedagogėve tė rinj nė fakultete?

Sipas ligjit tė ri, pėr ēdo kategori tė personelit akademik, jo akademik apo administrativ, ato pėrcaktohen nga vetė statutet e institucioneve dhe thashė dhe mė parė qė statutet hartohen dhe miratohen nga vetė institucionet e arsimit tė lartė. Pra, ato janė tė lira tė pėrcaktojnė ashtu siē duhet kriteret, natyrisht, duke pasur parasysh misionin qė ato kanė. Pranimi i kandidatėve bėhet nė bazė tė konkurseve publike dhe me ligj, institucionet e arsimit tė lartė janė tė detyruara qė tė pėrcaktojnė nėpėr statute procedura transparente nė pėrzgjedhjen e kandidatit fitues, i cili duhet tė pėrmbushė kėrkesat e publikuara dhe t’i pėrgjigjet mė mirė pėrshkrimit tė vendit tė punės. Pra, ėshtė nė tė drejtėn dhe detyrimin e institucioneve qė tė pėrcaktojnė kriteret e punėsimit dhe tė pėrcaktojnė procedura standarde dhe transparente pėr pranimin nė punė tė pedagogėve tė rinj. Pėrveē personelit me kohė tė plotė, nė ligj, institucioneve tė arsimit tė lartė, u garantohet e drejta qė tė marrin apo tė ftojnė lektorė pėr periudha semestrale ose njėvjeēare. Pra, si kategori tė pedagogėve tė jashtėm, mund tė punėsojnė me kontrata personel tė huaj ose vendas, sipas nevojave qė ata kanė. Pra, mund tė punėsojnė me kontratė personalitete vendase ose tė huaja pėr periudha tė shkurtra kohore dhe njėkohėsisht, ne kemi hapur edhe mundėsinė qė pėr studentė, tė cilėt ndjekin doktoraturėn, ashtu siē ndodh edhe nė vende tė tjera, mundet qė institucionet e arsimit tė lartė t’i ftojnė, t’i punėsojnė ata pėr tė dhėnė mėsim.

Intervistoi: Rildo Ngjela

KOMENTE

Shqipėri, mos u tut!

Valon A. Syla

Nėse Nicholas Burns e thotė fjalėn pavarėsi nė mes Brukselit, atėherė pse ka nevojė shefi i diplomacisė shqiptare, Besnik Mustafaj, t’i bjerė rreth e rrotull kėsaj ēėshtjeje?

Shqipėrisė i mungon guximi diplomatik. Shpesh diplomatėt dhe ambasadorėt shqiptarė tė bėjnė tė mendosh se atyre, pėrveē guximit, iu mungon edhe vetė qėndrimi diplomatik kundrejt shumė ēėshtjeve tė lidhura me shqiptarėt, brenda dhe jashtė vendit.

Kjo vlen sidomos pėr Kosovėn.

Shefi i diplomacisė shqiptare, Besnik Mustafaj, tė bėn tė mendosh se Shqipėria nuk ka as guxim e as qėndrim diplomatik - qė me njė deklaratė tė drejtpėrdrejtė dhe tė fjalėpėrfjalshme publike - tė mbėshtesė pavarėsinė e mbikėqyrur tė Kosovės.

Diplomacia shqiptare nė komunikatėn e saj, zyrtare pėr shtyp, i bie mė rrotull kėsaj ēėshtjeje, duke deklaruar se Shqipėria e mbėshtet propozimin e Martti Ahtisaarit pėr Kosovėn, qėndrim ky qė nuk dallon fare prej shteteve qė i kemi larg dhe me tė cilat nuk na lidh gati asgjė, si Belgjika, Bullgaria ose Polonia.

Diplomacia shqiptare, kur flet pėr Kosovėn – pothuajse harron qė ka njė lidhje mė tė veēantė me kėtė vend. Harron se popullata shumicė e kėtij vendi presin nga Shqipėria njė qėndrim mė tė fortė, mė pėrkrahės dhe mė tė drejtpėrdrejtė. Shumica kosovare nuk pret qė qėndrimi zyrtar i Shqipėrisė ndaj Kosovės tė jetė i njėjtė ose i matur me milimetra - si ai i Polonisė ose Belgjikės, tė cilat ndoshta edhe kanė arsye tė flasin nė atė mėnyrė tė matur rreth Kosovės, duke u ruajtur se po i cenojnė marrėdhėniet me Serbinė.

Fundja, Shqipėria dhe Kosova janė vende fqinje dhe vetėm pėr kėtė diplomacia shqiptare do tė duhej tė kishte njė qėndrim mė tė fuqishėm, edhe nėse nuk llogariten lidhjet e veēanta midis kėtyre dy vendeve.

Diplomacia e Maqedonisė e ka qėndrimin mė tė avancuar se ministri Mustafaj pėr pavarėsinė e Kosovės dhe kjo pėr shkak se qeveria e kėtij vendi e konsideron vullnetin e shqiptarėve tė Maqedonisė. Kur Nicholas Burns, nė Bruksel, thotė drejtpėrdrejt se shteti i tij e pėrkrah njė pavarėsi tė mbikėqyrur ndėrkombėtarisht pėr Kosovėn, a nuk do tė mundte ministri Mustafaj t’i afrohej paksa kėtij qėndrimi dhe ta thotė atė fjalė pėr fjalė? Apo, ndoshta, po tutet. Por, ėshtė e ēuditshme dhe e pakuptueshme, kur po i njėjti ministėr mblodhi veten dhe pati guximin qė publikisht tė propozojė njė “pavarėsi tė kushtėzuar” pėr Kosovėn para njė viti, qė nė terminologjinė e diplomatėve tė Grupit tė Kontaktit llogaritet si mė e vogėl ose mė e disfavorshme sesa “pavarėsia e mbikėqyrur”, qė e propozon Martti Ahtisaari.

Ēėshtja ėshtė se Shqipėria i ka mundėsitė reale qė diplomatėt e vet tė mbėshtesin pavarėsinė e mbikėqyrur dhe jo tė fshihet pas Ahtisaarit. Nėse guxon Maqedonia, logjikisht do tė duhej tė guxonte edhe Shqipėria. Lufta e ftohtė ka mbaruar moti. Andaj, edhe nuk ka nevojė tė frikėsohet asnjė ministėr shqiptar. Sidomos, kur bėhet fjalė pėr Kosovėn, e cila qysh nga viti 1974-tėr ėshtė entitet mė vete dhe flet nė emėr tė vet, duke mos e ngarkuar Shqipėrinė me ēėshtjet e saj.

Nuk kanė arsye diplomatėt e Shqipėrisė tė frikėsohen dhe ta ngrenė zėrin, atėherė kur bėhet fjalė pėr mbrojtjen e tė drejtave universale tė njeriut, nė Kosovė, Ballkan ose nė botė.

Kėso qėndrime tė heshtura tė diplomacisė shqiptare - mund t’ju kujtohen, edhe atėherė kur shkelen tė drejtat themelore tė qytetarėve tė Shqipėrisė, sidomos nė Greqi. Edhe kur ata nuk paguhen nga punėdhėnėsit e tyre, iu shqyhen flamujt gjatė ndeshjeve tė futbollit, ose ofendohen nga grekėt publikisht.

Pėr kėto ēėshtje, diplomatėt dhe ambasadorėt shqiptarė ndodh edhe tė mos reagojnė.

Andaj, ėshtė fat i mirė qė Kosovės mė nė fund po i zyrtarizohet njė status si entitet i veēantė dhe i pavarur. Dhe, po ia heq njė brengė dhe pak tutė diplomacisė shqiptare.

Skepticizmi jo gjithmonė ėshtė negativ

Besian Trenova

Tashmė dihet publikisht ambicia politike e Arben Imamit pėr tė konkurruar nė njė nga postet drejtuese nė Partinė Demokratike. Nga ky konkurrim, nė radhė tė parė kuptohet se, nuk kemi tė bėjmė me ndonjė kandidat formal, siē ndodh shpesh nėpėr struktura partiake me qėllim pėr t`i dhėnė njė personi tjetėr fitoren. Nė rezultatin e zgjedhjeve lokale pėr PD-nė, pėrveē faktorėve tė tjerė, ndikoi shumė edhe mėnyra e organizimit brenda strukturave tė PD-sė. Aty u vu re njė organizim kaotik dhe njė neglizhencė e pafalshme nga ana e shumė personave, tė cilėt gėzonin poste drejtuese nė nivele tė ndryshme. Kjo gjė siē duket ėshtė kuptuar nga lidershipi i kėsaj partie dhe ėshtė parė reflektim. Si pjesė e kėtij reflektimi ėshtė edhe strukturimi qė pritet tė bėhet nė sekretariatin e kėsaj partie. Kėtu nuk mund tė lihet nė heshtje kandidimi i shpallur nga ana e shefit tė kabinetit tė kryeministrit. Interesi nė kėtė rast rritet pėr shkak tė historikut tė kėtij politikani qė ka patur me PD-nė. Historia midis dashurisė dhe urrejtjes e gjithė kėtyre viteve i vendos nė nivele skepticizmi njerėzit e kėsaj partie. Do tė ishte njė arritje e madhe, politike e Imamit, nė qoftė se do tė arrinte tė thyente akullin me njerėzit e PD-sė dhe aq mė tepėr t`i mbushte mendjen atyre pėr idetė e tij pėr reformimin e kėsaj partie. Kjo ftohtėsi apo mosbesim vjen natyrshėm pėr shkak tė historisė tė shumė viteve tė njė konflikti tė ashpėr. Hapja e PD-sė para zgjedhjeve tė korrikut tė vitit 2005-sė afroi politikanin e hershėm, Arben Imami, sė bashku me politikanė tė tjerė, tė larguar pėr arsye nga mė tė ndryshmet, por me njė arsye tė pėrbashkėt qė kishte tė bėnte me vetė kryetarin e PD-sė, Berishėn. Ndryshe nga shumė tė tjerė, Imami arriti tė krijonte njė marrėveshje politike me kryetarin e PD-sė, duke krijur marrėdhėnie besimi dhe bashkėpunimi, por nuk arriti qė kėtė gjė ta bėnte edhe me strukturat politike brenda PD-sė. Kėtė gjė e provojnė mė sė miri rezultatet e votimit qė u bėnė brenda kėtyre strukturave, ku Imami nuk arriti tė fitonte atė besim siē e krijoi me vetė liderin e kėsaj partie. Parė nė njė kėndvėshtrim tė caktuar, shohim qė kėto struktura nuk janė edhe aq formale apo tė varura, aq sa thuhet nėpėr analiza dhe opinione gazetash. Nga ana tjetėr, kėto struktura me vetėdijen e tyre i dhanė kohė Imamit tė thyejė akullin dhe tė krijojė besimin e tyre. A mund ta ketė realizuar kėtė gjė Imami? Kjo nuk mund tė dihet pa njė votim. Ndoshta kandidimi i Imamit duhet parė edhe si njė test i tij, personal me strukturat brenda PD-sė. Mbase pėr tė nuk ka ndonjė rėndėsi tė madhe, nėse zgjidhet apo jo sekretar, por pėr tė mbase ka rėndėsi tė shohė sesa besim ka krijuar te kėto struktura. Nė kėtė rast, pavarėsisht nėse Imami do tė fitojė apo jo, organet politke tė PD-sė kanė rastin tė tregojnė sesa paragjykuese apo tė ngurta janė. Tė jesh paragjykues dhe i ngurtė pėr disa gjėra nuk ėshtė negativitet, por tregon kujdes dhe pėrgjegjshmėri. Votimet e kaluara tė kėtyre strukturave pėr Imamin kanė treguar maturi dhe pjekuri, pasi pėr ēdo mendje tė arsyeshme, pas historisė sė njė konflikti tė ashpėr, nuk mund tė krijohej aq shpejt njė besim pėr pėrfaqėsim politik, edhe pse pėrpjekiet e Imamit, pa i paragjykuar, mund tė kenė qenė krejt tė sinqerta. Pozicionimi politik i viteve tė fundit tė Imamit pranė PD-sė, duke marrė pėrsipėr edhe koston e njė suksesi tė paarritur, tė japin pėrshtypjen se ky politkan, pas eksplorimeve politike, pėrfundimisht ka vendosur tė jetė brenda PD-sė me tė mirat dhe tė kėqijat e saj. Dhe nuk ka ndonjė rrugė tjetėr pėr tė krijuar besimin te strukturat e PD-sė, pėrveēse t`i bindėsh ata se je njeriu i tyre dhe se do tė luftosh sė bashku me ta nė politikė, pavarėsisht se nė ē`pozicion politik je nė njė kohė tė caktuar.

Letrat qė ēorodisin opoziten

Nga Arben Vata

Edi Rama ka intensifikuar sė fundi korrespondencat e tij, politike me Sali Berishėn, njė ritual qė mė shumė sesa xhelozi politike po ngjall pakėnaqėsinė e fshehur tė partive tė tjera tė opozitės ndaj veprimeve arbitrare, siē i quajnė ata lėvizjet e fundit, politike tė kryetarit tė PS-sė, qė sipas tyre ka hyrė nė pazare politike me kryeministrin e vendit. Qoftė paketa propozuese pak javė mė parė nė mbledhjen e Asamblesė Kombėtare, ku ofrohej bashkėpunim me qeverinė nė tė mirė tė reformave dhe ēėshtjeve tė tjera, qė nė fakt janė detyrim kushtetues i mazhorancės, qoftė edhe letra e fundit, publike qė Rama i dėrgoi Berishės pak ditė mė parė, janė parė me mjaft dyshim, sidomos nga PSD-ja dhe dy partitė e tjera, tė vogla tė sė majtės, PDS dhe PAD, tė cilat kanė shprehur publikisht mospėlqimin e tyre pėr nismat e papritura, politike tė Edi Ramės dhe pėr mė tepėr, ndėrmarrjen e tyre pa njė konsultim me tryezėn e pėrbashkėt tė opozitės, institucion qė u mblodh vetėm kėto ditė pėr herė tė parė pas zgjedhjeve tė 18 shkurtit. Por edhe ky takim i sforcuar i opozitės, ku dukej qartė mosdėshira apo pamundėsia e Gjinushit pėr ta komentuar atė, tregoi se edhe kėtė ditė qėndrimi opozitar nuk ishte unik. Dhe kjo edhe pėr shkak se nė tė njėjtėn ditė, ndėrsa opozita e bashkuar insistoi pėr njė krizė presidenciale, nėse kreu i shtetit nuk vjen si propozim i kėtij grupimi, Edi Rama bėri publike njė letėr tė hapur pėr kryeministrin, duke i kėrkuar bashkėpunim dhe kryerje reformash pėr tė shmangur pikėrisht edhe krizėn presidenciale gjatė kėsaj vere. Nė ndihmė tė kėsaj ideje, tė shpėrqendrimit tė opozitės, vjen edhe nisma thuajse nė tė njėjtėn kohė e propozuar nga LSI-ja pėr njė reformė nė Kodin e Zgjedhjeve dhe aplikimin e njė sistemi tė pastėr, proporcional nė zgjedhjet e ardhshme, tė pėrgjithshme. Njė iniciativė qė duket sheshit tė jetė e pakonsultuar me aleatėt e vegjėl tė sė majtės dhe qė nuk iu shkon fare pėrshtat atyre. Nė kėto kushte, edhe letra e hapur e Ramės pėr Berishėn, pavarėsisht nėse ky do ta plotėsojė apo jo sė shpejti dėshirėn e tė parit pėr takim dypalėsh, pasi kryeministri ka lajmėruar se nuk do tė ndikojė nė garėn pėr zgjedhjet nė PS, nuk mund tė konsiderohet ndryshe veēse si vijim i krizės sė besimit qė ekziston nė radhėt e opozitės. Njė krizė qė lidhet me njė rezultat humbės tė opozitės nė pjesėn rurale tė vendit dhe sidomos me ēuditė qė po ndodhin nė aleancat e pazakonta tė politikės lokale nė konstituimin e disa kėshillave bashkiakė, ku pėrfaqėsues tė PS-sė kanė humbur garėn pėr t`ia lėnė drejtimin nė disa raste pėrfaqėsuesve tė PD-sė apo LSI-sė. Njė praktikė kjo qė gjithnjė e mė tepėr po cilėsohet si “dorėzim” i PS-sė ndaj LSI-sė dhe shmangies nga kjo aleancė e partive tė tjera, opozitare. Njė krizė qė lidhet me mungesėn e unitetit nė radhėt e opozitės, edhe sa i takon promovimit tė njė kandidature tė pėrbashkėt pėr President tė Republikės. Deri tani, veē Nanos, Finos, Pėllumbit, janė hedhur nė tregun politik edhe emra tė tjerė si Milo, apo edhe pėrfaqėsues tė PSD-sė, siē edhe la tė kuptojė Skėnder Gjinushi kėto ditė. Njė krizė qė vjen nga “tradhtia” apo edhe mospėrfillja qė tradicionalisht partitė e mėdha tė politikės shqiptare iu bėjnė partive tė vogla, njė eksperiencė kjo e hidhur, qė e majta e ka kaluar, edhe nė kohėn kur Partinė Socialiste e drejtonte Fatos Nano. Pavarėsisht nga ēoroditja e opozitės, pavarėsisht nga koha e realizimit, takimi i shumėkėrkuar nga Edi Rama dhe letra e tij, publike e shumėkomentuar, mė shumė nga forma sesa pėrmbajtja, janė nė vazhdėn e njė “historie” tė shkurtėr shkėmbimi korrespondencash dhe urimesh mes tij dhe Berishės. Rreth 17 muaj mė parė, Edi Rama uroi Berishėn me rastin e 61-vjetorit tė lindjes sė tij, ndėrkohė qė pak ditė para se kjo tė ndodhte, ishte vetė kryeministri Berisha qė i dėrgoi njė letėr kryebashkiakut, Edi Rama, lidhur me projektin qeveritar pėr uljen e taksave pėr biznesin e vogėl dhe premtimin pėr rritjen e granteve disa herė pėr pushtetin lokal. Mė vonė, Rama pėrshėndeti publikisht deklaratėn e kryeministrit Berisha pėr ēlirimin e territoreve tė tė gjitha shkollave nė vend nga ndėrtimet pa leje, pa harruar tė pėrmendte se shumica e ndėrtesave nė mjediset shkollore ishin ngritur, qė nė kohėn kur vendin e qeveriste Partia Demokratike. Gjithsesi, takimi mes Berishės dhe Ramės, pavarėsisht nga cila palė kėrkohet, mund tė rezultojė i frytshėm, nėse palėt e kanė seriozisht procesin e bashkėpunimit dhe mosprodhimin e njė e krize tė ngjashme me atė tė pragzgjedhjeve lokale.

KRONIKA

Letėr KLD-sė dhe autoriteteve pėr shkeljet nė emėr tė kryegjyqtares sė Apelit tė Vlorės

Mashtron pėr 4 makina,

“avullon” hetimi pėr

vėllain e Gjinovefa Gabės

Inspektorė tė Kontrollit tė Deklarimit tė Pasurive kanė bashkėpunuar me inspektorė tė Policisė Gjyqėsore dhe me prokurorėt e Vlorės, pėr tė shmangur nga hetimet dhe procedimi pėr shkelje Vladimir Gabėn

Kreu i Apelit tė Vlorės, Gjinovefa Gaba, vijon tė kryejė mbrojtjen e tė afėrmve tė saj tė akuzuar si shkelės tė ligjit. Sipas njė letre dėrguar autoriteteve mė tė larta nė vend, thuhet se, inspektorė tė Kontrollit tė Deklarimit tė Pasurive kanė bashkėpunuar me inspektorė tė Policisė Gjyqėsore dhe me prokurorėt e Vlorės, pėr tė shmangur nga hetimet dhe procedimi pėr shkelje vėllain e Gjinovefa Gabės, Vladimir Gabėn. Ky i fundit akuzohet pėr falsifikim tė pėrsėritur dokumentesh pėr mjete motorike, me qėllim pėrfitimi financiar. Por, procedimi ndaj Gabės “ka heshtur” edhe pse ndaj tij rėndojnė disa akuza tė provuara tashmė nga hetimi zinxhir.

Historia

Njė kallėzim penal i inspektoriatit tė Lartė tė Deklarimit tė Pasurive, (nr 279, dt 08/02/2006) drejtuar Prokurorisė sė Vlorės ka nisur hetimin, lidhur me disa mjete motorike tė dyshuara si tė falsifikuara. Pas njė letėrkėmbimi mes DPSHTR-sė dhe DSHTR-sė sė Vlorės rezulton se, nė emėr tė Vladimir Gabės ishin regjistruar katėr mjete me vitprodhimi tė ndryshėm (1980-1982-1985-1988), por me shasi tė njėjtė.

Dy inspektorė tė kontrollit tė pasurive, Gladiola Kraja dhe Ahmet Metaliaj, kanė verifikuar kėto dokumente dhe pasi kanė firmosur kallėzimin nga shefja e tyre, Fatmira Laska, e kanė dėrguar nė prokurori. Por, pikėrisht formulimi i kallėzimit ėshtė kontestuar, pasi, dyshimet pėr falsifikim nuk i drejtohen asnjė personi edhe pse dokumentet ishin tė identifikuara. Nė kallėzimin penal janė anashkaluar shumė nga shkeljet. “Mungesa e dy apo mė shumė lejeve tė qarkullimit ose librezės sė automjetit tė origjinės sė mjetit nė fashikullin e dosjes nė fjalė si dhe tė autorizimeve nga organet pėrkatėse pėr ndryshimin e ngjyrės, “nuk janė vėnė re” nga inspektorėt qė kanė hetuar”, thuhet nė letrėn drejtuar edhe Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė, ku kėrkohet zbardhja e gjithė procedurės sė hetimit.  

Anashkalimi nga prokuroria

Nė letrėn dėrguar KLD-sė dhe autoriteteve tė tjera thuhet se, inspektori i policisė gjyqėsore, Jaki Hasanbega dhe prokurori i ēėshtjes, Hyrjet Lamaj, kanė sabotuar zbardhjen e kėsaj dosjeje. “Nė dy shkresat e dėrguara nga Prokuroria e Vlorės nė Institutin e Policisė Shkencore (pėr tė vėrtetuar firmat e ndryshme tė tė njėjtit person) mungon vula e institucionit mbi nėnshkrimin e vetė prokurorit tė rrethit, Petrit Ēano”, thuhet nė letrėn drejtuar autoriteteve. Fashikulli i administruar nga prokuroria bėn fjalė pėr sė paku katėr mjete motorike tė regjistruara nė emėr tė Vladimir Gabės, me po tė njėjtin dokumentacion, por me vit tė prodhimeve, ngjyrave dhe fuqive motorike tė ndryshme. Ndėrkaq, nėnshkrimi i blerėsit tė parė, Ramadan Grabovės, nuk ėshtė i njėjtė me nėnshkrimin e shitėsit tek kontrata ku Vladimir Gaba bėhet pronar. “Fakti qė nėnshkrimi i z.Gaba nė kontratėn e sipėrpėrmendur nuk ėshtė i njėjtė me atė tė shitėsit ku pretendohet se z.Gaba ėshtė zhveshur nga pronėsia, sėrish nuk ėshtė hetuar. Lind nevoja tė pyesim se, cili ėshtė personi qė ka vepruar nė emėr dhe pėr llogari tė z. Gaba si nė blerjen e mjetit tė parė, ashtu edhe nė shitjen e dokumentacionit tė mjetit tjetėr mė vonė?”, thuhet nė letėn drejtuar autoriteteve mė tė larta nė vend. Ndėrkaq, edhe vitlindja e Gabės me kontratėn e fundit nuk ėshtė e saktė edhe pse pėrpara dy inspektorėve tė ILKPD-sė dhe oficerit tė policisė gjyqėsore ėshtė pretenduar se ai njihej nga noteri dhe se kishte shkuar gjithnjė me dokumentacion.

Devijimi, hetimet drejtohen drejt “tė tretėve”

Hetimi, aktualisht duket “i ndalur” pėr Vladimir Gabėn, ndėrkohė qė nė vend tė tij ka nisur hetimi pėr persona tė tjerė. Thuajse tė gjitha tė dhėnat e hartuara pėr kallėzim janė “zhdukur” nga tė gjykuarit e arsyeshėm. Madje, prokuroria ka nisur hetimet ndaj noteres Alketa Shyti, e cila akuzohet pėr “shpėrdorim detyre”, me pretendimin se ka pėrdorur si mjet identifikimi tė shitėsit tė pretenduar njė kontratė huapėrdorjeje, e cila nė pėrmbajtje nuk ka tė bėjė fare me shitėsin e fundit, Altin Idrizaj, dhe se subjektet e aktit edhe gjatė gjykimit u provuan se nuk kishin asnjė lidhje njohjeje mes tyre e as ndonjė njehsim nė elementėt pėrbėrės (mosha, targa). Ndėrkaq, ēuditėrisht, pėr asnjė prej inspektorėve tė Policisė Rrugore tė asaj kohe si dhe tė DSHTR-sė sė Vlorės, pėr asnjė nga poseduesit e kėtyre mjeteve, ndoshta dhe bashkėpunėtorėve tė tyre dhe pėr mė tepėr, as pėr vetė Gabėn, nuk ka ndonjė kallėzim penal pėr hetim, edhe pse bėhet fjalė pėr shpėrdorim tė drejtpėrdrejtė tė detyrės si dhe abuzim me qėllim pėrfitime financiare.

tab

Disa nga shkeljet nė hetim

1-Mungesa e dy apo mė shumė lejeve tė qarkullimit ose librezės sė automjetit tė origjinės sė mjetit nė fashikullin e dosjes nė fjalė si dhe tė autorizimeve nga organet pėrkatėse pėr ndryshimin e ngjyrės, “nuk janė vėnė re” nga inspektorėt qė kanė hetuar.

2-Nė dy shkresat e dėrguara nga Prokuroria e Vlorės nė Institutin e Policisė Shkencore (pėr tė vėrtetuar firmat e ndryshme tė tė njėjtit person) mungon vula e institucionit mbi nėnshkrimin e vetė prokurorit tė rrethit, Petrit Ēano. Gjithashtu, nė autorizimet qė kryeprokurori i rrethit ka lėshuar pėr kryerjen e veprimeve hetimore paraprake, nė arkivat e zyrave noteriale mungon numri i protokollit, data dhe vula e institucionit.  

3-Fashikulli i administruar nga prokuroria bėn fjalė, pėr sė paku katėr mjete motorike tė regjistruara nė emėr tė Vladimir Gabės me po tė njėjtin dokumentacion, por me vit tė prodhimeve, ngjyrave dhe fuqive motorike tė ndryshme. Por pėrsėri, ēuditėrisht, pėr asnjė prej inspektorėve tė Policisė Rrugore tė asaj kohe, si dhe tė DSHTR-sė sė Vlorės, pėr asnjė nga poseduesit e kėtyre mjeteve, ndoshta dhe bashkėpunėtorėve tė tyre dhe pėr mė tepėr, as pėr vetė Gabėn, nuk ka ndonjė kallėzim penal pėr hetim, edhe pse bėhet fjalė pėr shpėrdorim tė drejtpėrdrejtė tė detyrės si dhe abuzim me qėllim pėrfitime financiare.

INTERVISTA

Iu Flet Pėllumb Shehaj, ish-presidenti i firmės “Silva”

"Alfred Moisiu mė kėrkoi para pėr sponsorizim"

“Farudin Arapi shkatėrroi dhe vodhi asetet e mia”

Intervistoi: Blendi Fevziu

Jemi nė njė studio disi tė improvizuar dhe nuk e di, pėrse nuk patėt rastin tė vinit ta jepnit kėtė intervistė nė Shqipėri…

Tani jam i dėnuar politikisht dhe ndiqem politikisht.

Ē'do tė thotė kjo?

I dėnuar politikisht, se mė janė mbyllur edhe llogaritė, edhe asetet, edhe dokumentet, pa vendim gjykate. Si tė them, mė janė grabitur…

Z.Shehi, ju nė fakt jeni dėnuar pėr procesin piramidė tė huamarrjes, parį qė iu janė marrė qytetarėve dhe nuk janė kthyer.

Ėshtė e vėrtetė, ėshtė bėrė shumė zhurmė pėr kėtė, u bė dhjetė vjet qė flitet pėr kėtė problem, por unė ēdo gjė e hedh poshtė, derisa nuk ekziston vendim gjykate, proces i mirėfilltė, ligjor, nuk ka vendim gjykate pėr bllokimin e numrave tė llogarisė dhe tė proces-verbalit, nuk ka vendim gjykate pėr bllokimin e aseteve dhe shitjen e tyre, proces-verbal pėr bllokimin e dokumentacionit dhe derisa vuri dorė qeveria dhe i shiti, ndaj them qė ky ėshtė njė proces politik.

Nė momentin e bllokimit, sa kanė qenė shumat dhe asetet, ose totali i shifrės qė dispononte kompania “Silva”?

Nė atė kohė, kur ka filluar procesi i transparencės, “Silva” dispononte sipas gjendjeve dhe llogarisė qė unė kisha, duke patur parasysh qė kaluam edhe njė periudhė "lufte" 3-4-5-mujore, 15 milionė dollarė.

Po totali i aseteve tuaja?

Totali ishte rreth 21 milionė dollarė.

Pra, gjithė vlerėsimi i kompanisė tuaj shkonte nė 36 milionė dollarė?

Po. Tė kemi parasysh edhe pėrgatitjen qė unė kisha bėrė, se unė i quaj lekė ose asete, pasi arrita tė nxirja rreth 450 mijė tonė rėrė bituminoze, lidha kontratė pėr 4 milionė tonė, baraz me 83 milionė dollarė, me njė firmė rumune, kam dokument noterial, i cili konsiderohet dokument ligjor, po pėrgatitesha qė nė janar tė 1998-tės tė filloja eksportin e kėsaj dhe mė pas do tė nisja shlyerjen e kreditorėve.

Nė momentin e bllokimit, sa shqiptarėve iu kishit marrė paratė?

Gjithsej rreth 14 mijė e 550, nuk mė kujtohet mirė. Nė atė moment qė filloi kontrolli, kanė qenė rreth 5 mijė e 900 kreditorė.

E ēfarė shifre iu detyroheshit atyre afėrsisht? 

Shifra ka qenė rreth 21 milionė dollarė. Pra, rreth 6 mijė shqiptarėve rreth 21 milionė dollarė.

Ju kishit ndėrmend t'i kthenit ato?

Patjetėr, se unė ndaj e bėra edhe huamarrjen, njė minierė gjigante.

Me sa pėr qind janė marrė kėto kredi?

Kėto janė marrė me 6 pėr qind.

Nuk ju duket shumė e madhe?

Ishte, por unė kisha besim te biznesi. Pas janarit 1997-tė, pasi filluan ankesat pėr firmat, trazirat nė Vlorė, filluan protestat, atėherė konkluduam se pėrqindja mujore do tė ishte vetėm 2-3 pėr qind, nuk do tė ishte mė 6 pėr qind, pasi unė bėj gjithmonė llogaritė e biznesit dhe tė firmės sime.

Si lindi kompania “Silva”?

Ajo ka lindur qysh nė fillimet e vitit 1900-tė, si gjithė shqiptarėt qė bėnin biznes me ēanta, merrnin mall nė Tiranė dhe e shisnin nė Vlorė, mė vonė, fillova duke blerė frigorifera, televizorė, lavatriēe te miqtė dhe shokėt nė Tiranė, pa pagesė nė dorė, i shisja dhe iu ktheja paratė. Aktiviteti fillimisht ka qenė nė Vlorė. Mė vonė, nė vitin 1994-tėr, nga shoqėri me pėrgjegjėsi tė kufizuar, e rrita aktivitetin nė 1994-trėn, nė import-eksport, fillova tė shkoja nė Gjermani dhe merrja makina tė pėrdorura, hapa njė sallon nė Tiranė pėr shitjen e veturave, bilč mund tė them se ka qenė edhe salloni i parė, e kėshtu lindi biznesi.

Por, nė vitin 1994-tėr, ende ishit me njė biznes tė vogėl me sende elektro-shtėpiake, ndėrsa nė vitin 1996-tė, ishit me 6 milionė dollarė.

Mos harro se nė atė periudhė, kontroll nga shteti kishte shumė pak, sa kishin filluar tė krijoheshin ligjet e para tė shtetit mbi doganat. Shteti sa kishte nisur tė krijohej dhe nuk kontrollonte siē duhej, jo se nuk donte, por, sepse nuk kishte ligje akoma pėr doganat pėr shembull, ndaj dhe fitimet ishin tė konsiderueshme. Pėr shembull, unė me njė televizor mund tė fitoja edhe 100 dollarė.

Sa ishin fitimet tuaja, mujore?

Nuk mund ta them dot pėrafėrsisht sa ishin fitimet mujore, por arsyet kryesore qė unė fillova tė marr hua, mė 26 shkurt tė 1996-tė, bilč atė ditė ėshtė vėnė edhe marketi “VEFA”, janė se unė pata marrė edhe licencėn pėr rėrat bituminoze. Nė ato banka qė kishte vendi ynė, tė cilat ishin tė pafuqishme, pra qė nuk kishin fuqinė e dhėnies sė kredive tė mėdha, unė kisha njė dokument tė saktė, tė cilin ma kishin ofruar miqtė dhe shokėt e mi. Ky dokument sqaronte se ēfarė ishte rėra bituminoze dhe ēfarė tė ardhurash mund tė vinin prej saj, duke patur parasysh edhe qė rrugėt e Shqipėrisė ishin tė pashtruara, duke parė me largpamėsi, qė do tė shtroheshin e do tė bėheshin autostradat, me njė fjalė kjo ishte arsyeja qė fillova tė merrja huamarrje.

Nė momentin qė morėt licencėn pėr rėrėn bituminoze, sa ishin tė ardhurat qė kishit dhe biznesi qė kishit?

Biznesi kryesor nė atė kohė, ka qenė edhe siē thashė, shitja e makinave tė vjetra qė unė i sillja nga Gjermania. Arrinin edhe nė 50 copė nė muaj, kisha edhe njė lavazh, bilč ishin 4 bashkė, edhe aty tė ardhurat ishin tė mira dhe nė pėrgjithėsi, ky ishte biznesi.

Gjithsesi, po insistoj qė ishte shumė i ēuditshėm ky kapėrcim, nga njė biznes me lavazh dhe me makina tė pėrdorura, nė dhjetėra miliona dollarė nė 1996-tėn.

Unė e thashė qė, pasi mora licencėn e rėrave bituminoze, kisha vullnet dhe dėshirė tė jashtėzakonshme pėr ta vendosur nė punė kėtė pasuri tė jashtėzakonshme, qė shumė pak njerėz nė Shqipėri, e dinė se ēfarė ėshtė. Mund tė pėrmend qė Kanadaja, vetėm nga rėrat bituminoze tė Albertės, duket nė botė se kush ėshtė sot; Venezuela qė sot, i bėn karshillėk edhe Amerikės, njė nga ekonomitė mė tė fuqishme ka atė tė rėrave bituminoze.

Me ēfarė plan-biznesi u nisėt ju, z.Shehaj?

Me njė raport gjeologjik qė ishte bėrė nga ish-Partia Komuniste nė vitin 1985-1987-tė. Kėto studime thuajse nuk ishin bėrė tė plota, por ama ekzistonte njė raport gjeologjik qė tregonte se aty ishte njė pasuri. Mbi bazėn e kėsaj ndėrtova plan-biznesin me inxhinierė gjeologė, tė cilėt kishin punuar pėr kėtė, ishin tė gjithė specialistė tė kėsaj, bilé dy nga kėta kanė qenė edhe drejtorė tė minierės sė Bitumit nė Selenicė, si Petraq Nasi apo Luan Dibra, mbi bazėn e kėsaj, pėr ta vėnė nė punė ama, donte njė investim tė madh. Donte ekskavatorė etj.

Nė momentin qė morėt licencėn, sa ishte pasuria e firmės suaj?

Mund tė them, rreth 350-400 mijė dollarė. Pra, nė shkurt 1996-tė, kisha kėtė shumė, ndėrsa nė periudhėn e bllokimit kisha rreth 36 milionė dollarė.

Pra, njė rritje tepėr e madhe

Kuptohet, unė iu drejtova tė gjithė miqve dhe shokėve, tė gjithė ata qė mė njihnin, nuk iu drejtova njerėzve tė panjohur, njerėz qė njihnin biznesin dhe u futėn si kreditorė. Kreditor mund tė quhet edhe njė njeri nga ana ligjore, si aksioner, tė cilėt nuk merrenin paratė nga mua me njė copė letėr nė dorė, siē ishin fondacionet e tjera, apo “Sudja”, por ishte me njė dokumentacion tė rregullt, noterial, mbi bazėn e njė ligji.

Cili ishte ky ligj?

Ky ligj ishte i Kodit Civil, qė kisha tė drejtė tė merrja hua nga dikush tjetėr pėr biznes.

Si arritėt me njė pasuri rreth 350-400 mijė dollarėsh, tė merrnit njė licencė pėr shfrytėzimin e rėrave bituminoze?

Nuk kishte atė periudhė, kushdo qė kishte dėshirė, nuk kishte mundėsi financimi. Bankat tona ndėrkaq, ishin tė pafuqishme pėr t'i financuar.

A keni patur lidhje tė forta, politike, z.Shehaj?

Me asnjė lloj njeriu. Kam ēarė vetė dhe nuk ia kam pėr ndihmė askujt.

Po kur morėt licencėn dhe, kur aktiviteti juaj filloi tė hynte nė huamarrje, apo kur asetet tuaja filluan tė ngriheshin fillimisht, kur iu vunė nėn auditim, keni patur lidhje me politikėn?

Jo, nuk kam patur lidhje me politikėn.

A ka politikanė qė keni njohur atė kohė?

Po, ka patur. Unė nė periudhėn qė nuk po mė jepej licenca, i jam drejtuar kryeministrit, Aleksandėr Meksi, bilé dy-tri herė, derisa mė tha se do t'i thoshte ministrit Xhaja pėr kėtė problem, njė njohje nga larg kam patur, njė pėrshėndetje, por jo qė tė ulem e tė konsumoj muhabete.

A ka patur ndonjė politikan qė ju ka kėrkuar parį, nė '96-'97-tėn?

Politikanė? Ka patur mėnyra nga mė tė ndryshmet sesi mund tė afrohen, por kryesisht kanė qenė njerėz tė administratės shtetėrore, ish-hetues, ish-prokurorė, ish-gjykatės, ish-financierė, tė kėsaj natyre ka patur dhe janė munduar tė afrohen te firma, kurse njerėz politikanė kanė qenė tė tipit qė kėrkonin sponsorizime tė aktiviteteve kulturore pėr shembull. 

Flas pėr shuma tė mėdha qė politikanė mund tė kenė kėrkuar prej jush?

Nuk kam pranuar nė mėnyrė kategorike. Kėrkesė kam patur, bilč me shkrim, nga Alfred Moisiu, i cili sot, ėshtė kryetar shteti. Na bėnte njė ofertė qė tė ishim anėtarė tė Shoqatės sė Atlantikut, po ē'punė kisha unė me tė? Dhe nuk kam pranuar, nuk i kam dhėnė.

Nejse, kėto ishin parį pėr shoqatėn...

Ishin parį pėr shoqata, po mua nuk m'i kishte dhėnė populli paratė, qė unė t'i shpėrndaja nėpėr shoqata.

A ėshtė pėrdorur kompania juaj nė dy fushatat elektorale tė vitit 1996-tė?

Deri tani, nuk ka dalė.

A keni investuar apo sponsorizuar ndonjė prej deputetėve tė kohės?

Absolutisht asnjė. Kam qenė shumė i distancuar nga kjo. Dhe nuk kam lejuar asnjė njeri qė tė sponsorizonte, apo nga njerėzit e mi qė tė premtonte. Kanė dashur dhe janė afruar shumė, por nuk kam dhėnė.

Cilėt kanė qenė kėta qė janė afruar?

Vinin nė mėnyra nga mė tė ndryshmet, nuk vinin vetė, por dėrgonin ndonjė drejtor. Nuk thoshin nė mėnyrė direkte se iu duheshin shuma tė mėdha, por pėr sponsorizime tė ndryshme, gjithmonė pėr kėtė. Nuk ka patur asnjė lloj presioni nė mėnyrė kategorike. Asnjė lloj gjėje. Flas gjithmonė pėr veten time.

A i keni dhėnė parį politikanėve tė rėndėsishėm nė atė periudhė pėr tė pasur favore?

Nė mėnyrė kategorike, unė personalisht, asnjė njeriu nuk i kam dhėnė lekė. E kam ruajtur me fanatizėm lekun e kreditorėve.

Atėherė, pėrse hytė nė rrjedhėn e huamarrjes?

Po pra, pėr tė vėnė nė punė kėtė minierė, sepse duheshin mjetet qė nga Italia, nisa t'i sillja, njė ekskavator bėnte 300 mijė dollarė, tė cilėt erdhėn dhe u vunė nė punė pėr zbulimin e minierės.

Si shpjegohet atėherė, qė kjo futja juaj nė sistemin e huamarrjes pėrkon edhe me futjen e firmave tė tjera nė njė sistem tė tillė, apo atyre qė ishin fondacione?

Ky ėshtė njė problem shumė i thellė qė duhet tė zgjidhet patjetėr.

Sa parį iu duheshin pėr ta vėnė minierėn nė funksionim?

Unė huamarrjen nuk e kam zgjatur mė shumė se 7 muaj. Arrita 1-2 vjet qė tė jepja pėrqindjen. Se edhe unė, po tė mos kisha blerė makineritė, do kisha vazhduar 1-2 vjet huamarrjen, e po tė mos kisha lidhur kontratėn, se kam lidhur kontratėn pėr 4 milionė tonė, 3 milionė dollarė, do t'i likuidoja pėr dy vjet tė tėra.

E kishit kontratėn nė dorė?

Po, tė firmosur. E prishi “Deloitte & Touche”.

Po pėrse do ta prishte?

Po se ky ishte qėllimi: Firmat duhej tė prisheshin patjetėr. Kjo punė bėhet qė tė mbyllet poshtėrsia e vitit 1997-tė.

Sa parį ju nevojiteshin pėr ta vėnė minierėn nė punė?

Kaq sa kam llogaritur, 30 milionė dollarė, njėkohėsisht kam bėrė projekte qė shteti nuk kishte fuqi t'i bėnte, se rruga duhej tė bėhej me katėr korsi, duhej tė ndėrtohej vetėm njė urė dhe vetėm kjo kushtonte 2-3 milionė dollarė, pėr zgjerimin e portit, se mund tė vinin anije edhe 25 mijė tonėshe etj. Dhe pastaj, mund tė merrja dhe portin me koncesion.

Gjithsesi, nė momenin qė filluat tė merrnit huamarrje, kishin nisur dhe kompani tė tjera. E dinit ju qė ishin shumica piramidale?

Po, e dija. E shihja se merrin parį dhe shisnin parį.

Kishit frikė se do ndodhte njė kolaps e do tė goditeshit?

Unė e dija qė ato do falimentonin, por se do tė goditesha edhe unė qė nuk kisha asnjė lloj gjėje tė pėrafėrt me fondacionet apo me firmėn “Gjallica”, e cila ka marrė nga populli e ka vazhduar pėr njė periudhė 3-vjeēare, merr parį nga populli e merr parį, kjo ėshtė shitje paraje. Investimi i saj ka qenė jo mė shumė se 20 milionė dollarė. Ka marrė mbi 800 milionė dollarė dhe ka investuar vetėm 20. Fondacionet nuk kishin asnjė loj biznesi dhe unė kėshtu, po e shihja gjithmonė e mė tepėr kolapsin.

Ju, si e vlerėsoni, kompania “Silva” ishte apo nuk ishte piramidė?

Nė asnjė mėnyrė. Unė edhe sot e kėsaj dite, tė mė japin tė drejtėn, kam kontratėn pėr tė eksportuar 5 milionė tonė nė X shtet.

Si mbetet njė kontratė pas 10 viteve?

Jo, nuk mbetet. Unė kam dokumente qė nuk mund t'i bėj publike.

Pra, ju nuk ishit njė firmė piramidale?

Jo, nė asnjė mėnyrė dhe kreditrorėt e mi do t'i kisha shlyer tė paktėn tetė herė deri mė sot. Po tė them, qė brenda dy viteve kisha njė kontratė prej 83 milionė dollarėsh, po pėr dhjetė vjet?

A mund ta shoh kontratėn?

Patjetėr, ja, nė dokumente e kam. Ja ku i ke, kontratat pėr 800 milionė tonė, kontratė e rregullt, noteriale.

E firmosur nė shtator 1997-tė, ndėrkohė qė ju paratė keni filluar t'i merrni qė mė 1996-tėn?

Me ēfarė do ta zbuloja minierėn unė, projektin, a do tė blija makineri? Mė nėntor-dhjetor 1996-tė, kanė ardhur makineritė e para dhe u desh njė periudhė disamujore qė tė bėheshin zbulimet e para dhe tė nxirrej sasia e parė prej 400 milionė tonėsh. Dhe tonėt e parė unė i quaj asete, i quaj parį.

A kishit kontakte me firmat e tjera, huamarrėse nė atė kohė?

Tė vetmin kontakt qė unė pata, ka qenė nė dhjetor tė 1996-tės, i kam dhėnė borxh, hua “Gjallicės” 6 milionė dollarė, me kontratė tė rregullt.

Po me ēfarė shprese, ju po mblidhnit lekė pėr vete?

Ajo ishte nė formė ndihme, me shpresėn se pas 5-20 ditėve, ajo do tė m'i kthente pėrsėri. Pėr arsye se, siē deklaruan dhe siē e dini, ata kishin lidhje shumė tė forta nė Turqi me njė turk, Seladin Disha, i cili kishte ardhur edhe nė Vlorė disa herė, edhe me kėtė shpresė. E ndodhi pastaj qė edhe firma “Gjallica” e shpalli falimentimin dhe, Shemsie e Gani Kadria, pavarėsisht nga intervista qė dėgjova se kanė qenė tė ndarė, ai gėnjen, se deri nė dhjetor tė 1996-tė ata kanė qenė bashkė nė fakt, dhe kėtė e di gjithė Vlora. Unė iua dhashė kėto miliona dollarė atyre, thjesht si tip ndihme, se do vinte ortaku i tyre nga Turqia dhe do iu sillte 50 milionė dollarė e me kėtė shpresė, ata do tė m'i kthenin. Iua dhashė pa interes, edhe pėr miqėsi jo, por thjesht se firmat njėra-tjetrėn edhe mund ta ndihmonin pėr momentin.

Po ju sa thatė se ju e dinit qė ajo ishte piramidė?

Pasi u treguan tė gjitha dokumentet nga Turqia, ne e kishim tė sigurt se do tė vinin parį nga Turqia. Por faktikisht doli se unė kam bėrė edhe gabime nė kėtė drejtim.

I morėt mbrapsht kėto 6 milionė dollarė?

Kėrkova t'i merrja dhe mė 26 janar kam hapur gjyq pėr kėtė problem dhe mė janė kaluar mė pas njė fabrikė tullash dhe njė qendėr biznesi qė do tė ndėrtonte njė firmė greke dhe njė firmė italiane dhe kėto janė tė njohura edhe nga zyra e pėrmbarimit dhe ka firmosur edhe vetė Fitim Gėrxhalliu. Kėshtu qė, kėto parį, derisa ky nuk m'i ktheu, ka njė vendim gjykate, ka bėrė edhe njė deklaratė noteriale qė meqenėse nuk i kthejmė dot paratė, fabrikat t'i kalojnė “Silvės”. Kam shkuar mė pas vetė nė Athinė me Maks Haxhinė, kemi bėrė njė takim me Kristo Sonstion dhe ai na thotė qė ishte ngritur njė transparencė nga parlamenti, kėshtu qė ai do tė shihte njė ēikė pozicionin dhe mė pas do flisnim. Pastaj vendosa me shefin qė kėtė dosje t'ia dorėzojmė Farudin Arapit dhe kėto dokumente qė po dalin sot, se gjoja i ka nxjerrė Gani Kadria, ai gėnjen. Ato dokumente ia kam dhėnė unė Farudin Arapit nė bazė tė atyre dokumenteve qė kisha nė 1997-tėn dhe nuk e kuptoj, pėrse i nxjerrin sot, pas dhjetė viteve nė 2007-tėn.

Folėt qė morėt 6 milionė dollarė dhe ia dhatė “Gjallicės” pėr tė qetėsuar gjendjen pėrkohėsisht, thatė se pritej njė shumė prej 50 milionė dollarėsh, ndėrkohė qė investime nuk kishte mė shumė se 20 milionė dollarė nė njė vend tė sfilitur. Nga vinin kėto parį? A janė marrė kėto firma, duke pėrfshirė edhe firmėn tuaj me larje parash tė pista?

Ata kanė qė vjet qė po merren me kėtė problem, kanė mbushur gazetat plot, bilč kanė filluar pėrsėri sulmin tani. Kanė bėrė show nėpėr media, kanė llapur tetė vjet dhe njė fakt konkret nuk e kanė thėnė deri mė sot. Kanė thėnė pėr mua qė kam parį nė Austri, nė Gjermani etj. Unė bilč nė njė intervistė, para dy vitesh, tek “Alsati”, i jam drejtuar edhe Prokurorit tė Pėrgjithshėm, edhe Presidentit tė Republikės, t'i mbyllet goja Farudin Arapit, qė tė mos mashtrojė mė kreditorėt dhe tė nxjerrė njė akt noterial e shko merri, ose njė vilė tė paktėn. Por ku ėshtė? Ai duhet tė firmosė, merre.

A jeni marrė ju me pastrim parash tė pista?

Absolutisht jo. Nuk e kam patur nė karakter, as nė moral.

Po firmat e tjera?

Mund tė jenė marrė edhe me pastrim parash, mund tė jenė marrė edhe me trafik armėsh ...

Cila prej tyre?

Them unė tani, mundet. Nuk mund t'i vė dot gishtin. Po le ta zgjidhė shteti.

A ka tentuar politika t'ju mbajė afėr apo t'ju pėrdorė pėr interesa tė saj?

Unė flas gjithmonė pėr veten time, nė mėnyrė kategorike nuk mė ėshtė thėnė tė mbaj asnjė lloj politikani afėr.

Kishin mundėsi ju qė t'i shlyenit ato qė kishit marrė?

Po ta them pra, unė e kam konkretizuar biznesin tim. Mora paratė, bleva makineritė, nxora rėrėn bituminoze, prisja tė filloja eksportin, kėto janė paratė, 83 milionė dollarė i mbylli Farudin Arapi dhe “Deloitte & Touche”, se nuk kanė interes tė zhvillohet biznes shqiptar, duan qė tė vijė bitum i skaduar nga Greqia pėr tė shtruar rrugėt shqiptare. Nuk do politika kupton? Ka rezerva tė shtrohen gjithė rrugėt e Evropės, ka rezerva mbi 600 milionė tonė.

Si dhe kur ju bllokuan?

Nė muajin shtator, kur unė po ndaja paratė.

Po gjatė trazirave tė marsit, ku i mbanit paratė? Apo i kishit nė bankė?

Unė pėr 20 ditė kam ndėrprerė aktivitetin e huadhėnies. Nga data 1-10 mars, kam njoftuar edhe nė shtyp pėrmes "Koha Jonė" dhe "Albania"-s.

Por ju, ndėrkohė mblidhnit dhe shpėrndanit parį, pa filluar ende punėn?

Unė e kam ndėrprerė huamarrjen nė janar tė vitit 1997-tė, sepse nuk kisha mė nevojė.

Po ndėrkohė nuk kishit parį, si i shlyenit kreditorėt?

Kisha unė parį, nuk i kisha shpėrdoruar. Nė llogari i kisha, kur tė tjerėt luftonin, kur digjnin bashkitė dhe bėnin gjithēka. Pėr kėtė ka dokumente. Unė huamarrjen e kam mbyllur nė muajin janar dhe mė duket se mė 22 janar ka dalė ligji qė ndėrpret huamarrjen, pas saj ai qė merrte, dėnohej me ligj. Unė ato ditė do filloja dhėnien e parave, kėstin e parė pėr tė nisur shlyerjen, dolėn problemet mė pas dhe filluam shlyerjen pa dhėnė asnjė pėrqindje, vetėm aq sa kishim futur. Kishte pastaj njerėz tė ndryshėm qė gjenin disa kreditorė, pėrshembull X kishte 50 mijė dollarė tė firma “Silva”, dilnin disa pelivanė dhe i thoshin: "Kėtė kontratė ma jep mua 50 %, se unė i marr lekėt".

Ju ishit nė dijeni tė kėsaj?

Unė kisha dhėnė urdhėr tė prerė dhe me shkrim. Edhe mua mė vinin. Gjetėn njė mėnyrė tjetėr gjyqtarėt si Martin Deda. Kur ai gjente klientė me 50 mijė apo 100 mijė dollarė, hapnin si vendim gjyqėsor se filani mė ka lekė, bėnte gjyqin Martin Deda, mund ta bėnte edhe nė klub dhe urdhėronte pėrmbarimin tė merrte pasurinė nga llogaria ime dhe gjysmat e lekėve i merrte Martin Deda. Kėtė njeri, ēuditėrisht e caktuan gjyqtar tė bėnte gjyqin tim. Domethėnė, ky vidhte kreditorėt dhe kėtė njeri e vunė tė mė dėnonte mua me 18 vjet burg.

A i kishit paratė nė bankė?

Paratė i kisha, tė gjitha. Nė kohėn e luftės, kur erdhi nga burgu nga Janina ai i Selanikut, Zan Ēaushi, nė mėnyrė tė papritur, ishte i dėnuar me burgim tė pėrjetshėm, mė ėshtė sulmuar edhe vila nė Vlorė, aty kam patur gjendje edhe 3 milionė dollarė. Ishin nė atė kohė nė kasė, tė cilat ishin tė destinuara pėr shlyerje kreditorėsh. U hapėn depot e armatimit, lekėt ishin tė ruajtura aty, kishte edhe roje, vjen ushtria e Zani Ēaushit, se kishte ushtri edhe me mbi 200 veta, u detyrua im vėlla, i ka marrė kėto parį, i ka transferuar nė fshatin Tragjas nė Vlorė, i terrorizuar, i shokuar ka mundur qė kėto lekė t'i kalojė nė fshatin Tragjas dhe ka kaluar pėrmes Selenicės, janė rrezikuar pėr t'u mbytur, kanė kaluar lumin me njė gjemi qė i thonė, megjithė fėmijėt e tij dhe ka mbėrritur nė Tiranė i stresuar pas 48 orėsh, se e ndiqte banda e Zani Ēaushit. 3 milionė dollarėt janė sistemuar nė Tragjas nė X familje dhe pastaj nga Tirana kemi urdhėruar shefin e rojeve, Agron Sokolin, se ai nuk ndiqej nga Zani Ēaushi, vetėm vėllai im ndiqej, tė vinte nė Tiranė. Ky sė bashku me drejtorin e financės, ish-shefen e financės, del se i kanė shpėrndarė kėto parį nga xhepi i tyre, por thonė se ia kanė shpėrndarė nga xhepi i tyre, se dokumente nuk ka.

Pra, ju keni humbur gjithė kėto miliona dollarė, 6 ia dhatė “Gjallicės”, tre jua vodhėn...

“Gjallica”, nuk mbetet vetėm me 6 milionė dollarė.

Pėr ē'arsye?

Ėshtė bėrė edhe njė transferim tjetėr, kam dokumente ligjore, kam edhe ekspertizėn e kėtyre dokumenteve qė iu ėshtė falsifikuar firmave. Sepse drejtori i financės kishte tė drejtėn e firmės dhe ėshtė bėrė edhe njė transferim tjetėr prej 6 milionė dollarėsh nė xhepat e tyre nė mars 1997-tė dhe kjo ėshtė edhe njėra nga arsyet, pėrse ėshtė djegur banka e Vlorės, pėr vjedhjet qė janė bėrė. Kishte tė drejtė firme drejtori i financės. Kėtė i kam kėrkuar unė tė zbulojė grupit tė transparencės. Bilč, Farudin Arapi ka deklaruar se nuk ėshtė e vėrtetė se Shehi ka hapur njė proces gjyqėsor, i kundėrpėrgjigjet zv/prokurori i Pėrgjithshėm, Agim Tirana, dhe i thotė qė ėshtė e vėrtetė se z.Shehi e ka denoncuar.

A keni marrė pas bllokimit tė kompanisė suaj nė mėnyrė abuzive nga bankat 14 milionė dollarė cash pėr t'i transportuar jashtė Shqipėrisė? Ka patur njė akuzė nė shtyp pėr kėtė.

Unė mund tė besoj shumė pak gazeta, mund tė them shumė shumė pak, kurse tė tjera janė disa gazeta qė tė mos flasim ndryshe. Unė mund tė tė jap edhe njė pėrgjigje tjetėr. Pėrse parlamenti shqiptar dhe policia shqiptare e asaj kohe sulmoi me polici vilėn dhe mė mori dokumentacionin?

Por kishte njė vendim tė parlamentit pėr tė bėrė transparencėn e firmave

Parlamenti ka tė drejtėn tė nxjerrė ligj, por nuk ka tė drejtė tė ekzekutojė, ekzekutimin e bėn gjykata. Nuk ka tė drejtė as qeveria dhe as parlamenti. Farudin Arapi ėshtė caktuar mbikėqyrės, hapi i tij ishte tė kontrolloheshin si zhvilloheshin kontrollet nga “Deloitte & Touche” dhe t'i raportonte parlamentit. Kjo ishte detyra e Farudin Arapit dhe na doli qė ai ishte edhe pronar, edhe mbikėqyrės firmash. Kjo ėshtė njė goditje e rėndė e ligjit, Parlamenti ndėrkaq e ngarkoi qė ky tė ishte vetėm njė mbikėqyrės dhe nuk ka asnjė tė drejtė ligjore qė tė shesė asetet e kompanisė apo tė vėrė dorė nė llogaritė e saj. Ky ėshtė abuzim dhe kjo ėshtė vjedhje.

Sa ishte pasuria juaj, kur u bllokuat?

Kisha minierėn e Selenicės, fabrikėn e Mifolit qė ėshtė njė nga fabrikat mė tė mėdha nė Ballkan, tė cilėn unė mund ta konsideroj si njė fabrikė tė madhe nė Ballkan, qė vetėm prej saj unė mund t'i kisha shlyer dy herė kreditorėt. Kisha edhe tri fabrika tė tjera betoni, njėra nė Vlorė dhe tjetra nė Mifol. Atė tė betonit nė Vlorė e ka marrė ish-drejtori im, Dule Harizi. Ka ardhur nė punė si inxhinier ndėrtimi, njerėzit nė Vlorė i ke, shko dhe pyeti pėr kėta njerėz, kush ėshtė milioneri Dule Harizi. Kisha dhe njė licencė tjetėr tė zhavorrit bituminoz, tė cilėn e kanė marrė njerėz tė tjerė tė Arben Malajt.

Por, duhen fakte pėr kėto, nuk mund tė pėrmendni thjesht emra kėshtu, pa u verifikuar dot.

Pėrse ma hoqėn mua licencėn? Ky ka qenė shefi i financės sė firmės piramidale, “Cenaj”. Si mund ta vinin ministėr? Nė Gjykatėn Kushtetuese ke ish-avokatė tė firmave piramidale, nė Gjykatėn e Lartė gjithashtu, gjithandej. Pėrgjegjėsi ligjore fillimisht mban avokati.

M'i pėrmend edhe njėherė tė gjitha pronat qė ju kishit?

Dy licenca, dy fabrika betoni etj. Vlera e pėrgjithshme e tyre, mund ta gjeni tek ato dokumentet. Unė shikoj se kėto ishin asete biznesi, nuk ishin pasive, ato prodhonin. Po, kisha kampin e Dhėrmiut, 60 % se 40 % e kishin sindikatat, tė cilin e shkatėrroi Zani Ēaushi.

Po tani?

Nuk e di se ē'kanė bėrė tani me tė, duan t'iua japin grekėve. Ishte jorentabėl, se e shkatėrroi Zani, nė '97-tėn erdhi Farudini. Gjendja ishte e rėndė, bankat e Vlorės u dogjėn, po pse? Se plani i tyre ishte qė tė bllokonin firmat.

Ky ėshtė koment. Sa ishin paratė tuaja tė tėra?

Paratė e mia ishin 6.2 milionė qė janė gjetur dhe nga Farudin Arapi edhe “Deliotte & Touche”, por ai ka deklaruar se te firma “Silva” nuk janė 6.2, por vetėm 1.8 milionė dollarė. Farudini deklaronte 1.8. Dhe 6 milionė tė tjera qė unė i kisha, por qė ishin transferuar pa dijeninė time e tė financės, vajtėn 12 milionė dollarė dhe 3 milionė dollarė tė Tragjasit, 15 milionė dollarė, 6 m'i mori “Gjallica”, u bėnė 21 milionė dollarė. Ka ndikuar edhe bashkėpunimi i Farudin Arapit, kam kėrkuar me ēdo kusht qė kėto parį tė ktheheshin, kjo ka qenė arsyeja qė neve na spostuan, qė kėto parį t'i merrnin pėr vete.

Kur ju jeni i larė pas gjithė kėtyre dokumenteve me ligjin, pėrse u larguat nga Shqipėria?

Erdhi momenti qė do tė mė vrisnin. Donin tė mė vrisnin se mė morėn paratė!

Po kėto ishin paratė e popullit, s'ishin tuajat?

Po nuk duan ata tė dinė pėr popullin.

Po pėrse nuk pėrballeni me drejtėsinė?

Ku ka drejtėsi more zotėri? Po ta sqaroj edhe njėherė, firma nuk falimentoi pėrmes vendimit tė gjykatės. Deri nė vitin 2000, nga '97-tė ėshtė marrė Farudin Arapi dhe Arben Malaj.

Janė 6 mijė shqiptarė qė ju nuk i kthenit dot paratė, ja kishit pėrvetėsuar!

Po mė grabitėn more zotėri, nuk mė lanė tė punoja. Parlamenti vendos, por zbatimin e bėn gjykata dhe jo qeveria, se ėshtė antikushtetuese. Parlamenti e ka autorizuar qeverinė qė tė caktojė njė firmė tė administrojė pasurinė. Akuzat ishin qė firmat janė marrė me aktivitet kriminal.

E si dolėt ju nga kontrolli i “Deloitte & Touche”?

Kėto kanė qenė akuza boshe. Strategjia ka qenė pėr t'i mbuluar. Raporti i fazės sė parė thotė qė duhet tė krijojmė akoma bindjen, se ėshtė nė interes tė kreditorėve qė tė vazhdojė aktivitetin, se kjo ėshtė njė firmė serioze me njė aktivitet serioz.

A mund ta shoh pak letrėn?

Patjetėr.

Atėherė, “Deloitte & Touche” shkruan: "Megjithėse ne duhet tė bindemi akoma pėr potencialet, kemi formuar bindjen se “Silva” ėshtė njė biznes serioz me z.Shehaj, qė ėshtė njė biznesmen serioz. Mendojmė se ėshtė nė interesin e kreditorėve qė tė vazhdojė".

Ky ėshtė i vetmi dokument falimentimi, nga Robert Kameroni, nė datėn 3 prill.

Kjo ėshtė vetėm njė fletė e shkėputur nė fakt

Por kaq arritėm tė marrim.

A keni kontaktuar mė pas me “Deloitte & Touche”?

Ne kontrolloheshim dhe dokumentet mė pas i merrte Farudin Arapi. Do tė dish, kush ishte “Deloitte & Touche”?

Jo nuk dua. Por dua t'ju pyes. Ēfarė u bė me pronat tuaja mė pas?

U shitėn.

Ēfarė vlere?

Atė e di Farudin Arapi. Nuk ėshtė lėshuar asnjė dokument. Iu ėshtė dhėnė dhuratė. Derisa bllokohet aktiviteti i njė firme. Sot, pėr shembull, miniera e Selenicės ėshtė e mbyllur, kėtė nuk e ka marrė njeri, por duhet qė tė vijė bitumi nga Greqia. Kjo ėshtė si si pėr tė shėndoshur ekonominė greke. Njėrėn fabrikė nė Vlorė e ka Skėnder Gjinushi, e di gjithė Vlora kėtė problem tani.

Kjo ėshtė tė nisesh me komente dhe shpifje. Nė Shqipėri thuhet edhe pėr ju qė keni marrė dhe keni ikur me miliona…

Le tė thonė.

Pėr sa ėshtė shitur fabrika juaj?

Mė duket se ėshtė shitur pėr rreth 200 milionė lekė tė vjetra. Unė e kam marrė nė Itali, kam marrė njė kombinat, kishte njė superprodhim, shoqėrohej me makina betoniere, me makina vetėshkarkuese, me disa makineri tė vogla qė bėjnė betonin. Kėtė unė e kam blerė pėrmes gjykatės sė Barit, nga njė firmė e falimentuar dhe gjeta njė okazion. I kam paguar njė miliard e 700 milionė lireta, Bankės Italo-Shqiptare, njėkohėsisht i janė paguar edhe 800 milionė lireta personit qė ka hyrė nė mes.

Pra, nė total, rreth 2 miliardė e ca. Dhe gjithė kjo pėr sa ėshtė shitur?

Pėr rreth 200 mijė dollarė. dhe njė fabrikė tjetėr qė e ka marrė Koēo Kokėdhima, se ky kombinat, kishte dy fabrika.

Por kėto janė shitje qė janė bėrė nė ankand tė rregullt.

Ai ka qenė njė ankand i paligjshėm.

Kjo ėshtė tjetėr gjė.

Si qenka tjetėr gjė? Kush ėshtė ky Farudin Arapi qė shet pronėn e tjetrit, duke shkelur ligjin?

Cilin ligj? Atė tė drejtė ia jepte parlamenti.

Cili parlament? Parlamenti nuk mbledh asete dhe nuk i shet.

Po ju, a kishit tė drejtė tė merrnit hua?

Unė e kisha me ligj. Se tė mos kisha, nuk merrja. Por mė vonė, doli njė ligj qė e rrėzoi atė.

Cila ishte akuza, me tė cilėn jeni dėnuar nė Shqipėri?

Pėr mashtrim, se kam vjedhur popullin dhe organizim bandash tė armatosura.

Nė cilin vit jeni dėnuar?

Mė duket se nė 2003-shin dhe jam larguar nga Shqipėria nė fillim tė korrikut 1998-tė, pasi ata e vodhėn gjithēka.

Si ikėt?

Kam ikur natėn. Pasi mora informacionet e mia, qė pasi tė tė humbin kaq miliona dollarė, normale qė mund tė mendohej edhe eliminimi fizik.

Po pėrse do t'ju eliminonin juve dhe jo bosėt e firmave tė tjera, tė cilėve iu kishin marrė pasuritė?

Fitimi ishte nė burg, Vehbiu ishte nė burg.

Po dhe ju mund tė ishit nė burg.

Unė do bėj burg, pėr aq kohė sa shkel ligjin. Kam ikur pėrmes tokės, nuk ka rėndėsi.

Kur u larguat, a morėt parį me vete?

Kam patur rreth 25-30 mijė dollarė me vete.

Kaq ishte gjithė pasuria juaj? E me se keni jetuar gjithė kėto vjet?

Nėpėrmjet punės. Merrem me gjėra tė ndryshme. Me biznese tė ndryshme.

A ju ka mbetur pronė nė Shqipėri?

Edhe atė shtėpi tė babit tim, nė tė cilėn ka vdekur mamaja, babai dhe gruaja, edhe atė shtėpi ma ka marrė njė ish-punonjėsi im. I dhashė ēelėsat qė ta ruante, edhe atė ma morėn, edhe atė shtėpi qė kisha dhe asgjė tjetėr nuk kam. Dhe juve dhe kujtdo i bėj thirrje tė publikojė ēdo lloj fakti rreth meje, kam shitur drogė apo gjėra tė paligjshme, e mirėpres denoncimin e tij, kushdo qė do ta bėjė kėtė. Bilé, i kėrkoj edhe kryetares sė parlamentit, Topalli, tė shohė gjithė ligjshmėrinė se qysh iu dhanė gjithė kėto kompetenca Farudin Arapit.

Problemi nuk ėshtė te Farudin Arapi, ėshtė te fenomeni nė tėrėsi. Ishin 11 kompani, tė cilat nė njė distancė kohore prej 3 vjetėsh, pėrpinė kursimet e afro 200 mijė shqiptarėve.

Unė mbaj pėrgjegjėsi pėr veten dhe firmėn time. Unė vėrtet kisha 14 mijė kreditorė dhe ndaj i mora paratė, pėr t'i vėnė nė punė dhe fillova t'i shlyej. Dhe i vura nė punė.

A bisedonit me bosėt e firmave tė tjera?

Natyrisht qė ne nė Shqipėri ishim, i njihja. Nuk kam patur raste tė flasim pėr kėto gjėra, pėrveē njė rasti me Vehbiun, pa u futur nė tė thella, nė muhabete tė kėsaj natyre, thjesht i bėra njė ofertė qė mund t'i bashkonim fabrikat, qė tė krijohej njė likuidim sa mė i shpejtė i gjithė kreditorėve, ndėrtuam njė strategji tė kėsaj natyre nė bazė tė marrėveshjeve qė po lindnin, qė kreditorėt e mi tė shlyheshin brenda vitit, ndėrsa ata tė “Vefės” brenda 3 viteve. Bėmė njė marrėveshje.

A mundte “Vefa” t'i shlyente kreditorėt e saj?

Unė po them qė kisha njė kontratė prej 83 milionė dollarėsh. Se ishin kushtet e atilla, qė sa tė bėhej autostrada me 4 korsi, gjithashtu kishim edhe marrėveshje me njė shtet nė Afrikė pėr 30 milionė tonė. Kishin si kusht qė ne duhej tė vinim me anije 5 mijė tonėshe qė tė merrnim rėrėn bituminoze. Ndėrkohė, qė ajo e kishte tonin, 125 dollarė. Se nė '97-tėn, ajo e kishte nė bursėn e Londrės, kaq, tani e ka 600 dollarė.

Ju thatė pak mė parė qė “Gjallica” priste 50 milionė dollarė nga njė ortak turk. Nga vinin kėto?

Pasi i dhashė “Gjallicės” 6 milionė dollarė, nxori njė njoftim Shemsie Kadria qė tha se nė fillim tė janarit do tė vijnė 50 milionė dollarė nga Turqia me kamion. Dhe pas 3-4 ditėsh qė nuk erdhėn paratė, del njė njoftim nė media qė ortaku ishte sulmuar nė autostradė nga mafia dhe i kanė marrė paratė. Mė vonė, unė e kam ndjekur kėtė problem dhe i bėj kėtė njoftim drejtėsisė shqiptare qė tė shkojė nė policinė e Izmirit dhe aty ėshtė akt-ekspertiza e shtetasit turk, Selaudin. Ai ėshtė aksidentuar nė rrugėn Ankara-Izmir, me njė fjalė nė shtypin shqiptar thuhej qė pritej tė vinin lekėt nga Turqia, po kjo ishte lojė, pasi paratė nuk do vinin, pasi Gani Kadria do organizonte vrasjen e Selaudin Vishės.

Kjo ėshtė njė akuzė e rėndė.

Si ėshtė e rėndė? Unė po tė them pra, shko nė policinė e Izmirit dhe ekspertiza thotė qė ėshtė aksidentuar, nuk thotė ėshtė vrarė nga mafia. Ėshtė vrarė ama, deklaratat e Gani Kadrisė dhe Shemsies janė qė do vinin 50 milionė dollarė. Nuk them se i ka patur 50 milionė dollarėt ky njeri dhe ai ėshtė vrarė pikėrisht nė autostradėn Ankara-Izmir.

Ėshtė aksidentuar thatė mė parė, jo vrarė. Ka njė ndryshim midis kėtyre tė dyjave. Kishte parį qė iknin nga Shqipėria nė atė periudhė?

Gani Kadria ėshtė marrė me atė punė. Po tė them edhe se, pasi u vetė-ekstradua kjo Shemsia, aty nisi tradhtia, ose loja e Gani Kadrisė. Ai ka transferuar nga Turqia nė x shtet nė vitin 2003, 200 milionė dollarė.

200 milionė dollarė janė njė pasuri e jashtėzakonshme.

Po, e jashtėzakonshme ėshtė. Pse kjo mafia qė po luan, si tė duket ty, njė kokėrr uji?

Nė cilėn kohė i ka transferuar?

Jo mė vonė se 12 ditė nga ekstradimi i Shemsies. Por nuk mund ta them se, nė cilin vend janė transferuar. Kam fakte unė pėr kėtė.

Ē'punė kishit ju me ta?

E di, pasi unė i ndiqja hap pas hapi pėr paratė e mia. Di edhe qė kėtė qė ka dalė tani, Gani Kadria, ai ėshtė njė nga milionerėt e Bullgarisė, ai ka hotele luksoze, disko, nė Varna tė Bullgarisė dhe aty e ka mafia shqiptare. Ju mund tė rrini brenda Shqipėrisė, por neve na ka djegur kurrizi dhe i dimė. Pėr shembull, pėr Lefter Cenėn pyesni Arben Malajn apo Kristo Goxhin. Kėrkojuani atyre t'ju thonė. Lefter Cenaj, nė Greqi.

Dhe ju thoni qė njė pjesė e tyre bėjnė jetė luksoze?

Gani Kadria po. Unė vetė nuk kam parį. Bilč, po tė them edhe njė gjė, mund tė investigosh, nė vitin 2003, kur u dėnova unė, djali im punonte si kamarier nė hotel “Diplomat”. Unė qė kam vjedhur miliona dollarė, djali im punonte kamarier dhe ka fjetur nė konviktet e universitetit, se nuk kishte tė paguante shtėpinė me qira. Vajzėn e kam kėtu me vete, ndėrsa djali ka filluar njė punė tani, nuk ka rėndėsi se ku, shtėpinė e ka me qira, gruaja i punon, ėshtė martuar, paguajnė qira dhe jetojnė. E keqja ishte se, kur e morėn vesh qė ishte djali im, e hoqėn nga puna.

A kanė pėrfituar politikanėt nga firmat piramidale?

Pėr mua, nuk ka pėrfituar asnjėra palė. Dhe nuk arritėn te firma ime pėr kėto gjėra. Pėr tė tjerat, nuk e di. Mė kujtohet qė, kur ėshtė bėrė inaugurimi i benzinatės sė Gjallicės, ka qenė plaku Godo, kam folur me tė dhe mė tha qė “i kam dhėnė “Gjallicės” ca parį, nėse ke ndonjė informacion” mė tha, - sesi po shkojnė”. Do ju jap unė i thashė ca parį borxh. “Po mirė tha, - mos marr edhe unė tė miat”. Unė aty kam parė politikan, vetėm Sabri Godon. Tė tjerė nuk kam parė.

A jeni i gatshėm tė ktheheni nė Shqipėri?

Nėse do tė ketė shtet ligjor dhe drejtėsi, thjesht shtet juridik, do kem kurajėn qė tė vij dhe tė pėrballem, se dua qė tė sqarohen gjėrat, tė dalin edhe paratė e vjedhura, se janė nė Shqipėri paratė. Ato dosje qė paraqet sot, Farudin Arapi, se ia ka dhėnė Gani Kadria, ato dokumente ia kam dhėnė unė para dhjetė vjetėsh. Kjo tregon se Farudini na ka prerė rrugėn qė ne tė mos vinim mė. Nuk ka drejtėsi, ka marrė haraē nga Farudin Arapi.

Me bosėt e tjerė kėshtu flisnit, me miliona?

Nuk jam takuar, me Vehbiun jam takuar 2-3 herė, me Fitimin, kur firmosi vendimin e pėrmbarimit, me Lefter Cenėn pata njė takim, me fondacionet asnjė lloj lidhjeje, as pėrshėndetje.

Pėrse nuk pėrballeni me drejtėsinė?

Me kė drejtėsi more?

Cili ėshtė impenjimi aktual? A i ndiqni shitjet dhe transformimet e pronave?

I di qė tė gjitha, ėshtė Skėnder Gjinushi, ėshtė Koēo Kokėdhima, pas tij ėshtė ish-presidenti?

Mjaft mė me kėto! A keni parį aty ku jetoni?

Jo, nuk kam. Vetėm punoj. Kaq ėshtė e gjitha.

Faleminderit qė pranuat tė intervistoheni.

Ta thashė edhe njėherė. Kėto dokumente qė po dalin sot, duan tė mbulojnė mėnyrėn sesi Farudin Arapi ka vjedhur lekėt. Normal qė do fillojė pėrplasja pėr kėto parį dhe rrufepritėsja ka dalė para, Farudin Arapi se dhe ai ka aksione. Do ketė edhe vrasje.

Kjo ėshtė e rėndė.

Afrojuni logjikės. Unė kam gjėra shumė tė rėndėsishme qė dua t'ia them drejtėsisė. Po pėr kė drejtėsi e keni fjalėn?

Mund tė m’i bėni edhe njėherė denoncimet tuaja?

E para, 350 milionė dollarė janė transferuar nė Turqi, nga viti 1995-sė deri mė 1997-tėn, me dokumente. Nė Shqipėri, flitet qė nė Izmirin e Turqisė ėshtė vetėm njė firmė e “Gjallicės”, qė quhet “Besa Plastik”, por janė shtatė firma. Janė firmat e Selaudin Dishės, nė emėr tė tij. Vajzėn e quajnė Berna Disha, pėrmes Dubait ajo qarkullon 25 milionė dollarė nė muaj, konfeksione sidomos perde, me ato parį tė ardhura nga Shqipėria. Kam fakte, por kujt t'ia jap ato fakte?

Unė do tė bėj edhe njė denoncim tjetėr. Mirian Bubėsin, arkitektin e njohur, pėr shembull, e rrėmbyen dhe e vranė dy shiksa. Por Farudin Arapi ka hedhur akuza qė atė e kam vrarė unė. Nėse kishte njė njeri qė atij i vinte pėr tė vjellė, kur e shihte, ishte Farudin Arapi. Mirian Bubėsin e kanė rrėmbyer, se gjoja nė emrin e tij nė njė bankė nė Belgjikė, kishte 40 apo 100 milionė dollarė tė firmės “Silva” dhe ishte administrator i saj.

Po pėrse duhej ta rrėmbenin atė?

Po pėr t`i kaluar kėto parį. Unė di edhe vendin ku e kanė vrarė, di edhe shtėpinė se ku ka qenė, di shoferin e taksisė dhe vendin ku ka vdekur. I kanė futur dy kile pambuk nė grykė. E kanė hedhur nė Qafė-Priskė.

Pėrse nuk i publikoni kėto?

Kujt t'ia thuash? Kur prokuroria dhe gjykata favorizojnė Farudin Arapin? Jam dėnuar nga njė organizatė kriminale. Unė do vij nė Shqipėri, kur tė jetė vendosur shteti ligjor. Unė shkoj nė Gjermani, Itali, ku dua, vetėm se nė Greqi nuk shkoj, se mė vrasin.

Ėshtė edhe njė mister tjetėr. Jam arrestuar nė Gjermani dhe ėshtė kėrkuar nga Interpoli tė vijė dosja ime e ajo nuk ka ardhur. Jam arrestuar nga 2-3 shėrbime tė huaja, sekrete, tė cilat paraqesnin dokumente false. Kėrkonin diēka ata, njė dokument tjetėr sekret. Di edhe qė do tė fillojė pėrplasja e Gani Kadrisė me Shemsien. Kjo ėshtė njė parį shumė e madhe. Normale qė do tė nisė pėrplasja e madhe.

Denoncoj edhe zhdukjen dhe dhurimin e pronave tė mia. Me to u pasuruan tė tjerė, por unė do ta kėrkoj tė drejtėn dhe pronėn time!

EKONOMIA

Teknologjia e re e pėrdorur mundėson siguri maksimale pėr hidrocentralin si dhe shtimin e prodhimit me 3%

Rehabilitohet me 30.4 milionė euro pas 30 vjetėsh Fierza

Zv.kryeministri Oketa u shpreh se, rehabilitimi ėshtė ndėrhyrja e parė nė Fierzė pas 30 vjetėsh dhe do tė hapė rrugėn pėr ndėrtimin e HEC-eve tė Bushatit dhe Skavicės. Gjithashtu, pritet qė sė shpejti tė pėrfundojė edhe rehabilitimi i turbinės sė fundit nė HEC-in e Vaut tė Dejės

U inaugurua dje rehabilitimi i plotė i katėr turbinave tė hidrocentralit tė Fierzės, i cili ka pėrfunduar gjatė kėtyre ditėve. Nė ceremoninė e pėrfundimit tė kėtij procesi, nė kėtė hidrocentral morėn pjesė zėvendėskryeministri Gazmend Oketa, ministri i Ekonomisė, Gencė Ruli dhe drejtori i KESH-it, Gjerigji Bojaxhi. Bojaxhi u shpreh se, brenda kėtij viti do tė pėrfundojė edhe rehabilitimi i nėstacionit tė ri elektrik nė Fierzė si dhe turbina e fundit nė hidrocentralin e Vaut tė Dejės. Sipas drejtorit tė KESH-it, tė gjitha kėto do tė rrisin nė maksimum sigurinė e tė gjithė kaskadės sė HEC-eve mbi lumin Drin. Rehabilitimi i hidrocentralit tė Fierzės, vjen pas 30 vjetėsh dhe pėrbėn ndėrhyrjen mė tė rėndėsishme nė hidrocentralet shqiptare gjatė kėtyre viteve. Procesi i rehabilitimit ka nisur qė nė vitin 2003 dhe ka pėrfunduar tashmė pas katėr vjetėsh. Investimet pėr rehabilitimin e kėtij hidrocentrali, i cili ėshtė mė i madhi nė vend, kanė shkuar nė 30.4 milionė euro dhe ato kanė sjellė teknologjinė mė tė fundit, duke garantuar nivele tė larta sigurie. Pjesa kryesore e investimit ėshtė mbuluar nga donatorė tė huaj, tė cilėt kanė ofruar njė shumė qė shkon nė rreth  21.7 milionė euro, ndėrsa rreth 5.7 milionė euro janė dhėnė nga fondet e vetė KESH-it, i cili ka mbuluar investimet e kostos lokale. Donatorėt e huaj qė bėnė tė mundur rehabilitimin e kėtij HEC-i kanė qenė Banka Europiane pėr Rindėrtim dhe Zhvillim (BERZH), qeveria zvicerane, qeveria japoneze, "Cooperazione Italian", etj. Fuqia e instaluar dhe e gjenerimit nė katėr turbinat e rehabilituara tė kėtij hidrocentrali ėshtė 500 megavat. Rehabilitimi i Fierzės do tė sjellė rritjen e fuqisė sė hidrocentralit me 3 pėr qind. Punimet u kryen nga disa kompani tė huaja, tė cilat kanė bėrė tashmė dorėzimin e agregatėve pas testitmit pėrfundimit edhe tė testimit. Zv.kryeminsitri Oketa u shpreh se, rėndėsia e pėrfundimit tė rehabilitimit tė kėtij hidrocentrali qėndron, jo vetėm pėr vetė kėtė HEC, por edhe sepse pas tij hapet rruga pėr tė nisur punimet e ndėrtimit nė kaskada tė reja pėr hidrocentrale tė tillė si ai i Bushatit dhe i Skavicės.

Bojaxhi: Kėrkojmė bashkėpunimin e prokurorisė pėr tė dėnuar vjedhėsit e energjisė

Drejtori i Korporatės Elektroenergjitike Shqiptare, Gjergji Bojaxhi, ka kėrkuar mbėshtetjen e prokurorisė pėr tė gjthė kundravajtėsit e shpėrdorimit tė energjisė elektrike. Bojaxhiu u shpreh se, ėshtė e nevojshme tė forcohet bashkėpunimi institucional ndėrmjet KESH-it dhe organeve tė prokurorive tė rretheve, pėr tė ndjekur denoncimet e bėra nga degėt e KESH-it pėr ēdo kundravajtje tė konstatuar. Sipas tij, forcimi i kėtij bashkėpunimi ėshtė mjaft i rėndėsishėm, pasi janė vėnė re se, deri tani edhe pse janė dorėzuar dosjet me denoncime pėr shpėrdorimin e energjisė pranė prokurorive nė rrethe, masat e marra ndaj abuzuesve kanė qėnė tė pakta. "Energjia duhet tė vlerėsohet si prioritet edhe nė punėn e organeve tė prokurorisė", - u shpreh Bojaxhi. Njė nga objektivat kryesorė tė drejtorit tė ri tė KESH-it ka qenė edhe rritja e energjisė sė faturuar, e cila mbetet sfida kryesore pėr korporatėn. Madje, rritja e faturimit ka qenė edhe njė prej kėrkesave tė parashtruara edhe nga donatorė tė huaj si Banka Botėrore. Nė kėtė mėnyrė, Bojaxhi e konsideron tė rėndėsishme pjesėmarrjen e prokurorisė nė kėtė proces, duke bėrė tė mundur qė tė minimizohet mospagimi masiv i energjisė nė shumė zona tė vendit si dhe vjedhja e saj prej konsumatorėve. Humbjet e energjisė gjatė vitit 2006, llogariten sipas ERE-s nė njė vlerė financiare prej 100 milionė dollarėsh. Njė shifėr e tillė ėshtė e mjaftueshme sa pėr tė ndėrtuar njė TEC tė ri, gjė qė bėn qė humbja e energjisė tė jetė problemi kryesor i korporatės. Kėto humbje, gjatė vitit tė kaluar kanė qenė nė rreth 42 pėr qind tė energjisė sė konsumuar nė vend.

HEC-et lokale kanė prodhuar 5.8 milionė kW/h gjatė vitit tė kaluar

Hidrocentralet e vegjėl kanė prodhuar rreth 5.8 milionė kW/h energji elektrike gjatė vitit tė kaluar. Sektori privat i energjisė elektrike, aktualisht pėrfshin 45 hidrocentrale tė tillė qė janė nė funksionim nė tė gjithė vendin. Sasia e energjisė e prodhuar prej tyre zė rreth 1 pėr qind tė tė gjithė energjisė sė prodhuar nga burimet hidrike nė vend dhe 99 tė tjerat prodhohen nga hidrocentralet e mėdha, tė cilat janė nė pronėsinė e KESH-it. Megjithatė, sipas planifikimit tė Ministrisė sė Ekonomisė, pritet qė me miratimin e ligjit tė koncensioneve, tė ketė njė rritje tė ndjeshme tė veprimtarisė sė hidrocentraleve tė vogla nė prodhimin e energjisė. Pritet qė sasia e energjisė sė prodhuar prej tyre tė shkojė nė rreth 30 pėr qind tė totalit tė prodhimit nga burimet hidrike. Ministria e Financave ka nė plan pėr tė privatizuar rreth 83 HEC-e tė tjerė lokalė me fuqi tė ndryshme prodhimi, tė cilat pritet tė prodhojnė rreth 200 milionė kW/h. E gjithė kjo energji do t’i shitet KESH-it, pėr t’u pėrdorur pėr nevojat e vendit. Njė pjesė e mirė e tyre janė dhėnė tashmė me koncension nga ministria dhe pritet qė sė shpejti tė fillojė ndėrtimi i tyre. Sipas raportit vjetor pėr vitin 2006, tė Entit Rregullatorė tė Energjisė rezulton se, rritja e prodhimit tė energjisė, krahasuar me vitin 2004 ishte 48.8 pėr qind mė e lartė.

KRONIKA

Sot pritet qė tre personat tė dalin para gjykatės belge

Skandali me godinėn

e BE-sė, shtohen akuzat

Pėr italianėt: Trikariko, Cioti, Trojano rėndojnė edhe akuzat pėr pastrimin e parave tė pista, bashkėpunim me organizata kriminale dhe falsifikime dokumentesh

Vetėm dy ditė pas arrestimeve tė para nga policia belge janė rėnduar akuzat pėr tre italianėt e arrestuar, nė lidhje me skandalin e tenderave pėr godinat e Komisionet Europian nė vende si Shqipėria. Veē akuzave tė korrupsionit, mbi ta rėndon edhe akuza e pastrimit tė parave tė pista. Tre italianėt janė marrė nė pyetje dhe e kanė kaluar natėn nė burg nė Belgjikė. Sipas titullarit tė hetimit nė fjalė, Berta Bernardo Mendez, cituar nga zėdhėnėsi Jos Kolpin, pėr italianėt: Trikariko, Cioti, Trojano rėndojnė edhe akuzat pėr pastrimin e parave tė pista, bashkėpunim me organizata kriminale dhe falsifikime dokumentesh. Sipas hetimeve tė deritanishme, janė bėrė abuzime nė veēanti me tenderat e pėrcaktimit tė godinave tė selisė sė Komisionit Europian nė Tiranė dhe Nju-Delhi si dhe pėr instalimin e tyre elektronik. Sipas tė njėjtave burime, sot pritet qė tre personat tė dalin para gjykatės belge, ku dhe do tė vendoset pėr urdhėrarrestin e tyre. Tashmė, kanė dalė edhe fakte tė tjera rreth tre italianėve. Kėshtu, Trojano rezulton titullar i disa shoqėrive, mes tė cilave edhe i shoqėrisė qė furnizon BE-nė nė sektorin e elektronikės dhe materialeve tė sigurisė. Ai ėshtė prej njė viti edhe anėtar i kėshillit administrativ tė njė skuadre futbolli belge. Autoritetet thonė se, nė disa raste, kėrkesat pėr para kanė qenė tepėr tė larta pėr sipėrmarrėsit qė merrnin pjesė nė tendera, madje janė kryer edhe kėrcėnime. Gjithė kėto allishverishe kanė ndodhur nėn hundėn e komisionit qė nuk ka vėnė re asgjė, deri sa ēėshtja u ngrit nga zyra europiane antikorrupsion, pas denoncimit nga njė sipėrmarrės i prekur dhe i pakėnaqur nga kėto abuzime.

Hetimi

Prokurorėt nė Bruksel thanė se, tre personat ishin tė lidhur me ryshfetet e dhėna pėr tenderat nė blerjen e shtėpive dhe sistemeve tė sigurisė tė pėrdorura nga zyrtarė tė Bashkimit Europian qė punonin nė vende jashtė BE-sė. Si pjesė e hetimeve, mė shumė se 150 policė kryen dje kontrolle nė rreth 30 banesa nė Belgjikė, Francė, Itali dhe Luksemburg. Njė zėdhėnės i Komisionit Europian tha se, dega ekzekutive e BE-sė ka nisur njė hetim dhe po i vjen nė ndihmė policisė. Autoritetet thanė se, hetimi ka filluar qysh nė vitin 2004. Ndėrkohė, dy vite mė parė kanė qenė vetė anėtarėt e delegacionit tė Komisionit Europian nė Tiranė, tė cilėt kanė hedhur dyshime mbi vendin ku duhej tė akomodohej delegacioni nė kryeqytetin shqiptar. Bėhet e ditur se vendimi pėr vendosjen e ambasadės sė KE-sė nė kėtė godinė ėshtė marrė nga ekspertė tė KE-sė, tė cilėt kanė parė godinėn dhe kushtet e saj, duke firmosur edhe kontratėn e qirasė prej 50 mijė eurosh nė muaj. Pas dyshimeve tė hedhura nga zyrtarėt europianė nė Tiranė, ka qenė ish-presidenti i KE-sė nė atė kohė, Romano Prodi, i cili ka urdhėruar fillimin e hetimeve. Bėhet e ditur se, hetues tė Guardia di Finanzia kanė ardhur nė Tiranė dhe kanė inspektuar ambientet e godinės, ku ushtron aktivitetin e tij delegacioni i KE-sė nė vendin tonė. Ndėrkohė, mėsohet se nė Tiranė kanė qenė edhe financierėt e “OLAF”-it, nė kuadėr tė hetimit tė nisur. Vetė i akuzuari, Giancarlo Ciaoti, ka ardhur 3-4 herė nė Shqipėri dhe ka firmosur kontratėn me firmėn ndėrtuese, pėr ambientet qė do tė pėrdorte delegacioni i KE-sė nė vendin tonė. Hetimet e kryera kanė ngritur dyshime mbi kontratat qė lidhin shoqėrinė ndėrtimore me administratėn nė Bruksel. Madje, sipas kėtyre burimeve, disa dokumente janė nėnshkruar para ndėrtimit tė godinės.

Zyra e re, inaugurimi mė 2005-ėn

Nga faqja zyrtare e BE-sė apo delegacioni i Komisionit Europian nė Tiranė, deri dje nuk ka patur asnjė reagim, ndėrsa mėsohet se shumė shpejt do tė merret pėr tė dėshmuar pėrfaqėsuesi i firmės qė ka denoncuar ish-funksionarėt e lartė tė BE-sė.

Ngritja e godinės ku ndodhet delegacioni i KE-sė nė Tiranė ėshtė aprovuar nga Kėshilli Teknik i Bashkisė sė Tiranės mė 5 qershor tė vitit 2003, pėr njė objekt gjashtėkatėsh. Por rreth njė vit mė pas, me vendim tė KRT-sė, aprovohet edhe njė kat shtesė pėr godinėn nė fjalė. Firma ndėrtuese qė mori lejen e ndėrtimit ėshtė “Europa Building”, e cila administrohet nga njė shtetas italian dhe nga njė shqiptar. Ne vendin ku ėshtė ngritur objekti, dikur kanė qenė hangarėt e fushės sė aviacionit. Punimet pėr ndėrtimin e godinės kanė pėrfunduar nė fund tė vitit 2005, kohė nė tė cilėn ėshtė vendosur aty edhe delegacioni i Komisionit Europian. Mė parė, KE-ja i ka patur zyrat fare pranė Kuvendit, ngjitur me selinė ku ndodhet pėrfaqėsia e OSBE-sė.

“Gabimi”, bie nė pranga 60-vjeēari pėr pension fals

Bien sėrish pre e “Gabimit tė Fundit”. Policia e Tiranės, bėri tė ditur dje se, nė kuadėr tė hetimeve qė po kryhen rreth operacionit me kėtė emėr, ka nisur procedimi penal nė gjendje tė lirė edhe ndaj 60-vjeēarit Ramazan Stafa, nga Tirana. Sipas policisė sė Tiranės, 60-vjeēari Stafa, akuzohet pėr veprat penale tė, "vjedhjes" dhe "falsifikimit tė dokumenteve", nė bashkėpunim. Stafa dyshohet tė ketė bashkėpunuar me shtetasin Shpėtim Ahmetaj, duke pėrfituar pėrmes dokumenteve tė falsifikuara pension pleqėrie. 

Mėsohet se, prej marsit tė vitit 2006, Ramazan Stafa ka pėrfituar pension pleqėrie nė shumėn  8350 lekė nė muaj. Dy javė mė parė, me tė njėjtėn akuzė ra nė pranga Tom Pjetri, 57 vjeē, banues nė Tiranė, i cili po hetohet pėr veprat penale, "vjedhje" dhe "falsifikim tė dokumenteve". "Tom Pjetri, dyshohet se nga dhjetori i vitit 2005 dhe nė vazhdim ka pėrfituar pension pleqėrie me dokumente tė falsifikuara me njė vlerė 9100 lekė nė muaj, duke shkaktuar njė dėm ekonomik prej 163.800 lekėsh", - sqaroi policia pas prangosjes, duke saktėsuar se Tom Pjetri ka bashkėpunuar me Shpėtim Ahmetaj, i cili u arrestua disa ditė mė parė nė kryeqytet, gjatė operacionit tė koduar "Gabimi i Fundit".

Si nisi “Gabimi”

 “Gabimi i fundit” nisi me prangosjen e Shpėtim Ahmetajt, i akuzuar pėr "falsifikim tė dokumenteve, vulave dhe stampave, akteve tė gjendjes civile, mashtrimit dhe vjedhjes". Ahmetaj u kap nė  flagrancė me 3 libreza pensionesh e disa certifikata tė falsifikuara, 5 fotografi personash, vėrtetime tė ndryshme dhe 30 mijė lekė. “Arrestimi i tij u krye shumė pranė Drejtorisė sė Policisė, pas njė pune intensive disajavore”, - tha zėdhėnėsi. Gjatė kontrollit tė ushtruar nė banesėn e tė sipėrpėrmendurit, nė rrugėn "Qemal Stafa" si dhe nė automjetin e tij, policia gjeti dhe sekuestroi nė cilėsinė e provės materiale, 29 vula institucionesh shtetėrore, si ato tė Degės sė Rezervave tė Shtetit, tė gjendjes civile tė komunave Baldushk, Bėrzhitė, Krrabė, Gracen e Kashar, tė Ndėrmarrjes Gjeologjike, Drejtorisė Rajonale nr. 10, Ministrisė sė Punės, Ēėshtjeve Sociale dhe Shanseve tė Barabarta, etj. Gjithashtu, u sekuestruan edhe 155 certifikata tė plotėsuara dhe me fotografi, 30 tė tilla tė paplotėsuara, 174 copė fotografi pėr dokumente tė shtetasve tė ndryshem pėr pension falso, njė bllok ku u gjetėn rreth 150 emra personash tė regjistruar pėr nxjerrje pensioni falso, tė cilėt kanė paguar nga 100-500 mijė lekė, etj.

Disa ditė mė vonė u mor nėn hetim edhe Donika Sako, 34 vjeē, nga Tirana, e akuzuar pėr bashkėpunim me Ahmetajn pėr "falsifikim tė dokumenteve zyrtare". Sipas policisė, Sako dyshohet se, nė bashkėpunim me shtetasin Shpėtim Ahmetaj, ka kryer falsifikimin e disa prokurave, akteve tė gjendjes civile pėr pajisje me pasaportė tė shtetasve tė ndryshėm.

Kanosi kryekomunarin e

Vaqarrit, nė pranga Aga

Ka kanosur kryekomunarin e Vaqarrit dhe ka kundėrshtuar punonjėsin e rendit, por mė pas ėshtė prangosur. Policia e kryeqytetit njoftoi dje arrestimin e shtetasit 38-vjeēar Ismet Aga, me akuzat e  "kanosjes", "kanosjes pėr shkak tė detyrės" dhe "kundėrshtim tė punonjėsit tė rendit publik". Mėsohet se Aga u kap tė mėrkurėn vonė nga forcat e komisariatit nr.6 tė policisė, pasi akuzohet se ka kanosur kryetarin e komunės sė Vaqarrit. Ndėrkaq, policia tha se, gjatė momentit tė ndėrhyrjes se punonjėsve tė policisė, Ismet Aga, i ka kundėrshtuar ata, duke i kanosur me anė tė njė arme tip "Shotgan", e cila u sekuestrua mė pas nė cilėsinė e provės materiale. Mėsohet se aktet proceduriale nė ngarkim tė kėtij shtetasi i kaluan pėr hetime tė mėtejshme Prokurorisė sė Tiranės.

Policia, masa pėr lėvizjen e qetė nė festa

Policia harton njė plan masash tė veēanta me rastin e festės sė Pashkėve. Sipas burimeve nga Ministria e Rendit, mėsohet se ky plan ka si qėllim manaxhimin sa mė mirė tė shėrbimeve tė Policisė sė Shtetit, kryesisht tė Policisė Kufitare e Migracionit dhe tė Policisė Rrugore, nė funksion tė krijimit tė tė gjithė lehtėsirave pėr pėrpunimin e shtetasve shqiptarė e atyre tė huaj dhe tė mjeteve nė kufi, si dhe krijimit tė kushteve normale pėr udhėtim tė sigurtė tė tyre, duke forcuar rregullin nė tė gjithė akset rrugore tė vendit. “Prioritet nė kėtė plan masash u ėshtė dhėnė detyrave tė pėrcaktuara nė programin e qeverisė, si dhe detyrave tė pėrcaktuara nga Ministri i Brendshėm pėr strukturat e Policisė sė Shtetit, pėr krijimin e lehtėsirave dhe dhėnien e ndihmės sė nevojshme qytetarėve, si dhe pėr tė krijuar njė klimė dhe imazh cilėsor tė shėrbimit policor pėr ta”, thuhet nė njoftimin zyrtar tė Ministrisė sė Brendshme. Pėrmes detyrave tė pėrcaktuara pėr strukturat qendrore e vendore tė policisė nė kėtė plan masash ėshtė synuar nė rritjen e cilėsisė sė shėrbimit nė pikat e kalimit kufitar ndaj shtetasve shqiptarė dhe tė huaj qė do tė vijnė me rastin e festės sė Pashkėve, mbajtjen nė mbikėqyrje tė trafikut tė automjeteve dhe motomjeteve, parandalimin, ndihmėn automobilistike dhe ndėshkimin e kundravajtėsve qė janė burim pėr aksidentet rrugore. Po ashtu, njė sėrė porosish janė dhėnė edhe pėr marrjen e masave pėr njė paraqitje dinjitoze, duke treguar korrektesė dhe etikė, nga tė gjitha shėrbimet e Policisė Kufitare dhe Policisė Rrugore gjatė komunikimit tė tyre me qytetarėt nė pikat e kontroll-kalimit kufitar dhe nė akset rrugore tė vendit, si dhe duke parandaluar dhe goditur nė kohė tė gjitha rastet e mundshme tė abuzimit nė detyrė. Vėmendje e veēantė i ėshtė kushtuar bashkėveprimit intensiv dhe veprimtarisė kontrolluese tė shėrbimeve tė Policisė Kufitare e Migracionit dhe Policisė Rrugore me strukturat e tjera tė Policisė sė Rendit, Policisė Kriminale, repartet e ndėrhyrjes sė shpejtė etj. “Gjatė ditėve tė festės dhe nė periudhat e fluksit tė madh tė lėvizjes nė vendkalimet kufitare do tė marrin masa pėr organizimin e shėrbimit, duke punuar me orė tė zgjatura, si dhe duke shtuar postet e punės dhe duke komanduar punonjės tė tjerė tė Policisė Kufitare, me qėllim pėrpunimin e shpejtė dhe nė kohė tė shtetasve dhe mjeteve”, thuhet nė njoftim.

KULTURA

Lirikė me semantikė domethėnėse, pėrfshi dhe poezinė “Kartolinė nga Drenica” tė Rexhep Ferrit

Nuk heshtet para poshtėrimit

Ali Podrimja

Zonat gri janė ēėshtje tė dhimbshme pėr njė etnitet tė derdhur. Vihet nė pyetje identiteti dhe rrėnohen gjėra tė shenjta nga kodi etik e deri te gjuha. Kadare e preku kėtė problem tė ndjeshėm njerėzor nė poezinė “Vendet e shkombėtarizuara”. Nuk mund tė qitet menē vargu domethėnės: Ku janė baladat, eposi, Kujtesa e Kombit? Nėnteksti lexohet se ē’ėshtė qenėsore nė tė gjalluarit e njė populli. Nėpėrkėmbja e tyre shpie nė harresė. Tė shkruash pėr njė etnitet tė pėrndjekur nga trojet e tyre duhesh ta ndjesh dhimbjen e tė keshė dinjitet krijues se nuk heshtet para poshtėrimit.

Nė ca poezi tė Esad Mekulit zonat gri na shfaqen si reflekse, dhimbje por dhe si nostalgji pėr atė qė humbaste. Nė romanin “Viti i Gucisė” Zuvdi Berisha (Hoxhiq) vė nė spikamė epizmin e njė krahu tė thyer tė Lidhjes sė Prizrenit (1978). Asimilimin Rexhep Ferri e bėn ēėshtje, e konsideron shkallė tė lartė tė krimit. Vėnia e dryrit nė derė tė shkollės, pastaj diegja e librave, fotografitė, dokumentet e gjėra tė ēmuara qė ua kishte vėnė zjarrin dora e huaj e tmerrojnė edhe pse ishte nė moshė tė re. Revolta e tij nė poezinė “Imazhi i diegjeve” lexohet si njė histori e dhimbshme njerėzore. Pėrballja me dhunėn ishte shndėrruar nė traditė. Poeti ėshtė i brezit tė tretė tė Ferrajve qė iu kishin kundėrvenė poshtėrimit. Si fėmijė i kishte pėrjetuar tmerret, qė do ta ndjekin tėrė jetėn si hije e rėndė. Ngritja e ideve dhe mesazhet e shtresuara nė arkivin e kujtesės pritnin t’i shpalosnin ose t’i harronin si gjymtyrė qė i kishte fshehur hataja.

Imazhe trishtuese

Nė murin e lartė rri varur nė dy gozhda tabloja me mesazh mė pikėllues tė historisė sonė. Turpėrohesha se ajo fliste pėr Plavė e Guci, por nuk kishte asgjė tė pėrbashkėt me ėndrrėn time. Ndjeja rėnqethje se me burimet e Ali Pashė Gucisė dhe kullat e Jakup Ferrit krijuesi ishte pėrpjekur tė himnizojė lavdinė e perėnduar. Ajo ishte bukuri e vajshme e njė pėllėmbė toke tė shpėrbėr. Ato majė Ferri do t’i pėrfytyrojė si piramida kafkash, ku ishte luajtur historia e kishin ndodhur ngjarje makabre. Ta interpretoja tablon si pikėllimė kombėtare apo realitet qė vazhdon tė shkaktojė tėrmete? E tej errėsohej dhe horizonti. Pajtohesha me zhgėnjimin e Ferrit tė paralajmėruar nė njėrėn ndėr poezitė e tij tė para: Ku na mbet trimėria qė tregohej nė ēdo stinė (Shėtitėsit e vonė). Njė lirikė me njė semantikė domethėnėse kushtuar brezit tė tij qė iu kishin kundėrvėnė diktaturės. Na pėrkujton kohėt e shkuara, atė trohė guxim kur: zbukuronim armėt, zbukuronim kėngėt (Vdekja nė mes shekullit).

As strehimi rrėzė Ēabratit, pranė Kullės sė Bajram Currit, nuk e liroi nga imazhet trishtuese. Kishin zėnė t’ia vidhnin gurėt e t’ia fshinin gjurmėt se Plaku i Maleve i frikėsonte edhe i vdekur. Gjithēka do ta shohė nga rrafshi i revoltės me njė gaz sarkastik pas ēdo grithje tė kujtesės. Pėrmes ngjyrave dhe artikulimit me elemente mitike tek nxjerrė nė pah gjuhėn figurative poeti na kthen nė botėn ireale: Nė fotografi shihet dhe vallėzimi i gjarprit, e ky vallėzim ndodh para Teatrit Kombėtar, ku publikisht ishte fyer njė popull, se ndodhte pėrmbysja e kodit. Shumė vite mė vonė nė poezinė “Kartolinė nga Drenica” Ferri na pėrkujton: Vdekjen nuk e kemi pėr turp. Teksti dhe rekuizitat e tij pėrkojnė disi me ato tė Martin Camajt, qė nė legjendat e mitet arbėreshe kishte vjelė atė qė nuk bėn tė harrohet.

Shpėrthimi i cinizmit

Kishin shkelur tė pafisėt qė: “Thonin historia ėshtė ndryshe” dhe kishin ndodhur dėbime dhe ekzode tė shpeshta dhe tej detit. Nė mes tė sė kaluarės dhe tė ardhmes poeti hulumton tėrėsinė e derdhur i bindur nė atė qė thoshte Xhakometi: “Ai krijues qė sa mė shumė perde largon nga dritarja sheh mė mirė se tė tjerėt”.

Tek e lija Ulpianėn (1999) para ndėrtesės ku banoja, eskadrila serbe kishte  hedhur gjatė natės trupa tė masakruar tė tė gjitha moshave. Nė mesin e tyre dhe nxėnės qė bashkėshortja ime u kishte dhėnė mėsim. Nė majė tė gishtėrinjve e kishim lėshuar lagjen. Kujtoja poetin amerikan Mark Strendin, i cili nė njė tubim mbi nazizmin kishte shtruar pyetjen dinjitoze: E si mund tė hash drekė pas Aushvicit? Nė kampet staliniste, sipas Josif Brodskjit, krimet kishin qenė mė tė rėnda dhe kishin ndodhur nė kohėn kur besohej se liria ėshtė diēka e shenjtė dhe u takon fituesve.

Nė zonat gri asimilimi kishte ndodh para syve tė Europės: ndėrrimi i emrave, i besimeve, vėnia e sufikstit dhe ēoroditja e tyre me shkronjat ēirilicė nė gurė varrezash qė ishte poshtėrim i rėndė. Dėbimet masive nga trojet e tė parėve dhe ekzodet lėrini frikė dhe boshllėk. Ata qė i kishin shpėtuar thikės sė kopesė sė Pop Llukės kallėzonin se nė fshatrat shqiptare mbasi nuk kishte ekzistuar asnjė kishė orthodokse, shqiptarėt i tubonin nėpėr xhamia dhe i kryqonin me dhunė. Krijuesi bėn tė luajė rolin e strucit e tė bėjė sehire me atė qė ndodhte? Kėtė dhembje njerėzore Ferri e hedh nė tablotė dhe nė tekstin e tij letrar. Tė kihet kujdes, thoshte Anton Pashku “...kundrimi i tij i botės nuk ėshtė kundrim bredhacaku, po vrojtim i shtegtarit tė zhytur thellė nė mendime nė trekėndshin: dje, sot, nesėr. (“Shkėndija”, nėntor 1973). Nė poemėn “Guri i shkallėve” gjėrat poeti do t’i shohė brendė Arkės ballkanike nė trekėndshin me detin. Kur zė tė merret me kodin etik nuk i del krah tė keqes, pėrkundrazi cinizmi i tij shpėrthen: Mbreti Gent u vra /nga mbreti Gent qė shpėtoi (Ilirėt e fundit), tė pėrkthehej do tė thoshte: shqiptari vrau shqiptarin dhe ia ēeli udhėn ardhėsit. Pra e lufton hasmėrinė brenda kombit; beson se e keqja mundet me dinjitet.

Me sy kah Itaka

Krijuesi duhet ta ketė qendrėn. Dublini ishte pikė neurologjike prej nga Xhems Xhojsi fillonte pushtimin e metropoleve, po ashtu qendėr e botės  pėr Markezin mbeti Makonda. Injoranca jonė mendon ndryshe, nuk ėshtė art ajo qė shkruhet pėr shpėrbėrjet. Mund kėshtu tė mendojė ndonjė i lajthitur, qė i mungon guximi njerėzor, krijues. Por tė flasėsh nė emėr tė tokės, ke folur nė emėr tė nėnės.

Rexhep Ferri e kishte tė qartė thėnien e skulptorit italian, prandaj nė vitet e 60-ta kur hodhi ngjyrat nė pėlhurė dhe kur filloi tė besojė nė fuqinė e fjalės, perdet e pėrmendura nga Xhakometi kishte zėnė t’i largojė se dėshironte tė shihte mė larg.

“Nė universin e piktorit dominon zymtėsia – kisha thėnė me njė rast. - Mos ishte koha tė veprohet nė atė kaos njerėzor?... Jetonim nė njė kohė jonormale. Mė vonė kisha vėrejtur konturat e njė muri, qė shfaqej dhe nė tablot e poezitė e tij. Muri ishte lėvizės, kufizonte lirinė, copėzonte qenien tonė, atdheun. Ērregullonte fjalė e ngjyra, na bėnte gėrditės. Muri bartte tragjikėn. Ferri do ta quajė mė vonė Muri i Gjallė, i frikshėm qė tė shndėrron nė hiēgjė? Ndodhi pastaj dhe plasaritja e tij, qė lexohet si ringjallje. ...Shfaqen varrezat masive qė na kujtojnė konservat. E shihja kėtė si cinizėm, sepse nėn ēizmėn vrastare frymonte bima e gurit. Shkruhen fletėt e para. Shkrimi bėhet i gjithė planetit. Vihet nė dyshim ndėrgjegjja, kodi moral. Bėn tė shndėrrohet njė popull nė konservė peshku?” Dua ta cek njė tė vėrtet qė na la Fernando Pesoa: “Fetė, ushtritė, perandoritė, gjithēka kalon. Vetėm arti mbetet, prandaj shihet: sepse zgjat”.

Pėrzgjedhja “Humbės i lumtur” dėshmon pėr potencialin krijues tė Ferrit.

Nostalgjikėt

Njerėzit pa atdhe ikin “me sy kah Itaka”, se nuk mund tė lirohen nga nostalgjia...

Ulpianė, 10.03.2007

SOCIALE

Informaliteti/ Inspektoriati i Punės dhe ISSH-ja debatojnė sė bashku me tatimorėt dhe aktorėt ekonomikė

Puna e zėzė, kreu i tatimeve mbledh nė njė tryezė biznesin

“Ėshtė e domosdoshme qė tė pėrballemi dhe tė diskutojmė problemet, nė mėnyrė qė tė eliminojmė fenomenin e punės sė zezė”, - deklaroi kreu i ISSH-sė, Koldashi, nė takimin me tatimet dhe pėrfaqėsuesit e biznesit

Gjetja e mėnyrave pėr shmangien e punės sė zezė ka qenė nė qendėr tė takimit tė zhvilluar gjatė ditėve tė fundit mes Drejtorisė sė Pėrgjithshme tė Tatimeve, Institutit tė Sigurimeve Shoqėrore, Inspektoriatit Shtetėror tė Punės, pėrfaqėsuesve tė biznesit dhe Dhomave amerikane e britanike tė Tregtisė. Nė kėtė takim, tė organizuar nė formėn e njė tryeze tė hapur, u diskutuan mundėsitė e minimizimit tė punės sė zezė si dhe pėrfshirja e numrit maksimal tė punonjėsve nė skemėn e kontributeve tė sigurimeve shoqėrore. Gjatė fjalės sė tij, drejtori i Pėrgjithshėm i Tatimeve, Alfred Prifti, theksoi se, “puna nė tė zezė vazhdon tė jetė njė problem madhor, zhdukjen e tė cilit e kemi prioritet si dhe kemi vullnetin maksimal pėr tė bashkėpunuar me biznesin nė eliminimin e tij.” Sipas shifrave tė dhėna nga kreu i tatimeve, pėr herė tė parė gjatė vitit tė kaluar ka pasur njė bum pėrsa i pėrket grumbullimit tė kėsaj takse dhe plani ėshtė realizuar nė masėn 107 pėr qind. Kėshtu, kjo pėrqindje e pėrkthyer nė shifra arrin nė rreth 35-40 mijė punonjės tė rinj, qė janė bėrė pjesė e skemės sė kontributeve tė sigurimeve shoqėrore. Nė kuadėr tė uljes sė taksave, Prifti deklaroi se, “nisma e qeverisė pėr krijimin e njė takse tė sheshtė do tė thotė njė shtim akoma mė tė madh tė numrit tė punonjėsve qė do tė paguajnė kontributet dhe sipas llogarive paraprake mendohet qė numri i tyre tė arrijė nė rreth 80 mijė gjatė kėtij viti.” Ndėrkohė, kreu i tatimeve ka theksuar se, informaliteti shkakton edhe konkurrencė tė pandershme. Ndėrsa, drejtoresha e Pėrgjithshme e ISSH-sė, Evelina Koldashi, gjatė fjalės sė saj e vuri theksin nė bashkėpunimin korrekt me biznesin, pėr tė zhdukur njė ndėr fenomenet mė shqetėsuese pėr shoqėrinė shqiptare, atė tė punės sė zezė. “Ėshtė e domosdoshme qė tė pėrballemi dhe tė diskutojmė problemet, nė mėnyrė qė tė eliminojmė fenomenin e punės sė zezė”, - deklaroi Koldashi. Ajo renditi disa faktorė si mė shqetėsuesit qė ndikojnė nė kėtė fenomen, si fakti qė kompani tė mėdha paguajnė kontribute vetėm pėr 2 ose 3 persona, deklarimi i pagave qė ėshtė gjithmonė nė nivelin minimal si dhe rregullshmėria e dokumentacionit qė dorėzohet nė tatime, pėr vendosjen e numrit tė sigurimit pėr ēdo tė punėsuar, nė mėnyrė qė gjithēka tė jetė e saktėsuar. Ndėrkaq, pėrfaqėsuesit e biznesit theksuan se do tė bashkėpunojmė nė kuadėr tė eliminimit tė punės sė zezė, por kėrkuan mbėshtetjen nga organet pėrkatėse, nė mėnyrė qė tė bėhen palė nė hartimin e kuadrit tė ri legjislativ apo dhe ndryshimeve qė mund t’i bėhen legjislacionit aktual, nė mėnyrė qė bashkėpunimi tė jetė i frytshėm nė tė gjitha fushat. “Kėrkojmė tė jemi pjesė e ndryshimeve nė kėtė sistem”, - thanė pėrfaqėsuesit e biznesit, sidomos tė biznesit tė rrobaqepėsisė, kėpucėve, ndėrtimit apo pėrpunimit, ku edhe pagat janė mė tė ulėta, por edhe numri mė i madh i punonjėsve.

Sigurimet aktuale

Megjithė pėrmirėsimet e vitit tė shkuar, shifrat qė flasin pėr punėn e zezė dhe evazionin fiskal vazhdojnė tė jenė ende nė nivele tė larta. Kėshtu, sipas tė dhėnave nga Drejtoria e Pėrgjithshme e Tatimeve, nga 3698 biznese tė mėdha, me xhiro vjetore mbi 8 milionė lekė, rreth 43.5 pėr qind e tij paguajnė kontribute tė sigurimeve shoqėrore pėr 1 deri nė 3 punonjės. Nga ana tjetėr, rreth 40 pėr qind e po kėtyre subjekteve kanė paguar kontribute me pagėn minimale ose afėr kufijve tė saj. Megjithė pėrmirėsimet qė i janė bėrė biznesit tė vogėl pėr vitin 2006, duke shtuar shkallėn e kontribuesve nė 22 400 punonjės dhe numrin e subjekteve nė 1 800, sėrish shkalla e informalitetit ėshtė e konsiderueshme. Kėshtu, nė shkallė vendi rezulton se, raporti i kontribuesve me numrin e subjekteve tė biznesit tė vogėl nė shkallė vendi ėshtė 1.33, shifėr qė ėshtė ende e vogėl. “Duhet tė punojmė sė bashku pėr tė gjetur rrugėzgjidhje, pasi ky nuk ėshtė vetėm njė fenomen ekonomik, por edhe moral pėr shoqėrinė”, - ėshtė shprehur kreu i Tatimeve, Prifti.

Rildo Ngjela

BOX

Numri i punonjėsve tė deklaruar nga biznesi i madh:

3698 subjekte tė mėdha me xhiro vjetore mbi 8 milionė lekė

588 subjekte ose 16 % kanė paguar kontributet e sigurimeve, vetėm pėr 1 punonjės

573 subjekte ose 15.5 % kanė paguar kontributet e sigurimeve, vetėm pėr 2 punonjės

434 subjekte ose 12 % kanė paguar kontributet e sigurimeve, vetėm pėr 3 punonjės

43.5 % e subjekteve kanė paguar kontributet e sigurimeve, vetėm pėr 1-3 punonjės

BOX

Niveli i pagave tė punonjėsve, i deklaruar nga biznesi i madh:

895 subjekte ose 24 % paguajnė kontributet e sigurimeve me pagėn minimale 14 000 lekė/muaj

588 subjekte ose 16 % paguajnė kontributet e sigurimeve nė kufirin e pagės minimale 14.001-15000 lekė/muaj

40 % e subjekteve paguajnė kontributet e sigurimeve nė nivelin e pagės minimale

Promovohet nė Tiranė paketa e direktivave europiane pėr mjedisin

Qendra Rajonale e Mjedisit, nė bashkėpunim me Ministrinė e Mjedisit organizoi ditėn e djeshme, ceremoninė e promovimit tė paketės sė direktivave europiane pėr mjedisin dhe botimin e fundit tė Pėrmbledhjes sė Ligjeve Mjedisore Shqiptare 2003-2006. Paketa Europiane pėr Mjedisin ėshtė njė pėrmbledhje e disa direktivave tė Komisionit Europian dhe tė Kėshillit tė Europės lidhur me mbrojtjen e mjedisit dhe pėrbėrėsit e tij. Pėrgatitja e kėtyre botimeve ėshtė pjesė e programeve tė Qendrės Rajonale tė Mjedisit, lidhur me pėrhapjen dhe shkėmbimin e informacionit, pėrfshirė dhe atė ligjor qė lidhet me mbrojtjen e mjedisit. Ministri i Mjedisit, Lufter Xhuveli, u shpreh se sfida e madhe pėrpara institucioneve dhe shoqėrisė mbetet zbatimi i kėtij kuadri ligjor me mė shumė efektivitet nė mbrojtje dhe mirėmanaxhim tė burimeve natyrore dhe mjedisit tė vendit tonė. Nė kėtė aktivitet, pėr pjesėmarrėsit u paraqit seria mė e fundit e kėtyre botimeve qė pėrmban rreth 20 direktiva europiane mjedisore tė pėrkthyera nė shqip dhe gjithė kuadrin ligjor mjedisor tė pėrgatitur dhe miratuar gjatė tri viteve tė fundit 2004-2006. Ndėrsa drejtori i REC-it, Mihallaq Qirjo, u shpreh se, kjo nismė synon t’u paraqesė aktorėve tė ndryshėm qė punojnė nė fushėn e mjedisit, kuadrin mė tė ri ligjor tė miratuar nga Kuvendi i Shqipėrisė si dhe direktivat europiane nė fushėn e mjedisit. Vėllimi me i fundit i Pėrmbledhjes sė Akteve Ligjore Mjedisore nė Shqipėri, qė i shtohet serisė sė botimeve tė mėparshme nė fushėn e ligjeve mjedisore, tė REC-it nė Shqipėri pėrmbledh ligjet dhe aktet ligjore tė miratuara nga Kuvendi i Shqipėrisė pėr periudhėn 2004-2006. Aktet ligjore tė paraqitura nė kėtė botim janė rezultat i njė pune disavjeēare tė institucioneve shqiptare nė mbrojtje tė burimeve natyrore.

MSH, grup pune pėr procedurat e privatizimit tė urgjencės

Ministria e Shėndetėsisė njoftoi ditėn e djeshme se, nė kuadėr tė privatizimit tė Shėrbimit tė Urgjencės, ka nisur faza e parė e ngritjes sė njė grupi pune qė po shqyrton procedurėn pėr realizimin e kėsaj objektive. Sipas kėsaj ministrie, me kėtė pjesė tė projektit do tė bėhet i mundur vetėm privatizimi i transportit tė urgjencės. Mė pas, grupi i punės do tė shqyrtojė brenda njė muaji tė gjithė dokumentacionin e nevojshėm, pėrfshi kėtu dhe llogaritjen e kostos sė kėtij shėrbimi pėr tė filluar menjėherė me procedurat ligjore. Makinat do t’i lihen kompanisė fituese nė pėrdorim, do t’u llogaritet koha e shėrbimit, aktiviteti, detaje qė do tė justifikojnė me pėrpikmėri fondin qė do tė vihet nė dispozicion. Ndėrsa, faza e dytė e projektit do tė parashikojė ndėrhyrje tė tjera qė do tė realizohen nė funksion tė pėrmirėsimit tė cilėsisė, pra urgjenca mjekėsore do t’iu ofrohet falas pacientėve tė siguruar dhe atyre tė pasiguruar, siē ndodh kudo nė botė. Ministria e Shėndetėsisė ka konsultuar kėtė projekt me modele tė funksionimit tė urgjencės mjekėsore nė sistemet shėndetėsore tė Italisė, Francės dhe Gjermanisė. Konkretisht ėshtė ngritur njė grup pune qė po shqyrton procedurėn e privatizimit, apo thėnė ndryshe, tė blerjes sė kėtij shėrbimi pėr t’ua ofruar atė pacientėve. Gjatė fazės sė parė bėhet fjalė vetėm pėr privatizimin e transportit tė urgjencės. Aktualisht nė Tiranė funksionojnė pranė Urgjencės 12 autoambulanca me 4 ekipe nė shėrbim 24-orėsh. Vetėm dy vjet mė parė u ndanė nė tė gjithė vendin nga Ministria e Shėndetėsisė 100 autoambulanca tė reja.

RAJONI

Ēėshtja e Kosovės ishte njė nga temat kryesore qė u debatua pėr dy ditė me radhė

Parlamenti Europian aprovoi rezolutėn

pėr pavarėsinė e mbikėqyrur tė Kosovės 

Parlamenti Europian, i mbledhur nė seancė plenare nė Bruksel aprovoi me 490 vota pro dhe 80 kundėr rezolutėn pėr pavarėsinė e mbikėqyrur pėr Kosovėn. Ēėshtja e Kosovės ishte njė nga temat kryesore qė u debatua pėr dy ditė me radhė, tė mėrkurėn dhe tė enjten, nė selinė e Parlamentit Europian nė Bruksel. Pėr kėtė problem u shprehėn, po ashtu edhe dy nga personalitetet mė tė njohur tė BE-sė, siē janė shefi i Politikės sė Jashtme tė BE-sė, Havier Solana, si dhe komisioneri pėrgjegjės pėr zgjerimin, Olli Rehn.

Mė pas, Parlamenti Europian i mbledhur nė seancė plenare aprovoi me shumicė dėrrmuese votash raportin rreth Kosovės tė hartuar nga europarlamentari i Grupimit tė tė Gjelbėrve, Joos Lagendajk.

Siē dihet, rreth dy javė mė parė, Komisioni i Punėve tė Jashtme i Parlamentit Europian e kishte aprovuar nė parim projektrezolutėn e hartuar nga deputeti ekologjist holandez, por anėtarėt e kėtij komisioni kishin hedhur poshtė me njė votė mė shumė kundėr, amendamentin ku propozohej njė pavarėsi e kushtėzuar pėr Kosovėn.

Por duket se ngjarjet po zhvillohen me shpejtėsi. Deklaratave tė nėnsekretarit amerikan tė Shtetit, Nikolas Bėrns nė Bruksel, se SHBA-ja mbėshtet pavarėsinė e mbikėqyrur pėr Kosovėn, u bėnė jehonė edhe pohimet e shefit tė politikės sė Jashtme tė BE-sė, Havier Solana komisioneri Rehn, i cili, ndėr tė tjera deklaroi se nuk ka asnjė gjasė qė Prishtina dhe Beogradi tė bien nė ujdi pėr statusin e ardhshėm tė Kosovės, prandaj zgjidhja duhet imponuar nga Kėshilli i Sigurimit tė OKB-sė.

Afėrsisht tė tė njėjtit opinion, duket se ishin edhe shumica e parlamentarėve europianė. Prandaj edhe nė seancėn plenare qė u zhvillua sot nė selinė e Parlamentit Europian nė Bruksel, projektrezoluta pėr pavarėsinė e kushtėzuar pėr Kosovėn fitoi mbėshtetjen plebishitare tė 490 eurodeputetėve, ndėrsa 80 parlamentarė votuan kundėr dhe 87 abstenuan.

Edhe pėr amendamentin aq shumė tė diskutuar dhe tė pėrfolur, siē ishte ai nr. 13 qė i referohej pikėrisht pavarėsisė sė mbikėqyrur pėr Kosovėn raporti ishte 319 pro dhe 218 kundėr. Duhet theksuar se nė favor tė tij votuan dhe luftuan europarlamentarė tė njohur tė tė gjitha grupimeve politike nė Parlamentin Europian, siē ishin pėr shembull eurodeputetėt kristianė demokratė gjermanė Doris Pack, Elmar Brok etj, socialisti austriak Johannes Swoboda, kryetari i grupimit socialist nė Parlamentin Europian Martin Schulz, holandezi Jan Marinus Wierzma, lrupimi i partive liberale dhe demokrate, ai i Tė Gjelbėrve etj.

Me kėtė rast duhet vėnė nė dukje se rezoluta qė mbėshtet "pavarėsinė e mbikėqyrur" pėr Kosovėn aprovohet 24 orė para se Ministrat e Jashtėm tė BE-sė tė mblidhen nė Bremen tė Gjermanisė, ku ata do tė pėrpiqen tė pėrcaktojnė strategjinė e BE-sė nė Kėshillin e Sigurimit si dhe rolin e Bashkimit Europian nė Kosovėn e passtatusit.

Duke folur para Parlamentit Europian, komisioneri Rehn, ndėr tė tjera theksoi se, "esenca e vendimit pėr Kosovėn mbėshtetet te uniteti. BE-ja duhet tė mbėshtesė njė zėri dhe me vendosmėri propozimin e Marti Ahtisarit para Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė", - deklaroi zyrtari i lartė i Bashkimit Europian,

Viron Gjymshana

BE-ja kėrkon nga Kosova: Fqinjėsi tė mirė,

respektim tė kulturės dhe trashėgimisė fetare 

Nė raportin e hartuar nga Havier Solana dhe Olli Rehn, vihet theksi ndėr tė tjera nė rolin e ardhshėm tė BE-sė nė Kosovė si dhe nė nevojėn e njė qėndrimi tė qartė tė Bashkimit Europian gjatė dhe pas pėrcaktimit tė statusit. “Bashkėpunimi me autoritetet lokale si dhe ato ndėrkombėtare,ėshtė vendimtar pėr vėnien nė jetė tė statusit”, theksohet ndėr tė tjera nė kėtė raport. Po ashtu, aty nėnvizohet se pas pėrcaktimit tė statusit autoritetet e Prishtinės do tė vihen pėrballė dy sfidave tė rėndėsishme. Sė pari tė marrin pėrsipėr kompetencat qė do i dorėzohen nga UNMIK-u dhe sė dyti, tė vėnė nė jetė reformat e rėndėsishme tė propozuara nga pėrfaqėsuesi i posaēėm i Kombeve tė Bashkuara.

Mė pas, nė raport pėrcaktohen nė hollėsi roli i Zyrės Ndėrkombėtare Civile, e cila do tė kryesohet njėkohėsisht nga pėrfaqėsuesi i BE-sė, qė do tė jetė po ashtu edhe pėrfaqėsues i bashkėsisė ndėrkombėtare. Nė dokumentin e mėsipėrm bėhet e ditur se BE-ja pret qė Kombet e Bashkuara ta ngarkojnė sė shpejti edhe me ngritjen e njė Misioni Ligjvėnės qė do tė merret me problemet e rendit, pronėsisė, luftėn kundėr krimit dhe korrupsionit etj.

“Qasja e BE-sė ndaj Kosovės ecėn mbi 2 shina”, - nėnvizojnė Solana dhe Rehn nė dokumentin e tyre. Njėra nga tė kėto ka tė bėjė me nevojėn dhe detyrimin qė ka Kosova qė tė plotėsojė tė njėjtat kritere si dhe shtetet e tjera tė Ballkanit Perėndimor dhe nga ana tjetėr, ajo duhet tė ndiejė se BE-ja ėshtė e gatshme ta afrojė atė nė forcimin e marrėdhėnieve dypalėshe, ashtu siē po vepron edhe me vendet e tjera. Fqinjėsia e mirė, respektimi i kulturės dhe trashėgimisė fetare etj, janė disa nga kėrkesat bazė qė BE-ja shtron para Prishtinės.

Nė raportin Solana-Rehn theksohet po ashtu nevoja e organizimit tė njė konference ndėrkombėtare donatorėsh pėr Kosovėn. Sipas burimeve tė BE-sė pėr Kosovėn duhet tė mblidhen mbi 1 miliard euro, por paraprakisht Komisioni Europian do t’i ofrojė asaj pėrgjatė tri viteve tė ardhshme rreth 200 milionė euro.

Flet pėr “BBC”- nė Rosemary Di Carlo, zėvendėsasistente e Sekretares amerikane tė Shtetit

Grupi i Kontaktit mirėpret propozimet e Ahtisarit

Grupi i Kontaktit u takua tė mėrkurėn nė Londėr, nė nivel tė drejtorėve pėr Ballkanin.

Takimi ishte nė kuadrin e diskutimeve konsultuese pėr tė arritur njė konsensus pėr tė pranuar propozimin e paraqitur nga zoti Ahtisari. Ky ishte takimi i parė i Grupit tė Kontaktit, pas paraqitjes sė propozimit tė zotit Ahtisari nė Kombet e Bashkuara. Nė kėtė takim, Shtetet e Bashkuara u pėrfaqėsuean nga Rosemary Di Carlo, zėvendėsasistente e Sekretares amerikane tė Shtetit.

Si u zhvillua takimi i Grupit tė Kontaktit nė Londėr?

Takimi ishte nė kuadrin e serisė sė takimeve tė rregullta tė punės nė kėtė nivel. Sigurisht, ne diskutuam pėr propozimin e paraqitur nga zoti Ahtisari dhe pėr disa nga hapat e ardhshėm.

Ēfarė thanė pėrfaqėsuesit e Grupit tė Kontaktit pėr propozimin e zotit Ahtisari?

Mendoj se e dini qėndrimin e shumicės sė anėtarėve tė Grupit tė Kontaktit. Ju e dini se Shtetet e Bashkuara i janė shumė mirėnjohėse zotit Ahtisari pėr punėn qė ka bėrė. Ne i mirėpritėm dhe i mbėshtesim tė gjitha rekomandimet e tij.

A kanė tė njėjtėn mbėshtetje pėr rekomandimet e zotit Ahtisari tė gjithė anėtarėt e tjerė tė Grupit tė Kontaktit.

Ne tė gjithė e respektojmė atė qė ka arritur presidenti Ahtisari dhe duhet tė gjejmė njė rrugė pėr tė ecur pėrpara me diskutimet qė do tė zhvillohen nė Kėshillin e Sigurimit tė OKB-sė nė javėt e ardhshme.

Cili ishte qėndrimi i pėrfaqėsuesit rus nė kėtė takim?

Mendoj se ju e dini qėndrimin e tyre qė ėshtė shprehur publikisht nga ministri i Jashtėm dhe pėrfaqėsuesi i Rusisė nė Nju-Jork. Unė nuk dua tė pėrsėris qėndrimin e Rusisė, por ajo qė dua tė them ėshtė se, nė javėt qė vijnė, ne duam t'i vazhdojmė diskutimet, sigurisht nė Grupin e Kontaktit, duam t'i vazhdojmė diskutimet nė Nju-Jork me tė gjithė anėtarėt e Kėshillit tė Sigurimit. Ne besojmė se zoti Ahtisari ka paraqitur propozime qė ndihmojnė nė garantimin e stabilitetit afatgjatė nė rajon. Prandaj, mendojmė se ka ardhur koha qė kjo ēėshtje tė zgjidhet.

Pėr ēfarė ratė ju dakord me rusėt, nė takimin e Grupit tė Kontaktit?

Ne ramė dakord me rusėt qė tė vazhdojmė diskutimet pėr kėto propozime. Shumė shpejt, nė Kėshillin e Sigurimit do tė zhvillohet njė sesion pėr kėtė dhe zoti Ahtisari do tė flasė vetė nė kėtė sesion. Siē e dini, presidenti Ahtisari u pėrpoq shumė qė tė sheshonte hendekun qė ekzistonte nė qėndrimin e tė dyja palėve. Edhe aty ku palėt nuk arritėn marrėveshje pėr ēėshtjet e ndryshme, ai u pėrpoq tė dilte me propozime qė e ngushtonin hendekun. Mendoj se propozimi i presidentit Ahtisari kėrkon kompromise nga tė dyja palėt.

Ju thatė se do tė ketė diskutime tė tjera nė Kėshillin e Sigurimit. Do tė thotė kjo se propozimet e zotit Ahtisari mund tė ndryshojnė?

Unė mund tė flas pėr qėndrimin e Shteteve tė Bashkuara. Ne mendojmė se ai ka pėrgatitur njė pako tė shkėlqyer propozimesh. Ne mendojmė se nuk duhen mė negociata tė tjera. Palėt kanė diskutuar pėr kėto ēėshtje gjerė e gjatė. Ne nuk shohim ndonjė dobi nga vazhdimi i negociatave pėr kėtė ēėshtje.

Pra, nuk do tė ketė mė negociata pėr ēėshtjen e Kosovės?

Ajo qė ne presim tė zhvillohen janė konsultime. Ne jemi pėr konsultime mes vendeve anėtare pėr planin e propozuar, nė mėnyrė qė tė arrihet njė konsensus, qė ky proces tė ecė pėrpara drejt pėrfundimit.

Sa i mundur ėshtė ky konsenus, po tė kemi parasysh qėndrimin e Rusisė?

Unė besoj se ne do tė bėjmė tė gjitha pėrpjekjet pėr ta arritur kėtė konsensus. Ne tė gjithė e kuptojmė se duam ta zgjidhim kėtė ēėshtje. Ne e filluam kėtė proces mė shumė se njė vit e gjysmė mė parė, sepse tė gjithė ishim tė vetėdijshėm se 'status quo'-ja nuk mund tė vazhdonte gjatė. Tė gjithė anėtarėt e Grupit tė Kontaktit dhe Kėshilli i Sigurimit mendojnė kėshtu.

Ēfarė mendoni pėr qėndrimin e Serbisė dhe reagimin e udhėheqėsve nė Beograd ndaj pakos sė zotit Ahtisari?

Para sė gjithash, propozimet e presidentit Ahtisari pėrmbajnė komprimise pėr tė dyja palėt. Unė mendoj se udhėheqėsit e Kosovės e kanė bėrė tė qartė se janė tė gatshėm tė bėjnė disa kompromise nė kėtė proces. Por, ne e dimė se ka kompromise pėr tė dyja palėt. Ne, sinqerisht, iu bėjmė thirrje palėve qė t'i pranojnė kėto kompromise si njė rrugė qė tė ēon pėrpara. Pėr Beogradin ėshtė e rėndėsishme qė tė pėrqėndrohet tek e ardhmja. Beogradi ka njė tė ardhme tė ndritur pėr tė bėrė realitet ėndrrėn e tij europiane nė njė tė ardhme jo shumė tė largėt. Mesazhi inkurajues qė ne do t'i jepnim popullit dhe udhėheqėsve nė Serbi ėshtė qė tė shohin nga e ardhmja, jo nga e shkuara. Ne e kemi bėrė tė qartė se nuk i bėjmė udhėheqėsit e sotėm nė Serbi pėrgjegjės pėr atė qė ka ndodhur nė Kosovė nė tė kaluarėn dhe qė ishin pasojė e politikave tė Millosheviēit. Por, iu takon kėtyre udhėheqėsve tė ndreqin kėtė trashėgimi tė sė kaluarės.

Presidenti serb ka kėrkuar bisedime tė tjera me argumentin se nuk janė shteruar tė gjitha mundėsitė pėr njė zgjidhje kompromisi. A mendoni se ka vend pėr bisedime tė tjera?

Jo. Ne besojmė se i dėrguari i Kombeve tė Bashkuara ka qenė i angazhuar nė 14 apo 15 muaj negociata. Nuk mendojmė se bisedimet e mėtejshme mund tė afrojnė qėndrimet e tė dyja palėve.

Hend: Propozimi Ahtisari, alternativa me mė shumė mundėsi pėr sukses

Tani qė plani Ahtisari iu paraqit Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė OKB-sė, po hidhet vėshtrimi nga e ardhmja dhe ngrihen pyetje rreth vėshtirėsive me tė cilat do tė pėrballet Kosova, pas pėrcaktimit tė statusit, sa e aftė do tė jetė udhėheqja e saj pėr ta ēuar pėrpara vendin. Nė njė intervistė pėr “Zėrin e Amerikės”, kėshilltari i lartė i Komisionit amerikan tė Helsinkit, Robert Hend, thotė se udhėheqja e Kosovės duhet tė tregojė se, jo vetėm qė dėshiron njė Kosovė tė pavarur, por edhe njė Kosovė demokratike, ku respektohen tė drejtat e njeriut.

Nė raportin e tij, Marti Ahtisari thotė se, “pavarėsia ėshtė alternativa e vetme funksionale pėr njė Kosovė politikisht tė qėndrueshme dhe ekonomisht tė suksesshme.” Cili ėshtė reagimi juaj?

Mendoj se mėnyra sesi u zhvilluan bisedimet gjatė vitit tė fundit, propozimi i zotit Ahtisari pėr njė pavarėsi tė mbikėqyrur ėshtė alternativa qė ka mė shumė tė ngjarė tė ketė sukses. Unė nuk shprehem kurrė me fjalė si ‘e vetmja alternativė, sepse nuk dihet se ēfarė alternativash tė tjera mund tė ketė, por ėshtė mėse e qartė se ky raport ėshtė forma mė e pėrgjegjshme pėrpara. Mendoj se propozimi Ahtisari ėshtė njė propozim serioz, i cili ndėrsa krijon bazėn e ecjes pėrpara, ashtu siē kėrkojnė shqiptarėt e Kosovės dhe tė tjerė, merr parasysh gjendjen aty dhe nevojėn pėr tė mbrojtur tė drejtat e njeriut dhe pėr tė siguruar se pakicat kanė mundėsinė pėr tė bėrė njė jetė tė mirė nė Kosovėn e ardhshme. Zoti Ahtisari e ka pasur parasysh kėtė nė raportin e tij, megjithėse kjo ēėshtje ėshtė shumė e vėshtirė, por mendoj se ėshtė njė hap pozitiv, qė e ēon pėrpara Kosovėn.  

Cilat janė disa prej sfidave mė tė vėshtira me tė cilat pėrballet Kosova, menjėherė pas shpalljes sė pavarėsisė?  Zoti Ahtisari thotė se Kosova nuk ėshtė gati tė marrė mbi vete ēėshtje si mbrojtjen e pakicave, zhvillimin ekonomik dhe ripajtimin social.

Mendoj se, sapo statusi tė jetė pėrcaktuar, nevoja imediate ėshtė nė fakt ajo qė ekziston edhe tani para pėrcaktimit tė statusit: qėndrueshmėria dhe qetėsia nė Kosovė, qė do tė thotė bėrja e pėrpjekjeve pėr tė ndihmuar dhe mbrojtur pakicat, pėr t’u siguruar se nuk ka dhunė nėpėr rrugė, veēanėrisht nė njė kohė tė pasigurtė si tani. Megjithėse mund tė bėhet argumenti se njė gjė e tillė mund tė nxitet nga segmente tė caktuara tė shoqėrisė si njerėz me synime nacionaliste apo ekstremiste, nė kohė pasigurie dhuna mund tė jetė jetė edhe shkak i akteve spontane. Prandaj, mendoj se gjendja tani, por mė shumė menjėherė pas pėrcaktimit tė statusit kėrkon qė udhėheqja e Kosovės tė tregojė se, jo vetėm qė dėshiron njė Kosovė tė pavarur, por edhe njė Kosovė demokratike, ku respektohen tė drejtat e njeriut. Kėrkohen pėrpjekje dhe manovrime tė shumta pėr tė zgjidhur ēėshtje tė vėshtirė dhe kjo ėshtė pikėrisht ajo qė duhet bėrė. Kjo ėshtė edhe arsyeja qė shumė njerėz kėtu nė Uashington, pėrfshirė edhe Komitetin amerikan tė Helsinkit, nė vend qė tė shprehin qėndrimin rreth statusit, kanė mbėshtetur fokusimin nė respektimin e tė drejtave tė njeriut dhe demokratizimin, nė mėnyrė qė Kosova tė quhet demokraci, pavarėsisht nga statusi i ardhshėm. Gjatė 8 vjetėve tė fundit, kjo nuk ka ndodhur, por duhet tė ndodhė tani. Do tė thosha gjithashtu se, sapo tė pėrcaktohet statusi, ai duhet tė mbikėqyret pėr tė korrigjuar ēdo skenar negativ tė mundshėm. Dua tė theksoj se udhėheqjes sė Kosovės i takon tė respektojė tė drejtat e njeriut, t’u shtrijė dorėn komuniteteve tė ndryshme, tė mbėshtesė decentralizimin dhe ta kuptojė se duhet tė bindė palėn tjetėr, e cila ka plotėsisht tė drejtė tė mos i besojė asaj, tė bėjė pėrpjekje tė vazhdueshme dhe tė mos heqė dorė, pavarėsisht nga vėshtirėsitė qė ndesh. Udhėheqja shqiptare ka bėrė njė farė pėrparimi, po ta krahasojmė pėr shembull me dhunėn e vitit 2004, por krahasimi nuk duhet bėrė me tė kaluarėn, por se sa pėrparim ka bėrė Kosova drejt objektivit pėrfundimtar, si ndėrtimi i institucioneve demokratike, zbatimi i shtetit juridik, respektimi i tė drejtave tė njeriut nė Kosovė. Nė tė njėjtėn kohė, duhet pranuar fakti se, tė gjithė njerzit nė atė rajon janė traumatizuar nga dhuna dhe konflikti gjatė dekadės sė fundit dhe njerėzit duhet tė kuptojnė vėshtirėsitė e njėri-tjetrit. Do tė duhet punė e madhe dhe do tė kalojė njė farė kohe qė tė krijohet besimi mes komuniteteve tė ndryshme, nė mėnyrė qė tė gėzohen tė drejtat qė garantohen nė planin Ahtisari.                

Javėn e kaluar, shqetėsimet ruse rreth pėrpjekjeve tė komunitetit ndėrkombėtar pėr finalizimin e statusit tė Kosovės u shprehėn pėrsėri fare qartė. A mendoni se Kėshilli i Sigurimit do tė gjejė kompromis me Rusinė rreth statusit tė Kosovės dhe sa do tė ndihmonin Shtetet e Bashkuara nė kėtė drejtim kur tė marrin kryesinė e Kėshillit tė Sigurimit?

Unė nuk e ndjek nga afėr Rusinė se ē’vendim do tė marrė, por ėshtė fare e qartė se Moska nuk ėshtė e kėnaqur me planin Ahtisari, por mė pak e qartė se nė ē’shkallė do ta kundėrshtojė atė dhe nė se do tė shkojnė deri nė veton kundėr planit. Shpresoj qė jo vetėm Rusia, por tė gjithė vendet e angazhuara nė kėtė proces, Bashkimi Europian, Shtetet e Bashkuara dhe tė tjerė, tė pėrpiqen tė zgjidhin mosmarrėveshjet mes tyre. Ajo qė duhet konsideruar ėshtė se, megjithėse ekzistojnė mosmarrėveshje rreth propozimit Ahtisari, cilat janė alternativat. Kur dėgjoj argimenta si ‘duhet tė vazhdojmė diskutimet, pse tė nxitohemi’ pas 8 vjetėsh tė administrimit tė Kosovės, shtyrjet dhe zvarritjet nuk janė alternativa, sepse krijojnė mė shumė pasiguri dhe paqėndrueshmėri nė rajon. Ka ardhur koha qė tė merren vendime. Pėr mendimin tim, plani Ahtisari ėshtė mė seriozi i paraqitur deri mė tani, merr parasysh tė drejtat e pakicave nė Kosovė dhe synon tė krijojė kushtet pėr ecjen pėrpara nė drejtimin e duhur, qė mund tė ēojė nė pėrmirėsimin e gjendjes nė Kosovė, prandaj ky plan duhet tė shqyrtohet me seriozitet. Nuk mendoj se kalimi i kryesisė sė Kėshillit tė Sigurimit nga njė vend nė tjetrit ndryshon thelbin e ēėshtjesh, qė ėshtė se palėt kryesore tė angazhuara nė kėtė proces duhet tė pranojnė realitetin nė Kosovė dhe nė gjithė rajonin dhe tė veprojnė pėr tė mirėn e rajonit.   

Kryeministri i Kosovės, Agim Ēeku, ftoi pakicėn serbe tė pranojė propozimin e tė dėrguarit tė OKB-sė. Edhe mė parė, udhėheqės tė tjerė tė Kosovės i kanė shtrirė dorėn pakicės serbe, mesa duket, pėr tė ulur shqetėsimet e tyre pėr tė ardhmen. A mendoni se ka vend pėr shqetėsim se mund tė ketė dhunė nė rajon?

Po, mendoj se ekziston mundėsia pėr dhunė, megjithėse nuk mund tė them se sa i madh ėshtė rreziku, por, sidoqoftė, ekziston dhe duhet tė shikohet me seriozitet. Mund tė ketė elementė qė synojnė ta nxisin atė, por nė kėtė kohė pasigurie mund tė ketė edhe keqkuptime dhe perceprime tė gabuara. Mendoj se edhe komuniteti ndėrkombėtar e kupton kėtė gjė dhe po pėrpiqet tė parandalojė pėrsėritjen e akteve tė dhunshme nė Kosovė. Kėto janė edhe arsyet, siē e thashė edhe mė parė, se pse duhen bėrė pėrpjekje shtesė pėr t’i bindur palėt nė Kosovė qė tani janė kundėr planit Ahtisari se tė drejtat e tyre do tė respektohen. Dhe kėto pėrpjekje tė vazhdojnė edhe nė tė ardehmen e jo vetėm nė periudhėn pas miratimit pėrfundimtar tė planit Ahtisari. 

Njė prej shqetėsimeve tė shprehura rreth planit Ahtisari ėshtė se ka zėra qė thonė se, nėse Kosova bėhet e pavarur, serbėt do ta braktisin Kosovėn ose tė ndajnė veriun e Kosovės. Sa real ėshtė njė skenar i tillė dhe sa shqetėsues ėshtė ai pėr rajonin dhe gjithė Perėndimin?

Mendoj se ekziston mundėsia pėr njė skenar tė tillė dhe pėr kėtė duhet tė jemi tė shqetėsuar. Shpresoj qė duke u bazuar nė planin Ahtisari lidhur me decentralizimin e krijimin e bashkive, udhėheqja e Kosovės zbaton me seriozitet tė gjitha aspektet e propozimit tė kryenegociatorit tė OKB-sė dhe komuniteti serb e pakicat e tjera i mbajnė pėrgjegjės udhėheqėsit e Kosovės pėr kėtė. Decentralizimi dhe jo ndarja e Kosovės ėshtė njė pėrpjekje pėr tė zgjidhur nevojat e tė gjithė njerzve nė mbarė Kosovėn. Ndarja e Kosovės mund tė ēojė nė mėnjanimin e njė segmenti tė shoqėrisė dhe nė mė shumė dhunė nė rajon. Dhe kėtė nuk e shikoj si njė alternativė qė e ēon pėrpara Kosovėn dhe rajonin. Shpresoj qė menēuria tė triumfojė dhe nėse plani Ahtisari miratohet, tė gjitha palėt e marrin me seriozitet dhe e zbatojnė atė nė tėrėsi dhe bėjnė njė pėrpjekje tė vullnetit tė mirė pėr t’u angazhuar nė kėtė proces dhe tė gjejnė njė gjuhė tė pėrbashkėt.

Sergej Lavrov: Ahtisari do tė dėshtojė, nėse nuk heq dorė nga pavarėsia pėr Kosovėn

Ministri i Jashtėm i Rusisė, Sergei Lavrov, tha se, ndėrmjetėsi i Kombeve tė Bashkuara pėr Kosovėn do tė dėshtojė, nėse nuk heq dorė nga plani i tij i pavarėsisė sė mbikėqyrur.

Komentet e zotit Lavrov iu shtohen sulmeve tė shumta qė Moska po i bėn planit Ahtisari. Diplomati tha se, propozimi i Ahtisarit, i cili mbėshtetet nga Europa dhe nga Shtetet e Bashkuara, nuk merr parasysh kėrkesėn e Beogradit qė Kosova tė mbetet pėrgjithmonė pjesė e Serbisė. Kėshilli i Sigurimit pritet tė fillojė debatet pėr planin javėn e ardhshme. Sot nė Bruksel, shefi i politikės sė jashtme tė Bashkimit Europian, Havier Solana, paralajmėroi se, nėse BE-ja dėshton nė pėrpjekjet pėr ta ndihmuar Kosovėn tė marrė statusin e ri, kjo do tė rrezikonte gjendjen e sigurisė nė Ballkanin e paqendrueshėm.

Nė komentet e bėra nė Parlamentin Europian, zoti Solana tha se, Europa do tė ketė njė pėrgjegjėsi tė jashtėzakonshme pėr Kosovėn dhe se misioni civil i BE-sė mund tė fillojė nė Prishtinė, sapo Kėshilli i Sigurimit tė ketė miratuar njė rezolutė.

SPORTI

INTERVISTA/ Trajneri i skuadrės pėrfaqėsuese shqiptare beson tek reagimi akoma mė i fuqishėm i skuadrės sė tij nė tė ardhmen

Oto Bariē: “Kombėtarja po

forcohet, fitoret do tė vijnė”

Trajneri thekson: “Kemi marrė njė pikė, por kemi arritje nė mbrojtje, kur nė dy ndeshje nuk po pėsojmė gol. E kisha shprehur edhe para ndeshjes qė duhet tė ruanim 30 minutat e para pa gol dhe fakti doli qė ruajtėm mė shumė, madje tė gjithė ndeshjen tė paprekur nė portėn tonė. Ne tani mund tė ndėrtojmė kombėtaren e ardhshme shqiptare”

“Oto Maximal”, ose ndryshe profesori qė heshti njė stadium tė tėrė nė “Vasil Levski” tė Sofjes. Njė barazim i skuadrės kuqezi, qė provokoi dhe nisi njė tėrmet nė federatėn bullgare pėr trajnerin Stoiēkov, njė taktikė e zgjedhur enkas nga vetė kroati i kombėtares, pėr tė arritur tė frenojė hovin Totenhem-Juventus, ose Berbatov-Bozhinov, tek Bullgaria, tek skuadra qė barazoi po nė fushėn e saj edhe me Holandėn.  Skuadra bullgare rrezikon tė humbė edhe trajnerin e saj aktual, ish-futbollistin e njohur Hristo Stoiēkov. Drejtuesit e Federatės Bullgare tė Futbollit nuk kanė marrė asnjė vendim mbas kėtij rezultati krejt tė mosdėshiruar, pasi nga "beteja" ballkanike, "Ivanėt" konsideroheshin si fitues tė padiskutueshėm, jo me njė e dy gola diferencė, por me shumicė, por Bariē dhe lojtarėt e tij nuk e lanė kėtė aludim. Edhe dje, njė ditė pas ndeshjes dhe pas largimit tė skuadrės shqiptare nė vendin e saj, thirrjet e shumta tė tifozėve bullgarė ishin drejtuar pėr trajnerin Stoiēkov, prej tė cilit ata kėrkojnė dorėheqje. Shqipėria tregoi forcėn e njė grupi simpatik, forcėn e njė skuadre kompakte, grintėn dhe reagimin pas njė 0-0. Dhe nė fund tė fundit, pyetja shumė e thjeshtė u shtrua dhe pėrgjigjja ėshtė e vetėkuptueshme: Mė mirė 3 pikė nė Shkodėr me Slloveninė dhe humbje nė Sofje me Bullgarinė apo nga njė pikė nė 2 ndeshje. Varianti 2 u parashtrua sa mė mirė. Shqipėria qė gjendet sėrish e parafundit nė grupin G me 3 pikė, por qė nuk ka luajtur ende dy sfidat relativisht tė kalueshme me pikė me Luksemburgun, tashmė nėn komandėn e Bariēit kėrkon tė shtrojė njė tjetėr formė komportimi me kundėrshtarėt edhe ata mė tė fortė. Bariē, i relaksuar edhe mė shumė pas me rezultatit nė Sofje, rrėfen pėr gazetėn “TemA” kėtė organikė, kėtė fizionomi tė skuadrės pėrfaqėsuese shqiptare.

Box 1

“Unė, nė radhė tė parė jam mė shumė se sa i kėnaqur qė skuadra pėrfaqėsuese ka njė ngritje tė ndjeshme. Janė njė grup perfekt dhe me ritėm. Kemi luajtur 180 minuta nė 4 ditė, nė dy ndeshje dhe nuk kemi pėsuar. Sa pėr pikėt, kalendari qė kemi pėrpara na rezervon dy takime me Luksemburgun dhe presim nė shtėpi Bullgarinė, Bjellorusinė e Holandėn, por jemi ende herėt qė tė shkojmė deri tek kalkulimet e pikėve”

Box 2

“Nė lidhje me problemin e mosthirrjes sė Tares, mendoj se ėshtė amplifikuar jo pak nga ana e medias, sepse unė kam ruajtur njė komunikim shumė perfekt me vetė sulmuesin. Kam folur me Iglin, nė njė kohė qė unė, njė sportist tė tillė, nuk dua ta thėrras dhe ta lė pankinė, por ai duhet tė jetė nė fushė. Pėr kėto 2 ndeshje, ai nuk ishte aktivizuar nė radhėt e skuadrės sė tij, dhe kėshtu besoj se gjeta mirėkuptim me tė. Megjithatė, mė duhet tė shtoj qė unė dhe stafi, nė bashkėpunim me FSHF-nė jemi ende nė kėrkim pėr tė gjetur shumė futbollistė tė tjerė tė tipit Curri”

Zoti Bariē, njė ndeshje shumė e lodhshme, njė stres mė vete, njė reagim shumė i fortė, falė edhe njė rreshtimi ndryshe, pėr tė bllokuar Bullgarinė…

Lodhje e stres, por nė fund njė shpėrblim qė meritonin kėta djem, tė cilėt i falenderoj nė mėnyrė tė veēantė. Njė skuadėr e cila iu pėrqėndrua deri nė fund edhe atij disiplinimi taktik qė lidhej direkt me strategjinė anti-Bullgari. Njė ndeshje, e cila kisha nuhatur qė para fillimit tė saj qė do tė pėrbėnte brenda saj njė reagim shumė tė fortė tė skuadrės sonė. Dhe kėshtu ndodhi. U pėrgattit nė tė gjitha drejtimet e tillė dhe mė nė fund, munduam qė tė neutralizonim atė qė mund tė quhet ndryshe, si goditja e fortė e skuadrės bullgare. Vuajtėm, lėshuam nė pjesėn e dytė, por nė fund arritėm tė merrnim atė qė duhej.

Vlerėsimet e Bariēit pėr skuadrėn shqiptare, pėr disa prej elementėve tė saj nė kėtė ndeshje dhe ndonjė rezervė…

Nuk dua tė mbaj rezerva, pasi kontributi ėshtė nė total dhe merita ėshtė e tė gjithė grupit. Por, pashė njė superBeqaj, njė portė nė duar tė sigurta, pashė njė Bogdan nė ditėn e tij tė shkėlqyer dhe qė nuk doli nė asnjė moment nga detyrat e tij edhe mbrojtėse nė shumė momente tė lojės. Po kėshtu, edhe Lala e Cana ishin aorta e plotė e mesit tė fushės sė skuadrės sonė. Po kėshtu edhe tė tjerėt, por kėtu tek kėto elemente bazuam edhe mė fort mbrojtjen dhe arritjen e rezultatit. Njė komportim edhe me gabime, por nė fund ka shumė rėndėsi e theksoj qė nuk pėsuam gol. Dua tė shtoj kėtu qė, nė kėtė ndeshje u ndie mungesa e Devi Mukės, pėr vetė pozicionin e tij nė atė vend, ku pashė njė lloj ngėrēi nė fushė. Mungesa e Mukės nxori disa probleme, por ai sektor nė fushė ka njė element qė e mbulon dhe kjo mė kėnaq jo pak. Kemi marrė njė pikė, por kemi arritje nė mbrojtje, kur kemi dy ndeshje qė nuk po pėsojmė gol. E kisha shprehur edhe para ndeshjes qė duhet tė ruanim 30 minutat e para pa gol dhe fakti doli qė ruajtėm mė shumė, madje tė gjithė ndeshjen tė paprekur nė portėn tonė. Ne, tani mund tė ndėrtojmė kombėtaren e ardhshme shqiptare.

Diēka rreth ndėrrimit tė Duros dhe ndėrkaq, a mendoni se arbitri ndėshkoi me anullimin e dy pozicioneve jashtė loje nė favorin tonė?

Nė lidhje me Duron do tė thosha qė ishte sistematik dhe shumė i kujdesshėm nė fushė, por vendosa ta ndėrroj pikėrisht atė, pėr tė vetmin fakt se pashė tek ai njė sforco nė minutat nė vijim, kėtė e lidh edhe me kampionatin ku ai luan, nė Shqipėri. Por, jam i bindur qė edhe vetė mund tė ishte personi mė i lumtur nė atė moment, pėr atė ndėrrim, paēka se mbetet titullar dhe shumė i rėndėsishėm nė fushė. Ndėrsa, nė lidhje me gjykimin, mund tė them qė nuk ishte aspak tendencioz, por qė sipas meje anonte paksa nga vendasit. Megjithatė, me pėrjashtim tė ndeshjes nė Bjellorusi, zakonisht, skuadra vendase ka njė pėrqindje tė vogėl favozimi, por nė kėtė ndeshje nuk mund tė them qė Shqipėria u ndėshkua nga arbitrimi.

Tashmė qė keni marrė tri pikė, sėrish vendi i parafundit nė grup dhe asnjė fitore me targėn Bariē nė kombėtaren shqiptare…

Unė, nė radhė tė parė jam mė shumė sesa i kėnaqur qė skuadra pėrfaqėsuese ka njė ngritje tė ndjeshme. Janė njė grup perfekt dhe me ritėm. Kemi luajtur 180 minuta nė 4 ditė, nė dy ndeshje dhe nuk kemi pėsuar. Sa pėr pikėt, kalendari qė kemi pėrpara na rezervon dy takime me Luksemburgun dhe presim nė shtėpi Bullgarinė, Bjellorusinė e Holandėn, por jemi ende herėt qė tė shkojmė deri tek kalkulimet e pikėve. Besoj se ju vetė e patė qė prezantimi i ekipit nė Sofje ishte shumė bindės dhe premtues dhe unė mendoj tė ruajmė kėtė linjė, natyrshėm duke u mbėshtetur edhe tek elementi i ri…

…Qė do tė thotė se, disa emra tė tjerė do tė marrin mungesė gjithnjė, nė kombėtare, (i referohemi Tares e Hasit…)

Nė lidhje me problemin e mosthirrjes sė Tares, mendoj se ėshtė amplifikuar jo pak nga ana e medias, sepse unė kam ruajtur njė komunikim shumė perfekt me vetė sulmuesin. Kam folur me Iglin, nė njė kohė qė unė, njė sportist tė tillė, nuk dua ta thėrras dhe ta lė pankinė, por ai duhet tė jetė nė fushė. Pėr kėto 2 ndeshje, ai nuk ishte aktivizuar nė radhėt e skuadrės sė tij dhe kėshtu, besoj se gjeta mirėkuptim me tė. Megjithatė, mė duhet tė shtoj qė unė dhe stafi, nė bashkėpunim me FSHF-nė jemi ende nė kėrkim pėr tė gjetur shumė futbollistė tė tjerė tė tipit Curri.

Cilat janė raportet mes jush dhe presidentit, pavarėsisht se vetė ai nuk e ka diskutuar asnjėherė punėn tuaj tė deritanishme?

Janė marrėdhėnie korrekte dhe shumė tė sinqerta. Gjej mbėshtetjen e tij tė plotė morale dhe tė pakursyer dhe ky ėshtė njė realitet. Nė lidhje me pozicionin tim, mund tė them qė nuk do tė kem nė asnjė moment problem qė, kur presidenti me tė cilin edhe kam marrė kontaktet direkte dhe nėnshkrimin e bashkėpunimit tim zyrtar nuk do tė puqet me punėn dhe rezultatet e mia, atėherė nuk do tė jetė aspak ēudi qė tė ulemi bashkė me tė dhe tė vendosim, nėse do tė vazhdojmė kėtė projekt bashkė apo do t’i shtrėngojmė duart njėri-tjetrit. Megjithatė, pėr momentin po mendojmė bashkarisht pėr tė shtuar vlerat dhe elementėt e rinj nė kėtė kombėtare. Ky ėshtė prioritet.

Do tė vijnė fitoret pėr skuadrėn shqiptare tė futbollit, pas kėtyre prezantimeve tė mira, por vetėm me barazim...?

Me shumė besim qė po, me shumė besim qė reagimi i nisur do tė vazhdojė tė jetė nė ngritje. Mendoj se nuk fituam dot nė Shkodėr me sllovenėt, por do tė kundėrpėrgjigjemi fort nė fushėn e tyre, pėr tė fituar dhe kam besim se do ta arrijmė. Meritojmė tė fitojmė, pasi po investohet nė ēdo aneks taktik tė lojės sė kėtij ekipi kombėtar.

Intervistoi: Gerti Ēarēani

Sofje, 28 mars 2007

Stoiēkov: Luajtėm mirė, nuk mundėm tė shėnonim

Hristo Stoiēkov nuk e priste dhe ishte tepėr i zhgėnjyer pas pėrfundimit tė takimit nga rezultati i ndeshjes. “E prisnim qė Shqipėria tė luante e mbyllur nė mbrojtje sot, per tė arritur edhe pikėn e shumėdėshiruar. Ata ia arritėn qėllimit tė tyre, e ne jo, megjithėse kemi bėrė njė lojė shumė mė tė mirė se Shqipėria, por fati nuk ishte nga ana jonė. Kualifikimi per nė finalet e EURO 2008 nuk u rrezikua nga ky barazim sot, pasi kemi akoma edhe shumė ndeshje pėr tė luajtur. Pėrsa i pėrket lojtarėve tė mi, nuk e vė gishtin mbi asnjė, sepse nuk e kam zakon t’ua hedh fajin atyre. Ata luajtėn shumė mirė, por nuk e ēanin dot mbrojtjen. Mos harroni se shtyllat dhe fati i erdhėn nė ndihmė Shqipėrisė", - pėrfundoi Stoiēkov prononcimin e tij pėr mediat.

albaniasoccer.com

Beqaj, ai qė nė Bullgari humbi dhe rigjeti kombėtaren

Ato pritje tė shkėlqyera qė bėri dje kundėr Berbatov & Co kanė qenė revanshi i tij kundėr pėrfaqėsueses bullgare. Arjan Beqaj, i cili dy vjet mė parė e humbi kombėtaren pikėrisht prej Bullgarisė, madje nė tė njėjtin stadium ka mundur tė hakmerret dje, teksa ka blinduar pėrsosmėrisht kuadratin kuqezi. Katėr vjet mė parė, kur Shqipėria u mund me rezultatin 2-0 nė stadiumin "Vasil Levski", Arjan Beqaj pėsoi dy gola qė nė 20 minutat e para tė takimit tė shėnuar nga Berbatov, ēka i kushtoi vendin nė pėrfaqėsuesen kuqezi gardianit.

Qė nga ajo ditė, ish-trajneri Brigel vendosi tė mos e grumbullojė mė kosovarin, duke i besuar Ilion Likės. Krejt e kundėrta ndodhi dje, teksa nė pesė raste Arjan Beqaj e shpėtoi portėn nga gola tė sigurt. "Mendoj se bėri e gjithė skuadra njė ndeshje tė mirė dhe pika e marrė ėshtė produkt i njė loje fantastike nė grup. Nėse vazhdojmė kėshtu, atėherė mund tė arrijmė tė tjera rezultate tė mira si ky", - tha Beqaj pas ndeshjes.

albaniaSport.net

Cana: Tani duhet t'i marrim pikėt e plota Luskemburgut

Ka bėrė njė paraqitje tė shkėlqyer Lorik Cana nė ndeshjen ndaj Bullgarisė, teksa pas saj ka marrė edhe elozhet e trajnerit Oto Bariē. Mesfushori i kombėtares tha se, skuadra bėri njė punė shumė tė mirė dhe se ky rezultat pozitiv i marrė nė fushėn e bullgarėve do tė jetė njė stimul i madh nė tė ardhmen. "Ishte njė ndeshje e mirė nga ana jonė dhe mė vjen keq qė nuk mundėm tė merrnim tri pikėt kundėr Sllovenisė. Mendoj se ky rezultat do tė jetė njė stimul pėr ne nė tė ardhmen dhe nė dy ndeshjet me Luksemburgun duhet tė marrim 6 pikė. Falenderoj tifozėt shqiptarė qė ishin nė stadium dhe ua kushtoj kėtė barazim tė gjithė tifozėve tė Shqipėrisė", - u shpreh ai.

AlbaniaSport.net

Paratė janė lėvruar nga Fondi Kombėtar i Zhvillimit tė Sportit

Pango i dorėzon Qatos 10 mijė euro

Ministri i MTKRS-sė, Ylli Pango, i akordoi nė emėr tė MTKRS-sė ēekun prej 10 mijė eurosh, lėvruar nga Fondi Kombėtar i Zhvillimit tė Sportit, kampionit tė boksit pėr vendet ekstrakomunitare tė Europės, Kreshnik Qatos. Ceremonia e rastit u mbajt ne mjediset e MTKRS-sė, ne prani te perfaqesuesve me te larte te federatave te sportit.

Ministri Pango e vlerėsoi si tė mrekullueshme ndeshjen dhe rezultatin e lartė sportiv tė arritur nga boksieri Kreshnik Qato, pėr titullin Kampion tė Europės pėr vėndet ekstrakomunitare.

“Vlerėsoj qė ky rezultat nuk i takon vetėm kampionit tonė, por gjithė sportit shqiptar pėr tė cilin kėto rezultate janė njė hap i sigurt pėr integrimin e sportit nė nivelet europiane. MTKRS-ja gjen rastin tė falenderojė tė gjitha ata qė kontribuan nė arritjen e kėtij rezultati si dhe do tė garantojė si gjithmonė mbėshtetjen e saj edhe nė tė ardhmen, pėr rezultatet e larta sportive tė kėtyre niveleve”, - perfundoi Pango.

Ndersa, kampioni i boksit, Qato, falenderoi dhe vleresoi ne menyre te veēante qeverine dhe ministrin Pango, per mbeshtetjen qe po i behet boksit shqiptar dhe sportisteve te suksesshem.

“Kam dhėnė shumė falėnderime, por ky i sotmi mė jep njė emocion tė veēantė. Duke pasur parasysh se unė vij nga njė rrugė e largėt, pardje u nisa nė Londėr dhe u ktheva dje sėrish. Nuk gjej fjalė pėr tė falenderuar tė gjithė njerėzit qė mė kanė mbėshtetur. Duke pasur parasysh njė takim special me kryeministrin, tė cilėn e bėra para dy ditėsh, nuk e mendova njė premio tė tillė kaq shpejt. Duhet tė falenderoj zotin kryeministėr dhe qeverinė, po ashtu zotin Ylli Pango, si ministėr i ri, qė mė dha mbėshtetje tė menjėhershme”, - tha Kreshnik Qato nė ceremoninė e organizuar.

Po dje ministri i MTKRS-sė, Pango, takoi ne zyren e tij drejtues te Federates Shqiptare te Bilardos. Qellimi i takimit te kortezise ishte urimi per sportistet fitues ne Kampionatin Europian te Bilardos qe u zhvillua nė Ēeki, ne muajin mars.

Ministri Pango, pasi u njoh me rezultatet e arritura si dhe me kete progres te shpejte te ketij sporti kenaqesie dhe shplodhjeje, i uroi sportistet shqiptare per rezultatet e arritura dhe i siguroi ata per nje vazhdimesi te mbeshtetjes se sportisteve cilesore dhe atyre sporteve qe me rezulatet e larat sportive ne arenen nderkombetare kontribuojne ne permiresimin e imazhit te mire te sportit shqiptar.