Me rastin e ditėlindjes ( 27 gusht 1910) - 94 vjetorit tė lindjes sė
Nėnė Terezė shqiptarte
Gonxhe Bojaxhiu: madhėshtia e dashurisė
Granit Zela
Askush nuk e kishte menduar se vajza shqiptare nga Shkupi, ajo qė
nė rininė e vet qe poete dhe luante me mandolinė, do tė bėhej njėra
prej grave mė tė famshme nė historinė e njerėzimit dhe shqiptarja mė e
njohur mbi tokė gjer mė sot.....»Me teper
Komente
Ia njihni kėtij shpirti ēmimin!
Aleksandėr Ēipa
Si shkrimtar ėshtė krahasuar me Heminguejin, por si personazh,
Hemingueji do tė ndihej i varfėr para Petro Markos. Nuk gjen odise
biografike tė tillė si ajo e Markos. Nė qenien dhe fatin e tij
individual ishin gatuar Feniksi dhe Uliksi dhe pse jo, vetė Krishti......»Me teper
Nuk shkruajnė letra vetėm tė gjallėt. Kam pasur rast tė merrem me
ca tė tilla. Mi linte dikush aty nė njė qoshk. Shumicės u mungonte
adresa se autorėt ishin tė vdekur. Udhėn e tejme e nisnin nė kohė tė
thyerjeve tė mėdha, pėrpiqeshin tė pushtonin tė humburen......»Me teper
Skicė
Bisedė nė fokusin e logjikės
Siri SULEJMANI
Aty nga fillimet e viteve 70-tė, tė ndodhur nė njė stėrvitje
ushtarake me ca forca rezerviste, bashkė me disa shokė isha ulur
nė njė gropishte, pas njė shkėmbi tė madh, pėr tu mbrojtur nga
njė erė e ftohtė qė frynte nga veriu. Gjatė bisedės sė pėrzier,
dikush i tha shokut pranė.....»Me teper
Kritika
Mandarinizmi, dhuna dhe realizmi socialist
Dhuna e sotme e shtypit mė ngjan pak sterile, ēnjerėzore si e
djeshmja. Profesorėt e universiteteve dhe instituteve tona, pėr
arsye qė dihen, i rrinė larg polemikave. Njė brez i mesėm i
shkrimtarėve tė viteve 70, 80 pėrsėritin fjalė bajate nė
promovime librash, por dhe kėta shtypit i shmangen. Dhe pa
polemika serioze, pa fėrkimin e farkėtimin e tė vėrtetave, fjala
e sharja mbeten veē dhunė. Ose ndoshta nė kulturė po infiltron
igrasia e hidhėt e dhunės politike, dhunė kjo qė sot kėnaq vetėm
ata qė e prodhojnė. Kultura ėshtė fuqi, ėshtė fuqia e butė (S. Huntington)
qė pushton mė gjerė dhe mė thellė se forca e armėve. Kultura e
sė djeshmes ishte kultura e dhunės. Po sot?
Poeti polak, fitues i ēmimit Nobel, vdiq dje nė moshėn
93-vjeēare, nė shtėpinė e tij nė Krakov. Ai ishte i njohur pėr punėn e
tij intelektuale dhe emocionale mbi disa nga krimet mė tė rėnda nė
shek. e 20-tė....»Me teper
1000 sytė e gjallė tė Argosit dhe 1000 sytė e vdekur tė palloit
(Mbi librin e Qemal Sakajevės Qendėrcikloni, E.B.P Gjergj
Fishta, 2002)
Agron TUFA
Zhanri i lashtė i memuaristikės (shėnimeve, ditareve bio-monografive
etj,) ka qenė gjithėherė ndėr mė tė lexueshmit dhe sidomos, ka
qenė njė ndėr nyjet e kujtesės kolektive historike, kundruall sė
cilės ėshtė pozicionuar vetėdija nacionale e popujve.....»Me teper
Prozė
Padi nga zemra
Edgar Alen Po
E pranoj! nervoz tmerrėsisht shumė nervoz kam qenė dhe jam; po
pse ngulni kėmbė se jam i ēmendur? Sėmundja mi kishte mprehur
shqisat jo shkatėrruar as topitur. Sidomos, dėgjimin. Unė
dėgjoja gjithēka nė qiell e nė tokė. Dėgjoja shumė dhe nė ferr......»Me teper
Analiza
Zbulesa nė shekullin e 19-tė
Ose Maska e Murtajės sė Kuqe, njė tregim nga Edgar Alen Poe
Baviola SHATRO
Nuk themi asgjė tė re nė rast se e quajmė modernizmin kohėn e
ndryshimeve tė mėdha jo thjesht nė letėrsi apo nė arte, por nė
krejt mėnyrėn tonė tė tė vėshtruarit tė botės, nė mėnyrėn sesi
nisėm tė pėrcaktojmė vendin tonė aty......»Me teper