Intervistė me mjeken okuliste, Suzana Zhuka

Infeksionet e syve, kryesisht nga pishinat

Periudha e verės dhe e pranverės pritet tė sjellė njė shtim tė numrit tė personave qė vuajnė nga infeksioni i syve. Sipas mjekes Zhuka duhet bėrė kujdes, sidomos me frekuentimin e pishinave verore dhe ambienteve me pluhur. Aktualisht, nė ambulancėn qendrore, numri i personave qė vijnė pėr vizitė arrin deri 50, por stina e verės pritet tė sjellė njė shtim tė kėtij numri. Pacineti i cili vuan nga infeksioni i syve ka skuqje tė syve, lotim, djegie, ndjenjėn e trupit tė huaj, d.m.th ndien sikur ka rėrė apo zhavorr. Kur ėshtė konjuktivit bakterial ka sekrecione tė vogla, tė cilat janė mukozė dhe mė pas bėhen mukoprilente. Kėshillat janė qė pacienti tė kurohet sa mė parė dhe tė mos e neglizhojė sėmundjen. Infeksione tė tilla nuk ndikojnė nė humbjen e shikimit thekson mjekja, por nėse neglizhohen infeksioni mund tė sjellė turbullim tė shikimit. Nė kėtė fazė pacienti trajtohet nė mėnyrė tjetėr dhe mė specifikuar. Fėmijėt dhe tė rriturit janė njėlloj tė predispozuar pėr t’u prekur nga infeksionet e syve. Kryesisht, e rėndėsishme ėshtė qė fėmijėt e prekur nga konjuktivite bakteriale dhe virusale tė mos qėndrojnė me fėmijė tė tjerė, nė ēerdhe apo nė kopėsht, pasi kėto infeksione janė ngjitėse.

Cilat periudha janė mė tė rrezikshme pėr shfaqjen e infeksionit tė syve?

Nė periudhėn e pranverės dhe tė verės vėmė re qė ka shfaqje tė infeksioneve tė cipės sė bardhė, qė pėrfshin edhe kokordhokun e syrit, tė cilat quhen konjuktivite. Kėto konjoktivite grupohen nė konjuktivite bakteriale, konjuktivite virale ose virusale dhe nė konjuktivite tė pėrziera. Konjuktivitet, kryesisht, fillojnė tė shfaqen nė periudhėn e verės, si pasojė e ujit tė pishinave, ndėrsa konjuktivitet alergjike zėnė njė hapėsirė tė madhe nė periudhėn e pranverės dhe vijnė zakonisht nga polenet nga alergenėt e ambientit, natyrės etj. Ndėrsa, konjuktivitet bakteriale janė me natyrė bakteriale dhe vijnė nga ndotja e ambientit, nga pluhuri etj. Nė moshat shkollore kėto shkaktohen edhe nga papastėrtitė e duarve.

Cilėt prek mė shumė konjuktiviti i syve?

Kėto konjuktivite nuk ėshtė e thėnė se kapin vetėm moshat e vogla, fėmijėt, alergjikėt, por prekin edhe moshat e rritura. Kjo ndodh, sepse fėmijėve alergjenė, tė cilėt janė konstatuar mė parė me alergji, iu pėrsėritet cikli gjithmonė nė periudhėn e pranverės dhe bėhen konjuktivite alergjike sezonale. Pacienti, nė kėtė rast e di qė nė kėtė periudhė i fillon alergjia me kruarje tė syve, me djegie, ndaj edhe drejtohet tek mjeku.

Cilat janė shenjat qė hasen tek personat me konjuktivite?

Pacienti, zakonisht ankohet pėr skuqje tė syve, tė njėrit sy apo tė tė dyve, lotim, djegie, ka ndjenjėn e trupit tė huaj, d.m.th ndien sikur ka rėrė apo zhavorr, ka sekrecione tė vogla, sidomos kur ėshtė konjuktivit bakterial, qė nė fillim janė mukose dhe mė pas bėhen mukoprilente. Ndėrsa, nė shenjat e konjuktivitit alergjik primare ėshtė kruarja. Pacienti, nė tilla raste ka kruarje tė forta, tė padurueshme, skuqje tė syrit dhe fotofobi, d.m.th qė pacienti nuk i duron dot dritat e forta tė ambientit. Kėto mjekohen shumė mirė edhe me ndihmėn e mjekut, por problemi ėshtė se shėrimi duhet tė fillojė qė nga higjiena personale e individit, qė nga pastrimi i duarve dhe pėrdorimi i peshqirėve i cili duhet tė jetė personal dhe i pastėr. Gjithashtu, pacientit i jepet receta, lyret me pika, antibiotik, antiinflamator, kortizonik, por edhe pomada. Pacienti duhet tė rikontrollohet dhe mjekimi duhet tė kryhet deri nė fund dhe jo tė lihet pėrgjysmė. Ai porositet tė ketė kujdes nga kontakti me tė tjerėt, sepse konjuktivitet bakteriale dhe virusale janė ngjitėse, sidomos nė ēerdhe apo nė kopshte, ku mund tė infektohet i gjithė grupi. Kjo ndodh kur fėmijėt fshihen me tė njėjtin peshqir, ndaj ėshtė e nevojshme tė pėrdoret peshqiri personal. Sigurisht, duhet qė pacienti tė lajė duart para dhe pas pėrdorimit tė medikamenteve.

A mund tė ketė humbje tė shikimit nga infeksioni i syve?

Ekziston edhe njė shqetėsim tek tė sėmurėt, qė pyesin doktorėt nėse ka lidhje me shikimin ky infeksion, preket shikimi apo jo?

Tė parit nuk preket. Nga ky infeksion nuk ka rrezik qė tė preket shikimi. Kėto janė infeksione tė jashtme, eksterne, tė cilat mjekohen shumė mirė dhe trajtohen.

Por, nė rast se kėto nuk mjekohen ka edhe njė komplikacion qė nuk ėshtė vetėm prekja e cipės sė bardhė, por edhe tė kornesė (korneja ėshtė xhami i syrit). Nė kėto raste, kur infektohet xhami i syrit fillon tė turbullohet shikimi dhe bėhet si xham akulli.  Atėherė, nė kėto raste kur nuk trajtohet faza e parė e konjuktivitit kalohet nė komplikacion imperatit dhe nė kėtė rast pacienti do tė akohet pėr humbje tė shikimit, duke thėnė se shikon si turbull. Kėtu kuptohet qė infeksioni ka avancuar shumė dhe infeksioni ka prekur edhe xhamin e syrit dhe kėtu duket qė problemi ėshtė shumė serioz. Ndjekja dhe terapia kuptohet qė ndryshon dhe mjekimi ėshtė ndryshe nga rasti i parė, pasi kėrkon edhe njė trajtim mė tė specifikuar. Me kėto raste vijnė nė ambulanca shumė persona, sepse kjo ėshtė lidhja e mjekut tė familjes, i cili dėrgon pacientin tek specialisti, duke sjellė rritje tė numrit tė pacientėve. Nė periudhėn e verės ka shumė persona me konjuktivite, sepse janė edhe konjuktivitet qė vijnė nga pishinat. Problemi i pishinave ėshtė shumė i shpeshtė gjatė periudhės sė verės, shkaku ėshtė se ato duhet tė jenė mė tė kontrolluara. Gjithashtu, edhe pėr vetė faktin se ndotja e ambientit ėshtė tepėr e lartė.

Sa ėshtė numri i pacientėve qė vijnė pėr vizitė nė ditė?

Numri i pacientėve qė vijnė pėr vizitė ėshtė goxha i lartė, ēdo ditė ka 50 persona qė vijnė pėr vizitė. Flas pėr rajonin qė ne mbulojnė dhe jo pėr rajonet e tjera.

Cilat janė infeksionet mė tė rrezikshme qė prekin fėmijėt?

Infeksionet mė tė pėrhapura dhe qė kapin vetėm fėmijėt janė infeksionet e rrėnjėve tė qerpikėve. Blefaritet janė tė shprehura vetėm tek fėmijėt. Ky ėshtė infeksioni i rrėnjės qė fillon me paskuarmos, skuarmos dhe me krustet qė janė rrėnjėt e qerpikut, tė cilat janė tė thata. Fėmija i kruan, i ngacmon me dorė me thonjė tė parera dhe gjatė kruarjes ngacmon dhe gjakos sytė. Bashkė me atė qė fėmija kruan vazhdimisht bien edhe qerpikėt. Ky ėshtė edhe rreziku qė ka infeksioni nė rrėnjėt e qerpikut dhe kėrkon tė trajtohet me shumė kujdes edhe nga prindėrit.

Bisedoi: Alketa Alia