|
INTERVISTA/ Robert Elsie: Po të jetoja në Shqipëri, do çmendesha. Është njësoj si në kohën osmane
Në “Shqip” nga Rudina Xhunga, Robert Elsie, në intervistën e tij të parë televizive. Albanologu me i njohur ne boten akademike bashkëkohore në një rrëfim për shqipen dhe Shqipërinë në 100 vite shtet.
Një rrëfim interesant i albanologut të njohur për vështirësitë e punës së tij në funksion të gjuhës shqipe. Elsie, që i njeh shqiptarët prej vitesh, arrin në një konkluzion trishtues. Ai thotë se nuk do jetonte kurrë në Shqipëri, pasi aty do çmendej. “Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time,” tha Elsie për Shqip. E ndërsa duke krahasuar Shqipërinë e Enver Hoxhës me atë të Sali Berishës, shton: “Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.”
Kjo është intervista juaj e parë televizive, për shqiptarët. Pse i ndruheni prozhektorëve?
Nuk kam shumë dëshirë të dal në dritë, përpiqem t’i shmangem kamerave dhe të bëj punën time, të jetoj jetën time. Është më mirë kështu.
Ndërkohë, unë duke njohur punën tuaj, ndërsa po përgatitesha për këtë intervistë, ndjeva gjithmonë e më shumë kënaqësi që do t’ju takoja.
Së pari flasim për albanologjinë. Çfarë do të thotë të jesh albanolog?
Çdo njeri ka interpretimin e vetë për albanologjinë por për mua, thelbi i punës sime është të prezantoj shqiptarët, t’i prezantoj Shqipërinë, botën shqiptare, gjithë botës. Unë përpiqem t’i transmetoj botës së jashtme njohuritë që kam për këtë vend, që kjo botë të kuptojë se ç’është Shqipëria, kush janë shqiptarët, historia e tyre, kultura e tyre, pra fazat e ndryshme të jetës këtu. Dhe këtë e bëj që të bëhet e njohur pasi në fund Shqipëria mbetet një vend shumë i panjohur.
Po të jesh përkthyes, çfarë do të thotë?
Të jesh përkthyes do të thotë punë, punë, punë. Është punë shumë e vështirë.
Dhe anonime?
Pjesërisht po, pasi është autori ai që bëhet i njohur kurse përkthyesi jo. Thonë që është një punë kot sepse mundohesh për diçka dhe nuk fiton asgjë por unë them që është edhe kënaqësi. Për mua është kënaqësi.
Ku është kënaqësia, për shembull?
Ndjej kënaqësi kur arrij ta përkthej në mënyrë të duhur. Është si një llogaritje matematikore. Kur del shuma përfundimtare dhe nuk ke bërë asnjë gabim gjatë rrugës, kënaqesh. Kështu është edhe përkthimi. E shikon një faqe, dhe fillon bën vlerësimin, kjo frazë shkon mirë, kjo duhet ndryshuar etj. e vazhdoj dhe e ripërpunoj derisa në fund të del diçka e përkryer dhe vetë ndjehesh i kënaqur.
Si fillim dua të ndaj me shikuesin arsyen pse ju jeni në Shqipëri këtë herë. Librat që ju do të promovoni kanë fjalorin historik të Shqipërisë dhe Kosovës në shqip dhe anglisht. A mund t’i shpjegojmë shikuesit se çfarë janë këto libra?
Këto libra dolën në anglisht kohët e fundit, është një kolane librash që përfshin çdo vend të botës dhe mua më ngarkuan me hartimin e një botimi për Shqipërinë. Quhet fjalori historik i Shqipërisë dhe Kosovës por në fund janë më shumë si leksikë, enciklopedi të përgjithshme me të dhëna jo vetëm historike por edhe të kulturës, ekonomisë, gjeografisë etj. Unë fillova me vëllimin e Shqipërisë. Më vunë një kufi që duhej ta bëja këtë vëllim jo më shumë se 250 faqe dhe kur mbarova kisha 500 faqe. Botuesi ishte pak i pakënaqur. Më tha “Nëse ecim kështu, vëllimi i Shqipërisë do të dalë më i madh se vëllimi i Rusisë” megjithatë e pranoi dhe në fakt doli më i madh se ai i Rusisë, kjo enciklopedia e Shqipërisë së vogël.
Por që në fakt në këtë enciklopedi Shqipëria eshte e madhe. Çfarë përfshin enciklopedia, përfshin data, ngjarje, personazhe?
Po, i përfshin të gjithë. Persona historikë, persona publikë, politikanë por kryesisht janë figura historike të historisë shqiptare, ngjarje etj.
Çesk Zadenë po shoh në këtë libër, Injac Zamputin. Deri ku keni shkuar me ngjarje e përmendje historike?
Kam mbërritur deri në vitin 2010. Në fillim të librit kam bërë një kronologji të historisë shqiptare që shkon deri në vitin 2010. Ёshtë njësoj si historia e Shqiptarisë, me data kështu që kush interesohet për historinë e Shqipërisë mund ta gjejë tek ky libër në shqip dhe anglisht.
E njëjta gjë vlen edhe për Kosovën, pra përmenden ngjarje, vend. Deri në cilin vit?
Prapë deri në vitin 2010. Në fakt ky është botimi i dytë për Fjalorin Historik të Kosovës. Unë isha shumë i gëzuar që botuesi pranoi që të bëhej një libër për Kosovën pasi Kosova, në atë kohë kur bëra vëllimin e parë, nuk ishte shtet, rrjedhimisht nuk kishte flamur dhe problemi ishte se çfarë do përdorej për kopertinën e librit. Tani në vëllimin e dytë, kemi kopertinën me flamurin e ri të Kosovës.
Të gjitha figurat që mendoni se do t’i interesonin një personi që do të informohet për Shqipërinë dhe Kosovën, ju i keni përfshirë në këto libra. Si e ndërmorët ju këtë vepër? Është një vepër e madhe që zakonisht e bëjnë Institute të tëra ose që do duhej ta bënte shteti shqiptar.
Është i madh, kërkon një farë përgatitje pastaj, pjesa tjetër është një punë e rëndomtë, është mbledhja e të dhënave, informim, kujdes nga keqinformimi. Është diçka që arrihet ngadalë- ngadalë. Unë në fakt habitem sa i trashë ka dalë por duket që ka shumë gjëra brenda.
Cila është marrëdhënia juaj me shqipen, ditët e para, takimi juaj i parë me gjuhën tonë. Çfarë ndodhi? Si e njohët këtë gjuhë që sot ju bën të bëni libra kaq të mëdhenj?
Mbase është histori e gjatë, por e rastësishme. Mbarova studimet në Gjermani, në Universitetin e Bonit. S’kisha lidhje me gjuhën shqipe pasi atje studiova gjuhësinë krahasuese dhe gjuhën kelte, pra gjuhën e Irlandës, Uellsit, Skocisë dhe kur mbarova studimet profesori im, gjuhëtar, mori një ftesë nga Akademia e Shkencave për të vizituar Shqipërinë pasi ai vetë kishte studiuar në Vjenë me një shqiptar, konkretisht me Aleks Budën. Aleks Buda e ftoi profesorin tim në Shqipëri. Në atë kohë Shqipëria ishte një vend i mbyllur, i panjohur dhe ftesa nuk ishte vetëm për të, por edhe për studentët e tij. Dhe kështu, jemi nisur për në Shqipëri një grup prej 20 studentësh në vitin 1978. Ishte një gjë e rrallë për ne të hynim në Shqipëri pasi Shqipëria në atë kohë ishte si Koreja e Veriut sot, d.m.th zor të depërtoje.
Si që të hyje në këtë vend në ’78?
Për mua ishte shumë interesante. Madje kam qeshur me vete se më dukej vetja sikur isha në një film Hollivudian dhe nuk e mora shumë seriozisht anën politike, as tabelat, propagandat.
Ju mendonit se po bëhej shaka, nuk ju dukej e vërtetë?
Jo por thjesht nuk e mora seriozisht, më tepër me ngjante si film. Por ishte shume interesante.
Ju kujtohet diçka që ju ngacmoi atëherë apo diçka që ju çuditi?
Kishte shumë gjëra, ishte një vend absurd, gjithë vendi ishte absurd por njerëzit e merrnin seriozisht. Nuk e di se deri në çfarë mase i merrnin seriozisht vetë njerëzit por gjithsesi e kuptonin që jetonin në një realitet tjetër.
Ju qëllonte që të takonit shqiptarë që midis tyre flisnin për këtë gjë?
Jo haptazi, jo. Më vonë ky takim që nisi në 1978 u bë takim i përvitshëm midis Universitetit të Bonit dhe Akademisë së Shkencave dhe vinim çdo vit në Shqipëri për 2 javë. Gjatë takimeve dhe udhëtimeve, fillova të interesohesha për shqipen. Nuk e dija fare gjuhën vec fillova, në atë kohë, madje edhe në Gjermani, fillova të mësoja gjuhën më seriozisht.
Ku e mësonit shqipen në Gjermani?
Ishte e vështirë pasi nuk kishte fjalor, kishte doracakë, libra mësimorë. Mbaj mend që gjeta një fjalor frëngjisht-shqip dhe nga ana tjetër shqip-gjermanisht, ndërsa në anglisht nuk kishte fare. E vështirë ishte.
Kur thatë me vete që tani e di shumë mirë shqipen?
Pas shumë viteve. Ndërkohë shkoja çdo vit në Prishtinë në Seminarin Ndërkombëtar për Gjuhën Shqipe për të mësuar gjuhën. Aty ishte, nga njëra anë më kollaj sepse mund të bisedoja lirisht me njerëzit pasi kosovarët flisnin më lirisht.
Sa e ndryshme ishte Kosova e atyre viteve me Shqipërinë?
Shumë, shumë.
Ju ku ndiheshit më mirë?
Në Kosovë, pasi ishte më perëndimore, më normale. Në Shqipëri nuk kisha mundësi të flisja lirisht me njerëzit. Unë flisja me zyrtarët, të cilët ishin shumë të dashur, mikpritës por prapë ishte një farë frike, që të pengonte të flisje lirisht.
Po tani flitet lirisht në Shqipëri?
Po, qartë. Tani nuk ka problem, njerëzit flasin, madje nuk pushojnë së foluri fare. I thonë të gjitha, nuk mbajnë sekrete.
Shqipëria e Hoxhës krahasuar me Shqipërinë e Berishës që takoni tani, çfarë kanë të ngjashme dhe çfarë kanë të ndryshme?
Unë mendoj se ka disa gjëra të kontinuitetit që nuk kanë ndryshuar, që janë të çuditshme jo vetëm nga koha e Hoxhës, por edhe nga koha e Zogut, gjëra që vijnë nga koha Osmane, ajo e Zogut, e Hoxhës e deri te e sotshmja. Një nga këto gjëra është korrupsioni burokratik. Kjo është një nga gjërat që gjithmonë ka qenë kështu. Tjetra është paaftësia e administrative, e vendit. Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.
Edhe tani që flasim kështu është si në kohën osmane?
Po, po.
Po në Kosovë, është e ngjashme kjo gjë?
Nuk di, nuk kam patur këto probleme në Kosovë. Natyrisht që Kosova e para 20 viteve është e ndryshme nga Kosova sot por mua më duket se njerëzit janë njësoj, shqiptarët aty apo këtu, me pak ndryshime, në thelb njësoj janë.
Po për të kuptuar gjuhën që flitet në Tiranë dhe gjuhën që flitet në Prishtinë, keni probleme apo është njësoj?
Po, këtë doja të thoja. Unë shkoja në atë seminar të gjuhës shqipe në Prishtinë për të mësuar, pasi aty flisja lirisht, por ata flisnin diçka që për mua nuk ishte shqip. Për një student që mëson gjuhën letrare, që përpiqet të zbulojë të gjithë lakimet e gjuhës, dhe del në rrugë e ballafaqohet me një gjuhë tjetër, është shumë e vështirë dhe unë nuk kuptoja asgjë. Ky ishte një problem shumë i madh dhe më pengonte shumë të mësoja gjuhën sepse nuk i kuptoja njerëzit fare. Kjo ishte në fillim sepse tani i kuptoj madje i kuptoj edhe arbëreshët tani.
Edhe arbëreshët i kuptoni?
Po, tani po, por mbaj mend në Prishtinë, kur isha student, kisha dhomë studenti të cilën e ndaja me një arbëresh nga Kalabria. Nuk e kuptoja fare- fare se çfarë thonte. Ai ishte me mendimin që fliste shqip dhe unë e dëgjoja me vëmendje por nuk e di nëse fliste italisht apo shqip.
Besoj, ju i keni takuar tani arbëreshët, arvanitasit, shqiptarët e Ukrainës, shqiptarët e Bullgarisë, shqiptarët kudo janë. Pra, keni takuar shqipen kudo është. Ka akoma të përbashkëta apo secili flet shqipen e vet?
Është një gjuhë e përbashkët që kuptohet por ka elemente vendore që ndryshojnë dhe shyqyr që janë sepse kjo është pasuria e gjuhës, janë ndryshime. Unë gëzohem shumë për dialektet e shqipes. Kam një projekt në internet me incizime të shqipes dhe çdo herë që udhëtoj, që shkoj nëpër fshatra të ndryshme, marr një mikrofon me vete, si gazetar siç jeni ju, dhe incizoj, kryesisht çobenjtë sepse ato flasin një gjuhë të pastër kudo që janë. Më interesojnë shumë ndryshimet gjuhësore midis vendeve dhe për mua kjo është pasuria më e madhe e gjuhës.
Ndërsa tani flitet për rishikimin e Kongresit Drejtshkrimor të 1972-shit, ju çfarë mendimi keni në këtë përplasje mendimesh?
Mendimi im është që nuk kam një mendim për këtë. Kjo është punë e shqiptarëve që të vendosin për gjuhën e tyre. Kuptoj që zhvillimi historik ka çuar që toskërishtja të sundonte pak më shumë në një kohë kur shumica ishin gegë dhe kjo krijon sot një problem por gjithsesi gjuha standarde ekziston dhe duhet për një komunikim të përbashkët por në fund është puna e shqiptarëve që të vendosin se si ta konkretizojnë këtë gjuhë.
Ama kur kërkuat një fjalor gegnisht-anglisht, i zemëruat shqiptarët!
Po, po. U habita shumë nga kjo gjë sepse e mendoja si diçka normale që të kishte një fjalor dhe nuk kishte. Kjo ndodhi në Kosovë që është më keq se ato janë shumë fanatikë për gjuhën letrare standarde në qarqet intelektuale. U thashë “po pse nuk ka një fjalor të gjuhës që flisni përditë?” dhe ata më thonin “jo, nuk ka, se ne flasim shqip”. Kështu, unë bëra një kërkesë publike pak a shumë dhe kishte reagime interesante për mua.
Nga vendet e ndryshme ku keni incizuar gjuhën shqipe, ku mendoni se është ruajtur më mirë gjuha shqipe, ku flitet më pastër? Personalisht më kanë bërë përshtypje shqiptarët e Ukrainës të cilët flisnin një shqipe të përkryer.
Po, e kam dëgjuar intervistën tuaj që keni bërë në Karakurt të Odesës në Ukrainë. E kam dëgjuar me shumë vëmendje dhe ishte shumë e bukur. Më pëlqeu shumë kur njëri tha “Cari i Rusisë na dha baltë” pra tokë. Përsa i përket pyetjes suaj, mua më intereson shqipja kudo është. Në veri habitem për pasurinë e gjuhës, për dialektet e ndryshme, forma që dallohen shumë nga standardja. Edhe Greqia është shumë interesante, arvanitasit e Shqipërisë së mesme flasin atje një gjuhë shumë të bukur e të vjetër, më duket se dialekti më i vjetër i shqipes është në jug fare, atje nga Peloponezi, Evia, Andros por është një gjuhë që po vdes. Shumica e folësve më të mirë janë mbi moshën 80 vjeçare dhe ata flasin por nuk kanë me kë të flasin. Zbulova një grua në ishullin Andros, një plakë që fliste shqip. Në fillim ngecte sepse nuk kishte me kë të fliste por kur filloi të fliste, e fliste shumë mirë e bukur shqipen. Por ishte e vetmuar sepse nuk kishte me kë të fliste shqip.
Ç’lloj emocioni keni kur takoni njerëz të tillë që janë diku dhe flasin një shqipe që po shuhet?
Bukur është por më trishton që kjo gjuhë po zhduket aty dhe nuk bëhet asgjë për ta ruajtur. Dhe jo vetëm aty, ka edhe zona të tjera ku shqipja dhe dialektet po zhduken.
Çfarë gjuhe është kjo shqipja jonë profesor?
Një gjuhë shumë e përzier. Ka elemente shumë të vjetra por ka shumë ndikim nga gjuhët e tjera. Ka shumë ndikim nga latinishtja, sllavishtja, turqishtja, pak nga greqishtja, pak nga italishtja. Pra, është një lëmsh. Për të punuar në fushën e gjuhësisë historike krahasimtare, shqipja është një tmerr sepse nuk zbulohen dot shtresat e ndryshme të shqipes pasi janë si një lëmsh. Shumë interesante.
Por kur fillon lëmshi dhe ti e kap fillin, është mirë besoj.
Nëse kapet.
Ju e keni kapur fillin e këtij lëmshit tonë?
Jo, fare. As në fushën e gjuhës e as në fushën e kulturës në përgjithësi. Prapë një lëmsh.
Si ishte të takoje Fishtën, profesor?
T’ju them të drejtën ishte një punë shumë e vështirë. Gjuha e tij është e vështirë pasi unë nuk isha mësuar me dialektin e tij dhe kur fillova gjeta shumë vështirësi pasi çdo fjalë më është dashur ta kërkoj në fjalor por në fund, u habita, pasi doli një punë shumë e mirë. Tani u bënë 4-5 vjet që e kam përkthyer dhe kur e lexoj edhe sot Lahutën e Malcisë në anglisht më pëlqen shumë. e di që është një përkthim me cilësi të lartë.
Ju ndodh ndonjëherë të dëgjoni një njeri që reciton Fishtën dhe ndiheni mirë për punën e madhe që keni bërë për një vepër të madhe?
Po, po, dhe jam shumë krenar për përkthimin që kam bërë me Fishtën. Më duket se nga të gjithë librat është një nga librat më themelor të të gjitha botimeve të mia. Ishte një mundim, t’ju them të drejtën, pasi më është dashur një vit e gjysëm për të përkthyer 17 mijë vargje dhe kam luftuar me çdo varg.
Do t’i rekomandonit shqiptarëve që ende nuk e kanë lexuar pse duhet ta lexojnë Fishtën?
Për mua është një vepër shumë interesante, nëse e kuptojnë gjuhën. Tani nuk e di, ndoshta të rinjtë që nuk e dinë gegnishten do e kenë të vështirë për ta kuptuar, është njësoj si tek ne kur lexojnë Shekspirin dhe nxënësit e kanë të vështirë pasi nuk e kuptojnë gjuhën, por prapë them se duhet ta lexojnë. Ndoshta mund të lexojnë edhe përkthimin tim në anglisht. (qesh)
Megjithatë Lahuta e Fishtes erdhi vonë në letërsinë tonë…
T’ju tregoj diçka. Kur udhëtoja me avion, në fillim të viteve ’90, në atë kohë, normalisht nuk kishte shumë udhëtarë që lëviznin drejt Shqipërisë dhe dikush prapa meje tha “A ka ndonjë ndryshim orari?” dhe një person tjetër prapa tij tha “Po, po, 150 vjet prapa”.
Ky është ndryshimi i orarit të këtij vendi i cili gjërat i ka bërë me vonesë përfshirë edhe Lahutën e Malcisë, përfshirë edhe Pavarësimin, përfshirë edhe komunizmin, përfshirë edhe rrëzimin e tij, edhe tranzicionin.
Dhe hyrjen e Evropë.
Po vonon ende apo jo?
Po, po, por është diçka që bëhet. Unë kam përshtypje se shqiptarët janë të ngadalshëm nga njëra anë, por janë shumë të shpejtë në anën tjetër. Kam qeshur një herë kur dikush më tha “Ne jemi më të shpejtë se bullgarët. Bullgarët janë të ngadalshëm ndërsa ne Shqipërinë e ndërtojmë 5 herë në një kohë që bullgarët e ndërtojnë një herë Bullgarinë, por është e vërtetë edhe që e rrëzojmë 5 herë më shpejtë”.
Po shqipja e Migjenit, si ishte profesor?
Gjuhë e bukur dhe nuk ishte kaq e vështirë sa Fishta për t’u përkthyer. Kisha fat që ekzistonin edhe përkthime të tjera me të cilat mund të bëja krahasime. Migjeni është një poet që më ka tronditur. Kur kemi parasysh traditat e letërsisë së rilindjes me një frymëzim kombëtar, atdhetar, fjalë herë bajate të lavdërimeve kombëtare, Migjeni vjen dhe tregon realitetin e vendit. Ai tregon vuajtjen, varfërinë, urinë, keqtrajtimin e njerëzve, pra realitetin e këtij vendi dhe ky vend është një vend me vuajtje.
E keni vënë re që është jo aq i lexuar Migjeni në Shqipëri?
Po, ka mundësi. Unë nuk e di me siguri por kam përshtypjen që Migjeni ka qenë lavdëruar në kohën e diktaturës komuniste si poet qe kritikonte kohen para çlirimit të Shqipërisë. Ndërsa tani, pas rënies së komunizmit, mbase njerëzit e identifikojnë Migjenin me atë periudhë që është gabim sepse kritika e Migjenit ishte po kaq i vlefshëm për periudhën komuniste.
Po shqipja e Ismail Kadaresë si është profesor?
Kjo për mua është shqipja më e bukur. Unë kënaqem kur lexoj Kadarenë thjesht nga pikëpamja e gjuhës, të lexoj se si i ndërton fjalitë, fjalët që përdor. Është i veçantë dhe që ka ndikuar shumë në ecurinë e gjuhës së shkruar.
Ju ka ndodhur më pas të ndeshni një shqipe dhe të thoni është kaq e bukur sa shqipja e Kadaresë?
Po kam dëgjuar, por besoj se ai është kryesor në çuarjen e shqipes përpara.
Do duhet të kënaqemi, pra, të krenohemi, të gëzohemi në këto 100 vjet komb që kemi Kadarenë. Sepse kjo bëhet herë pas here, kur bëhesh 100 vjeç shikohesh në pasqyrë dhe shikon çfarë ke prodhuar gjatë këtyre viteve.
Atëherë po ju pyes unë juve si shqiptare, çfarë shikoni pas 100 viteve?
Shumë lavdi, shumë marrëzi, pak nga të gjitha por e mira është që ndonjëherë të shohësh edhe gjërat e mira dhe Kadareja, Migjeni, Fishta hyjnë tek ata. Prandaj edhe është fantastike puna juaj profesor sepse i keni bërë që t’ia tregojmë botës, të ndajmë me të tjerët më të mirën që kemi.
Po, ashtu siç thashë në fillim, puna ime nuk është për të bërë diçka të mirëfilltë, puna ime është për të transmetuar gjërat që ekzistojnë këtu në Shqipëri, botës.
Doja t’ju pyesja diçka, si e bëni përzgjedhjen e librave, merrni autorë që pëlqeni apo autorë që jeni të detyruar?
Jo, jo, nuk kam asnjë detyrim dhe as interes financiar. Unë në fakt, nuk përkthej shumë letërsi, kohët e fundit jam marrë më shumë me historinë shqiptare por kam rreth 10 vjet që nuk përkthej më. Përpara kam përkthyer poezi, pak prozë por jo tani.
I përmendim pak autorët që keni përkthyer? Shoh që keni përkthyer realisht poetët më të mirë shqiptarë. Ndërsa përgatitesha për intervistën lexova që kishit përkthyer disa vargje të Eqerem Bashës që thonin “shqiptar jam, vij nga vendi i urrejtjes, të kuptohem, nuk insistoj në dashuri” dhe këto vargje shoqëronin pyetjen a duhet përkthyer letërsia shqipe?
Jo në fakt, nuk është pyetje që duhet bërë pasi letërsia shqipe ekziston, duhet të njihet, jo tërësisht pasi është mirë të mos dihen të gjitha por ka libra me vlerë që janë si prezantues të këtij vendi, pra vepra me të cilat ky vend mund të krenohet, kuptohet nëse dalin me sukses.
Ju ndërpreva ndërsa po tregonit për poetët që keni sjellë në anglisht, mund t’i tregojmë për publikun?
Kam përkthyer shumë poetë, mbase 50 apo 80, vepra që i kam bashkuar në një antologji të poezisë shqiptare që doli në anglisht para 2-3 viteve në Amerikë. Besoj që antologjia doli shumë mirë, kur i rilexoj, më pëlqejnë poezitë. Nuk mund të them që çdo poet është i madh, por çdo poet kam 1 ose 2 poezi të mira. Në letërsi ka poetë që mund të përkthehen dhe poetë që nuk mund të përkthehen.
Kush është një poet që përkthehet?
Një poet që përkthehet është një poet tregimtar, që tregon, pra narrativ. Ndërsa një poet që varet vetëm nga gjuha, nga bukuria e gjuhës, nga tingëllimi i gjuhës, kuptohet që nuk mund të përkthehet.
Ju do veçonit një poet shqiptar që ju vetë e lexoni jo vetëm për ta përkthyer por edhe për kënaqësi, që ju kënaq, që ju pëlqen?
Ka shumë, por jo një poet i caktuar. Për shembull më pëlqen Lasgush Poradeci.
Lasgushi na pëlqen të gjithëve. Ju besoj e keni përkthyer atë apo jo?
Po, por është shumë i vështirë për t’u përkthyer, nuk është kollaj. Kam përkthyer pak nga veprat e tij. Jam përpjekur të përkthej disa por nuk më dolën mirë dhe kështu i lashë.
Cilat poezi i keni përkthyer Lasgushit?
Dimri, Mëngjesi është një poezi tjetër, një poezi për Shën Naumin. Kam përkthyes disa që më kanë prekur por përkthimi varet shumë nga gjuha dhe Lasgushi është i lidhur shumë me gjuhën dhe për këtë nuk përkthehet kollaj. Kurse Migjeni është krejt tjetër, ai është narrativ, ai të tregon diçka, ai ka një histori, çdo poezi e tij është një tregim.
Po prozën shqiptare, e keni përkthyer? Keni marrë tregime të shkurtra apo pjesë të mira të autorëve? Si e keni sjellë prozën shqiptare në anglisht?
Është diçka e rastësishme, unë kam bërë më pak prozë shqiptare, nuk kam përkthyer shumë, ndoshta kam përkthyer dy romane por jo shumë pasi është një mundim. Nëse një autor ka nevojë për një vit për të shkruar një libër, përkthyesi ka nevojë për një vit për ta përkthyer dhe unë nuk kam një vit për të përkthyer një vepër që mbase as nuk shitet jashtë. Tregu anglisht-folës nuk është shumë i interesuar për letërsitë e vendeve të vogla apo letërsinë në përkthim, nuk ka shumë treg për këtë për fat të keq.
Çështja e tregut është në fakt një pyetje që do doja të bëja. Kadareja për shembull e ka carë tregun. Çfarë ndodh me të tjerët, pse nuk munden, pse nuk ia dalin, kush e ka fajin gjuha, vendi i vogël apo mungesa e interesit?
Së pari është mungesë përkthyesish, nuk ka shumë përkthyes të letërsisë shqipe ose ka shumë pak. Kjo është pengesa e parë. Pengesa e dytë, unë e di për tregun anglisht-folës, nuk ka shumë interes. Anglishtja është kaq e madhe dhe ka shkrimtarë nga e gjithë bota, nga Anglia, Australia.
Por ka vende të tjera të vogla që ia kanë dalë, janë future në tregun e huaj, janë bërë bestseller-a papritur. Çfarë i mungon Shqipërisë që nuk po çan?
Përkthyes letrarë pasi nuk ka.
Pra nëse do kishim përkthyes letrarë ato do gjenin botues?
Besoj se po, nëse libri është i mirë, nëse është interesant, nëse përkthimi është i mirë, nuk ka arsye pse të mos ketë sukses. Por këtu nuk ka pasur kurrë një traditë për përkthim të letërsisë shqiptare. Për shembull, vendet e tjera të lindjes që ishin në bllokun komunist, gjithmonë kishin institucionet e tyre, thërrisnin përkthyesit jashtë nga Amerika, Franca, Çekia apo Polonia, i shkollonin në gjuhën e tyre, i ndihmonin, i inkurajonin që të përkthenin veprat e tyre por këtu nuk është bërë me shqipen. Shqipëria nuk ka thirrur kurrë përkthyes të mundshëm të huaj që të vinin ë Shqipëri e të mësonin të përkthenin gjuhën. Dhe kjo ka patur pasojë që sot nuk ka përkthyes.
Pra nëse kemi ndër mend të na hapet një derë do të na duhet një urë, por nuk e ngritëm do mbetemi këtu.
Po, por duhet shumë kohë për të shkolluar një brez përkthyesish që mund të bëjnë këtë punë.
Ndërkohë, ju mbani marrëdhënie me shtetin shqiptar apo gjithçka e bëni në mënyrë personale, individuale dhe prej pasionit?
Punoj në mënyrë individuale.
Pra nuk ndihmoheni nga institucionet tona, nga Akademia jonë, nuk keni financime? Nuk keni medalje, mirënjohje.
Jo, asnjëra prej këtyre. Jam krejtësisht i pavarur.
E keni pyetur ndonjëherë veten pse e bëni?
Unë e bëj për qejfin tim, për interesin tim.
Ç’qejf të madh ju jep kjo shqipja jonë e përbashkët?
Cxdo njeri ka interesa të vecxantë, njëri luan golf, tjetri mbledh pulla postare, një tjetër është sportist, njëri merret me letërsi kineze. Ndërsa unë përfundova këtu me shqiptarët.
Mua më pëlqeu shumë një shprehje e juaja që do doja ta ndaja, kur dikush ju pyeti “a mund të ishit ju një shqiptar dhe nëse po, çfarë lloj shqiptari do ishit”. Dhe ju u përgjigjët “unë do të jetoja me shumë frustracion po të isha shqiptar, unë ndoshta do të çmendesha. Nuk kam përshtypjen se do të mund të jetoja në botën shqiptare, jam një njeri pakëz i brishtë dhe duhet të kesh shumë forcë për të jetuar si shqiptar me shqiptarët”.
Po, kjo është e vërtetë. Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time. E di që ju kaloni shumë kohë në ditën tuaj me pengesat që ju dalin përpara dhe kjo ha shumë kohë. Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe. Kurse unë jetoj një jetë pak të veçuar dhe nuk kam shumë shoqëri. Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to.
Pastaj po të jetonit këtu do të merreshit shumë me politikë. Do duhej patjetër të ishit me njërën palë ose tjetrën përndryshe do të ishte shumë e vështirë të jetonit si asnjanës apo i paanshëm.
Dhe jeta politike është diçka që ndryshon shumë, duhet shumë kujdes me konjukturat. Kështu që unë nuk merrem fare me politikë.
Po letërsia i ka këto problemet e përditshme? Për shembull, letërsia e pas ’90-ës, a është një letërsi që nuk e ka forcën e dramacitetit të jetës së përditshme? Është një art nën nivelin e jetës, një art që nuk e tregon dot jetën.
Ka mundësi, nuk e them dot. Është e vështirë ta thuash.
Ose të pyes ndryshe, juve vetë, letërsinë që lexoni pas ’90-ës, ju pëlqen?
Ka shumë gjëra që nuk më pëlqejnë. Herë pas here gjej gjëra interesante, por ka një morí librash, them që tregu është mbushur me libra dhe nuk di kush i lexon gjithë këto libra. Kam përshtypjen që ka më shumë autorë sesa lexues. Ka shumë njerëz që duan të shkruajnë, të shprehen por ka shumë pak që dëgjojnë. Mbase është jeta e sotshme shqiptare ku njerëzit më shumë shprehen dhe askush nuk dëgjon.
Në botën e sotme është problem shurdhëria, ka ikur koha kur vetëm verbëria ishte problem.
Po, kështu është.
Edhe diçka profesor, në Kosovë për shembull, diçka që bën përshtypje. Ju keni përkthyer në Gjyqin e Hagës dhe keni treguar se si stresi i përkthimit ju bëri të kalonit ndjeshmërinë e aq shumë gjaku, vdekjeje, vrasje, përdhunimi për të cilat u fol në atë gjyq. Ku janë këto në letërsinë kosovare, i shikoni ju?
Në fakt jo, nuk besoj se ka dalë një vepër e madhe për dramën që ka kaluar Kosova. Mbase duhet kohë, mbase është ende herët, mbase njerëzit janë ende të traumatizuar. Do të vijë edhe ajo kohë. Për mua ishte sigurisht një traumë kur punoja në Hagë si interpret simultan në gjyqin e Millosheviçit, ishte një punë me shumë stres sepse nuk mund të bënim gabime. Gjuha ime transmetohej dhe normalisht njerëzit bëjnë gabime por aty nuk duhej të bënim gabime. Por edhe përmbajtja ishte me shumë stres, gjithë vuajtjet e tyre dhe unë nuk isha mësuar me këto gjëra.
Mendoni se pas asaj lufte njerëzit e njohin Kosovën më shumë?
Gjatë luftës ka qenë, po ka qenë. Unë hartova një antologji të Kosovës në vitin ’87 apo ’90 por nuk gjeta botues, nuk u interesua asnjë botues për temën e Kosovës pasi ishte krejt e panjohur. Nuk kishte asgjë në treg për Kosovën dhe libri im ishte libri i parë i madh për Kosovën, ishte si një libër leximi të autorëve të ndryshëm. Nuk ishte letërsi, ishte më tepër politike dhe historike. Pastaj në vitet ’90 gjatë luftës u botuan qindra e qindra libra në Kosovë. Tani prapë Kosova është pak e harruar.
Po Shqipëria?
Shqipëria nuk është kaq e harruar sa Kosova, por prapë është vend i vogël, vend i panjohur dhe nuk ka shumë kërkesa nga botuesit.
Ju i kërkoni vetë botuesit?
Po, por është shumë e vështirë.
Sa libra keni që presin botues, libra të përkthyer?
Kam disa libra që janë gati por që nuk ka botues ose fonde për t’i botuar. Kam një libër leksiku të madh që quhet Fjalori Biografik i Historisë Shqiptare që është si një enciklopedi e historisë shqiptare që ka 750 figura historike, një libër i madh ky. Një libër tjetër po bëj për Çamërinë me dokumente historike që do të botohet në Londër. Së shpejti, do të botoj veprat e Edith Durhamit, të gjithë artikujt e saj do t’i mbledh në një libër të veçantë. Kam një libër tjetër për Luftën Ballkanike 1913 në Maqedoni me dokumente historike jo vetëm të shqiptarëve por edhe të sllavëve. Një tjetër vepër e rëndësishme dhe interesante ka qenë Operacioni i Agjencive të Zbulimit Amerikan dhe Anglez në Shqipëri në vitin 1947-1948, në përpjekje për të rrëzuar komunizmin. Agjentët anglezë dhe amerikanë stërvitën një grup shqiptarësh për të hyrë në Shqipëri por të gjitha përpjekjet dështuan për shkak të zbulimit të spiunit anglez Kim Filbi. Unë kam gjetur disa materiale, intervista që janë zhvilluar në atë kohë me njerëzit që kishin lidhje me operacionin. Të gjitha këto do t’i bashkoj në një libër. Por duhen fonde, duhen para.
Duke folur për albanologjinë si një dritare të mbyllur tashmë, pyetjes si i bëhet për ta hapur, me çfarë mund ta hapësh, ju i përgjigjeni me diçka që është ë thjeshtë dhe e lashtë sa vetë bota: “me para”.
Po, e vërtetë, duhet një financim. Vendet e tjera të Evropës bëjnë diçka, japin fonde për të mbështetur kulturën, letërsinë e tyre. Për shembull për përkthimin ka fonde, pothuajse për të gjitha vendet e Evropës përveç Shqipërisë. Të gjitha janë fonde shtetërore që mbështesin promovimin e kulturës së vet. Mbase ka fonde, por unë nuk kam dëgjuar të ketë.
Çfarë ndryshimi ka midis albanologjisë së asaj kohe, instituteve të asaj kohe, me ato të sotshmet? Çfarë ju kujtohet kur hynit në një institut shkencor në kohën e Hoxhës dhe tani në kohën e Berishës?
Në kohën e Hoxhës kishte të paktën një fasadë e një shkence të themeluar të vërtetë. Tani nuk e di a ishte e vërtetë por kishte institucione serioze, kishte njerëz që punonin seriozisht në lëndën e albanologjisë. Çfarë kanë arritur realisht është tjetër gjë por kishte fonde shtetërore sepse sistemi ishte shtetëror. Tani me kapitalizmin e egër që keni nuk ka shumë fonde për të mbështetur kulturën, albanologjinë. Shkencëtarët nuk mbështeten.
Po në Kosovë?
E njëjta gjë pak a shumë. Atje ka Institucion të Albanologjisë, por nuk është në gjendje shumë të mirë. Ka shkencëtarë të mirë që mundohen por prapë më duket se u mungojnë fondet.
Ju e keni përkthyer profesor Qosen?
Po, patjetër. Një pjesë të librit të tij për çështjen shqiptare.
Si është biblioteka juaj profesor?
Shumë e madhe. Kohët e fundit kam ndërruar shtëpi dhe e kisha problem bibliotekën time, kam mbledhur shumë libra në vitet ’80-’90. Çdo herë që vija në Shqipëri merrja me vete një çantë të madhe me vete. Edhe në Kosovë të njëjtën gjë. Kështu që kam një bibliotekë të madhe edhe për letërsinë shqiptare por edhe për albanologjinë në përgjithësi. Unë nuk e di sa libra janë por di, nga transportimi i bibliotekës tek shtëpia e re, që pesha e tyre është 2 ton e gjysmë. Është pesha e në elefanti.
Shqipja jonë peshon sa një elefant në bibliotekën tuaj?
Dhe sinqerisht nuk kam më vend për libra, nuk i flak dot dhe nuk di tani ç’të bëj me këto libra. Më tmerrojnë librat kur futem në bibliotekën time dhe mbase bëra gabim që i mblodha të gjitha këto.
Sa vjen e merrni më pak libra nga Shqipëria tani?
Po, tani jam shumë përzgjedhës, jam shumë i kujdesshëm. Një bibliotekë e madhe është një përgjegjësi e madhe.
Me treguat që librin e Helena Kadarese, e morët. E lexuat në shqip apo frëngjisht?
Kujtimet e saj i kam lexuar në frëngjisht kur doli në Paris, ishte një libër shumë i bukur. Më duket se do ketë shumë sukses në tregun francez. Nuk e di si është pritur në Shqipëri.
Është pritur shumë, shumë mirë.
E meriton, për mua ishte një libër shumë interesant.
A është problem në jetën e këtyre 20 viteve mungesa e të vërtetës, ose fakti i të qenit shumë hipokrit të njerëzve të cilët nuk flasin, nuk e tregojnë atë që duhet të thonë. A është ky problem edhe për letërsinë?
Po, besoj se letërsia është një pasqyrë e realitetit të vendit. Duke qenë se njerëzit kanë pak frikë nga njeri-tjetri, keqpërdoren kollaj nga njeri-tjetri, janë më të rezervuar këtu në Shqipëri se në vendet e tjera. Në vendet e tjera njerëzit janë më të hapur, më direkt, kështu çdo njeri mendohet mirë para se të flasë, duke menduar se çfarë do të bëjë tjetri me këtë informacion, si do ta keqpërdorë, janë të kujdesshëm. Edhe në letërsi mund të jetë e njëjta gjë, njerëzit nuk janë kaq të sinqertë dhe një letërsi e mirë duhet të jetë e sinqertë. Mbase kjo është që e pengon letërsinë dhe marrëdhëniet njerëzore, mungesa e sinqeritetit. Nëse dikush është i sinqertë, shahet nga të gjithë. Nëse dikush arrin diçka të madhe, shahet.
Por këtë vit ne bëhemi 100 vjeç, vitin tjetër hyjmë në 100 vjetorin tjetër. ju na njihni mirë tashmë, flisni shqipen si ne, e doni këtë gjuhë, e studioni, e vëzhgoni. Ka diçka që do donit të ndryshonte kur të hyjmë në 100 vjetorin tjetër, diçka që vjen si urim, si kritikë, si mesazh?
Për të ndryshuar ka mijëra gjëra në këtë vend, pothuajse çdo gjë. Unë them se Shqipëria 100 vjet është një kohë e gjatë dhe me thënë të drejtën habi si ky vend ka mbijetuar si shtet. Ishte një shtet kaq i brishtë jo vetëm në fillim, në kohën e Ismail Qemalit, erdhi Lufta e parë, u rrëzua shteti, u rikrijua prapë më Kongresin e Lushnjes, erdhi diktatura e Ahmet Zogut. Nuk ishte një shtet normal. U bë ngadalë- ngadalë një shtet në vitet ’30. Pastaj erdhën italianët, u rrëzua. Pastaj erdhën komunistët. Erdhi pastaj demokracia, por me një kaos politik e një egërsi që e pengonte zhvillimin dhe Shqipëria zhvillohet shumë me hap të ngadalshëm por gjithsesi zhvillohet dhe besoj do vazhdojë të zhvillohet. Por gjithsesi habitem si ka mbijetuar si shtet.
Ka gjëra që do na ndihmonin t’ia themi vetes tani që jemi 100 vjeç për t’u bërë më shpejt qytetarë të Evropës.
Do doja të thoja diçka. Përpara se të bëheni qytetarë të Evropës do të doja që shqiptarët të bëhen shqiptarë në kuptimin kulturor, të jenë përfshirës, jo të ndarë. Konkretisht flas për ndarjen midis Shqipërisë dhe Kosovës që shihen si dy popuj, si dy shtete, si dy identitete. Mirë do ishte që njerëzit të komunikonin më shumë me njeri-tjetrin.
Kërkon kohë, për fat të keq, që ky bashkim të bëhet. Mbase nuk ka nevojë për një bashkim politik por sigurisht që ka nevojë për një bashkim kulturor. Dhe me këtë bashkim kulturor me 6 milionë shqiptarë apo më shumë, shqiptarët mund të bëhen qytetarë të Evropës.
Pra vetëm bashkimi kulturor, komunikimi, krijimi i urave me shqiptarët e Preshevës, me shqiptarët e Maqedonisë, me shqiptarët e Greqisë, me arbëreshët do të mund të na bënte qytetarë dhe mund të na jepte ato që na mungojnë.
Një komunitet gjuhësor i madh gjithmonë ka përparësi dhe komuniteti shqiptar gjuhësor nuk është kaq i vogël. Po të shohim Shqipëria është vetëm 3 milionë, Kosova vend i vogël, shqiptarët e Greqisë nuk e di sa janë, mbase gjysmë milioni, por po të bashkohen si komunitet gjuhësor në tërësi është një komunitet i madh.
Ky është një nga urimet më të mira që mund të vij kur bën bilancin e 100 viteve.
Unë shpresoj, unë dua që Shqipëria të bëhet pjesë e Evropës si gjithë shtetet e tjera, jo vetëm të hyjë në BE, kjo është një mundësi, por të marrë pjesë në Evropë si gjithë shtetet e tjera. Dhe Shqipëria është prapa, realisht është prapa në çdo drejtim. Ka shumë për të bërë por besoj që do të bëhet dhe gjatë jetës sonë do të shohim një Shqipëri, them një Shqipëri normale.
E mbyllim këtë bisede me urimin për një Shqipëri normale!
mooooooooooooooossssssssssssssss,ne jena rrace Ariane………shqip flet gjithe Evropa!!!!
te imagjinoj nje njeri paralitik qe nuk ke asnje mundesi tjeter veç kompjuterit.
kalon kohen para tastjeres perveç kur fle
edhe ushqimin e mer ne tavolinen e p.c.
Stambolleshe,ti je harixheshke greqie dhe per rrace nuk te lejohet te komentosh se je shuuuuuuuuume inferior. Tani ik futi nje abdetim andej nga vendi juaj i preferuar dhe bofsh sa me shume evro sonte. Sido qe te rrotullohesh po harixhi 300 do ngelesh.
Robert Elsie jep opinionin e tij, dhe sipas pikeveshtrimit te tij ka te drejte.
Problemi eshte se Robert Elsie, nuk eshte qendra e botes, dhe bota nuk vertiet rreth tij.
Nese sot do te pyesnim nje italian verior a do te deshironte te jetone ne Italine jugut, pergjigjia do te ishte Jo.
Nese do te pyesnim nje qytetar te Tiranes, a do te donte te jetonte ne Kukes apo Tropoje ( nuk kam asgje kundra ketyre qyteteve) pergjigjia ishte JO.
Nese do te pyesnim nje gjerman, Suedez, apo danez, a do te donte te jetonte ne France, ne Spanje apo ne Itali, pergjijia ishte JO.
Pra ky zoteria, jep mendimin e tij, duhet respektuar, por bota nuk vertitet rreth tij.
Konkluzuini im eshte se nuk mjafton te jesh i huaj qe te kesh monopolin e kendveshtrimit.
Kemi mjaft te meta, mjaft gjera per te ndryshuar qe jeta e shqiptareve te behet me e kendeshme, po mjaft me “metoden” çdo gje qe eshte shqiptare nuk ben.
Nese beni nje interviste me mua, do tju jap 100 arsye pse nuk deshiroj te jetoj ,e Gjermani, France, Itali e me radhe, por ne te njeten kohe jetoj ne Evrope, me te mirat dhe te kqijat e ketyre sistemeve.
Ps. Italija e jugut eshte e kalbur nga korrupsioni, po kjo nuk ka lidhje me epoken osmane.
Ne fakt nuk e lexova komplet intervisten. Lexova vetem pjesen e siperme. Kisha qejf ta takoja vete kete person dhe ti thosha se, ju nxi bytha popullit shqiptar se, ti nuk jeton dot ne Shqiperi. Kuptohet se, eshte e drejta jote te thuash ate qe mendon. Une nuk jam patriot por desha te them se kur shkoj ne Tirane me duket vetja shume me i ri, shume me njerezor dhe mbushem me lumturi kur shof djemte dhe vajzat e bukur shqiptare qe flasin gjuhen e bukur shqipe te cilen ti per mua nuk e njef mire.Sic thoshte Naimi i madh : “Shqiperi moj zonje e rende qe burrat e dheut te thoshin nene.” A i njof keto vargje more horr. Kush te jep te drejten ty more “albanolog” te ofendosh nje vend dhe nje popull te tere? Kush je ti more liliput. Shqiptaret nuk jane racista si puna jote qe studjoke gjuhen e nje populli te cilin ti e ofendon. Hik ore qelbanik ne vendin tend se asnjeri nuk tu lut te vije ne Shqiperi. Ti mund te njofesh gjuhen shqip por nuk njef historine e Shqiperise dhe kushtet ne te cilat shqiptaret mbrojten kulturen dhe gjuhen e tyre te cilen ti mund ta studjosh nga ana shkencore por nuk e njef nga ana shpirterore. Zemra more mik dhe jo mendja eshte ajo qe ti duhet te njofesh. Zemra eshte burimi i vlerave njerezore dhe jo mendja qe keni ju ne perendim ku fitimi, shoqeria e brylave, filosofija win to win e cila po cduk vlerat e njerezimit. Edhe nje here “mik” shporru dhe mos ardhsh kurre ne vendin tone. Kush te jep te drejten ty more liliput te ofendosh nje vend dhe nje popull te tere.Asnje nuk te lutet qe te vish. Go to hell!!
plaku, ate mikun qe foli per jeten dhe per egersine e shqiptareve, tha vetem te verteten. Kurse per te takuar Robert Elsie, nuk je rendesishem mor plak te takosh nje koke te madhe sic eshte ai.
BL…
Me vjen keq por ke siptomat e inferioritetit.
Po ç’inferior o plaku , ky BL edhe idioti vete . Lexoja shkrimet, se perveçse nuk dine te shkruaj por eshte dhe kokrra e idiotit .Eshte cope mishi me dy sy prej idioti…….mos u merr me te por varja plaku.
Pse mor hajriu behesh i mbrapshte me komentet te babzitura qe nuk kane civilizim???
BL,
Me vjen keq por dy pergjigjet e mija, ndoshta me te drejte, jane bllokuar nga administratori. Te jesh i bindur se dy pergjigjet e mija nuk do te te pelqenin.
plaku, me shkruaj me kulture dhe do ti pres komentet qe ben. Me repliko me civilizim!
Po ti, me civilizim i replikove plakut?
Ton, c’ke qe ben punen e avokatit? plaku nuk eshte intelektual per te takuar nje koke qe nuk krahasohet me plakun ish elktrcist ne kohen komunizmit, dhe jeton ne Zvicer duke marre asistencen sociale te lodhshme. plaku nuk i plotson kriteret per te takuar nji person qe pasqyroj te verteten shqiptare me zakonet Osmane turke!
Qeke i lodh o Plak!
Shko futi i t’clodhme!
plaku, ne te arrdhmen te keni kujdes me shkrimet e tepruara. Edhe shkrimet e mija i hoqen sepse e shikuan qe nuk ishin serioze per nje gazete te moderuar sic eshte gazeta tema.
plaku, te kundershtova sepse komenti i juaj ishte harsh ndaj nji intelektuali.
Po me duket se nuk e ke kuptuar ose lexuar te gjithen intervisten.
Ky zoteria eshte nje studius i njohur i shqipes, qe do te thote se ky mbledh info.neper arshiva te ndryshme dhe i boton ne libra, pra eshte njeri qe nxjerr ne drite te verteten shqiptare.
Nese ai thote se nuk mund te jetoje dot ketu, nuk ka ndonje arsye per ta share, pasi ne shpesh degjojme qe edhe vete shqiptaret duan te ikin prej Shqiperise, saqe dihet se 40% e jona eshte jashte. Cfare ka ketu per tu irrituar nga pergjigja e sinqerte e ketij njeriu?
mund te shohesh me shume rreth ketij njeriu ne: http://www.elsie.de
Plaku, me gjithe respektin qe kam per komentet qe ben me plot informacione dhe dituri, por ketu albanologu ka shume te drejte. Ti ndihesh “i ri” dhe i “lumtur” vetem kur vete per vizite ne Shqiperi, por ke ikur nga Shqiperia pikerisht sepse e di qe do te ndihesh ashtu sic u shpreh me shqip se shqip albanologu, Robert Elise.
Plaku
Pashko Vasa dhe jo Naim Frasheri
“Ti ke pas ken nje zonj e rand
Burrat e dheut te thirrshin nane”
Prandaj thote dhe Elsi se do te cmendesha po te jetoja ne Shqiperi…
Hajt mos u merzit
Zoti “Plaku” nick-u qe ke zgjedhur e kerkon
nje reagim me te zbutur, me te urte…. Gjithsesi…
Ky zotria, qe e flet shqipen nja 10 her me mir se 50% e Shqipove,
I ka then ca te verteta te hidhura… Te pelqen apo jo .. Puna jote por
realitetit nuk I fshihemi dot.
Ti hajde ne Trane dhe gezoju rinise ndersa une qe jetoj ketu shoh
nje rink te vaket, te paafte, dembele dhe qe shkollohet vetem
duke bler provimet.
Sa per dijeni rinia e Tiranes, origjinen e afert e ka ne bathore e ate
te largeten lart nga shpellat. Hajde pra….. Gezoje kete rinine e TIRHHANES
O plaku por mos u acaro kshtu mor burr se s’t'ka hije. Mu m’duket se ka than nji gja te drejt shoqi. Edhe mu mas vitesh emigracion kur kthehem m’ duket shqipnia vend i eger e jo ma nji anglezit. Der sa t’jet karaduzi ne kry kshtu do te jet, anarki totale. Mandej duhet me i vlersu ato qe ti thojn gjanat ne ftyr e jo qe te shtihen si miq e t’shajn mbas shpindet. Ka nje web-sit te vetin ky Elsie po te jap linkun:
http://www.albanianhistory.net/
http://www.albanianlanguage.net/
http://www.albanianliterature.net/
ku ka mbledh shum dukumenta interesante si dhe regjistrime zanore etjer. Hedhja nje sy se shum interesant.
Ja ke fut kot plako …
E para ke gabuar me vargjet qe cituar, nuk jane te Naim Frasherit, por te Pashko Vases.
E dyta, ne asnje cep te intervistes ky Roberti, nuk ofendon shqiptaret, por thote nje te vertete te madhe, nese na vjen keq, kjo eshte ceshtje tjeter.
E treta, fakti qe ka zjgedhur albanologjine, tregon per vleresim prej tij te shqiptareve.
E katerta, po zotrote pse ke shkuar per te jetuar ne Belgjike a Zvicer, (me fal nese nuk jam shume i sakte), dhe te vjen keq kur ai thote qe une nuk mund te jetoj dot ne Shqiperi.
Merre shtruar plako …, je me i kendshem dhe i sakte kur shan me te drejte Berishen.
Plaku, te mos ngaterrojme dashurine dhe nostalgjine qe kemi ne shqiptaret qe jetojme jashte, me mentalitetin dhe problemet vertet te renda qe ka Shqiperia dhe shqiptaret. Ky studiuesi mendoj se ka kaluar shume kohe ne Shqiperi dhe i njeh mire shqiptaret dhe mentalitetin e tyre. Ai( mendoj une), ka shume te drejte per administraten shqiptare, me menyren e jeteses se rinise se atij vendi qe pjesen me te madhe te kohes, e kalojne ne kafene, bile sic thote dhe dikush ketu, edhe veshja e femrave ta shpif, te vjen per te vjelle. Plaku te themi te verteten nuk ka shqiptare qe jeton jashte, qe kur vjen ne Shqiperi nuk i shikon, keto probleme, ne nje vend, ku vleresohet hajduti dhe jo i ndershmi, paraja dhe jo i dituri. Per mua e vetmja shprese ne ate vend mbetet vetem nqse femijet e emigranteve shqiptare ne Europe( se keta ketu nuk kthehen),pra te atyre qe jane rritur e shkolluar ne Europe, tiu krijohet mundesia e kthimit dhe marrja pjese aktive ne politike dhe,ne gjithe jeten shoqerore.
Plako !
Per aq sa ke lexuar nga intervista flet me mend per disa gjera por mendoj se duhet te lexosh te gjithe intervisten ! Te lutem mos u nis nga ndonje fraze e shkeputur ! Shpesh vete shqiptartet e shajne vendin e tyre dhe se c’milet jane por kjo behet me dhimbje dhe me nje lloj marazi qe gjerat nuk ecin.
Te shikosh c’pune ka bere ky zoteri ne perkthimin e shume autoreve shqiptare dhe ne popullarizimin e kultures dhe historise shqiptare, vertete qe do te impresionohesh.
plaku me pelqeu shkrimi yt.
who the hell cares se nuk i pelqen ketij shqiperia, mjafton qe na pelqen neve.
ky Cifuti robert qe me mir mund ti thuash dhelper sioniste, ka fobi jo shqiptaret por cdo njeri qe perfaqeson fene islame.
e tere ceshtja nuk eshte tek osmanet apo shqiptaret, ceshtja eshte se osmanet ja mblodhen cifuteve aq mire sa nuk benin ze…
—
cifutet ankohen se nazistet i persekutuan… a nuk eshte shum interesante qe me se shumti gjen cifute ne gjermani, austri, zvicer????
pse?
me tregoni pak!!
Avash, avash me kete Shqiperine qe te pelqeka se po i shastis te gjithe ne forum! Une u habita qe te pelqeka Shqiperia laike…
Po me ebreun Robert Shvarc qe na ka mesuar shqip ne shqiptareve ke ndonje problem? Apo edhe ai dhelper sioniste si te tjeret!
Po me Albert Ajnshtajn?
Skema jote dihet: te gjithe t’i falen zotit sipas Kuranit dhe arabisht. Mos dil nga skema se te humbet serioziteti.
Ndonje liste te arabeve qe dine se ku bie Shqiperia a ke?
net, per ty te gjithe jane Cifut. Po pse mor net je kaq injorant si me fen qe ke dhe me paaftesine qe ke?
plako është shkrimi më i pa meduar tëndi!nuk ma merrte mëndja se mund të shkruaje kaq keq!kohët e fundit ti je shquar për një butësi shënjtërore!ke qënë dakord me cënimin e sovranitetit të kosovës në shkëmbim të qumështit sërb!për fëmijët e kosovës!kështu që tërë ky duf për një njëri që nuk ka ofenduar as në rastin më të vogël!vetëm ka thënë një të vërtetë që ne të gjithë e dimë shumë mirë!kjo e vërtetë të ka bërë dhe ty që të kalosh pensionin tënd në zvicër dhe jo në shqipëri!
sa për “net” dhe ndonjë trap tjetër nuk ja vlen të shkruash!kanë të drejtë iu është sulmuar perandoria osmane!perandori nga e cila është distancuar dhe vetë turqia!
O plaku, ti faktove ate cka Robert Elsie ka thane ma siper. A e kupton agresivitetin e fjaleve tuaja ndopak? Perballe komentit tuaj atij i duket vetja si lepur. Nuk vjen aj e me u sha e repliku me ty dhe komentuesit e tjere. Ajo cka Elsie ka thane ashte ma se e vertet per mendimin tim. Edhe perpara kur kam jetu ne shqiperi edhe tash kur vij me duhet te dal me nje instikt mbrojtes te tepruar sepse shikimi i njerzve te jep pershtypjen se mundesh me kene objekt apo pre ne cdo moment. Jam i sigurt se edhe une jua jap njate pershtypje te tjereve. Nuk eshte tek krimi, ku edhe kjo ndikon, se jetoj ne vendin e krimit apo te nje perzimje rracash e fytyrash ketu ku jam, por ashte vete cerja e njerzve.a eshet trashegim historik si je nevoje mbrojtese nga historia jone e komplikuar apo dicka filo-gjenetike kete nuk e di por realiteti ashte qe jemi njerez te vrazhde, skeptike, dhe me nje nevoje per vetmbrojtje te diktuar nga rrethanat, hirtoriko-ambientale.
Gjithe te mirat dhe mos dredh lesh kot me mu se s’kam nder mend te replikoj me ty po t’mos jesh realist.
Te kerkoj ndjes per repliken.
or bablok, po ta kishe lexuar te gjithe intervisten nuk do offendoje ne kete menyre dhe sidomos nuk do na bindje neve mbi mbi agresivitetin dhe egersine e popullit. Ja te te them une se cfare ka thene albanologu; ne aparenze shqiptaret jane te eger, agresiv por brenda ne shpirt jane shume mikprites dhe te mire etc etc etc….bsablok merru me lexim jo me pallavra… respekte!!!
I intervistuari, zoti Prof. R. Elsie, askund, aspak dhe me asgjë nuk e ka ofenduar popullin shqiptar. Përkundrazi, përkthimet e tija janë shenjë miradije dhe promovimi të kulturës shqiptare në botë, e cila dallon sa nata me ditën me kulturën nga teksti i juaj. Keni një fjalor tepër të ndyrë. Vetë interesimi për gjuhën shqipe është shenjë respekti dhe dashurie. Korrupcioni dhe byrokracia në administratë është realiteti ynë. Besoj se Profesori është aq i ngritur sa të ju falë atë gabim, por besoj poashtu se jo vetëm unë por të gjithë shqiptarët jemi tepër të pezmatuar me tekstin e juaj. Uroj që një ditë edhe ju të bëheni të vetëdijëshëm për këtë.
mall qe jane te huajt qe na kujtojne qe gjuha shqipe eshte gjuh e bukur se pon te ish per ne aha..
E vertete,kemi qene te tille edhe para se esmeret e azise te mbrinin ne gadishull.Sejcili ka te drejte te krenohet me gjuhen e te pareve te tij-tjeter gje qe ca e fshijne me gjethe fiku e u ha kohe pas kohe.
Robert Elsie, ke shume te drejte per egersine e popullit shqiptar. Edhe pak shqiptaret do te pranojne te hajne bare si baktia per te sakrifikuar duke e mbajtur Berishen ne pushtet. Kuse opozita, do te bej gjoja te berjes opozite, kjo eshte Shqiperia Osmane e turkuleshit.
file mou[BL] zotnia tregon nje rrealitet te pakundershtueshem qe per shume shqipfoles[zike,plaku,hajriu,net,,,,,e shume e shume te tjere]eshte e papranueshme…..sepse ata nuk i le hunda duke i rene farfalles gjithe diten;O sa mire me qene shqiptare…..!!!
pune korrakesh…….
sa shpejt merziteni nga nje koment shqype,a e ndjen veten krenar per ate qe je c rendesi ka niveli ku jetojme dhe si jetojme,gjithmone kemi qene shembull per boten, kot se kemi nominativin SHQYPE……kryesorja eshte te ndihemi krenare se per cfare pak rendesi ka………..apo jo
Lexova vetem ate pjese qe flet per administraten e ketij vendi, me pak fjale nuk i ka lene gje pa thene kesaj pis administrate, kur do te vije koha dhe te pastrohet kjo pis administrate e mykur dhe injorante e cila nuk ecen perpara por vetem prapa, dhe kam frike se kjo administrate eshte blinduar dhe nuk mund ta reformoje kush, sepse kjo eshte duke shkuar me trashigimi,deri dhe tek pastruesja e institucionit, pavarsisht se pasardhesit e administrates ose me mire njerezit e tyre jane me te meta ose debile qe nuk marrin vesh per vendin e punes,por vetem te mos ja leshojne nje te zotit i cili mund te jete nje vajze ose djale i nje qytetari te thjeshte i cili ose e cila e ka marre shkollen me djersen e ballit sepse nuk ka patur para per ta marre se sa nje tjeter debil i races se administrates qe nuk ka shkuar ne shkolle por e ka marre me pare.Kjo dhe shum gjera te tjera po e bejne kete vend qe te mos i rezistoje me kalbesires e cila na ka pushtuar vendin, tani nga perendimi po kthehen shum qytetare te cilet jane mesuar me administraten ne vendet ku kane qendruar dhe kur te ndeshen me kete pis administrate do te bejne nje reaksion shum te madh ku pothuajse do te kaloje ne nje revulicion te vertete.
Profesori ka prekur tamam thelbin.Shqiptaret quajne modernizim ate qe sot ne boten e zhvilluar eshte absurde p.sh veshja tek femrat shqiptare i ngjane me shume prostitucionit,dhe nga ana tjeter ne marredheniet shoqerore dhe kulturore nje perzierje alla turka qe vertet te sjelle neveri.
ej po e nxorret koken te gjithe filo greket…po sa shume qe jeni shtuar….ne fakt e kane treguar statistikat qe 1 ne 3 eshte gay…
kete gje po e shikoj dhe tek forumet…1 ne 3 eshte filogrek…
sikur ju kane mbaruar dhe leket me cfare jetoni tani ..
u po se harrova me qeflleshka eee…
Respekt dhe falenderime nga zemra per zotin Elsie! Fjalet e tij qe me pelqyen me se shumti ishte pergjigjja e tij ne pyetjen e Rudina Xhunges, se si te behemi (ne shqiptaret) sa me shpejt qytetare te Evropes. Robert Elsie i pergjigjet mrekullisht, menqurisht dhe kombetarisht, po pra KOMBETARISHT, keshtu:—- “Përpara se të bëheni qytetarë të Evropës do të doja që shqiptarët të bëhen shqiptarë në kuptimin kulturor, të jenë përfshirës, jo të ndarë. Konkretisht flas për ndarjen midis Shqipërisë dhe Kosovës që shihen si dy popuj, si dy shtete, si dy identitete. Mirë do ishte që njerëzit të komunikonin më shumë me njeri-tjetrin.
(…) Mbase nuk ka nevojë për një bashkim politik por sigurisht që ka nevojë për një bashkim kulturor. Dhe me këtë bashkim kulturor me 6 milionë shqiptarë apo më shumë, shqiptarët mund të bëhen qytetarë të Evropës.” — Edhe njehere, faleminderit dhe te lumte goja per keto fjale te hapura e kritike, por dhe njekohesisht te ngrohta dhe dashamirese…
O nipi gjyshit trim qe nuk e ka nderruar fene,nga menyra se si komenton duket qe nuk e njeh europen,ketej korraket turq dhe zezaket jane bere si zot shtepie,e ky albanologu si duket akoma i duken shqiptaret si ne vitet 90 kur nuk e dinin ca ishte europa.flm
Plaku.I lexoj gjithmon analizat e tua dhe gati te gjitha jane te drejta dhe realiste. Kete ta them nga zemra dhe sinqerisht.POR?????.Ketu me siper ne komentin tuaj nuk te kuptova qe ke bere nje te te them TURP.Ndoshta nuk e ke lexuar te gjithe ose i ke bere nje lexim siperfaqor.Personi ne fjale eshte nje Shkenctar ndoshta i vetmi ne bot qe ka reth 40 vjet qe PUNON PER SHQIPERIN.Une jetoj ne emigrim po 3 here ne vit jam pran familjes time te Tiran.Te them te drejten Robert Elsie ka te drejt.Ndjejme ne emigrantet veshtiresi te ambientohemi ne vendin tone kur vim ne Shqiperi dhe une ne qytetin tim Tiranen,me ate KAOS TOTAL qe ekziston ne te gjitha drejtimet dhe fushat e jetes.Pra Plaku rilexoje mire dhe do te me japesh te drejte.Urimet me te mira dhe jet e shendet per ju.
Ke te drejte Tomorri i B! Ne fillim vitet 90′ punoja diku dhe shikoja turli matrapazesh qe u dynden nga e gjithe bota ne Shqiperi. Kishte edhe njerez te thjeshte. Dhe Robert Elsie ishte nje nder ta. Gjithmone i qeshur, i urte, me pak fjale. Mbante veshur nje pale sandale lekure dimer-vere e me bente cudi.
Kam patur pak muhabet dhe me vjen mire qe vazhdon te punoje per letrat shqipe.
Ne mirepresim surreter si Fazllic e pergojojme te urte si z. Elsie! Mekat! Na e kane fajin te tjeret pastaj.
bashkohem me fjalen tende nuk i heq asnje presje.DT ELSIE eshte nje nder per gjuhen shqipe,tani ai po i shtrin studimet e veta dhe ne histori e kulture.ESHTE PER TI HEQUAR KAPELEN KETIJ BURRI DHE PER TI THENE FALEMINDERIT.ska asnje kritik nga ana e dt.elsie per neve.te verteta te gjitha jane.mos ja leme te huajt e mire qe ti marri ne mbrojtje turkofagosi…kjo verteton dhe nje here ate qe ai thote jemi nje lemsh lemsh lemsh
Ka te drejte. Eshte nje fenomen qe cdo shqitar e dallon sapo del nga Shqiperia. Ne ceshtje mirsjellje, dhe kulture ne komunikim jemi shume mbrapa. Madje edhe ne Veshje. Mjafton te shoheh emisionet politike ne Shqiperi. Te gjithe bashke me drejtuesin lexojne mesazhe ne cel gjate kohes qe tjetri flet.
Rrofsh z. Elsie (sikur kishit pare nickname-in !). Keta studjusit evropian jane shume te vyrtytshem (hulumtues te perkushtuar dhe te ekuilibruar). Jane si drita e djellit, atje ku bie ajo zbulohet peisazhi natyror, e verteta. Nga ata mundemi te mesojme per veten e tone, nese nisim nga mirenjohja, nga deshira e mire per tu permiresuar. Nejse…, jam dakort edhe kur thoni se duhet shume kohe, per fat te keq… Ju jam mirenjohes.
Marredhenia e shume shqiptareve (e shumices?) me te huaj si Elsi eshte si ajo e mbretereshes me pasqyren:
“Pasqyre moj pasqyre a jam une me i mencuri i mbreterise…
Dhe kur marrim vesh te verteten i fusim nje te thyer pasqyres dhe mbetemi po aq idiote dhe te vendosur sa me pare…
Nderkohe qe bota leviz dhe ndryshon ne mbetemi te vendosur per te mos ndryshuar dhe kjo na eshte bere me pak fjale tipari me i spikatur – jetojme ende si ne periudhen osmane…E trishte, duket sikur nuk kemi levizur fare!
Ky eshte per mua thelbi i observimit te Robert Elsit.
E beri edhe nje te mire z. Elsie:
Na bashkoi ne nje mendim/vleresim per vetveten tone. Rast i rralle ne kete blog, nuk po shajme, por thuajse te gjithe biem dakort ne mendimin per te.
Personalisht ju falenderoj e me vjen mire vertet.
Zoti qofte me ju kudo ku jeni! Shendet para e lumturi!
ou te duket si ne kohen osmane…cne paske jetuar ne ate kohe zotrote qe e di aq mire…
ashtu sic the ti qe ne kohen osmane te duhej te takoje disa veta deri sa te takoje Ministrin ..kjo tregon qe ata kane patur shtet sistem te tyren…
po ne Evrope ca ka patur ne ate kohe…asgje ka qene vetem nje mesjete e zeze per Evropen qe ishin zhytur ne nje llum te papare…injoranca ishte ne kulm…inkuzicioni ishte kryesorja…
kushedi sa do i realizoje enderrat ne Evropen paralele te Osmaneve…
ca shpikesa apo shkenctare si da vinci njuton na ka nxjerre kjo turkia jote e perparuar meqe europa qenka e zeze?
kur nuk di histori dhe nuk ke lexuar kshu eshte…
me vjen keq per ty…
S’MUND TE SHEROHEMI PA HAPUR PLAGET TONA.
Zotin Robert Elsie e ndoqa ne TV-ion me intervisten e Znj.R.Xhunga dhe ishte vertet shume iteresante ne mjaft drejtime.Ai meriton lavderim nga c’do shqiptar per punen apasionante qe ben me gjuhen shqipe.Ndoshta do ngelet ne apogjeun e kesaj pune per historine e Shqiperise dhe te gjuhes per kohen qe jetojme,vecan per dialektet e saj.Do te ishte kulture e ulet ne se kete person autoritetet perkatese shteterore te kultures nuk do ta nderonin aq sa i takon,po keshtu dhe autoritetet e politikes Shqiptare.
Z.Elsie eshte nje karakter shume i ndjeshem ndaj edukates se njerezve kudo qe e takon.Zoteron aftesi psikologjike,komunikuse,orizont dhe kulture me te cilat peshon jo vetem njerzit por edhe cilesite e tyre,vleren qe kane dhe c’mund te perfitoje per shqipen dhe historine tone.Eshte shetitesi me i math i pakicave te Shqiptareve kudo qe jane sot ne bote,qe nga Australia ne Greqi,Itali,Bullgari,Rumani,Ukraine,Mali i Zi,Serbi,Maqedhoni,etj,etj.
Pse ai eshte realist ne percaktimet e tij ndaj nesh shqiptareve,disa qe nuk peshojne si duhet kritikat e tij,merziten kot.Ja disa nga te vertetat e tij:
1-Shqiperia eshte nje vend pak i eger per mua.
2-Une nuk mund te jetoj ketu.
3-Shqiptaret kane nje egersi ne maredhenjet njerezore.
4-Ju dini te mbroheni, ketu une jam si lepur.
5-Ketu ka shume frustracion te jetes se perditeshme.
6-Jeta eshte shume e shkurter,e une s’kam kohe te perplasem ne pengesa,per te aritur dicka.
7-Kur ne nje vend tjeter e arij menjehere dhe pastaj jetoj jeten time.
8-Duke krahasuar Shqiperine e Enver Hoxhes me ate te Sali Berishes,shton:Nuk eshte dicka qe varet vetem nga partia,eshte me teper qendrim i popullit.
Te gjitha keto ide shqiptareve,sa ju pelqejne sa jo duhet bere nje studim.
Sa i takon pikes 3 SHQIPTARET KANE NJE EGERSI NE MAREDHENJET NJEREZORE faktet jane te shumta qe mbeshtesin kete ide fatkeqesisht.Eshte nje teme qe po ta leme ne heshtje,ajo vazhdon te leshoje metastazat e saj,per te cilat gezohen vetem armiqte e shqiptareve,ata duan percarjen dhe jo mirekuptimin apo armonizimin tone.
Le te kuitoje ketu c’do shqiptar sa here ja ka pasur me te keq tjterit ose e kunderta,dhe per kete fakt jane grindur,kerleshur,deri ne gjakderdhje.A s’kemi qene dhe jemi te percare ende ne shqiptaret per arsyet aqe dihen por nuk i trajtojme.Vete Parlamenti jep skenat e tij te percarjeve deri ne sher,qe askush s’i mohon dot.Kam 20 vite ne SHBA dhe vetem kur shkoj ne kafenete e shqiptareve ndeshem perseri me sheret allashqiptarce.Mos kuitoj ketu enciklopedine e shereve ne Korce
qe nga feminija,rinija dhe deri sa krijova familjen.Shere dhe merira brenda shoqerise me te cilen bashkejtoja,apo me qytetaret,apo me koleget e punes si mesues.Me e renda edhe shere,dizarmonira brenda familjes,farefisnise,mehalles,lagjes me pushtetaret fallco te saj.Eshte tmer kur i kuitoj,se si keto grindje krijonin super stres e te merzitej jeta.Natyrisht kishte edhe njeres qe e desheronin kete lloj jete,ndaj e stimulonin me metoda kafsherore.Ti besosh shokut me te cilin bashkejeton dhe ai te te vjedhe,te te bakarise pronen qe s’e ka te tijen,po keshtu edhe njeres pa karakter ne farefis.Tek qetesohem ketu ne Amerike,sepse jete te tille me kodoshlleqe kam vite qe s’kam jetuar,ate them vazhdimisht:Si kam shpetuar nga gjithe ato kurthe dhe intriga te tmershme te pa pritura nga njeres te caktuar.Duhet nje liber i plote te ndricoje keto poshtersira per te cilat Z.Alsie vetem sa i cek.
Vetem anadollaket(plaku, hajria, testikuli) kane reaguar me egersi.
Normale se per ta periudha osmane ka qene me e mira dhe nuk mund tua shash.
Ka thene te verteten Shqiperine e ka mbuluar otomanizmi si ne politike dhe ne menyren e te menduarit, Saliu ja doli ta turqizoje dhe nbjehere Shqiperine ti lidhe shqiptaret me ane te gjakut me turqit dhe te fuse ne funksion turqizmin ne menyre mendimi.
Gaetare me idiot nuk besoj se gjendet me kete interviste.
Kush e njeh Zt Elsie dhe ka dijeni per punen e tij per shqiptaret nuk mund te thote asnje fjale te keqe vetem nqs ka emer shqiptare edhe eshte sllav apo grek! Elsie ka punuar dhe germuar neper arkiva te botes per te sjelle ne drite padrejtesite e bera ndaj shqiptareve nder shekuj! Ky njeri ka dedikuar jeten e tij ne mbrojtje te historise dhe kultures se popullit tone si askush tjeter ! Albanianhistory.net eshte nje thesar per shqiptaret sepse i tregon njerezimit historine tone e kete se ka bere as ministria e kultures e as albanologet hipokrit shqiptar por Ky njeri Elsie! Per at qe thote ne interviste nuk heq dot as pike e as presje! Sot Shqiperia eshte kthyer ne Bajrakun e Saliut sic qene bajraqet ne kohen osmane!
500 vjet sulltan-otmanizem, 15 vjet Zogoll-otomanizem, 45 vjet Hoxhe-
otomanizem, 20 vjet Berishogllu-bajraktarizem, vetem 6 muaj fanolizem-mbetet e mbetet 70% e shqiptareve myslimanizem.
Une e njoh shume mire Z.Elsie, madje kam qene bashke me te ne nje “tur” pergjate jugut duke punuar me incizimet. AI ka bere nje pune qe ashkush nuk eshte perpjekur ta beje.
Ndiej nje dhimbje therese kur lexoj komentet e disa bashkekombesve.
E ndoqa intervisten e z.Elsie dhe ne fund thashe: Faleminderit o mik qe ke bere kaq shume per Shqiperine dhe shqiptaret. Te faleminderit dhe ty Rudina se na ke ndihmuar shume here te njohim njerez te huaj qe e duan kulturen tone, por edhe njerezit tane qe po shquhen ne skenat e botes.
Ndihem shume mire qe kemi njeres te tille si z.Elsie,si Rudina atdhetare etj. qe na duan dhe na bejne te njohur ne bote (kulturen tone, gjuhen, historine tone qe nga lashtesia. Por eshte shume e dhimbshme kur bashkekombas shprehen me percmim per vepren e jashtezakonshme te nje albanologu te madh. Komentatoreve percmues do t’u kishin mjaftuar dy fjaloret enciklobetik(njeri per Shqiperine dhe tjetri per Kosoven)te shkruar dhe botuar ne anglisht,per te vleresuar punonen madhore te z.Elsie. A thua nuk i kane lexuar fare ato qe ka thene? Ndoshta pane ne hyrje fjaline “une nuk jetoj ketu” dhe zune llogoren e patriotit.
Eshte nje interviste perfekte, dhe reale per situaten. Ata Shqiptare qe jane ne Diaspore e kuptojne ekzaktesisht ‘gjuhen’ e folur ketu dhe arsyet a saje.
Flet per bashkepunim mbarekombetare dhe cileson qarte se cfare duhet te bejne shqipfolesit e ballkanit, ve ne pah ate qe na duhet me se shumti.
Flet per dialektet tona, gege dhe toske, flet per nevojat qe te ruajme ato si dhe versionet e vjetra te gjuhes shqipe ne trevat e tjera qe tashme nuk konsiderohen shqiptare ‘Arvanitasit’.
Flet per shume e shume gjera, me syrin dhe kendveshtrimin e nje njeriu te rritur dhe edukuar ne perendim, por qe perjeton gjuhen shqipe si profesionin e tij. Ky njeri meriton respekt dhe njohje mbarekombetare.
Intervista eshte dhe me spikatur ne aspektin e ‘egersise’tone si shqiptare – vetem lexo komentet e bera pas ntervistes dhe ka krisur debati i semure, duke share njerit-tjetrin. Po pse o te mjere, pse, cinike deri ne vdekje …. po jemi vellezer e motra, pa dallim kufinjesh, dialekti a krahine! Ju lutemi, ka ardhur koha te leme injorancen dhe te zgjohemi te ajo qe na kanoset. Si numer shqipfolesish jemi ne numrin me te larte ne Ballkan … ja ky eshte kombi. Te jemi ne unitet per bashkepunim e mbeshjtetje. Kjo na ben te pranueshem mes familjeve te tjera te zhvilluara globale.
Kjo nuk varet vetem nga politikat vendase. Kjo varet nga ne, secili dhe te gjithe!
Ju pershendesim!
jetoj ne perendim ma shum se 1 dekad,po te vi ne Shqiperi me duket shum veshtir,shum faktor jan, trafiku jo i rregullt,shendetsia e pa siguruar,dritat,uji pishem,qoft ndihmesa e shtetit,pensionet,cfar te marri pensionisti 80 €,kur konkurenca eleminon me dinamit konkurentin ,sndalon kush ne semafor,qoft dhe sigurimet e automjetit,aksidentet zgjidhen me dru ,po te shikosh ne Eu njerezit jan te zen me pune studime mundohen si ta jetojn jeten,koken e kan te elekronika, por un mendoj prap se si Shqipria nuk ka qoft nga klima e gjithqka,por te mundohemi si ta rregullojm jo per te tjeret po per vete, se per te gjith vendi vet esht me i mire,por si klima Shqiptare s`ka
Ke thene nje te vertete te madhe z. Elsie!Por shqiptaret, mbas 500 vjet osmanizem dhe 50 vjet hoxhizem dhe 20 vjet salizem, gjenden me gen me se te degjeneruar, reptile te vertete qe u pelqen era e gjirizit arabo-osman.Prandaj normal,qe nuk kane tru njerzore per tu cmendur.Po ti heqesh Saliun kesaj race bastarde ata ngordhin(vdekja eshte per njerzit),njelloj sikur ti heqesh siamezit, vllain tjeter.
Bravo Lek ! Me ke pelqy ! Ktu problemi eshte degjenerimi i geneve. Saliu eshte perfaqsuesi me ekselent i kesaj rrace te shqyer e te degjeneruar. Ata, fshataret plebej, ish-kooperatsiviste, injorante dhe arrogante deri ne eksterm, kur flasin me njeri-tjetrin(asnjeher ne publik), thone: “Ja, ai eshte njeri prej nesh. Me i mir nder ne. Ja, me ne fund, nje si ne shkoi deri ne maje te pushtetit per t`i poshteruar kta te tjeret, kta tironsit. Kta tironsit s`dine te jetojne, jane legena, jane kshtu e jan ashtu…” Keshtu flasin e nxjerrin duf me njeri-tjetrin, kur s`i degjon kush. Por ne fakt, vijn e jetojne ne Tirane…dhe mundohen me te gjitha menyrat te kopjojn menyren e jeteses se qytetarit tiranas, edhe ne detajin me te vogel. At nuk e dine se c`uurejtje kane mbjelle dhe se c`e zeze i pret, duke filluar qe ne shtepi te saliut, argites e ne vijim…!
Koha do ta tregoje se nga do anoje peshorja !
Mire e ka zotnija.Jo te huajt por dhe vete shqiptaret ndihen te frikshem ne Shqiperi.Nuk e di por kur marre rrugen jashte Shqiperise ndjeje sikur jam me i qete ,i lehtesuar,pa strese dhe i qeshur.Kete ma thote dhe burazeri qe nuk le gje per te me kenaqur.Ri nje jave dhe nuk me bejne kembet te kthehem te vendi i “Shqiponjave”Nga qe nuk dua ti behem barre i premtoje qe te kaloje pushimet e veres tek une.Duke buzeqeshur me thote :Vellacko!.Me mire eja ti,kam per te shtuar nje luge me teper se sa te me zere merzitja ne Shqiperi.Po ti ce i them .Sikur nuk je shqiptare!Jam shqiptare qe cke me te, me pergjigjet, por nuk e durone kete psikologji te re shqiptare.Ne shqiperi, shton, me respektojne ne se nxjerr Euro,kerkojne qe te qeras,te mos beje vrejtje per politiken, me shoket qe me rrethojne, se kane frike nga spiunet e te tjera qe jane skandaloze.Shqiperia eshte per tipa Mafjoz jo per njerez normal qe rrojne me djersen e tyre.
Besoje se e kam plotesuar Z.Rudina se ku jemi katandisur.Krahesimi midis se shkuares dhe te tashmes do behet jo nga brezi yne por nga ata qe do vijne mbas 100 vjetesh.Cfare ka ndryshuar ne keto 100 vjete Pamvarsi.Vetem faqia e jashtme se nga brenda jemi me keq se ne periudhen Osmane.Jo vetem karakteri eshte i vrazhdte por jemi bere dhe kriminela ordiner.Te heqim koken pse eshte i gjate apo i bukur,ka apo nuk ka para,te pelqen apo nuk te pelqen Berisha,voton apo nuk voton per mua,je komuniste apo demokrat.Nuk arrije te kuptoje pse jemi degraduar ne kete gjendje kur popujt e tjere po ecin me hapa vigane.Ky te jete ADNeja jone dhe se dikerkemi.Vetem Dulla na i dinte mendjen qe u beme populli me i urte e i respektuar ne rajon.Merreni si te doni koha po i verteton!!!!!!
Të përgëzoj, Zotëri Elsie.
Lexova intervistën dhe të përgëzoj për sinqeritetin dhe vlerësimet.
Më vjen keq që disa lexues nuk kanë ditur të ju vlerësojnë, meqë kritikat Tuaja nuk kishin frymë raciste, por keqardhje, pra i kishit bërë në frymë koniciane. Nuk na duhen vlerësime lavdëruese dhe propagandistike, por të sinqerta dhe kritike.
Sigurisht, me vie keq që disa komentues (anonimusa) i kanë bërë vlerësime denigruese intervistës se Zotëri Elsie. Të tillët nuk janë të vetëdijshëm, sa i çmuar është angazhimi i Z. Elsie. Ta zëmë, të përkthesh Fishtën, Migjenin, Poradecin, Kadarenë, Qosen, etj., në gjuhën angleze, ose të hartosh enciklopedi historike për Shqipërinë dhe Kosovën, janë më shumë se një kontribut, mund të bëhen vetëm nga pasioni i madh dhe respekti për një popull dhe kulturë. Dhe kur të masësh kontributin e Elsie, detyrimisht pyet, se mos është kontribut më i madh se sa i instituteve tona, më i madh se sa i shumë intelektualëve tanë, se bashku.
Një argument konkret: Po ky Mik i madh, Rober Elsie, zbuloi dorëshkrimin e Dodës dhe Nopçës për “jetën e fshatarëve shqiptarë në Rekën e Epërme” (Malësi në mes të Dibrës, Kukësit, Gostivarit, Kërçovës), shkruar para 100 vitesh. E botoi atë para katër vitësh në gjuhë gjermane. Shoqatës Josif Bageri ia dha të drejtën për ta përkthyer e botuar në gjuhë shqipe dhe maqedonishte. Shoqata e botoi këtë studim fillimisht në gjuhë maqedonishte, që t’u krijojë mundësi shqiptarëve ortodoks në Maqedoni, tashmë të tjetërsuar në ‘maqedonas’, të lexojnë për të kaluarën e tyre të afërt. Për këtë shërbim e falënderojmë Zotëri Elsie. Ndërsa shqiptarët ‘patriotë‘, që me këta rast po fyejnë albanologun e zellshëm dhe pasionant, Z. Elsie, dua t’i pyes: Dinë gjë për këtë Krahinë dhe për shqiptarët ortodoks në Maqedoni, konkretisht, ta zëmë, dinë gjë për rilindësin e fundit, Josif Bagerin, ose se prindërit e Migjenit ishin shqiptarë të kësaj Krahine dhe për shkaqe ekonomike u shpërngulen në rrethina të Shkodrës, etj., etj.
Kjo kategori ‘patriotësh’ vërtetë duhet vlerësuar, pa hezitim, si jashtë-qitje e popullit tonë, që vet nuk kanë bërë asnjë punë të vyer për kombin, akoma më keq, shajnë ata që bëjnë shumë për kombin tonë. Turp të kenë.
i.kelmendi@hotmail.com
shqiperia nuk mban asnje me zor, kush do rri kush do iken.. do i jepja ca shembuj mr. Elsie te atyre te huajve qe kane lene gjithcka per te qendruar ne shqiperi..pastaj varet si e shohim .. Zoteria e ka rrugen hapur, le te ike kur te doje..i gjithe ky artikull per cfare ?
E nderuara Doriana,
Z. Elsie nuk jeton ne Shqiperi dhe prandaj nuk ka nevoje te ik. Me duket nuk e keni lexuar intervisten.
Do na benit sherbim, nese na i paraqitni shembujt e paralajmeruar.
Po ta lexonit intervisten me vemendje, do e mirekuptonit perse eshte bere dhe publikuar. Ndokush nuk ndjehet mire, kur miqt na e thone te verteten, nuk na bejne lajka.
Dite te mbare.
Kelmendi
Harrova te informoj ata qe duan te dine me shume per angazhimet e albanologut kanadez Rober Elsie, qe te shohin ne web-faqen e tij http://www.elsie.de/
TUNG
Kelmendi
Te drejte ke z. Elsie dhe rrespekte per punen tuaj te madhe!
Shqiperia eshte katandisur jo si ne kohen osmane po me keq akoma, me mire ta krahasosh me Indine.
Shqiperia ne vetvete perpen nje eksperience e re per ju albanologe dhe politikane te huaj. Ne Shqiperi mesuat se c’mund te ndodhi kur zgjidhen nga zinxhiret dhjaret, kusaret, maloket shpellare dhe leshohen azat neper qytete ! Jane si puna e te semurit me zgjebe, heret a vone infektohen dhe te shendoshet dhe kesisoj jetesa me semundjen midis njerezve behet nje standart monoton i te jetuarit.
Alban Guri Me ka befasuar ky personazh shum perfaqsues i qytetrimit perendimor. Te gjitha ata si ai: poete, shkrimtare, filologe, perkthyes, hulumtues, e ne fund pashmangshmerisht albanologe (sepse albanologjia eshte shkenca qe fsheh dhe dhuron te gjitha misteret), kane folur njesoj, jane pershkuar e verbuar nga dashuria per gjuhen dhe kulturen shqipe. Kane pare qarte, kane respektuar por edhe kritikuar te keqijat e shqiptareve, ose me mire te themi te asaj fare te mbetur baltrave prej asaj cfar ka qene rraca shqiptare, te atyre qe me shume ia perbaltin nderin dhe dinjitetin gjuhes e kultures antike shqipe. Me befasoi Robert Elsie, sigurisht per mire, me sintezen e qarte, me sensin estetik dhe etik te te parit e te pasqyruarit te botes shqiptare. I ftohte por dashamires, i larget por pershkrues dhe njohes intim i te vertetave me te errta shqiptare, ai dha lajmin e paqes e te dashuris, por edhe sentencen e hidhur reale, aktuale, ate qe eshte por qe s`duam ta pranojme: “Nuk e kam kuptuar kurre motivin e ekzistences se ketij shteti shqiptar…”, duke na dhene ironikisht, me stil, ate qe meritojme, etiketen e nje grushti qenjesh tribale, injorante, te poshter e konfliktuale deri ne marrezi, si qenje te padenja per te krijuar e per te jetuar ne komunitet. Falenderoj Zotin qe dergoi nje lamjmetar nga larg per te na ritheksuar publikisht gjera qe te gjithe i dime, por qe nuk i pranojme, sepse ne injorancen tone, udhehiqemi prej mijra vjetesh nga sedra, nga krenia, deri ne poshtersi.
Me kenaqesi re se shumica e komentuesve kane reaguar drejt ndaj kesaj interviste ose me sakte ndaj te folures brilante dhe kaq te vertete te nje shkencetari.
Te vetmit qe kane reaguar me shkume, jane kuptohet si gjithmone turkoshakeria se ciles dhe i dedikohet kjo Shqiperi e sotme!!
(plaku, zigot, etc.)
Vertete interesant komenti jot Alban, qe e quan lajmetar, se vertete Shqiptaret sot kane nevoje me shume se kurre per nje lajmetar qe t’u hape syte e te shikojne se c’jane duke i bere vetes, vendit te tyre dhe te ardhmes se femijeve te tyre.
Por ai foli edhe per shkrimtaruce sharlatane, per fenomenin gati qesharak te faktit se sot gjikush kerkon te shkruaje libra, ndoshta pa patur asgje me vlere per te thene. Por keta, sipas tij dhe ne fakt, sipas formules se supervertetuar antike, i skarton vete koha.
Ai foli edhe per Kadarene dhe e lartesoi vepren e tij, e cila, e lexuar nga jashte, nga nje lexues i paperfshire, sic eshte ne kete rast Robert Elsie, duket dhe ne fakt shndrit si nje produkt lokal mistik, i paperseritshem. Na takon ne t`i sqarojm Robert Elsie-t faktin se Kadareja si autor dhe vepra e tij, mund te kene si pike takimi vetem ndermjetsine obskurantiste te Sigurimit te Shtetit ose te sherbimeve moskovite, shkolle nga e cila doli dhe u farketua “gjeniu i letrave” Kadare. Vepra e Kadarese eshte produkti i paster e gjenezes, kultures dhe mistereve shqiptare. Kadareja vete, eshte prototipi antiestetik dhe antipatik i asaj shkolle qe e vodhi dhe e paraqiti per interesat e veta kete produkt brilant shqiptar, vepren qe gabimisht mban firmen e Kadarese. Per kete qe thashe, dua te jap nje analogji te vogel, ende te larget me ate qe perfaqson vet Kadareja i sofistikuar, por te ngjashme ne fillim e ne mbarim. Eshte njesoj si fakti qe vepra e te Madhit Pader Zef Pllumi, mban sot logon e Fahri Balliut, te cilit i perkasin edhe te drejtat e autorit. Po te kishim qene nja 30 vjet me pare, libri me Titull: Rrno Vetem per me Tregue i Pader Zefit, do mbante autoresine e ushtarit ishi-ministrit te brendshem te kohes, Hekuran Isait dhe vet presidenti komunist, Ramiz Alise, Fahri Balliut….
Sa keq dhe sa turp me vjen qe keto infromacjone i kemi marre me shume veonese. Por sic thote populli, “me mire vone se kurre”.
Eshte nje shembull i gjalle dhe modern i te tjerve njerez te medhenj qe kane perfaqsuar Albanologjine. Njesoj si Elsie kohe me pare vepronin Bogdani, Buzuku, Papa Albani, por me pas edhe De Rada, Serembe, Gjeçovi, Fishta (ngritesi ne piedestal i Gjuhes Shqipe ne rrang mbare-boteror), Harapi, Palaj, Shllaku, …me pas edhe Pasi, Valentini, Cordignano, e ne vijim Koliqi (finalizuesi i ngritjes se Gjuges Shqipe ne nivel akademik shume te larte, me hapjen e katedres se Albanologjise ne La Sapienza-Rome me 1954). Pastaj Kuteli, Poradeci, Martin Camaj… e i vonshmi i panjohuralbanolog, perveçse ne vitet e fundit te jetes se tij, i Madhi Pader Zef Pllumi. Po, Robert Elsie eshte nje vigan qe ngrihet dhe merr vlere per se gjalli ner nivelin e ketyre kolloseve te qyeterimit alban (pellazg-ilir-arberesh-shqiptar). DUke e filluar nga vetja, them se ai meriton dhe ka respektin e mirnjohjen time me te thelle. Ai perfaqson krenarine dhe dinjitetin e qyeterimit perendimor, i cili shtyhet dhe perkulet me sens kalorsiak ndaj nje qyeteterimi gati ne zhdukje (por qe ende jeton aty-ketu), atij alban. E per kete arsye kjo shkence qe studjon gjuhen, traditen, visaret, misteret e ketij populli, quhet Albanologji.
Kjo qe eshte shkruar ketu, nga Shefqet Musaraj gati 70 vjet me pare, duket sikur eshte realiteti i shemtuar qe perketojme ende sot, me injorante e bashibozuke te perfaqsuar me se keqi nga kryeministrat, zvendesit e tyre, ministrat e deputetet vendimarres. Po keshtu edhe pseudo-intelektualet apo gjoja pasaniket e rinj, si zgjatim i zorresh se trashe te pushtetit aktual shemtaraq. Etapa e letërsinë shqiptare qe zë fill në vitet e Luftës Antifashiste Nacionalcliimtare, qe perfaqesohet gjithashtu në krijimet e shtypit ilegal, si shprehje e qëndresës antifashiste, lëvroi një letërsi revolucionare, kryesisht poezi qytetare dhe patriotike. Poema satirike “Epopeja e Ballit Kombëtar” (1944) e Shefqet Musarajt është krijimi më i shquar i kësaj kohe dhe nje nga veprat me te bukura te kesaj epoke.
U mbyt gjemia
Me federale.
“ – Vraponi burra,
Kush mund te dale!
Pacet fashizmit
E Vinceremos
Se iku koha
E Babaqemos.
Pa me fashizmin
Glorian romane
Vate dhe corba
Musoliniane…
C’e ndreq me popullin
qe s’di c’kerkon!
Do kthyer fleta
Sa s’eshte vone!
Pa dy – tri pushke
Dhe ne armiqve
Addio bello
Prone e cifliqe!
Do na mbulojne
Plehrat e tokes,
Do ngrihen kembet
T’i bien kokes.
Do dale djalli
Nga fundi i dheut
Do ngrihet bujku
T’i thote beut:
- C’beje zotrote
Bej efendi,
Kur une luftoja
Per Shqiperi? -
Pa do na nxjerre
Kushedi c’deftere
Zjarri i xhehnemit
Mbi ne do bjere..!
Prandaj o burra!
Dhe ne ne cete.
Atdhene e lire
Ta bejme vete.
T’i kthejme krahet
mikut qe patme,
t’i marrem xhane,
se ndryshe vame…!”
Pa kur t’i shohesh
Dervene – dervene
Ne vend te pushkeve
Gota dhe ene.
Jaka te ngrira,
Bastun, ombrella,
Pantofla, guante,
Pizham, kapella.
Te gjithe te pushkes,
Te gjithe te malit…
Tani qe i rane
Patkonjte kalit.
Na ngordhi kali
I rane thonjte
C’po vrapon balli
T’i heqe patkonjte.
O Alban Guri pergjigjen e ketij Musarait ja kemi dhene me (Epopene e Karkalecave)Ku pasqyroet qarte se kush jane ato bark jeshile qe akoma dhe sot e kesaj dite jane neper kembe dhe kercejne dhe te cajne tirite ashtu si dhe ju.
Mendoj se kjo fjala e tij do na ndihmoje shumë ne menyre qe te permirsohemi; te jemi me te qete, e te mesohemi ti degjojmi edhe tjerët, nuk jemi NE gjithemon kryesori, ka edhe njerëz tjerë per rrethë, te bëhemi tolerant e te hjekim dor nga zhurma, tollovia e muzikes, kjo qe nuk na lejon te mendojmi, per ate edhe jemi te çuditshëm per zotin Elsie, ka te drejtë, e kemi humbur rrugën kohëve te fundit, duhet te qetsohemi e te ulim volumin, tonin, te degjojmi shumê te lexojmi shumë e të flasim pakë dhe me volum te vogêl jo si njerez te maleve se jo vetem Elsie do na iki por edh te gjithe miqet tjerë qe i kemi do i humbm keshtu dalë ngadale me kryneqsinë tonë; pa muzikë e zhurêm nuk ka jetë, pra ne do behemi te zgjuar dhe europian vetem atehere kur jemi ne gjendje te degjojmi dike qe e kemi perballe nesh pa vluar e guafuar si qumshti ne prush !
Dy gjera:e para per Alban Gurin. Nuk eshte mire ti frysh propagandes komuniste qe perçau popullin. Qendrimi ndaj gjermaneve dhe italianeve nuk kushtezonte aspak clirimin e vendit. Edhe pa hedhur asnje pushke vendi do ishte cliruar. Gjithsesi nuk jam kunder luftes partizane, ajo na nderon, por per rrjedhen qe morren ngjarjet, per shnderrimin e asaj lufte ne vellavrasese.
Se dyti per Plakun: Ti zoteri duhet te matesh dy here para se te leshosh fjalen. Po doli nuk kthehet me pas. Ndoshta je penduar per ato qe ke shkruar, kam madje bindje per kete pasi te kesh lexuar komentet e ndryshme. Nuk mund te komentosh nje shkrim pa e lexuar ate, ndryshe bie ne gabim. Ne nje pike te jap e drejte. Gazetari qe ka bere permbledhjen duhej te ishte treguar gjithashtu me profesionist per te mos lene vend per keqinterpretime. Megjithate gjuha jote ishte e ashper. Nuk eshte e thene se te kesh te drejte duhet te mbulosh tjetrin me vrer dhe neveri. Perdor nje gjuhe te thjeshte dhe te paster, me argumente te qendrueshme ose shpreh ne menyre te sinqerte ndjenjen tende, por pa rene ne nivel ordiner, pasi keshtu humbet interesin dhe behesh i pakendeshem. Te flm nese me ke kuptuar, pasi e ndjej se e do Atdheun.
Shqiperia nuk arriti qe per 100 vjet te ekzistimit te saj ta fsheh mutin e vet dhe ta shfrytezojne ujin e saj per pije qe ja ka dhurua natyra.