Nga Mero Baze

Gjykata e Apelit hodhi dje poshtë edhe faktet e reja që provonin se Komandanti i Gardës, Ndrea Prendi, është përgjegjës dhe autor për vrasjen e demonstruesve më 21 janar. Kryetari i kësaj gjykate duket se ka komanduar gjithë procesin duke përjashtuar nga gjykimi dy gjyqtarë të dyshuar se mund të jenë jashtë kontrollit politik-  duke i dhënë çështjen për gjykim një tresheje të njohur për shërbime politike ndaj pushtetit. Pas kësaj vendimi nuk pati surpriza duke thyer besoj çdo rekord botëror, që një i dyshuar me prova për vrasje, biles të karakterit politik, të lihet i lirë.

Ky zhvillim ka pasuar një tjetër zhvillim edhe më të rëndë që vjen nga Gjykata e Shkallës së parë, e cila në vendimin e zbardhur për këtë çështje ka rishkruar një version të panjohur të ngjarjeve në Kryeministri, të cilin nuk ka guxuar ta bëjë vetë në përçartjet e tij as kryeministri. Gjykata ka theksuar në vendimin e zbardhur se demonstruesit kanë pushtuar Kryeministrinë dhe kanë ushtruar dhunë dhe mbi Komandantin e Gardës, Ndrea Prendi, i cili në fakt siç dihet ka qëlluar nga tarraca e Kryeministrisë atje ku as gurët nuk arrinin. Edhe pse Gjykata nuk ka asnjë fakt për këtë skenar që ka rishkruar për 21 Janarin, ajo thotë se është mbështetur në pamje televizive dhe në dëshmi të të pandehurve, të cilët i ka marrë të mirëqena, ndërkohë që ka hedhur poshtë hetimin e FBI dhe akuzën e ngritur nga Prokuroria, e cila ka zhvilluar një vit hetim.

Kjo është në fakt dhe tendenca më e re e gjykatave shqiptare. Në disa nga daljet e tij të fundit publike, Berisha i ka mëshuar faktit të hetimit gjyqësor si një provë e vetme për çdo akuzë të ngritur ndaj pushtetit. Ai e ka përmendur këtë fillimisht kur ka tentuar të mbrohet për çështjen e Gërdecit dhe ku i referohet mungesës së fajësisë që ka provuar gjykata për qeverinë. Por një rëndësi vendimtare ai i ka dhënë hetimit gjyqësor në rastin e gjykimit të zgjedhjeve të 8 majit në Tiranë, ku përmes gjykatave ai ngriti një sistem të shpikjes së provës dhe pranimit të saj si rezultat dhe avancoi më tej me video-skandalin e Ilir Metës, ku iu desh të bënte të kundërtën, të ngrinte një sistem për të zhdukur provën dhe të shpallte mosekzistencën e saj.

Në rastin e fundit, atë të ngjarjeve të 21 janarit, ai ka paralajmëruar publikisht se do të jenë gjykatat ato që do të bëjnë hetimin e çështjes në mungesë të besimit që ai ka për prokurorinë. Ky është një fenomen jo vetëm i rrezikshëm, por mbi të gjitha dhe minues për sistemin e drejtësisë, pasi eliminon me një të rënë të lapsit gjithë institucionin e hetimit dhe provat e siguruara në rrugë ligjore, duke shpikur si një sistem të besueshëm një deklarim gjyqësor, i cili mbështetet në fakte rastësore, të pjesshme dhe aspak thelbësorë për procesin që është në gjykim. Përmes këtij trendi të ri, jo vetëm që prokuroria është eliminuar si pjesë e sistemit të drejtësisë, por gjykatat janë kthyer në manipulatore të historisë dhe ngjarjeve që tronditin shoqërinë.

Kështu, në rastin e Gërdecit gjykatat nuk duan të shikojnë faktin që projekti u kërkua nga Ministri Mediu për të njëjtën firmë që e mori edhe pas prapësimit të procedurës për herë të parë nga qeveria shqiptare. Nuk merret parasysh fakti që i biri i kryeministrit ka qenë personi ku raportonin ministrat për këtë projekt, siç ishte rasti i Aldo Bumçit, apo fakti që bashkëpunëtori i tij i ngushtë, Rrahman Selmanllari, ka deklarata kontradiktore për lidhjet e tij me Gërdecin dhe shoqërinë dhe bënte demontimin. Gjykata ka injoruar gjithçka dhe është duke u marrë me një rutinë banale të hetimit gjyqësor, që në fund do të provojë që karrocieri i vdekur ishte fajtor.

Në rastin e 8 majit, Kolegji Zgjedhor prodhoi një sistem të ri zgjedhor, duke rishkruar Kodin dhe duke përfshirë në proces një klauzolë, e cila lejonte palën manipuluese të ofronte vota të tjera pasi humbi zgjedhjet, të gjendura sipas tyre jashtë kutive. Kolegji Zgjedhor jo vetëm që e rishkruajti Kodin dhe e prodhoi këtë mekanizëm, por dhe e miratoi atë si legjitim pasi pushteti e kreu operacionin e manipulimit. Në rastin e video-skandalit të Ilir Metës bëri të kundërtën. Pasi prova iu dorëzua nga prokuroria dhe me ekspertizë amerikane dhe britanike, zhvlerësoi hetimin dhe ekspertët, ngriti sistemin e saj të hetimit përmes ekspertëve që është pak të thuash qesharakë, prodhoi një realitet të ri spekulativ, sipërfaqësor dhe jashtë kontekstit të zhvillimit të skandalit dhe provoi që “fakti nuk ekziston”.

Në rastin konkret po bëhet e njëjta gjë që ndodhi me Ilir Metën. Gjykata po rishkruan ngjarjet e 21 Janarit duke i zhvendosur sipas fjalorit të kryeministrit nga bulevardi në kryeministri, duke zbritur Ndrea Prendin nga tarraca nga ku ka vrarë Faik Myrtajn, në oborr të kryeministrit, duke e përleshur atë me demonstrues që i kanë nxirë syrin dhe duke hedhur poshtë ekspertizën e FBI, certifikuar nga laboratori i institucionit më të fuqishëm të hetimit në botë. Duke prodhuar këtë realitet të ri, përmes asaj që gjykata e quan hetim të sajin, ne po shkojmë drejt degradimit total të sistemit dhe humbjes së kuptimit për të kërkuar drejtësi në gjykata shqiptare.

Dhe këtu nuk bëhet më fjala për emra të përveçëm gjykatësish. Ata shihet qartë se tani nuk kanë më emra të përveçëm dhe halle personale, por janë thjesht ushtarë të Sali Berishës. Nën arrogancën e shtuar të marrjes prej tij të presidentit me çdo kusht dhe nën kërcënimin se kush nuk i është bindur këto kohë, nuk do ta ketë të gjatë në drejtësi, ne po shikojmë jo vetëm një turp të ri të drejtësisë shqiptare, por një krim të ri dhe me historitë që janë shfaqur para syve tanë. Sot drejtësia shqiptare me hetimin gjyqësor na ka “provuar” se numërimi i votave live për Edi Ramën, ku ai u shpall fitues, nuk ka ndodhur, se video-skandali i Ilir Metës, ku ai kërkon miliona për 5 minuta, nuk ka ndodhur dhe se vrasja e katër demonstruesve më 21 Janar, edhe pse është bërë live, “nuk ka ndodhur”. Dhe nuk e bëjnë nga guximi për të qenë arrogantë apo antiopozitarë, por nga ideja se ata pas tre muajsh do të jenë të gjithë në dorë të Sali Berishës dhe të përpiqen t’i bëjnë nderet që i takon mercenarizmit të tyre.

Prej sot e tutje nuk ka rëndësi nëse vrisni dhe u kap policia apo prokuroria. Nuk ka rëndësi nëse vidhni dhe filmoheni. Nuk ka rëndësi dhe nëse nuk bëni asgjë dhe jeni të ndershëm. Mjafton që një gjykatë të rishkruajë atë që kërkon pushteti për ty dhe “me bindjen” e gjyqtarit mund të jesh me të njëjtën lehtësi i dënuar ose i pafajshëm. Nuk di ku ndryshojnë gjykatat e diktaturave nga këto karikatura, por është e sigurt se porosia e pushtetit dëgjohet me të njëjtin përkushtim si atëherë. Gjykohesh në “emër të Sali Berishës”.

Nga Bledi Mane- Public Enemy

facebook.com/bledi.mane

Paraditen e 17 shkurtit rektori i vjetër i ri i universitetit të Tiranës, Dhori Kule, dukej që ishte bërë tym fare. Artikulli im për të e kishte acaruar mjaftueshëm dhe kishte filluar kërkonte numrin tim të celularit. E shfaqte hapur shqetësimin dhe mëdyshjen në garën e postit të rektorit. E shqetësonte edhe situata e nderë edhe kandidatura e fortë e rivales, zonjës së nderuar Mimoza Hafizi.

Ndryshe nga 4 vjet më parë kur fitoi lehtshëm, Dhori dhe shokët e tij të universiteteve e ndjenin se duke qenë apendikse të kalbura të regjimit, kishin akumuluar dyfish pakënaqësi. Ca prej paaftësisë dhe degradimit të sistemit universitar, ca prej luftës së poshtër brenda sojit të tyre politik e ca prej fukarallëkut që çliron çdo sekondë qeverisja e dhorëve të Berishës, gara e sivjetshme ishte pothuajse 8 maji i universiteteve publike.

Ashtu si Lul Basha që u shfaq i djersitur gjysëm i gë(a)zuar korrikun e vjetshëm dhe njoftonte se kishte fituar, Dhori u shfaq sot si trim, bërtiste dhe triumfalisht anatemonte opozitën për trakte apo viroza helmuese. Megjithëse deklaroi fitoren ende ndjehet në të pasiguri. Mundohet të imitojë Lulin por të dy e dinë se nuk kanë këllqe të vazhdojnë të qetë mandatin dhe bluajnë në kokë si do ia bëjnë nëse Atë komandarin e tyre e heqin nga pushteti, e arrestojnë, e ngordhin…

Bluajnë në kokë se çfarë kahu do të marrë anija e tyre e mbytur pas qershorit 2013 sepse fundi i komandarit nënkupton kapitullimin e tyre.

***

Në këtë situatë ndodhet edhe Ndrea Prendi. I frikësuar deri në palcë nuk mundet dot të rigjejë qetësinë e kthjelltësinë në trurin dhe shpirtin e tij. Pa gjumë, i drobitur, i pangrënë, i lodhur, i bërë pishman, i hallakatur, i dyzuar, i dyshuar, i tradhtuar, i trembur për të ardhmen e fëmijëve të tij, i turpëruar dhe friguar për gjakun që u ka borxh viktimave të 21 janarit, ky pra gjenerali mirditor Prendi nuk po gjen dot derman as me prokurori e as me gjykata. Prokuroria po ia nxin jetën me ankimimet e saj, gjykatat halabake të brejtura nga drejtësi e kalbur vetëm sa e mbyllin në arrest shtëpie, dosja me ekspertizën e FBI i qëndron si varr i hapur, opinioni publik kundra detyron të mos shfaqet as në ballkonin e banesës së tij e megjithatë aktron aq bukur e shfaqet i qetë, indiferent  e trim sa herë kamerat i afrohen surratit të këtij vrasësi. Aq i trashë e i paskrupullt më duket ky lloj ushtaraku, i cili kujton se me këto zvarritje dhe kleçka juridike do ia hedhë paq kësaj here e do të gjejë paqen e humbur.

Ndaj komentet për të si vrasës i ftohtë e i pashpirt më duken bajate e të pabaza.

Ndrea po të ishte trim shkonte në seanca gjyqësore pa avokatë mbrojtës dhe si burrat kërkonte revokim mase arresti. Shkonte me këmbët e tij në burgun më të afërt e po të kishte bythë i bënte ballë qelisë së ftohtë, u bënte ballë burgaxhinjve të tjerë që mezi po e presin.

Ndrea si malësor puritan që është e din mirë se çfarë do të thotë vrasje dhe gjak i palarë, e din mirë çfarë do të thotë gjakmarrje, shpagim. E din mirë se kur gjykata (pleqësia) korruptohet atëherë futet në lojë vetëgjyqësia.

Le të dërdëllisë Dhori pas “fitores”, le të zgërdhihet Ndrea kur nga vjeshta të shpallet tërësisht i pafajshëm.

Nuk janë aq trima sa duken. Vetëm shtiren. Shtiren sepse këllqet u janë fishkur. Janë fishkur e rrudhur komplet jo nga mosha, por nga njollat e mëkateve dhe bur(r)ëria e tyre tashmë nuk u bën dot ballë sfidave. As me lekë madje.

***

Shënim i rëndësishëm

Ndrea Prendit nëse i duhet numuri im i celularit të mos ia kërkojë vetëm Dhori Kules. Edhe Agroni i policisë e ka.

Nga Artan Mullaj

Kujtesa e njeriut është e koduar të regjistrojë dhe të ruajë tërësisht
faktin e një realiteti, por jo tërësisht emocionin shoqërues të tij.
Ne nuk mund të harrojmë kurrë disa ndodhi të tmerrshme të tranzicionit
shqiptar, protagonist i spikatur i të cilit ka qenë Kryeministri Sali
Berisha. Por nuk mund të sillemi njëlloj ndaj tyre, ndërsa koha kalon.
Emocionet që kemi përjetuar, për shkak të këtyre ndodhive, derivohen në kohë, duke shkuar herët a vonë drejt shuarjes. (Tragjeditë e
emigrantëve në det, viti ‘97, shpërthimi atomik i Gërdecit e shumë të
tjera ndodhi me vdekje dhe dhimbje të pastër, duket se do t’i kemi
përgjithmonë në memorie, por nuk do t’i përjetojmë njëlloj në çdo
kohë, por mbase vetëm në çaste meditimesh të thella…)
Si një fuqi e mistershme, vdekja në ndodhi të tilla është nga të
paktat perceptime që e shtyjnë imagjinatën e njeriut në kufijtë e një
meditimi ekstrem. Patjetër ka shumë qytetarë që janë përpjekur të
hyjnë në kokën e Sali Berishës, për të kuptuar e shpjeguar njëfarësoj
vdekjet e shumta e të rënda që kanë ndodhur gjatë qenies së tij në
pushtet, për ta justifikuar, apo së paku, nga nevoja për të
përjashtuar më fatalen, barbaren, më shkatërruesen gjë. Shqiptarët
doemos kanë dashur të përjashtojnë nga opsionet e mundshme atë çka nuk
mund të pranohej nga mendja e tyre. Jashtë çdo pasioni, gjithkush do
të dëshironte që jetët e humbura kot në vitin ‘97, kasaphana e Gërdecit, vrasjet e 21 janarit, duke qenë të përbindshme, të kishin doemos një shkak, një përligjje çfarëdo, një motivim, por kurrsesi arsyen se Kryeministri i tyre vrau gjakftohtë, se

Kryeministri është një kriminel gjenetik, i lindur, një psikopat barbar si norvegjezi i ishullit tutje, apo më keq se ai, një frelëshuar në pushtet, si Hitleri i dikurshëm.

Kjo është një temë e errët, që kërkon shumë vullnet për të bërë paqe me veten dhe me realitetin, por sidoqoftë, çfarëdo të dyshojnë, supozojnë
apo besojnë shqiptarët për Kryeministrin e tyre, ata nuk do të mund ta
harrojnë kurrë as Gërdecin, as vitin ‘97! Nuk mund ta harrojnë, por as
nuk do të ndiejnë njëlloj për ato, për shkak të harresës, ngrirjes
kohore, vit pas viti. Koha i lehtëson dhimbjet e së shkuarës, po aq
sa i shëron veprimi, dhe kjo është arsyeja që në ndërgjegjen e tyre,
koha, si nocion, më shumë se çdo gjë, është aleate e pushtetit. (Në
këtë rast, e Saliut). Ajo punon për të duke përdorur mekanizmin e harresës. Aq më tepër që shqiptarët, harresën, (për të mos thënë
mungesën e kujtesës) e kanë një veçori kombëtare, ashtu si veçori
kombëtare kanë varfërinë apo paaftësinë befasuese për të qeverisur veten e tyre.

Për këtë arsye, mendimi se koha, në njëfarë mënyre, është aleate e
pushtetit, përbën një parim, i cili në këtë rast shprehet më së miri
edhe me fjalën e vjetër: “Çudia më e madhe zgjat vetëm 3 ditë!” Koha ka
bërë punën e saj dhe Kryeministri megjithatë dhe me gjithë ato vazhdon të
qeverisë Shqipërinë. Megjithatë ka një përjashtim! Ne mund të
supozojmë se ekziston një ngjarje e tranzicionit shqiptar, e cila e ka
sfiduar fjalën e moçme që përmendëm më lart, parimin. Ekziston një
ngjarje e çliruar nga ligjet e kohës dhe ligjet e kujtesës. E futur
egër në histori, ajo është një moment, në të cilin koha vërtet ka
ndaluar. Ndryshe nga ndodhitë e llojit të saj, kjo ngjarje është e
paprekur nga inercia dashamirëse e rrjedhës së kohës, nga koha vetë,
që i jep jetë dhe më shumë pushtet, pushtetit.

Edhe pse ka kaluar më shumë se një vit, asgjë nuk ka ndryshuar e
ngrirë, dhe dhimbja, ndjesitë, pikëllimi, të gjitha janë po ato të
ditës së parë, mish, vuajtje dhe gjak për shumë njerëz. Dihet kush
është kjo ngjarje, si një masë e patretshme, që refuzon të hyjë në
kujtesën e shqiptarëve si një materie në errësirë.
Është 21 janari.

Si një përjashtim, ndoshta për shkak se dhimbja publike i kaloi
kufijtë e të zakonshmes, apo kushedi për çfarë arsye tjetër, duket se
midis tragjedive të tjera të tranzicionit, 21 janari hyri në histori
për të mos “ngrirë” kurrë. Do të jetë përjetë një plagë e pambyllur,
që do të rrjedhë pa pushim. Janë shumë ata që besojnë se pikëllimi
qytetar edhe sot është i njëllojtë me atë që turma ndjeu më 21 janar,
kur shteti qëlloi e vrau të pafajshmit në shesh…

Procesi i ëndërruar i ngrirjes së ngjarjes, me sa duket nuk do të
ngjasë. Dhimbja për të vrarët nuk do të shuhet, pavarësisht rrjedhjes
së pashlyeshme të kohës. Emocioni do të jetë po ai i ditës së krimit,
ekstrem, i zi, lotsjellës, sepse më 21 janar, shteti vrau. Nuk ishte
një vrasje e zakontë. Shteti vrau pastër, me vetëdije të plotë,
mallkueshëm, për hir të pushtetit, duke sjellë një harbutëri anarkie
në psikozën kolektive të njerëzve për institucionet. Kjo gjë e veçon
21 janarin nga tragjeditë e tjera. E bën ngjarjen rrëqethëse
përgjithmonë. Në një përgjithësim, shteti nuk vrau, por u vetëvra.
Shteti, i krijuar pikërisht për të kundërtën e asaj që ndodhi më 21
janar, nga një marrëveshje e përbashkët për të siguruar jetën, solli
vdekjen. Vrau katër shtetas të pafajshëm. Vrau veten e tij.
Në njëfarë mënyre, më e saktë do të ishte të thuhej që pushteti, duke
qenë shkak, duke qenë edhe një kuptim, ishte në këtë rast vrasësi i
katër qytetarëve. Nuk vrau shteti qytetarët, por pushteti vrau
shtetin.

Historia njerëzore ka disa ngjarje që kanë sfiduar kohën, ndërsa
perceptimi botëror është i tillë që, duke qenë i pranishëm në to gjaku
njerëzor, magjia e shndërruar në një simbol, afrohet si një dhimbje e
përjetshme, që rrjedh në kohë e nuk rresht. Në Malin e Shenjtë në
Greqi, në njërin nga manastiret, gjendet një dorë e prerë shenjtori,
që ka jetuar këtu e 2000 vjet më parë. Dora është kockë, mish e
lëkurë dhe prerja është ende plagë. Një vizitori besimtar i duhet të
puthë dorën e gjallë të shenjtorit të vdekur 20 shekuj më parë, për
të shprehur mirënjohjen ndaj mikpritjes së shenjtë të manastirit. Dhe,
të puthësh atë dorë, ku ndihet qartë ulërima e shenjtorit të masakruar
barbarisht qyshkur, të shndërruar në simbol të dhimbjes më të frikshme,
është një ndjesi e përbindshme, që nuk shuhet kurrë. Njëlloj, në
tragjeditë e Shekspirit, ku duart me gjak që nuk lahen kurrë, dhe
pushteti si shkak i gjakut të tyre, të shkaktojnë një rezonancë
ndjeshmërie, të ngjashme kushedi, me atë të autorit në seancat e
krijimit dhe bashkëkohësve të tij.

Ndjesira të ngjashme me sa duket do të prodhojë përgjithmonë 21 janari
shqiptar. Sepse kjo ditë ka njëherësh shenjtërinë e pafajësisë dhe
madhështi shekspiriane. Edhe këtu, gjakimi makabër bëhet për të qenë
më gjatë në pushtet. Madje, realiteti i tragjedisë së 21 janarit shkon
më tutje se aq në përfytyrim. Dhimbja, aty ku gjaku rrjedh e zjarri i
zemërimit nuk shuhet, rreket të fitojë një përmasë të re. Dhe kjo
është e kuptueshme. Akoma gjak edhe prush, 21 janari, përkundrazi,
përdor aq më shumë kohën për ta sfiduar kohën, tek është duke ndodhur
e kundërta, jo lehtësimi, jo shërimi, por rëndimi i saj. Fakti se kjo
është një histori që ndodh në një vend ku pushteti vret shtetin dhe
mungon tërësisht drejtësia, si rrallëkund në planet, e çon ulërimën e
dhimbjes në qiell, si një përpjekje të përzotshme që rreket të zgjojë
perëndinë, që të paktën perëndia, të vërë dorën e saj në këtë copë
të mjerë e të dhimbshme të natyrës që vetë ajo ka krijuar.

Nga Ardian Klosi

„Duke udhëtuar si gazetar në qytete shumë të ftohta të Europës kur banorët dalin rrallë nga shtëpitë e tyre kam pyetur vehten: përse në këto qytete kaq të ftohta, ku nuk kanë shumë nevojë për hapësirën publike, për sheshe e parqe mbuluar nga ngrica dhe bora kujdesen aq shumë për to. Ndërsa tek ne në Mesdhe, në Tiranë dhe në Athinë i keqpërdorim, jemi indiferentë për to, i bëjmë pis, i thyejmë, i mbushim edhe ato me beton.“

Nuk di pse më bëri përshtypje ky konstatim i shkrimtarit dhe gazetarit Gazmend Kapllani të cilin e lexova para disa javësh në Shekulli. Ndoshta pse është një pyetje për të cilën e kam vrarë mendjen gjatë: a ka të bëjë gjerësia gjeografike me problemet tona të shumta, e shprehur ndryshe mos është klima e nxehtë e një numri muajsh të vitit ajo që i ka bërë të nxehta edhe kokat e shumë shqiptarëve, çka shprehet në veprime të papeshuara, në shkatërrim të bashkëjetesës sociale dhe të mjedisit? Kujtojmë këtu thënien e historianit austriak J. Ph. Fallmerayer: „Shqipëria është vendi i vullnetit të fortë dhe i mendjes së shkurtër“.

Teza është shumë tunduese, sepse vërtet, po të vazhdojmë zbritjen më poshtë në gjerësi gjeografike, do të gjejmë vende edhe më të varfra, edhe më anarkike, pre të vazhdueshme të luftërave civile siç ndodh me një numër vendesh p.sh. të Afrikës.

Tani që po shkruaj ndodhem në Berlin, në një fshat periferik anë liqenit Wannsee, i cili ka ngrirë prej javësh dhe bora që ka filluar sot përsëri të bjerë po e mbulon edhe një herë liqenin me një cipë të trashë të bardhë e po e bën të ngjajë me një pllajë malore siç mund ta shohim edhe në vendin tonë në dimër pranë Korçës ose Vermoshit. Qytetarët dalin vërtet shumë rrallë në natyrë tani, ashtu sikurse thotë Kapllani, e shumta dolën nja dy ditë kur cipa e ngrirë e liqenit u kthye në shtresë të trashë e mbi të mund të shkitej me patina e me slita: një lumturi e vërtetë për fëmijët.

Por ata do të dalin gjithmonë e më shpesh në javët që do të vijnë. Sapo të shkrijë liqeni, sidomos në ditët me erë, mbi të do nisin lundrimet e varkave të shumta me vela që presin sot buzë tij të kapura në çarqet e akullit. Pylli Grynevald që e lidh këtë zonë me qytetin e Berlinit do nisë të përshkohet kryq e tërthor nga shëtitësit, nxënësit, botanistët, biçiklistët e shumtë të këtij qyteti. Lisat, ahet e bliret do të lidhin gjethe, pranvera në këto anë ka ngjyra të mahnitshme, ndaj dhe ka aq poezi të bukura për të gjermanishtja, nga Gëteja te Shileri, nga Hajneja te Brehti. Ashtu siç të gjitha pyjet, parqet natyrore, alpet e Gjermanisë ose të Austrisë e Zvicrës, edhe pyjet e këtushme janë të shoqëruara me harta, ndaj në to nuk mund të humbasë kurrë asnjë fëmijë, ndërsa të rriturit gjejnë aty ekuilibrin pas streseve të zgjatura të shpirtit që e jeton pjesën më të madhe të vitit mes betonit, strukturave metalike ose prej qelqi, në luftën e përditshme mes shifrave për t’i nxjerrë këto në favorin e vet, gjithsesi në një mjedis jonatyror.

Në këto gjerësi gjeografike jo vetëm që ka parqe të shumta qytetase, pyje e parqe kombëtare, zona alpine ku njeriu mundohet të ndërhyjë sa më pak dhe të gjejë harmoninë me natyrën, por ka edhe një vetëdije mjaft të ngritur mjedisore dhe partinë politike të gjelbër më të fuqishme në Europë: të gjelbërtit kanë arritur sot të marrin dhe kryesimin e landit nr. 1 të Gjermanisë përsa i takon rritjes ekonomike dhe eksporteve: atë të Baden-Vyrtenmbergut, ku prodhohet në kryeqytetin e tij, Shtutgart, Mercedes-Benzi. Mjafton të zbresësh pak më në jug, në Francë dhe do gjesh një vend që i prodhon 3/4 e nevojës së vet për energji nëpërmjet centraleve bërthamore, një vend ku banorët ende nuk i ndajnë mbeturinat e ekonomive familjare ashtu siç bëjnë në Gjermani: letër, qelq, plastikë… Zbrit edhe më poshtë në jug dhe do takosh sapo që kalon gjerësinë gjeografike të Romës konglomerate betoni në vendet më të bukura, qytete të rritura pa shije estetike, sikurse në gjirin e Napolit, landifille të stërngopura me plehra, kamorra, mafia e ndrangheta.

Veç këtu duhet të ndalojmë dhe të kujtohemi se ka shembuj të shumtë, në prerje historike dhe në rrafsh bashkëkohës që e rrëzojnë tezën e një raporti të drejtë midis gjerësisë gjeografike dhe degradimit social/mjedisor.

Kujtojmë që në anët e Greqisë dhe tonat dy mijëvjeçarë e gjysmë më parë lindi qytetërimi i parë i kontinentit, ai që i dha frymëzimin qytetërimeve të mëvonshme e që u quajt djep për filozofinë, poezinë, shkencat e natyrës, për vetë organizimin shoqëror të njeriut, që mori emrin demokraci; dymijë vjet më parë Perandoria romake me organizimin e vet ushtarak – edhe më parë saj drejt Lindjes Aleksandri i madh me ushtritë e veta – arriti që ta shpërndajë këtë qytetërim në gjithë kontinentin europian e për nga jugu e lindja deri aty ku u ndesh me qytetërime të tjera, të lartësive gjeografike shumë më të ulta. Në ato kohë barbarët ishin paraardhësit e kampionëve të sotëm të qytetërimit, galët, gotët, vikingët e të tjerë popuj që jetonin në pyje dhe kasolle, kurse kampionët e zhvillimit ishin parardhësit e grekëve, italianëve të Mezzogiornos, ndoshta dhe të shqiptarëve. Apo mos ka qenë tjetër klimë, mos ndoshta Greqia e Sokratit dhe Perikliut jetonte muaj të tërë në ngrica e borë, stinë ideale për meditim, eksperimentime, kthjelltësi të trurit? Nuk e besoj, edhe veç duke përdorur objeksionin e famshëm të avokatit Ngjela ndaj rrezikut të ngrohjes globale: „ngrohje globale ka patur edhe në kohën e Perandorisë romake: keni parë ndonjë legjionar romak me kapotë dhe çizme? të gjithë zhveshur me funde, sandale, me kërcijtë përjashtë“.

Kundërshtimet e tezës në rrafshin aktual do të ishin edhe ato të shumta. Barcelona është një qytet që e njoh pak a shumë mirë, është në gjerësitë tona gjeografike dhe nuk mbetet pas prej asnjërit nga qytetet e zhvilluara të Europës qendrore dhe veriore, madje ky qytet i Pikasos dhe Gaudisë është shumë më tërheqës, më i gjallë e më i ngjyrshëm sesa shumica e tyre. Po kështu janë edhe qytete të tjera të mëdha të Spanjës; nuk them se ky vend s’ka ndërtimet e veta abuzive, ka madje qytete të tëra betoni pjella të viteve ’70 në brigjet e Mesdheut, por sot nuk ndërtojnë më ashtu dhe në tërësi është një shtet që s’mund të quhet i gërryer nga strukturat paralele, ekonomia formale dhe kriminaliteti sikurse ndodh në vendet tona.

Ose marrim Rusinë në gjerësitë gjeografike të vendeve skandinave ose Gjermanisë etj., vend gjithashtu i gërryer nga struktura paralele dhe kriminaliteti, vend ku shfrytëzimi i resurseve natyrore kryhet po aq pa skrupuj ndaj natyrës dhe brezave të mëvonshëm njerëzorë.

Mendoj se i gjithi duhej të ishte në të vërtetë një diskutim kulturor por që gabimisht ka kaluar në diskutim gjeografik. Vetëm se jo një kulturë e ditës, e djeshme ose e nesërme, por një kulturë e kuptuar si madhësi shekullore. Vendet tona janë pasardhëse të Perandorisë osmane, e cila jo vetëm që nuk e njihte arsimin, shtypshkronjat, universitetet, akademitë, por edhe i luftonte këto (shtypshkronja ose gjoja akademi si të Voskopojës janë vetëm përjashtime që vërtetojnë rregullin). Shtetit shqipar të vitit 1912 nuk i parapriu ndonjë zhvillim kulturor, ashtu siç nuk i kishte paraprirë as shtetit grek të vitit 1828. Vende si Anglia ose Gjermania janë pasardhëse perandorish që filluan si kryqtare por dalëngadalë u zbutën drejt qytetërimit. Edhe të krishterët kanë qenë dikur barbarët e antikitetit, edhe ata kanë djegur Aleksandrinë, edhe kisha e parë dhe kisha e Mesjetës ka mbytur kulturën e lashtë dhe ka ngopur trutë e njerëzimit me lloj-lloj përrallash, ka djegur madje bartësit e rinj të kulturës mbi turra drush. Është dashur protestantizmi i Luterit e Kalvinit që punët e Zotit të ndaheshin nga punët e përditshme të njeriut e që kështu të lulëzonte shkenca, arti, ekonomia, të fitonte tek e fundit demokracia si sistem ndaj qeverimeve absolute.

Ne me grekët kemi ngjashmëri të shumta, ndoshta edhe pse popullatat tona janë përzier kaq shumë. Pyesni një grek ndër dy po nuk ju tha se ka paraardhës arvanitë, krahina të tëra sikurse Epiri i jugut ose Peloponezi kanë jetuar në simbiozë etnike. Sot gjen një numër cilësish si gjallërinë, humorin, energjitë sipërmarrëse, deri dhe këngët, proverbat sharjet e përbashkëta; por gjen të përbashkët edhe mosbesimin deri-deri urrejtjen ndaj shtetit të vet, ndaj njerëzve që tekefundit i kanë zgjedhur vetë. Kjo urrejtje i bën që të krijojnë sisteme paralele, të mos paguajnë taksa, ta mashtrojnë e korruptojnë shtetin a bashkinë e tyre me sa të munden. Dhe gjithë të këqijat e tjera që tani dolën në dritë dhe s’është nevoja t’i rendisim.

http://respublica.al/opinion/2012/2/22/gjeresi-gjeografike-dhe-thellesi-kulturore

Nga Albin Kurti

Qeveria e Kosovës po i ndihmon Serbisë që ajo ta fitojë statusin e vendit kandidat për në BE më shumë sesa që këtë gjë po e bën vetë Qeveria e Serbisë. Në Beograd mbizotëron diskursi publik i politikanëve atje që thonë se nuk e japin Kosovën, ndërkohë që e duan BE-në. Përmes koncesioneve të vazhdueshme Qeveria e Kosovës po ia mban gjallë shpresat Serbisë që mund të forcohet brenda Kosovës pa e rrezikuar udhëtimin drejt BE-së.

Në anën tjetër, Gjermania po e ndihmon Kosovën karshi Serbisë dhe situatës në veri të vendit tonë më shumë sesa që këtë gjë po e bën vetë Qeveria e Kosovës. Sa për Qeverinë e Kosovës, Serbia tashmë do ta kishte të fituar statusin e vendit kandidat për në BE, ndërsa kufijtë veriorë të Kosovës s’do të ishin aty as formalisht. Megjithatë, shtetet e tjera nuk mund të mbajnë tepër gjatë qëndrim më të avansuar për Kosovën sesa që Kosova mban për veten e saj. Nga shtetet kryesore të BE-së, Gjermania tashmë ka nisur të ndjehet e vetmuar.

Kompromisin e radhës ndaj Serbisë e paralajmëroi kryeministri i Kosovës personalisht. Do të na ndërrohet emri sepse do të largohet fjala ‘Republikë’ nga emërtimi i shtetit, kurse shtetësia e Kosovës do të shfaqet e kontestuar në fusnotë. Ky kompromis nuk e bën vetëm përmbledhjen e koncesioneve të tetë raundeve të zëvendëskryeministres Edita Tahiri përgjatë vitit 2011 në dialogun e Brukselit me Serbinë. Ky kompromis i tejkalon të gjitha ato duke hapur rrugë për koncesione të reja drejt kompromiseve të tjera. Bëhet fjalë për lëshime pe që nuk e ndërpresin zinxhirin e lëshimeve pe. Përkundrazi: këto koncesione thelbësore shndërrohen në garanci të dominimit të koncesionit si koncept (që mandej rregullisht mishërohet konkretisht).

Ankesat e ndryshme që vetëm Serbia po përfiton kurse Kosova asgjë, vijnë nga një keqkuptim elementar. Së pari, nuk mund të ketë përfitime për Kosovën përderisa bisedimet me Serbinë zhvillohen pa kushte për Serbinë dhe për çështje të brendshme të Kosovës. Së dyti, koniunktura udhëheqëse në pushtet në Kosovë nuk ka hyrë në këto bisedime sepse ka hall Kosovën, por për shkak se ka hall veten e saj. Fundja, kjo koniunkturë është ngjitur lart (në pushtet) duke e futur Kosovën (si shtet) në pazar dhe pastaj duke e zbritur aty pazarin. Është ky model dekadent që është instaluar në Kosovën e pasluftës dhe i cili e imponon konkurrencën negative politike e partiake: kush përkulet më shumë, ngjitet më lart; kush e zbret Kosovën, arrin ta lartësojë veten.

Me fusnotë në emrin e shtetit tonë dhe pa fjalën Republikë në të, përfundimisht po legjitimohet mosnjohja e pavarësisë së Kosovës nga mosnjohësit e saj. Teorikisht mund të imagjinohet se kushdo do të mund ta bënte këtë gjë. Por, vetëm për njërën instancë të mundshme është e paparamendueshme që të bënte këso legjitimimi. Është kjo Qeveria e Kosovës, qeveria e shtetit që po e pëson këtë degjenerim. Pikërisht ajo (na) e bëri këtë shkallnim. Mbase, realiteti është gjëja më fantastike, ashtu siç thoshte Jorge Luis Borgesi.

Kryeministri i Kosovës hoqi dorë nga Republika. Statusi i Kosovës po bëhet sërish i papërcaktuar. Dialogu i Brukselit në vitin 2011 po na kthen te negociatat e Vjenës të vitit 2006. Fusnota s’ka të bëjë me emrin ose emërtimin por me cilësinë e rregullimit juridiko-kushtetues të Kosovës. Qeveria e Serbisë po propozon plane shumëpikëshe për Kosovën. Ajo thotë se i ka përgatitur pesë alternativa për emrin e Kosovës. S’ka mundur të jetë ndryshe përderisa Serbia u legjitimua edhe njëherë si hisedare në Kosovë, si faktor që na paska të drejtë të pyetet për Kosovën. Vetë pranimi i dialogut me Serbinë edhe e ka mundësuar, edhe e ka kushtëzuar këtë gjë.

Tash, prej Kosovës kërkohet që t’i propozojë edhe ajo solucionet e saj për veten e saj! Këto propozime do të ndodhen karshi propozimeve të Serbisë dhe në të njëjtin kontekst me to. Në mënyrë që mandej të gjenden mese të arta të pozicioneve të palëve për njërën prej palëve (që jemi ne). Gjithçka duket se i përngjan asaj situatës tragjikomike ku një person, teksa i afrohet tjetrit, i thotë: “Unë dua të ta thyej këmbën ty. Cila është alternativa jote?”. E ky tjetri hutohet, harron të ngrihet në këmbë e t’i thotë: “Alternativa ime është të mos ma thyesh këmbën”.

(Autori është kolumnist i rregullt i gazetës “Zëri”)

Nga Augustin Palokaj

Ende nuk mund të përkufizohet qartë se për çfarë është e për çfarë nuk është dialogu. Variacionet shkojnë prej deklarimeve të zyrtarëve kosovarë se dialogu është për integrimin e Kosovës në BE dhe për njohjen e realitetit nga Beogradi e deri te shpjegimet e zyrtarëve ndërkombëtarë se qëllimi është që qytetarët e Kosovës t’i zgjidhin disa probleme praktike, si: shitja e rrushit, e patateve apo e luleve në Serbi e Bosnjë

Para çdo analize të dialogut duhet pranuar disa fakte. Qeveria e Kosovës në krye me Hashim Thaçin ka hyrë në dialog me mbështetje të Bashkimit Evropian dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Kjo mbështetje për kryeministrin vazhdon të jetë argumenti kryesor për t’i heshtur kritikat e opozitës me përjashtim të “Vetëvendosjes”. Për këtë dialog dhe mënyrën se si ai po vazhdon nuk ka mbështetje të gjerë në opinionin kosovar. Për mungesën e kësaj mbështetjeje nuk e kanë fajin mediet, sepse që në fillim u vlerësua se nuk ka nevojë për kurrfarë mbështetjeje të brendshme, kur ka mbështetje të jashtme. Dhe aq gjatë sa do të ketë mbështetje të jashtme (para së gjithash nga SHBA-ja dhe BE-ja) Qeveria do të jetë e sigurt, pa i marrë parasysh zhvillimet e brendshme në Kosovë. Madje, mbështetësit do t’i zbusin kritikat edhe për dukuri negative në Kosovë e në disa raste edhe do të heshtin, në mënyrë që të mos e dobësojnë strukturën e cila aktualisht është në pushtet në Kosovë. Një kalkulim i tillë është duke u treguar si kalkulim i mirë për Hashim Thaçin dhe për Qeverinë aktuale, edhe pse nuk mund të thuhet se sa do të zgjasë një gjendje e tillë. Në Kosovë është dëshmuar se gjëja kryesore është të sigurosh një mbështetje ndërkombëtare, ndërsa puna e zgjedhjeve dhe e mandateve rregullohet disi më pas.

Edhe LDK-ja, përmes pajtimit për zgjidhjen e presidentes Jahjaga, e cila mbështet dialogun pa rezervë, është pajtuar në heshtje me dialogun, edhe pse publikisht e kritikon këtë dialog. Në Bruksel qysh vitin e shkuar është dëgjuar se „pjesë e pakos së zgjidhjes së presidentes ka qenë edhe pajtimi në heshtje i LDK-së dhe i liderit të saj për dialog me Serbinë“. AAK-ja nuk ishte pjesë e kësaj pakoje, ndërsa lëvizja “Vetëvendosje” vazhdon të jetë kundër çfarëdolloj dialogu me Serbinë. Pra, këto konstelacione të brendshme duhet pasur parasysh kur bëhet analiza rreth dialogut. Ajo që duket më bizare është futja në debat e gjuhës së urrejtjes, e sharjeve dhe e akuzave. Në njërën anë, disa nga kritikuesit e dialogut përdorin vend e pa vend epitetet si „tradhtarë“  „spiunë të Serbisë“ etj. Nga ana tjetër, strukturat e pushtetit dhe ato që i shërbejnë, përfshirë edhe diplomatët e huaj, sulmojnë në mënyrë infantile kritikuesit duke u dhënë epitete pa u marrë shumë me faktet. Pra, është bërë pothuajse i pamundshëm një debat për dialogun në Kosovë. Nëse dikush tenton të bëjë një analizë të matur, atëherë nga të dyja palët akuzohet se i takon palës tjetër, aspo se ka interesa personale apo agjenda politike.

Për çfarë ishte paraparë dialogu në vitin 2010?

Të mos harrojmë se ideja për dialog ishte vërtet fillimisht e Beogradit, në përpjekje taktike, e cila doli jashtëzakonisht e suksesshme, për të devijuar fokusin nga mendimi pozitiv i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për Kosovën dhe në këtë mënyrë për të humbur momentin i rritjes së menjëhershme të njohjeve të Kosovës, Beogradi pati propozuar në verën e vitit 2010 një Rezolutë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së. BE-ja ishte e befasuar me atë Rezolutë, sepse Serbia donte të konfirmohej se Kosova nuk ka status dhe se duhet „vazhduar negociatat“ derisa të mos gjendej një zgjidhje „e pranueshme për të dyja palët“. Ndërhyri BE-ja dhe, duke i premtuar presidentit Tadiq se do të procesohet kërkesa e Serbisë për anëtarësim në BE, duke ndryshuar teksti i propozim Rezolutës së Serbisë dhe i miratua në një formë e cila nuk i bën dëm askujt, e as Kosovës. Kjo Rezolutë, e cila nuk është juridikisht obliguese, „përshëndeti“ gatishmërinë e BE-së për “të lehtësuar“ dialogun. Në tërë këtë kohë askush nuk merrej me njohjen e shtetësisë së Kosovës por me „gjetjen e një zgjidhjeje për disa probleme praktike“.

Në BE-ja, Zyra e përfaqësueses së lartë, Catherine Ashton, caktoi diplomatin britanik, Robert Cooper, për „lehtësues në dialog“. Ekipi rreth tij vlerësoi se më së miri është që dialogut t’i qaset në mënyrë personale. Pra të shkohet në një mënyrë në një dialog mes kryeministrit të Kosovës, Hashim Thaçi, dhe presidentit të Serbisë, Boris Tadiq. „Kemi dy persona të duhur në kohë të duhur në vende të duhura. Me Thaçin e fortë në Prishtinë dhe me Tadiqin e fortë në Beograd mund të arrijmë shumë. Por duhet të shpejtojmë, sepse mund të ketë kalendarë zgjedhorë dhe gjasat për sukses mund të zvogëlohen“, thoshin në vjeshtën e hershme të vitit 2010 „lehtësuesit“ evropianë. Madje, nuk ngurronin të thoshin se nuk u interesonte se kush do të jetë në krye të cilit delegacion. „Me rëndësi është që të jenë persona të besueshëm të Thaçit dhe të Tadiqit, përkatësisht “ thoshin ata duke bërë të qartë se, sipas tyre, „me sa më pak persona të kemi punë aq më lehtë do të arrihet suksesi“. Zgjedhjet në Kosovë, parregullsitë dhe procesi i gjatë “i tejkalimit“ të „parregullsive dhe mangësive“ të cilat vëzhguesit e Parlamentit Evropian i quajtën „mashtrime zgjedhore“ vonuan fillimin e dialogut dhe bën nervozë Brukselin. Për shkak të dialogut dhe interesit të Brukselit që ai të nisë sa më shpejt u zbut shumë gjuha e BE-së rreth vlerësimit të zgjedhjeve.

Dialogu nuk është për statusin, por është edhe për veriun?

Që në fillim të dialogut hasëm në tri interpretime të ndryshme të asaj se për çfarë është e për çfarë nuk është dialogu. Beogradi qëllimisht mashtronte opinionin e vet se kinse po nis një proces për statusin e Kosovës. Kjo ishte e pavërtetë, sepse zyrtarë të BE-së thoshin qartë, ndonëse jo publikisht, se nuk do të ketë më negociata për statusin dhe se këtë ia kanë thënë qartë edhe Serbisë. Por për shkak se as BE-ja nuk ka qëndrim të prerë dhe unik rreth statusit të Kosovës lehtësuesit e dialogut asnjëherë nuk ishin në gjendje të thoshin publikisht se nuk ka negociata për statusin e Kosovës. Edita Tahiri, që formalisht e ka postin e zëvendëskryeministres së Kosovës dhe shefe e delegacionit në këtë dialog, praktikisht shihet si e dërguar e posaçme e kryeministrit Hashim Thaçi. Ajo shpesh ka dhënë interpretimet e saj. Për shembull disa herë ka thënë se në dialog Kosova merr pjesë si shtet i pavarur dhe dy republikat bisedojnë për zgjidhjen e problemeve në mënyrë që të ecin përpara drejt integrimeve në BE. Ajo ka thënë: „Ky është vetëm një dialog teknik dhe asgjë rreth veriut nuk do të bisedohet“. Por zyrtarët e BE-së kanë bërë të qartë disa herë se „në dialog fillimisht do të orvatemi të zgjidhim disa probleme më të vogla praktike, të  relaksojmë raportet mes Beogradit dhe Prishtinës, e pastaj do të vijmë në dialog edhe deri tek veriu. Po ashtu „lehtësuesit“ thoshin se shumica e probleme kanë të bëjnë edhe ashtu me veriun. Pra, Beogradi nuk kishte të drejtë kur thoshte se dialogu është edhe për statusin e Kosovës, ndërsa e dërguara e posaçme e kryeministrit Thaçi nuk kishte të drejtë kur thoshte se dialogu nuk ka të bëj me veriun dhe se Serbia përmes dialogut po e njeh pavarësinë e Kosovës. Se Kosova dhe Serbia po bëjnë dialog si dy shtete të barabarta të pavarura është një thënie të cilën nuk ia vlen të humbet kohë për ta analizuar. Po të ishte Kosova e barabartë dhe po të merr pjesë si e tillë në nismat rajonale dhe ndërkombëtare nuk do të „bëhej dialog“ fare me Serbinë për emrin të cilin do ta përdorë Kosova në këto nisma. Me vetë faktin se diskutohet vetëm për emrin e Kosovës, bëhet e qartë se Kosova as që është e as që do të jetë e barabartë me shtetet e tjera të rajonit në këtë aspekt.

Dialogu „garanton“ integrimet evropiane?

Rrezikut më të madh i hynë ata të cilët pohojnë se me dialog Kosova po siguron të ardhmen evropiane dhe po avancon në këtë rrugë drejt BE-së. Këtu shpesh është përmendur liberalizimi i vizave dhe atë në mënyrë të kundërt. Zyrtarët e BE-së ishin „tmerruar“ kur disa përfaqësues të shoqërisë civile kishin kërkuar që Kosova të mos pranojë të hyjë në dialog pa e marrë udhërrëfyesin për liberalizimin e vizave. „Kjo nuk ka lidhje me dialog. Është një proces i ndarë dhe varet vetëm nga përmbushja e kritereve se kur do të marrë Kosova udhërrëfyesin“, thoshin ata. E vërtetë, në vjeshtën e vitit 2010 ka qenë shumë afër që Kosova ta merrte udhërrëfyesin për nisjen e procesit të liberalizimit të vizave. Tash kanë kaluar dy vjet dhe udhërrëfyesi ende nuk ka ardhur. Para se të niste dialogu Kosova pati nisur edhe një lloj procesi për marrëveshjen tregtare. Madje, Kosovës i ishte dorëzuar nga Komisioni Evropian edhe pyetësori për këtë. Tash kanë kaluar dy vjet dhe asgjë, pos premtimeve me njëqind kushtëzime, asgjë nuk ka rreth Marrëveshjes tregtare.

Nga zyrtarë të Qeverisë së Kosovës tash dëgjojmë se si shpërblim për shkak të dialogut Kosova po e merr „liberalizimin e vizave“ dhe „marrëdhëniet kontraktuale me BE-në“. Nëse ky është „shpërblim“ si rezultat i dialogut atëherë duhet pranuar po ashtu të drejtën e atyre që thonë se ishte dënim, për të parë se si sillemi në dialog, mosdhënia e udhërrëfyesit në 2010-n dhe ndalja e procesit të Marrëveshjes tregtare.

Ndërkohë për Beogradin fazat ishin konkrete. Kur u miratua Rezoluta në Asamblenë e OKB-së, Këshilli i BE-së mori vendimin që t’i jepet mandat Komisionit Evropian të përpilojë opinionin për Serbinë. Pa kaluar një vit Komisioni doli me mendim pozitiv dhe sugjeroi dhënien e statusit të kandidatit Serbisë. Shumë shtete të BE-së ndërkohë ratifikuan marrëveshjen SAA me Serbinë, ndërsa pas dhjetë ditësh Serbia edhe formalisht mund ta marrë statusin e kandidatit. Edhe pa e marrë këtë, tashmë e ka mendimin pozitiv të Komisionit Evropian. Gjithë kjo mund të verifikohet shumë lehtë dhe nuk është kurrfarë shtrembërimi me agjendë politike.

Dialogu për nga natyra është rrugë e zgjidhjes së mospajtimeve, është rrugë evropiane dhe çdo lloj dialogu ndihmon në arritjen e standardeve evropiane. Por në rastin e Kosovës që nga fjala „dialog“ e deri te përmbajtja e çfarëdo teme për të cilën zhvillohet „dialog“ gjithçka është politike. Nuk ka asnjë problem „praktik“, i cili nuk është rezultat i mospajtimeve politike.

Rrushi me fusnotë!

Një vit e gjysmë është bërë prej kur lindi ideja e dialogut dhe në ditën e grave bëhet një vit prej kur filloi. Por ende, në bazë të deklarimeve të palëve, të lehtësuesve dhe të miqve ndërkombëtarë, nuk mund të përkufizohet qartë se për çfarë është e për çfarë nuk është dialogu. Variacionet shkojnë prej deklarimeve të zyrtarëve kosovarë se dialogu është për integrimin e Kosovës në BE dhe njohjen e realitetit nga Beogradi e deri te shpjegimet e zyrtarëve ndërkombëtarë se qëllimi është që qytetarët e Kosovës t’i zgjidhin disa probleme praktike si shitja e rrushit, e patateve apo e luleve në Serbi e Bosnjë.

Nuk duhet nënçmuar asnjë profesion dhe nuk duhet hedhur poshtë mundësinë që në Kosovë ndoshta ka shitës lulesh që mund të jetojnë më mirë nëse i shesin ato lule apo patate në Serbi („Do të jem i lumtur dhe do ta konsideroj se kemi arritur sukses në dialog kur të shoh ndonjë shqiptar të Kosovës duke shitur patate në Serbi“, pati thënë një zyrtar i lartë i BE-së), nëse shesin rrush në Bosnjë-Hercegovinë (siç tha javën që shkoi ambasadori amerikan Critopher Dell për bujqit e Suharekës, edhe pse duket paksa e çuditshme lidhja e Suharekës si vend prodhimi dhe Bosnjë-Hercegovinës si tren destinacioni të rrushit). Por nëse ky ishte qëllimi, atëherë pse nuk është „lehtësues“  Dacian Ciolos, komisioneri i Bujqësisë, por Robert Cooper, i cili është diplomat dhe politikan. Kjo është për shkak se dialogu është politikë, është me qëllime politike, në të bëjnë dialog politikanët, lehtësohet nga politika. Edhe disa nga kritikat mund të jenë me qëllime politike. Në debatin rreth dialogut në Kosovë mund të bëhet ndoshta një marrëveshje e përkohshme e brendshme. Le të thonë qartë se kemi hyrë në dialog, sepse kështu kanë kërkuar BE-ja dhe SHBA-ja, do të pranojmë atë që na thonë ata dhe të mos lodhen duke u munduar të zbulojnë rezultate inekzistente të dialogut deri më tash.

Shtatë vjet në pushtet të mbushura me deklarime se jemi superfuqi energjetike dhe me qindra vendime për koncesione hidrocentralesh nuk kanë sjellë asnjë rezultat. Tani qeveria shet hidrocentralet e komunizmit dhe pretendon se do hedhë në erë buxhetin vetëm për të mos mbetur pa drita në këtë vit elektoral për të

Agjencia e lajmeve Reuters i ka kushtuar vëmendje situatës së rënduar energjetike në Shqipëri. Ajo citon deklaratat e kryeministrit Sali Berisha në mbledhjen e qeverisë se kjo është situata energjetike më e vështirë në historinë e vendit. Ka disa kohë që të gjitha vështirësitë historike po i mban mbi shpinë kjo qeveri. Dimri i ftohtë ka rritur ndjeshëm shpenzimin e energjisë, ndërkohë që vetëm gjysma e energjisë që konsumohet vjen nga prodhimi vendas. Në këto kushte, qeveria pritet që të rishikojë buxhetin, edhe pse ka pak kohë që e ka miratuar. Ministri i Energjisë, Nasip Naço, thotë se qeveria do të shkurtojë investimet në rrugë për të mbledhur para për të blerë energjinë e nevojshme. Berisha është zotuar se në vend nuk do mundojë asnjë minutë energjia. Po ashtu, sipas Naços, pritet që të vihet në punë TEC-i i Vlorës, që prodhon energji me një kosto jashtëzakonisht të lartë. Edhe pse ka shtatë vjet që u thotë shqiptarëve se e ka bërë Shqipërinë superfuqi energjetike në rajon, sërish Shqipëria është në pikë të hallit. Ajo ka nxjerrë në shitje hidrocentralet e saj, ndërkohë që lumi i koncesioneve që janë dhënë për hidrocentrale ka rezultuar një zhgënjim total. Vjet në dhjetor qeveria autorizoi KESH-in të merrte borxh 32.6 milion euro për blerjen e energjisë. Në një vit thuajse elektoral për qeverinë, mungesa e energjisë do ishte shumë dëmtuese për imazhin e saj. Po ashtu do jetë shumë dëmtuese për të edhe heqja dorë nga investimet në rrugë. E ndodhur mes dy zjarreve, qeveria mund të hedhë në erë përfundimisht buxhetin, duke luajtur kartën: të gjitha ose asnjë.

Vetë ambasada e OSBE-së ka heshtur në aktivitetet e saj. Të mendosh që ka një reformë zgjedhore në mes dhe që vetë Volfarth e deklaroi urgjente apo emergjente. Praktikisht duhet të ishte vetë ambasadori që duhet ta ndiqte nga afër procesin dhe të shtynte palët në realizimin e saj. Agjencia AMA merr shkas nga alarmi që dha kryesocialisti Edi Rama se reforma zgjedhore po dështon pasi PD po e zvarrit. Mos është një lojë si “kali i Trojës” kjo e PD-së? Mos vetë Berisha i ka dhënë “pushime te gjata” Volfarth që të mos ndihet pikërisht në kulmin e reformës? Ambasadori na kujtohet të gjithëve se në pikun e vapës apelonte për ligjin e plehrave nga landfilli i Bushatit, duke e quajtur me standarde të BE-së, edhe pse kjo e fundit i dha ultimatum Mediut më pas ta anulonte e të mos e zbatonte. A ju kujtohet se nuk la festë me qofte dhe birra, verë e gjel deti apo reçelra pa provuar?

Dhe pse Volfarth duhet të mungojë pikërisht në këto momente që duhej finalizuar reforma zgjedhore. Mos ndoshta me apo pa dashje po i zgjat jetën kryeministrit Berisha? Meqenëse ai nuk gjendet në Tiranë, por për pushime në Gjermani, edhe pse rrogën e merr si ambasador, edhe përgjegjësi nuk mban për dështimin e palëve politike. Ai e ka justifikimin. Nuk di asgjë se çfarë është bërë dhe kur të nxehet situata, do të deklarojë që palët të bashkëpunojnë dhe se janë njëlloj fajtore!!! Përgjegjësia kryesore për dështimin e reformës zgjedhore është e OSBE dhe vetëm e Volfarth dhe e asnjë tjetri. Vetëm nëse ka ndodhur “gjëma” e madhe dhe ai mund të jetë shkarkuar duke mos e bërë bujë lajmin. Por kjo ka pak gjasa të ketë ndodhur, edhe pse ambasada e vendosur në hotelin luksoz “Sheraton” nuk jep asnjë sqarim.

Më shumë shanse ka që të ketë ndodhur një thirrje e Grossruck ndaj Volfarth që të marrë disa javë pushime me qëllim të krijohen situata të tjera politike për t’i zgjatur jetën Berishës. Me reformën e re zgjedhore, kryeministri e di se është i “vdekur” politikisht,ndaj do të gjejë një shkas më të mirë për të përfituar ashtu siç di vetë ai….

AMA NEWS

Juristja amerikane komentoi edhe komisionin e ngritur nga Kuvendi për shkarkimin e Kreshnik Spahiut. “Për sa i përket rastit të vetë z. Spahiu, mendoj se aktiviteti i një zyrtari të lartë të qeverisë në angazhime jashtë funksionit të tij zyrtar është gjithnjë një çështje me vend për debat dhe diskutim publik. Megjithatë, as Kushtetuta dhe as ligji i Këshillit të Lartë të Drejtësisë nuk parashikon shkarkimin nga Kuvendi të zëvendëskryetarit apo ndonjë anëtari tjetër të KLD-së mbi bazën e aktiviteteve të tij/saj jashtë detyrës, apo për ndonjë arsye tjetër. Më duhet të qartësoj këtu disa çështje ligjore dhe teknike që rrjedhin nga neni 147 i Kushtetutës. KLD është e përfshirë në pushtetin gjyqësor dhe ashtu si të gjithë e dimë, sistemi gjyqësor duhet të jetë pushteti më apolitik i qeverisë. Rrjedhimisht, kështu duhet të jetë dhe KLD. Nëse KLD do të marrë natyrë politike, atëherë vetë sistemi gjyqësor mund të jetë në rrezik për tu politizuar. I vetmi përfaqësues politik në KLD si anëtar i saj, është Ministri i Drejtësisë, që ka vetëm një votë në një këshill prej 15 anëtarësh. Nga kjo perspektivë, veprimtaria politike e ndonjë anëtari të KLD-së nuk është e këshillueshme edhe pse nuk është e ndaluar në mënyrë eksplicite,” tha Imholz.

E pyetur se cili është defekti më serioz i drejtësisë shqiptare, ajo tha: “Sistemi i drejtësisë shqiptare është, në fund të fundit, pjesë e shoqërisë së gjerë shqiptare dhe kjo shoqëri është e fragmentarizuar dhe tejet e politizuar. Profesionalizmi vlerësohet shumë pak. Mekanizmat për të siguruar emërimet më të mira janë me shumë të meta. Zgjidhja nuk është thjesht konsultimi politik apo edhe konsensusi. Çfarë të mire sjell konsensusi për një gjyqtar të pakualifikuar?  Përveç problemeve të tjera që ata krijuan, ndryshimet e nxituara kushtetuese të prillit 2008 prishën balancën dhe strukturën e sistemit të drejtësisë. Edhe pa problemet e fundit të z. Spahiu që u përmendën pak më sipër, Këshilli i Lartë i Drejtësisë nuk ka punuar me efektivitet. (Kujtoj ish Ministren e Drejtësisë të Rumanisë, të cilën e takova disa vite më parë. Ajo më tregoi se, ndërsa në mënyrë entuziaste mbështeti krijimin e një këshilli të tillë në Rumani në fillim të viteve ’90, ajo kishte mësuar nga eksperienca se ky ishte një institucion që nuk funksiononte mirë jo vetëm në vendin e saj por edhe në vendet e tjera të bllokut ish-komunist të Lindjes). E kuptoj se si njerëzit e zakonshëm ndjehen pa mbështetje përballë të tilla problemeve; prandaj po kaloj në pyetjen tjetër”.”