Te fundit
Pse nuk kanë sukses reformat për Greqinë?
18 Tetor 2015, 19:31Rajoni
TEMA
Nga Dani Rodrik
Çdo program ekonomik që i është imponuar Greqisë nga kreditorët e saj që nga kriza financiare e vitit 2009 janë mbështetur në një mendjemadhësi: reformat strukturore, të konceptuara dhe të zbatuara me rreptësi dhe pa devijime, mund të sjellin rimëkëmbje të shpejtë ekonomike. Komisioni Europian, Banka Qendrore Europiane dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar prisnin që masat e kursimeve fiskale do të jenë të kushtueshme për të ardhurat dhe punësimit – megjithëse ata më mënyrë thelbësore i nënvlerësuan këto kosto. Por ata argumentuan se reformat e shtyra prej kohësh (dhe të domosdoshme) pro-tregut do të sjellin si rezultat një rritje të fortë të ekonomisë së Greqisë.
Çdo vlerësim serioz i rezultateve reale që janë prodhuar nga reformat strukturore nëpër botë – vçanërisht në Amerikën Latine dhe në Europën Lindore që nga viti 1990 – do të mjaftonte për të ulur në tokë pritshmëri të tilla të fryra. Privatizimi, derregullimi dhe liberalizimi në mënyrë tipike prodhojnë rritje vetën më terma afatgjatë, ndërsa efektet afatshkurta janë shumë shpesh negative.
Nuk është se qeverisë nuk janë në gjendje të organizojnë ringritje ekonomike të shpejta. Në fakt, përshpejtime të tilla të ritjes janë goxha të zakonshme nëpër botë. Por ata janë të lidhur më shumë me rastet kur pengesat kyçe identifikohen dhe hiqen në mënyrë selektive dhe jo me rastet kur kemi të bëjmë me liberalizim në shkallë të gjerë në të gjithë ekonominë.
Teoria pas reformave strukturore është e thjeshtë: hapja e ekonomisë ndaj konkurrencës do të rrisë eficencën me të cilën shpërndahen burimet. Hapja e profesioneve të rregulluara – farmacive, noterive dhe taksistëve, për shembull – sjell heqjen nga tregu të operatorëve pa eficencë në favor të operatorëve me eficencë. Privatizo ndërmarrjet shtetërore dhe menaxhmenti i ri do të racionalizojë prodhiin (dhe do të heqë punëtorët e tepërt të cilët i mbajnë vendet e punës si pasojë e patronazhit politik).
Këto ndryshime nuk sjellin drejtpërsëdrejti rritje ekonomike, por ata rrisin potencialin e ekonomisë – dhe në terma afatgjatë – të ardhurat. Vetë rritja ndodh kur ekonomia fillon të konvergjojë drejt këtij niveli më të lartë të ardhurash në të ardhmen.
Shumë studime akademike kanë zbuluar se norma e konvergjencës ka tendencën të jetë rreth 2 për qind në vit. Kjo do të thotë se çdo vit, ekonomia ka tendencën të mbyllë 2 për qind të hendekut mes nivelit aktual dhe nivelit potencial të të ardhurave.
Ky vlerësim na ndihmon ne të kuptojmë magnitudën e rritjes që ne mund të presim nga reforma strukturore. Le të jemi hiperoptimistë dhe të supozojmë se reformat strukturore të Greqisë do të dyfishojnë potencialin për të ardhura të këtij vendi brenda tri vitesh – duke e ngritur PBB-në për frymë të Greqisë shumë më lartë se sa mesatarja e Bashkimit Europian. Duke aplikuar matematikën e konvergjencës, kjo do të prodhojë një rritje mesatare vjetore prej vetëm 1.3 për qind përgjatë tri viteve të ardhëshme. Sa për ta krahasuar këtë hipotezë me realitetin, mbani mend se PBB e Greqisë është pakësuar me 25 për qind që nga viti 2009.
Kështu, nëse reformat strukturore nuk japin frute në Greqi, kjo nuk ndodh për shkak se qeveritë greke kanë devijuar prej tyre. Ecuria e zbatimit nga ana e Greqisë aktualisht është shumë e mirë. Nga viti 2010 deri më 2015, Greqia u ngjit me 40 vende në renditjen e Bankës Botërore të të bërit biznes. Përkundrazi, zhgënjimi aktual është produkt i drejtpërdrejtë i vetë logjikës së reformave strukturore: shumica e përfitimeve vijnë shumë më vonë, dhe jo kur një vend ka nevojë për këto përfitime.
Ka një strategji alternative e cila mund të prodhojë rritje ekonomike shumë më të shpejtë. Një përqasje selektive që shënjestron “pengesat më të mëdha” – në ato fusha ku përfitimet nga rritja janë më të mëdhatë – gjë që mund të maksimizohet në përfitime më të shpejta. Kjo mund të bëjë gjithashtu të mundur që autoritetet e Greqisë të shpenzojnë kapital të çmuar politik dhe njerëzor në betejat që kanë me të vërtetë rëndësi.
Pra, cilat pengesa të mëdha në ekonominë e Greqisë duhet të shënjestrohen?
Suksesi më i madh për një reformë mund të sigurohet nga rritja e përfitueshmërisë nga mallrat e eksportueshme – përmes përqendrimit të investimeve dhe sipërmarrjes në aktivitetet eksportuese, qoftë ato ekzistuese, qoftë të reja. Natyrisht, Greqia nuk ka mjetin më të drejtpërdrejtë për një goditje të tillë – ajo nuk mund të zhvlerësojë monedhën – për shkak të anëtarësisë në eurozonë. Por eksperienca e vendeve të tjera ofron një gamë të pasur mjetesh alternative për promovimin e eksporteve – nga incentivat fiskale te zonat speciale apo te projektet infrastrukturore të shënjestruara.
Greqia ka nevojë urgjente të krijojë një institucion pranë kryeministrit me detyrën që të zhvillojë dialogun me investitorë potencialë. Institucioni duhet të ketë autoritetin për të hequr pengesat që identifikon, në vend që të ketë thjeshtë fuqinë për të kryer propozime që zvarriten nëpër ministri të ndryshme. Pengesa të tilla zakonisht janë shumë speficike – një plan urban diku, një program trajnimi diku tjetër – dhe me gjasa vështirë se mund të zgjidhen me reforma më të gjera strukturore.
Mungesa e deritanishme e përqendrimit të një mendjeje te mallrat apo shërbimet e eksportueshme ka kushtuar. Reformat e ndryshme të ndërmarra kanë pasur efekte konfliktuale mbi konkurrueshmërinë në eksport. Për shembull, në famifakturë, përfitimi në konkurrueshmërisë nga ulja e pagave (“devaluimi i brendshëm”) u humb nga rritja në koston e energjisë që sollën masat e kursimit dhe rritja e çmimeve nga sipërmarrjet shtetërore. Një strategji reforme më e menduar do të mund të kishte mbrojtur aktivitetet eksportuese nga efektet e tilla.
Reformat strukturore konvencionale kanë tendencën të mbështeten te “praktikat më të mirë” – ilaçe politike që supozohet se janë të vlefshme në mënyrë universale. Por, siç kanë zbuluar vendet e suksesshme nëpër botë, mentaliteti i praktikave më të mira nuk ndihmon shumë në promovimin e eksporteve të reja. Në mungesë të monedhës së vet, qeveria e Greqisë duhet të bëhet veçanërisht krijuese dhe me fantazi.
Në veçanti, eksperienca e vendeve të tjera sugjeron që një përgjigje e shpejtë nga ana e ofertës ka gjasa që kërkon politika selektive në dorë të lirë të zyrtarëve për të favorizuar eksportuesit dhe jo politika “horizontale” që parapëlqehen nga avokatët e reformave konvencionale strukturore. Dhe pikërisht këtu qëndron një paradoks: sa më ortodokse të jetë strategjia fiskale dhe makroekonomike e Greqisë, aq më heterodokse do të duhet të jetë strategjia e saj për rritje ekonomike.
Project Syndicate-BIRN
24 komente në “Pse nuk kanë sukses reformat për Greqinë?”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
qani hallin e greqise qe po merr miliarda euro ndihma nga europa
e kush po i q..n hallen gerrqise ?
ne apo rodrik ?
Ne hale te gomerve s’paska vajtur gerrqia dhe serbia !
Problemi i Greqis ishte hipokrizia Europiane (Gjermane), qe duke ditur qe perqindja (%) e te punesuarve ne sektorin publik ishte Rezikshmerisht madhe, Evropa bente sehir.
Punesimi i 2 miljon emigranteve (perqindja % me e madhe ne Europ krahasuar me popullsin) nuk ishte per PRODHIM, si ne Gjermani (per te futur PARA ne buxhetin Grek) por per te nxjer PARA nga Greqia, ku kjo shume arrinte te pakten ne 2 miliard Euro ne vit, nje emoragji, qe shumfishohej po te llogaritesh miliardat e tjera Euro qe dilnin nga Greqia nga trfiqet e pa ligjshme te emigranteve kriminel (si hashishi, prostitucioni, vjedhjet, krimet…)
Eshte shume e thjesht per ta kuptuar perse u krijua Kriza Greke….per ti bler Gjermania pasurit natyrore dhe strategjike me cmime Ballkani.
Pllako, per grrqine nuk osht t’u iu rrujt kujt! Ata ne nivelin e vellezerve te tyre siriano-irakene do perfundojne. Und das ist gut so!
Perse sunitoshqipfolesve u intereson oikonomia greke!!
Persa kohe qe ergates alvanoi do te mbledhin ullinje,domate dhe rrodhakina greket do te pine ouzo,mezedaki kai bouzouki………….
https://www.youtube.com/watch?v=EA1V4p6tzgw
https://www.youtube.com/results?search_query=greek+misery
Greqia si ish-Jugosllavia. E dhjere, mosmirenjohese, e palare, parazite, e pabese, genjeshtare, e gënjyer, grua e lindjes, dashnore e perendimit, turpi i Europes, llumi i Europes, shembull i neveritjes dhe poshtërsisë, vjedhëse, me borxhe, e pavarur ndihmojeni te gremiset.
https://www.youtube.com/watch?v=lOsABwCrn3E
Ketu po flitet per Gerrqine o shoqe. Clidhje ka ky kerrma Komuniste qe ka ngordhur me Gerrqine, nuk po e marre dot vesh.
Eshte nga keta kamikazet e isis, dega AL ! Mos ja ve re
Kur kan edhe Alvanozet mendime per krizen greke mos mbecte njeri pa thene versionin e tij…
Autori i shkrimit, te duket alvanos, o kerme evgjite? Papapapaaaa sa injorant je, dhe qorr gjithashtu….
nuk e thone alvanoset o dobic i janulles po Dany Rodrink
Sa humbje kohe eshte kur shkruan kaq shume per Greqine, Greqia po ndihmohet dhe do te ndihmohet nga Evropa, kurse Dani ben gjith ate shkrim sikur do i beje keq Greqise, por me te vertete eshte humbje kohe.
Po pse ndihme e quan ti borxhin qe europa i ka dhene
greqise. Heren e fundit i vendosen si kusht alexit
qe te vendoste si garanci asetet greke si kusht per
dhenien e borxhit dhe kjo nuk quhet ndihme.
sorra greke anadollie…vk ….pune korrakesh
Europa do na mbush bythen me para e ne do dredhim zinxhirin ? Ju Pelqeu tani ? I dhame evropes gjith kulturen qe ajo ka sot. Qe nga Demokracia deri ne filozofia atletika edhe muzika. Ne gjithmone do shkojme neper uzeri ne buzuqja edhe Evrope do punoje per ta shperlblyer. Puc ! ?
europa do ua mbushe bythen edhe me leng avdalli grekeve…………….
Ekonomia e politizuar greke jo liberale,eshte nje nga pasojat qe Greqia
nuk u be si Korea jugut,kur i kishte te gjitha mundesite.Nje ekonomi liberale do e afronte Greqine nga leverdia me Turqine,por politika greke nuk e deshironte kete.Japonezet megjith plaget e shkaktuara nga amerikanet
ne luften e dyte Botrore,ndryshuan strategji.Problemi me i madh eshte mentaliteti i semure i shoqerise dhe i politikes greke,qe kan mbetur peng te se kaluares.Kjo i ben deshtake te varur.Ne fakt te varur kan qene qe ne fillim.Ate qe se le te vdese,ai nuk te le te jetosh.Greqia u ngrit si shtet me ndihme te europianeve,mbas 200 vjetesh mbahet po nga ndihmat e europianeve,por prape se prape nuk u mbyllet sqepi.Pa ndihmen e shtetve te fuqishme europianeve,ose me sakte pa nderhyrjen e forcave ushtarake te huaja,Greqia do te ishte akoma nje province turke.E verteta historike e krenarise se dhjere greke te menderosur per dyqind vjet
Pasi Mehmet Aliu i Egjyptit u emerua nga Sulltani Vali i Morese,per te ndihmuar kunder kryengritesve grek,ai dergoi djalin e tij Ibrahimin, me nje flote te perbere nga 17 mije ushtare(dhe marinare).Flota qendron nje koh te gjate pa zbritur ne More(Peleponez).Pasi marinaret grek(qe luftonin
ne anen e Ibrahimit)kundershtuan per bllokimin e rrogave,ai u deturua te zbarkonte ne 26 Shkurt 1825 ne Modon(Methoni).Operacioni i Ibrahim Pashes ishte energjik,duke mposhtur greket pa mundim ne fushe te hapur.Megjithese
disa humbjeve nga zbarkimi ne Meselongi,gjithshka mbaroi me sukses per ushtrine e Ibrahim Pashes me 24 Prill 1826.Raprezaljet e Ibrahim Pashes
sollen nderhyrjen e Anglise,Frances dhe Rusise dhe Betejen e njohur te Navarinos(Pylos) ku turqit u thyen,dhe me pas ekspeditat ne toke te trupave franceze(ekspedita Morese).Forcat Perendimore,detyruan Ibrahim Pashen te kapitulloje pa kushte me 1 Tetor 1828.
Rrevolucioni i”famshem” grek!Greket,megjithese u ndihmua pa kursim nga Perendimi,me para dhe armatime,u mposhten.
Eshte kjo nje shenje e keqe edhe per ekonomine?
Greqia do te ndryshoje vetem atehere kur te ndryshoje mentalitet,kur te tregoje breket e dhjera te historise se saje te dhjere,dhe kur te marri fund sundimi i ideologjise anarkiste te se majtes dhe i Kishes greke ne politike dhe ne jeten shoqerore.
ja foli edhe sorra arabeeeeeeeeeeeeee Zike cami……………………
Ku ishe mor burr? Aman ore se nuk durohet Pellasgjani. Eshte bere hale tema nga sharjet e Peles Azgane,
greqia eshte i semuri i ballkanit. Kane aq shume borgje qe nuk ju takon me asgje ne greqi. Sinqerisht me vjen keq prej popiullsise se thjeshte mirpo kjo eshte e verteta.
Elfgs (elinofagos) tfgs,fo*taqis ekuptojne fjalen Brenda kllapave. Ky eshte pseudunimi I’m qe NE shqip dmth grekngrenesi alias grekeqi—I NJE site poshte dritares time po degjoja nje zhurme dhe sharje NE greqisht U afrova Te shoh se c’po ndodhte,kur shoh 2 pleq Te veshur SI arixhinj qe po ziheshin Dola to ndaj Pikesepari vinin Te dy nje ere Te keqe,pot pasi I ndava uthashe ;s’keni turp qe rriheni NE kete Moshe?Ai me I vjetri rreth Te 80 .me tha :jemi shoke qe NE rini,pot kur ithashe se eka qi-e prifti kur ishte 17 vjec sepse ishim bashke NE kishe ky u nxeh dhe me tha se me vone prifti me tha qe Te kishte qi-e ty me gjithe gruan ( ne greqisht per tfgs:seji gamisi o papus esena qe tin jinekasu)Te dashur miq ,mos ja vini re tfg,fotaqis edh e gjithe bythe qi –t e there greke Te Temes se I ka gamisur papuja qe NE rini bashke me grate dhe kalamajte(jasas elinojifti gamimeni,gomoto ton stavrosu tfg)
Ke bere gabim ! Mjaftonte nje kove me uje te ftohte qe te iknin duke lehur si qente. Edhe i laje edhe i ndaje….