Amerikani që bëri një luftë teknologjike kundër Kinës

Nga Issie Lapowsky, Wired

Jake Sullivan po qëndronte në mes të zyrës së tij, e cila zë një cep të ajrosur dhe të ndriçuar nga dielli në Krahun Perëndimor dhe dukej sikur nuk dinte çfarë të bënte me duart e tij. Ai po më çonte në një turne treminutësh në hapësirë, edhe pse turneu i zyrës është, ndoshta, tropika më e lodhur e profilit të revistës – dhe, më kishin paralajmëruar, Sullivan nuk është një adhurues i profileve të revistave. Të paktën jo ato që kanë të bëjnë me të.

Këshilltari i Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë është një person shumë serioz dhe, sipas shumë gojëdhënave, ka qenë gjithmonë – një fëmijë i Minesotës që kishte mësuar përmendësh kryeqytetet botërore para moshës 14 vjeçare dhe, në moshën 35 vjeçare, kishte udhëtuar në 112 prej atyre vendeve, si këshilltar i ngushtë i sekretares së atëhershme të Shtetit, Hillary Clinton.

Një ish-student i Oxford dhe debatues i klasit botëror, ai kalon me shkathtësi ndër pyetjet që nuk i pëlqejnë duke sfiduar premisat e tyre dhe flet me paragrafë saktë në sintaksën e tyre, jo ndryshe nga shefi i tij i vjetër, Presidenti Barack Obama. Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë me të cilin fola e përshkroi Sullivanin si një “mendje të pamëshirshme”.

Shkëlqimi i profilit në revistë – pjesa ku gazetarët lexojnë shumë për çfarëdo që subjekti është duke pirë apo veshur, që në rastin e Sullivan është pothuajse gjithmonë një kostum i zi paksa i madh, me një numër të kufizuar kravatash me nuanca të forta dhe të gjera – mund të duket i pëlqyeshëm, por jo aq serioz për dikë që ka kultivuar me kaq kujdes një reputacion për thellësi dhe substancë.

Kështu, ndërsa ai ecte nëpër dhomë atë pasdite të majit, duke dashur të më argëtonte me historira simpatike të shpejta, edhe unë u ndjeva paksa në siklet. Të nesërmen, ai u nis për në Arabinë Saudite për të diskutuar rrugën drejt paqes në Lindjen e Mesme me Princin e Kurorës.

Në mbrojtje të këtij turneu timi të veçantë në zyrë, nuk isha atje për ngjyrat, por për të zbuluar një atë diçka specifike për të cilën kisha dëgjuar përpara se të takoja Sullivan. Mbyllur në një raft librash në qoshe, ja ku ishte: një copë e vogël pëlhure e bardhë e qëndisur me tre shigjeta të kuqe në qendër, e mbështjellë në një kornizë të thjeshtë katrore.

Ishte një dhuratë që Sullivan ua kishte bërë homologëve të tij nga Japonia dhe Holanda në një takim sekret të nivelit të lartë në Washington, janarin e kaluar. Shigjetat ishin homazh për një gojëdhënë të vjetër japoneze, në të cilën një baba u mëson tre djemve të tij një mësim duke i dhënë secilit prej tyre një shigjetë dhe duke i udhëzuar si ta thyejnë atë.

Një nga një, shigjetat thyhen. Më pas, ai lidh tre shigjetat së bashku dhe u thotë të provojnë përsëri. Të lidhura së bashku, shigjetat qëndrojnë të forta. Forca, mëson historia, vjen nga bashkimi.

Sullivan i ftoi mysafirët e tij që të kuptonin mesazhin pikërisht kur ata u takuan për të treguar shfaqjen e tyre të qetë të solidaritetit: një plan për të mbajtur gjysmëpërçuesit më të avancuar në botë dhe makinat që i prodhojnë ata larg nga duart e Kinës.

Takimi ishte pjesë e një ndryshimi tektonik e politikës amerikane për Kinën, që filloi nën administratën Trump. Por ishte gjithashtu një ndryshim për Sullivanin, i cili dikur kishte ekspozuar besimin e tij se tregtia e lirë me Kinën ishte rruga për të mbjellë paqen dhe prosperitetin në botë. Që atëherë ai nuk kishte abuzuar më me atë nocion.

Nën presidentin Xi Jinping, Kina kishte përdorur çipa të avancuar nga SHBA-të për të fuqizuar superkompjuterët që mbain nën vëzhgim pakicat myslimane dhe trajnonin sisteme të AI-së që mund të përmirësonin aftësitë e saj ushtarake. Në të njëjtën kohë, forcat e armatosura kineze kishin zgjeruar në mënyrë të dukshme stërvitjet e tyre ushtarake në brigjet e Tajvanit, i cili prodhon shumicën e gjysmëpërçuesve më të avancuar në botë.

Nëse Kina do të pushtonte ishullin, siç parashikoi inteligjenca amerikane se mund të ishte gati të bënte deri në vitin 2027, mund të krijonte një mungesë katastrofike të çipave, duke ndikuar në gjithçka, nga telefonat inteligjentë te pajisjet mjekësore dhe deri te armatimi. Qeveria kineze nuk e kishte fshehur interesin e saj për të zëvendësuar SHBA-të si një superfuqi teknologjike. Parandalimi i këtij skenari ishte bërë një nga prioritetet kryesore të Sullivan.

Por ai nuk mund ta bënte vetëm. Ndërsa firmat amerikane si Nvidia projektojnë çipat më të fuqishëm në botë, ato çipa – të quajtura njësi përpunimi grafik – janë bërë brenda një zinxhiri të madh furnizimi global dhe të ndërlidhur. Pjesa më e madhe e pajisjeve në fabrikat tajvaneze të gjysmëpërçuesve vijnë nga Holanda, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara. SHBA-të tashmë kishin filluar të bllokonin çipat e tyre më të avancuar që të mos eksportoheshin në Kinë.

Dhe ashtu si shigjeta e vetme proverbiale, të gjitha këto kontrolle do të rrëzoheshin, nëse Kina do të mund të blinte ende makineritë për të prodhuar çip-at diku tjetër.

Gjatë disa orëve, të ulur brenda një sallë takimi në Blair House, bashkia e vjetër e qytetit të DC (Washington, shënim red.) ku personalitete të huaja qëndrojnë gjatë udhëtimeve zyrtare, të tre burrat përcaktuan konturet e sakta të kontrolleve të secilit vend, duke finalizuar atë që do të përfshihej brenda tyre dhe për sa kohë do të duhej të vepronin. Përpara se të ndaheshin, ata kishin arritur një mirëkuptim të fortë – dhe dhuratën e Sullivanit, si një kujtesë për kostot e mbështetjes.

Asnjë nga zyrtarët e përfshirë në takim nuk ka folur kurrë publikisht për diskutimet e tyre dhe as Sullivan nuk ishte gati ta bënte kur e pyeta për këtë gjatë vizitës sime. Por nuk ishte e vështirë për të kuptuar pse ai e mbante këtë objekt të veçantë të ekspozuar – ose pse një person aq i kujdesshëm ndaj profileve që dalin në revista, si Sullivan, ishte në fakt ta bënte këtë. Kjo copë pëlhure përfaqëson një pjesë të madhe të asaj që ai ka vendosur të arrijë në këtë zyrë dhe asaj që do të lërë pas kur të jetë koha për t’u larguar.

Edhe përpara se Presidenti Joe Biden të njoftonte se po tërhiqej nga gara presidenciale, gjasat që Sullivan të qëndronte për një mandat tjetër dukeshin të pakta. Tashmë, ai është gati të jetë këshilltari më i gjatë për sigurinë kombëtare në gati 20 vjet. Asnjë nga paraardhësit e tij që nga Henry Kissinger nuk ka zgjatur kurrë më shumë se një mandat. Asnjë nga këshilltarët e sigurisë kombëtare të ish-presidentit Donald Trump nuk i kaloi dy vite.

Kur historia e administratës së Bidenit të shkruhet, krizat e ndërlikuara të katër viteve të fundit – pandemia, tërheqja katastrofike nga Afganistani, luftërat e vazhdueshme në Gaza dhe Ukrainë – do të shfaqen dukshëm. Por edhe konkurrenca e teknologjisë me Kinën do të shfaqet gjithashtu. Është një mision që Sullivan e shikon si në aspektin ekzistencial ashtu edhe në atë personal.

“Nëse teknologjia përdoret më shumë për keq se sa për të mirë, nëse rregullat e rrugës vendosen nga konkurrentë autoritarë, nëse teknologjitë e së ardhmes shpiken diku tjetër dhe jo këtu, kjo do të thotë më pak siguri, më pak vende pune dhe më pak produktivitet në Shtetet e Bashkuara”, më tha ai. “Unë nuk dua ta shoh atë botë”.

Është një rrëfim i pastër dhe i rrjedhshëm, por realiteti, natyrisht, është më i ndërlikuar. Disa kanë frikë se duke izoluar Kinën, SHBA-të vetëm do të përshpejtojnë zhvillimin e teknologjive të vetë Kinës. Të tjerë shqetësohen se në nxitimin e saj për t’i bërë ballë një regjimi autoritar, SHBA-të kanë përfunduar duke u ballafaquar me të tjerë.

Revolucioni i Sullivanit bazohet pjesërisht në idenë se lidhjet më të ngushta ekonomike me partnerët e rinj globalë mund ta shtyjnë botën drejt një grupi të përbashkët vlerash: demokracia, drejtësia dhe të drejtat e njeriut. Por kjo nuk është krejtësisht ndryshe nga basti që Shtetet e Bashkuara bënë dikur ndaj Kinës – i njëjti bast humbës që Sullivan është përpjekur të rifitojë.

Sullivan u rrit në Minneapolis si një nga pesë vëllezërit e motrat në një familje të madhe irlandeze-katolike. Babai i tij punonte në industrinë e gazetave, nëna e tij këshilltare shkolle dhe të dy rrënjosën te fëmijët e tyre një kuriozitet për botën. Siç tha Sullivan dikur për MinnPost, prindërit e tij mbanin një glob në tryezën e kuzhinës, të cilin do ta përdornin si frymëzim për mësimet e gjeopolitikës gjatë darkës.

Në vitet 1980, kishte shumë për të folur për hapjen e Kinës ndaj tregut botëror, rënien e Murit të Berlinit, shembjen e Bashkimit Sovjetik, demokracitë e reja që po mbinin në të gjithë planetin. (Jo rastësisht, vëllai më i vogël i Sullivan do të vazhdonte të ishte gjithashtu një këshilltar i lartë i Sekretarit të Shtetit, Antony Blinken).

Në shkollën e mesme, Sullivan tregonte qartë “se kishte shumë gjasa për të pasur sukses”. Një ish-mësues e përshkroi atë në gazetën e shkollës si “një nga nxënësit më të thelluar që kam pasur ndonjëherë në klasë”. Më vonë, ai do të shkonte nga Yale në Oxford me një bursë të Rhodes, duke u kthyer në Yale për shkollën juridike, duke arritur të ketë gjatë rrugës vlerësime si një debatues i fortë.

Arritjet filluan të vinin: fillimisht nëpunës në Gjykatën e Lartë, më pas në detyrë si këshilltar kryesor për senatorin e Minesotës, Amy Klobuchar, më tej një rol në fushatën paraprake të Hillary Clinton-it në vitin 2008, më pas në atë të Barack Obamës. Ai u bë drejtori më i ri i planifikimit të politikave në historinë e Departamentit të Shtetit dhe kur Sekretarja Clinton kishte nevojë për dikë për të filluar bisedimet sekrete që do të çonin në marrëveshjen bërthamore të Iranit, Sullivan ishte një nga pak njerëzit që ajo deshte për këtë detyrë.

Në vitin 2013, vetë presidenti Obama e kërkoi Sullivanin për të punuar në Shtëpinë e Bardhë si këshilltar i atëhershëm i Zëvendës Presidentit Biden për sigurinë kombëtare. Ai ishte vetëm 36 vjeç.

Kishte raste kur edhe Sullivan – i cili, megjithë respektin dhe besimin që gëzonte tek të tjerët, herë pas here zhytej në ankthet dhe pasigurinë e tij prej Midwesterni – sa nuk mund ta besonte jetën që po jetonte. Herën e tij të parë në Sallën e Situatave, tregonte ai, ndjeu sikur të ishte “një dhomë tjetër në korridor” ku merreshin vendimet e vërteta. “Por pastaj e kupton se nuk ka asnjë dhomë tjetër”, tha ai. “Jemi vetëm ne”.

Gjatë viteve të Obamës, Sullivan ishte i njohur për humorin e tij optimist dhe madje për prirjen e tij gazmore – në festat e lamtumirës në Departament të Shtetit, ai u etiketua me emrin “Z. rrezet e diellit”. Ai kishte një qasje pothuajse sokratike për të lundruar brenda mosmarrëveshjeve. Pa e ngritur zërin, ai do të kthente kundërargumentet derisa të ekspozohej çdo e metë logjike dhe do të vinte në sprovë partnerët e tij me pyetje të respektueshme, por të prera.

Jennifer Harris, në atë kohë planifikuese politikash në Departament të Shtetit, tha se shpesh do të ndante me Sullivan ato që ishin, në atë kohë, pikëpamjet “heretike” rreth tregtisë së lirë dhe globalizimit. Për dekada të tëra, politikat kryesore kishin treguar se do të ishte më mirë që qeveritë të kishin një qasje të jo të drejtëpërdrejtë ndaj tregtisë globale –duke lënë dorën e padukshme të balancojë peshoren. Por Harris po shikonte se Kina ndërkohë po zbrazte industritë amerikane duke investuar shuma të mëdha dhe duke vjedhur IP-të amerikane te konkurrentët vendas. Qeveria e SHBA-ve, argumentoi Harris, duhej të kundërpërgjigjej.

Sullivan ishte një nga të paktët njerëz në administratë që në të vërtetë do ta dëgjonin atë. Më pas, kujtoi Harris, ai do t’i kërkonte asaj detyra shtëie si lexim. “Ai me të vërtetë shqetësohej për pikat e verbra,” tha ajo.

Por nëse Sullivan ishte i hapur për të rimenduar tregtinë e lirë, ai ende nuk i kishte pranuar plotësisht argumentet e Harris. Kur Clinton kandidoi për presidente në zgjedhjet e vitit 2016, Sullivan iu bashkua asaj në fushatën elektorale, duke folur për meritat e “rendit ndërkombëtar liberal” dhe tregjeve të hapura. Ekspertët parashikuan se ai do të bëhej këshilltari më i ri i sigurisë kombëtare në histori kur Clinton të merrte detyrën. Por votuesit patën një tjetër plan.

Mëngjesin pas fitores së Trump, duke u dukur i tërhequr dhe i dëshpëruar, Sullivan u ul mes Robby Mook, menaxherit të fushatës së Clinton dhe Huma Abedin, ndihmësja e saj më e afërt, ndërsa Clinton vetë mbante fjalimin e saj për humbjen.

Sullivan kundërshtoi sugjerimin se vitet e Trump ishin një periudhë e kërkimit të shpirtit për të (“kjo është mjaft ekzistenciale për një djalë irlandez”), por ai e përpunoi humbjen e Clintonit në mënyrën e tij. Nga një pozitë e re në Carnegie Endowment for International Peace – një nga shumë pozicionet që do të mbante gjatë kësaj kohe – ai hulumtoi, kreu intervista dhe shkroi gjerësisht. Sullivan kuptoi se ai kishte një pikë të verbër – një të madhe.

Diku përgjatë rrugës, ai dhe pjesa tjetër e institucioneve të politikës së jashtme të Uashingtonit kishin dështuar të kuptonin në mënyrë efektive nëse dekadat e globalizmit i dhanë përfitime amerikanit mesatar. Ndoshta më keq, ata nuk kishin arritur të kuptonin mënyrat se si njerëzit e zakonshëm nuk përfituan aspak.

Donald Trump arriti ta bëj, edhe pse në mënyrë kaotike.

Pika e verbër e Sullivanit nuk kishte të bënte vetëm me ekonominë. Ndërsa SHBA-të po trasferonin vende pune dhe industrinë jashtë vendit, ajo po i siguronte gjithashtu Kinës akses të hapur ndaj teknologjive të ndjeshme.

Në kohën kur ai iu bashkua fushatës së Biden për president në vitin 2020, Sullivan besonte se sigurimi i drejtimit nga Shtetet e Bashkuara në teknologjitë në zhvillim ishte rruga më e qartë për krijimin e vendeve të punës në Amerikë dhe për të shmangur kërcënimin konkurrues të Kinës. Siç u pa, doli të ishte një politikë e mirë.

Administrata e Bidenit ishte vetëm gjashtë muajshe kur këshilltari i saj për sigurinë kombëtare, Sullivan, shpalli synimin e tij për të udhëhequr një revolucion. Ai po qëndronte pas një podiumi në një sallë vallëzimi të praruar brenda hotelit historik Mayflower të DC-së, ndërsa qindra drejtues të teknologjive dhe zyrtarë qeveritarë pinin kafe dhe mbushnin ujë në tavolinat e rreshtuara.

Sullivan e filloi fjalën e tij me një histori të shkurtër të dekadave të fundit të zhvillimit teknologjik. Siç e përshkroi ai, ajo histori mund të ndahej në dy valë: e para, kur përhapja e internetit dukej se do të ishte një forcë demokratizuese për botën, dhe e dyta, kur regjimet autoritare përdorën të njëjtat mjete për të spiunuar, përndjekur dhe shtypur miliarda njerëz.

Gjatë asaj valë të dytë, Kina nuk krijoi vetëm një rrjet të gjerë censurimi dhe mbikëqyrjeje, tha Sullivan; ajo gjithashtu filloi të investojë shumë në “infrastrukturën e rëndë”, si prodhimi i gjysmëpërçuesve, që SHBA-të e kishin marrë si të mirëqenë për një kohë të gjatë. Nëse SHBA-të dhe miqtë e saj nuk do të bashkoheshin dhe nuk do të vepronin, paralajmëroi Sullivan, perspektiva do të “bëhej më e errët”.

Ajo që i duhej botës ishte një valë e tretë, e formuar nga lidershipi amerikan. “Pyetja para nesh sot është nëse kemi vullnetin dhe vendosmërinë për t’u futur në atë valë të tretë”, tha Sullivan. “Nëse ne mund të ringjallemi dhe të sigurojmë që teknologjitë kritike dhe në zhvillim të funksionojnë për, jo kundër, demokracive dhe sigurisë sonë”.

Në Shtëpinë e Bardhë, Sullivan kishte ngritur tashmë një drejtori të re në Këshillin e Sigurisë Kombëtare, e fokusuar në çipat e avancuar, llogaritjet kuantike dhe teknologji të tjera të avancuara.

Nëse SHBA-të do të merreshin seriozisht me konkurrencën ndaj Kinës, duhej të kishte një ekip në NSC-ë të dedikuar në të vërtetë për këtë, ashtu siç kishte ekipe të përkushtuara kundër terrorizmit dhe ndryshimeve klimatike. Përndryshe, i gjithë projekti rrezikonte të gëlltitej nga kriza të tjera.

Dhe të tilla kishte shumë.

Një muaj pasi Sullivan bëri thirrjen e tij për një revolucion digjital, talebanët morën kontrollin e Kabulit. SHBA-të ishin në mes të tërheqjes nga lufta e tyre 20-vjeçare në Afganistan, dhe Sullivan ishte në dhomën e situatës me presidentin, pak më shumë se një javë më vonë, kur mori lajmin për një sulm vetëvrasës jashtë aeroportit ku po evakuoheshin refugjatët afganë. Sulmi vrau 183 njerëz, duke përfshirë 13 anëtarë të shërbimit amerikan. Sullivan mbante fajin kryesor.

Më pas, në shtator, zyrtarët e inteligjencës amerikane morën vesh për një stërvitje të madhe ushtarake ruse përgjatë kufirit ukrainas, një pamje paraprake e pushtimit që do të vinte, i cili ka zënë një pjesë të konsiderueshme të kohës së Sullivanit çdo ditë që atëherë.

E gjithë kjo shkaktoi një peshë mbi Sullivanin, duke i errësuar rrathët nën sytë e tij pa gjumë.

Z. Sunshine (Rreze dielli) po bëhej shpejt një nga luftëtarët më të lodhur të administratës Biden. Ai ende preferonte të fitonte një debat me argumenta, por siç i tha dikur një zyrtari të administratës, ai po mësonte se kur njerëzit godasin tavolinën dhe bërtasin, ndonjëherë “duhet edhe ti të godasësh në tryezë dhe të bërtasësh menjëherë”.

Ishte një transformim gradual që edhe Sullivan e vuri re te vetvetja. “Qeverisja është e vështirë”, më tha ai. “Kështu që përfundon edhe ju thjesht bëheni të vështirë”.

Por Sullivan nuk e hoqi kurrë syrin nga Kina. Për të udhëhequr zyrën e re të NSC-së për teknologjinë në zhvillim, ai kishte marrë pranë Tarun Chhabra-n, një ish-zyrtar i NSC-së i Obamas, i cili kishte kaluar vitet e Trumpit në institutet drejtuese, duke shkruar se si SHBA-të dhe aleatët e saj mund të siguronin një avantazh ndaj shtrirjes teknologjike në rritje të Kinës.

Sullivan dhe Chhabra e përdorën atë punë si një plan për listën e tyre të detyrave, të cilën Sullivan e monitoroi në mënyrë të detajuar.

Në zyrën e tij, Sullivan mban një tabelë të bardhë të mbushur me prioritetet e tij më të mëdha, të cilat ndryshojnë vazhdimisht së bashku me ngjarjet botërore. “Ka pasur gjithmonë një hapësirë për Kinën dhe konkurrenca e teknologjisë ishte një nga nënvizimet te Kina”, tha Peter Harrell, ish-drejtor i lartë për ekonominë ndërkombëtare në NSC dhe Këshillin Ekonomik Kombëtar. “Ishte e vetmja gjë që nuk u hoq kurrë”.

Një nga fitoret e para të mëdha në agjendën e teknologjisë së administratës Biden ishte marrja e Aktit CHIPS dhe Shkencës përmes Kongresit. Projekt-ligji dypartiak ndau, ndër të tjera, më shumë se 52 miliardë dollarë për prodhimin vendas të gjysmëpërçuesve—përfshirë 39 miliardë dollarë financim për dhjetëra objekte të reja dhe të modernizuara të çipave në të gjithë vendin.

Presidenti Biden e nënshkroi atë në një ceremoni triumfuese në South Lawn në gusht 2022. “Shtetet e Bashkuara duhet të udhëheqin botën në prodhimin e këtyre çipave të avancuar”, tha presidenti. “Ky ligj do të bëjë pikërisht këtë”.

Por, edhe pse Kongresi po punonte për nxitjen e sektorit të gjysmëpërçuesve amerikanë përmes Aktit të CHIPS, Sullivan dhe Chhabra – së bashku me një partner kyç në Sekretariatin e Tregtisë Gina Raimondo – po i afroheshin një plani për të gjymtuar Kinën.

Një frymëzim për këtë punë ishte administrata Trump. Në vitin 2019, ajo shtoi gjigantin kinez të telekomunikacionit Huawei – për të cilin administrata besonte se ishte një kanal për qeverinë kineze – në listën e zezë të entiteteve të Departamentit të Tregtisë.

Ky veprim në thelb bllokoi kompanitë amerikane që të bëjnë biznes me Huawei krejtësisht.

Më pas, në vitin 2020, zyrtarët e Trump shkuan një hap më tej duke nxjerrë atë që kishte qenë një rregullore e errët e quajtur rregullorja e produkteve të huaja direkte. Huawei-t i ndalohej të hynte jo vetëm në çipat e kompanive amerikane, por edhe në çdo çip të huaj që ishte bërë me teknologji ose softuer amerikan, që do të thotë në të gjitha.

Administrata e Biden tani po shikonte një zgjerim masiv të atij modeli, duke krijuar një bllokadë të gjerë dhe të paprecedentë që do të parandalonte çipat më të fuqishëm të krijuar nga Nvidia dhe AMD të arrinin te superkompjuterët kinezë.

Por ishte e qartë që në fillim se SHBA-të kishin nevojë për aleatë në bord. Gjatë vitit 2022, ndërsa SHBA-të po përpunonin detajet e kontrolleve të veta, Sullivan po diskutonte në heshtje një grup paralel kontrollesh mbi telefonatat e sigurta me homologët e tij në Holandë dhe Japoni.

Një pikë qendrore e atyre diskutimeve ishte firma holandeze ASML, e cila është e vetmja kompani në botë që prodhon makineritë ekstreme të litografisë ultravjollcë të përdorura për të gdhendur modele mikroskopike në çipat e fundit.

Administrata Trump tashmë i kishte bërë presion qeverisë holandeze për të kufizuar licencat kineze në ato makineri EUV – teknologjia e saj më e përparuar. Sullivan donte të zgjeronte kufizimet edhe më tej, në makinat e litografisë ultravjollcë të thellë të ASML, të cilat janë më pak të sakta, por ende të fuqishme.

Harrell, i cili ka punuar me Sullivan dhe Chhabra-n në kontrollet e eksporteve të SHBA-ve, tha se përfshirja e drejtpërdrejtë e Sullivan në biseda si këto ishte thelbësore. “Qeveria amerikane u kërkon aleatëve dhe partnerëve tanë të bëjnë shumë e shumë gjëra”, tha ai. “E thënë në mënyrë të qëndrueshme nga këshilltari i sigurisë kombëtare sinjalizon vërtet seriozitet”.

Ndërsa të dy vendet i kuptuan rreziqet e aftësive në rritje teknologjike dhe ushtarake të Kinës, ata ishin gjithashtu të kujdesshëm për të ulur shumë pjesën e tregut të industrive të tyre ose për t’u përballur me zemërimin e Pekinit. Për të arritur ndonjë marrëveshje mbi avantazhin, tha Harrell, ndonjëherë ishte “më e lehtë dhe me të vërtetë e nevojshme që SHBA-të të vepronin të parët”.

Në tetor 2022, Departamenti i Tregtisë vazhdoi me kontrollet e reja të eksportit, një moment që u pa në disa qarqe si një përshkallëzim dramatik në një luftë të dytë të ftohtë. Kina akuzoi SHBA-të se po përpiqej të “ruanin hegjemoninë e tyre të teknologjisë shkencore” dhe vendosi disa ​​kufizime në shenjë hakmarrjeje.

Kështu, kur zyrtarët holandezë dhe japonezë hynë në Blair House për t’u takuar me Sullivan janarin e mëpasshëm, ata ishin gjoja atje për të finalizuar një marrëveshje të përbashkët. Por Shtetet e Bashkuara kishin lënë hapësirë ​​të pakët për negociata. Siç më tha Rem Korteweg, një studiues i politikës së jashtme holandeze, “Nuk ishte një bisedë mes të barabartëve”.

Holandezët dhe japonezët do të vazhdonin të mbanin kontrollet e tyre gjithëpërfshirëse në pajisjet e prodhimit të gjysmëpërçuesve, duke përfshirë makinat DUV të ASML dhe pothuajse dy duzina mjetesh të prodhuara në Japoni. Por për këdo që i kushtonte vëmendje, ndikimi i Sullivan ishte i dukshëm.

Vetëm disa ditë pas takimit të Blair House, Sullivan ishte në rrugë, i ulur brenda një institucioni tjetër të famshëm në Uashington, DC, këtë herë, në Dhomën e Tregtisë së SHBA-ve. Muralet e ndërlikuara të brendshme të ndërtesës përkujtonin eksploruesit e njohur përgjegjës për përparimet në tregtinë globale.

Sullivan po përpiqej të hartonte një territor të ri.

I ulur vetëm pak metra larg tij ishte këshilltari indian për sigurinë kombëtare, Ajit Doval. I mbiquajtur James Bond i Indisë, Doval është një ish-spiun me mustaqe gati dy herë më i vjetër se Sullivan, por të dy burrat kishin krijuar një marrëdhënie të ngushtë të papritur gjatë viteve të Bidenit. Ky takim, ngjarja fillestare për një partneritet të ri teknologjik midis SHBA-ve dhe Indisë, ishte një produkt i lidhjes së tyre.

Nëse pika e parë e agjendës së teknologjisë Biden ishte e gjitha për mbrojtjen e teknologjive të ndjeshme nga kapja e Kinës, e dyta kishte të bënte me promovimin e ekosistemit të teknologjisë amerikane pothuajse kudo tjetër.

Administrata Biden e pa Indinë si një perspektivë kryesore. Është demokracia më e madhe në botë dhe si fqinji fqinj i Kinës, në fakt ka luftuar me ushtrinë kineze për mosmarrëveshjet përgjatë kufirit. Cili është partneri më i mirë për t’i rezistuar kërcënimeve gjysmë të fshehura të Presidentit Xi për një “ribashkim” të pashmangshëm me Tajvanin?

Në Dhomën e Tregtisë, zyrtarë të lartë nga të dy vendet dhe drejtues të lartë të teknologjisë u mblodhën në tavolina të gjata të konfiguruara në një shesh gjigant. Së bashku, ata menduan se si të thyejnë barrierat e vjetra tregtare që ende qëndronin në rrugën e një bashkëpunimi më të ngushtë.

Sullivan e inkurajoi grupin të mendonte mirë, duke thënë se donte “një listë të të parëve”.

Në kohën kur kryeministri indian Narendra Modi udhëtoi në Uashington për një vizitë shtetërore pesë muaj më vonë, Shtëpia e Bardhë ishte gati për të nxjerrë atë listë, duke përfshirë bashkëpunimet në montimin e gjysmëpërçuesve Micron, prodhimin e motorëve reaktiv GE dhe madje edhe misionet hapësinore të NASA-s. “Për çështjet që kanë më shumë rëndësi dhe që do të përcaktojnë të ardhmen”, tha Presidenti Biden në një konferencë të përbashkët shtypi me Modi, “kombet tona shikojnë njëri-tjetrin”.

Por ky moment solidariteti midis dy kundërshtarëve të vjetër të Luftës së Ftohtë maskoi një lëmsh ​​të rrëmujshëm kompromisesh. Edhe pse SHBA-të po reklamonin Indinë si një partner kyç në ndërtimin e teknologjive të së ardhmes, qeveria e saj po abuzonte vazhdimisht me teknologjitë e sotme.

Nën udhëheqjen e Modit, India ka ndryshuar ligjet për të rritur censurën në internet, ka çuar botën në mbyllje të internetit që nga viti 2016 dhe dyshohet se ka përdorur spyware në përpjekjet për të hakuar gazetarët dhe disidentët.

Kishte pak prova se hapat e Shtëpisë së Bardhë ndaj qeverisë së Modit kishin ndonjë efekt moderator në këto tendenca autoritare. “India ka vazhduar të lëvizë në një drejtim që është kundër interesave të politikës së jashtme të SHBA-ve në lidhje me teknologjinë”, tha Jason Pielemeier, një ish-këshilltar special i Departamentit të Shtetit dhe drejtor aktual ekzekutiv i Iniciativës së Rrjetit Global jofitimprurës, i cili punon për çështjet e të drejtave digjitale.

Rreth një javë pas vizitës së Modit, në fakt, autoritetet çeke arrestuan një burrë që dyshohet se ishte punësuar nga një punonjës i qeverisë indiane për të orkestruar vrasjen e një shtetasi amerikan në Nju Jork. Objektivi i komplotit të supozuar kishte qenë se ai ishte një kritik i zëshëm i qeverisë së Modit. Washington Post më vonë raportoi se skema dyshohet të ishte drejtuar nga shërbimi i spiunazhit të Indisë, i cili përfundimisht mbikëqyret nga Doval. (Nuk janë ngritur akuza kundër asnjë individi tjetër. Qeveria indiane e quajti lidhjen e komplotit me zyrtarët qeveritarë “të pajustifikuar dhe të pabazuar”).

Shtëpia e Bardhë shprehu shqetësime në lidhje me akuzën, por kryesisht i trajtoi ato shqetësime në heshtje, duke ngritur akuza se lidhjet e forcuara të Shteteve të Bashkuara me Indinë gjithashtu ishin me rëndësi.

Kur e pyeta Sullivanin për këtë kritikë, ai hodhi sytë mbi mua në qortim. “Mendoj se ia vlen ta kthesh këtë pyetje dhe të thuash: Çfarë mendon India se duhet të bëjë në përgjigje të zbulimit të atij komploti për shkak të investimit të saj në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara?” tha ai. Një marrëdhënie nuk duhet të jetë një kurth, argumentoi ai. Mund të jetë gjithashtu një mundësi për të pasur një bisedë më konstruktive kur gjërat shkojnë keq.

Përveç kësaj, argumentoi Sullivan, India është ende një demokraci, dhe gjëja e bukur e demokracive është se njerëzit në fakt vendosin se kë duan në pushtet dhe cilat politika duan të mbështesin.

Kjo, tha Sullivan, është një mënyrë shumë më efektive për të zbatuar ndryshimin sesa që SHBA-të të tundin gishtin tek qeveritë e tjera, “veçanërisht duke pasur parasysh faktin se ne kemi shumë punë për të bërë në lidhje me demokracinë tonë ”.

Sullivan ka vazhduar të lançojë partneritete teknologjike me qeveri të tjera, dhe pothuajse të gjitha kanë ardhur me kompromis të ngjashëm.

Vietnami renditet ndër vendet më të këqija në botë për lirinë digjitale, me një “firewall bambu” që imiton regjimin e censurës së internetit të Kinës dhe një zakon të keq për të arrestuar aktivistët që flasin kundër qeverisë në internet. Megjithatë, vitin e kaluar, Shtëpia e Bardhë arriti një marrëveshje të re për të ndihmuar në zhvillimin e ekosistemit gjysmëpërçues në Vietnam – një partneritet që rezultoi kyç për të bindur Hanoi-n që të njihte zyrtarisht Shtetet e Bashkuara si një nga partnerët e saj kryesorë diplomatikë. Ishte një lëvizje burokratike në një sistem misterioz, por ishte një fitore historike për Sullivan. Rusia dhe Kina ishin tashmë disa nga miqtë më të ngushtë të Vietnamit. Tani, SHBA janë po ashtu një prej tyre.

Sullivan në mënyrë të ngjashme ndihmoi në hapjen e rrugës për një marrëveshje investimi prej 1.5 miliardë dollarësh që u realizua në fillim të këtij viti midis Microsoft dhe gjigantit AI me bazë në Abu Dhabi, G42.

Kompania, e cila kryesohet nga homologu i Sullivan nga Emiratet, besohet se ka ndërtuar një pjesë të grupit të saj teknik në krye të teknologjisë Huawei. Megjithëse Shtëpia e Bardhë nuk e krijoi drejtpërdrejt marrëveshjen, Sullivan e bëri të qartë se asnjë marrëveshje me asnjë kompani amerikane nuk do të ishte e mundur nëse G42 nuk ndërpret lidhjet e saj me Kinën. Ultimatumi funksionoi.

Presidenti i Microsoft, Brad Smith, i cili udhëhoqi marrëveshjen e G42, tha se ai beson se Sullivan ka hartuar ndoshta strategjinë më gjithëpërfshirëse të teknologjisë dhe sigurisë kombëtare në historinë e SHBA-ve, e cila njeh rëndësinë e tërheqjes së pjesëve të reja të botës në orbitën e Shteteve të Bashkuara.

“Çdo vend ka një nxitje të fortë për të fituar sa më shumë nga bota që të mundet”, tha Smith për garën midis SHBA-ve dhe Kinës, “por ju nuk mund të fitoni mbi botën nëse nuk e çoni teknologjinë tuaj në sto  vende duke u përpjekur t’i përfshini në anën tuaj”.

Por historia e Emirateve të Bashkuara Arabe për përdorimin e teknologjisë si mjet shtypjeje është gjithashtu e zymtë. Sullivan pranon se ka një “debat të shëndoshë” se cilat vende i përkasin tendës amerikane. “Mund të themi: nuk do të punojmë me asnjë vend tjetër përveç NATO-s dhe Japonisë, Koresë dhe Australisë. Por në thelb, në atë pikë, atëherë jeni duke eliminuar një sasi të madhe të botës me të gjithë kapacitetin, burimet, energjinë dhe ambiciet e saj”, tha ai. “Ne nuk do të heqim dorë nga mundësia për të punuar me vende që nuk ndajnë vlerat tona për gjithçka”.

Nuk ka ngjallur debat vetëm me kë po punon Sullivan, por se çfarë po punon në fund për të arritur. Jo të gjithë janë të bindur se aksesi i Kinës në çipa të avancuar është kërcënimi serioz i sigurisë kombëtare që pretendojnë Sullivan dhe administrata Biden.

Ka gjithashtu shumë njerëz, madje disa të afërt me Sullivan, të cilët mbeten skeptikë ndaj idesë se sektori i teknologjisë në SHBA është disi më i virtytshëm se ai i Kinës. “Unë jam plotësisht dakord me një politikë që i mundëson SHBA-të të udhëheqin revolucionin e tretë teknologjik, për sa kohë që ne kujtojmë se dominimi amerikan i diçkaje nuk çon domosdoshmërisht në rezultatet më të mira”, tha ish-përfaqësuesi amerikan Tom Malinowski nga New Jersey, i cili ka punuar me Sullivan kur ai ishte drejtor i Uashingtonit për Human Rights Watch.

Malinowski mori pjesë në dasmën e Sullivan në vitin 2015 me Maggie Goodlander, një ish-këshilltare e senatorëve Joe Lieberman dhe John McCain. Në një foto në grup të ditës së madhe, fytyra e Malinowskit vështron pikërisht mes nuses dhe dhëndrit, të cilët qëndrojnë duke ndriçuar pranë Sekretares Clinton.

Kur ia transmetova kritikën e Malinowskit te Sullivan, ai u përgjigj me një të qeshur. “Faleminderit, Tom”. Ai pranoi se shoku i tij i vjetër shtroi një pikë të drejtë dhe trondit një listë që administrata Biden ka kërkuar të mbajë nën kontroll përgjigantët e teknologjisë amerikane. “Por le të jemi të vërtetë”, tha ai. “Ne kemi sfida me teknologjinë amerikane. Por nëse bota do të dominohej nga teknologjia kineze, ruse apo iraniane, këto probleme do të ishin pafundësisht më të këqija”.

Në një bisedë telefonike me Presidentin Biden pranverën e kaluar, Xi Jinping paralajmëroi se nëse SHBA-të përpiqen të vazhdojnë të pengojnë zhvillimin teknologjik të Kinës, ai nuk do të “ulej duarkryq dhe të shikonte”.

Dhe nuk e ka bërë. Tashmë, Kina i është përgjigjur kontrolleve të eksportit të SHBA-ve – dhe marrëveshjeve të tyre përkatëse me vendet e tjera – duke vendosur kufizimet e veta mbi mineralet kritike të përdorura për prodhimin e gjysmëpërçuesve dhe duke grumbulluar çipa të vjetër dhe pajisje prodhuese që lejohet ende të blejë. Për disa tremujorë të fundit, në fakt, Kina ishte klienti kryesor për ASML-në  dhe një numër kompanish japoneze të çipave.

Një treg i zi për çipat e ndaluar është shfaqur gjithashtu në Kinë. Sipas një hetimi të kohëve të fundit të New York Times, disa nga kompanitë kineze të cilave u është ndaluar qasja në çipat amerikanë përmes kontrolleve të eksportit të SHBA-ve, kanë krijuar korporata të reja për t’iu shmangur atyre ndalimeve.

Kjo thuhet se u ka mundësuar subjekteve kineze me lidhje me ushtrinë të marrin sasi të vogla të çipave me fuqi të lartë të Nvidia. Nvidia, ndërkohë, i është përgjigjur veprimeve të SHBA-ve duke zhvilluar çipa të rinj specifikë për Kinën që nuk bien ndesh me kontrollet e SHBA-ve, por nuk dëmtojnë saktësisht as administratën Biden.

Për Shtëpinë e Bardhë dhe Departamentin e Tregtisë, ruajtja e paqes me të gjitha këto zgjidhje ka qenë një lojë e vazhdueshme e maces dhe miut. Në vitin 2023, SHBA-të prezantuan raundin e parë të përditësimeve për kontrollet e tyre të eksportit. Këtë shtator, lëshuan ​​një tjetër – një njoftim që u pasua shpejt nga një zgjerim i ngjashëm i kontrolleve nga holandezët.

Disa vëzhgues kanë spekuluar se veprimet e administratës Biden vetëm e kanë bërë Kinën më të vendosur për të investuar në sektorin e saj të teknologjisë së përparuar. Dhe ka qartë një të vërtetë për këtë. Por është gjithashtu e vërtetë se Kina është përpjekur të bëhet e vetë-mjaftueshme që shumë kohë përpara se Biden të hynte në detyrë.

Që nga viti 2014, ajo ka investuar rreth 100 miliardë dollarë në sektorin e saj të çipave të brendshëm. “Kjo ishte bota në të cilën hymë”, tha Sullivan. “Jo bota që krijuam përmes kontrolleve tona të eksportit”.

Veprimet e Shteteve të Bashkuara, argumenton ai, kanë bërë vetëm përmbushjen e këtij misioni shumë më të ashpër dhe më të kushtueshëm për Pekinin. CEO i Intel, Pat Gelsinger, vlerësoi në fillim të këtij viti se ka një “hendek 10-vjeçar” midis çipave më të fuqishëm që prodhohen nga prodhuesit kinezë të çipave si SMIC dhe atyre që Intel dhe Nvidia po punojnë, pjesërisht falë kontrolleve të eksportit.

Nëse masa e suksesit të Sullivan është se sa efektivisht Shtetet e Bashkuara e kanë kufizuar përparimin e Kinës, është e vështirë të argumentosh atë me prova. “Është ndoshta një nga arritjet më të mëdha të të gjithë administratës së Bidenit”, tha Martijn Rasser, drejtor menaxhues i Datanna, një firmë kryesore e inteligjencës e fokusuar në Kinë. Rasser tha se vetëm ndikimi i kontrolleve të eksporteve të SHBA-ve “do të zgjasë për dekada”.

Por nëse po e gjykoni suksesin e Sullivanit nga premtimet e tij më idealiste në lidhje me të ardhmen e teknologjisë – ideja se SHBA-të mund të çojnë në një epokë përparimi të dominuar nga vlerat demokratike – atëherë, ky është një test shumë më i vështirë. Në shumë mënyra, bota dhe mënyra se si teknologjitë e përparuara janë gati për t’i dhënë formë asaj, ndihet më e shqetësuar se kurrë. Katër vjet do të ishin gjithmonë shumë të shkurtra për Sullivan për të përmbushur atë premtim. Pyetja është nëse kushdo që do të ulet në vendin e Sullivanit do të vazhdojë aty ku ai e la.

Sullivan, për shembull, nuk po thotë se cilat janë planet e tij për vitin e ardhshëm, por të paktën një rol i ri duket i sigurt: Gruaja e tij është shumë e favorizuar për të fituar një vend në Dhomë në New Hampshire, gjë që, të paktën, do ta bënte Sullivanin një bashkëshort veçanërisht të njohur në Kongres.

Ndërsa po bën fushatë për presidencialet, Zëvendëspresidentja Kamala Harris tha se politika mes SHBA-Kinë duhet “të sigurojë që Shtetet e Bashkuara të Amerikës të fitojnë konkurrencën për shekullin 21”.

Dhe ishte administrata Trump ajo që nisi luftën tregtare me Kinën mbi të cilën ndërtoi Sullivan, megjithëse me një qasje shumë më izoluese se ajo e Sullivanit. Një pjesë e punës që Sullivan filloi ndërkombëtarisht – qoftë ajo për të bindur vendet e tjera që të vendosin kontrollet e tyre të eksportit ose duke hapur rrugën drejt marrëveshjeve midis gjigantëve të teknologjisë shumëkombëshe – nuk do të zhbëhet lehtë.

Në shumë mënyra, katër vitet e fundit i kanë lidhur këta lojtarë globalë së bashku. Katër të tjerat do të testojnë nëse kjo i ka bërë vërtet më të fortë.

Ky njeri ishte gjeniu pas bombës atomike. E cila në fund “e vrau”

08:53 Bota 13 komente

Çfarë është sistemi kundërajror THAAD dhe pse SHBA-ja po e zhvendos në Izrael tani?

08:49 Bota

OKB-ja bën thirrje për hetim të sulmit të përgjakshëm izraelit në pjesën veriore të Libanit

22:41 Bota 4 komente

Dhjetëra betoniere mes tankeve në Libanin jugor, Izraeli do përmbytë me beton tunelet e Hezbollaut

22:25 Bota 8 komente

Në Luftën e Dytë Botërore diplomacia bëhej edhe poshtë çarçafëve

22:00 Bota

Kina dhe Rusia forcojnë lidhjet në fushën e mbrojtjes gjatë bisedimeve “thelbësore”

21:40 Bota

Manovrat detare të Kinës pranë Tajvanit shtojnë shqetësimet

21:30 Bota

Turqia paralajmëron ata që mbështesin Izraelin: Do paguani dhe ju çmimin!

20:40 Bota 6 komente

Çekia rikthen ambasadorin në Rusi

20:20 Bota 2 komente

Hapja e qendrës së azilkërkueseve në Lezhë, Meloni flet në parlamentin italian: Është rrugë e guximshme

18:48 Bota 5 komente