Te fundit
Më 17 tetor 1917 lindi poeti i shquar boshnjak Mak Dizdar
17 Tetor 2024, 20:40Kulturë
TEMA
Mak Dizdar (Stolac, 17 tetor 1917 – Sarajevë, 16 korrik 1971) ishte një poet boshnjak.
Fitues i çmimit Struga në Festivalin e Poezisë së Strugës në vitin 1969, ai ishte i pari në Jugosllavi që mori çmimin prestigjoz maqedonas dhe të katërtin absolut (para tij poeti dhe kantautori i madh Sovjetik Bulat Okudzhava kishte filluar listën e emrave prestigjiozë, të cilit iu shtuan laureatët e Nobelit Eugenio Montale, Pablo Neruda, Josif Aleksandrovič Brodskij dhe Séamus Heaney).
Lindur dhe rritur në qytetin Stolac, në Bosnjë, në 1936 u transferua në Sarajevë – tani kryeqyteti i vendit – për të ndjekur shkollën e mesme. Më vonë u rreshtua, gjatë Luftës së Dytë Botërore, në radhët e Ushtrisë Çlirimtare Popullore të Jugosllavisë të kryesuar nga Josip Tito për të luftuar fashistët dhe nazistët. Pasi përfundoi konflikti, ai u bë një komunist i bindur. Ai shpejt u bë një figurë udhëheqëse në jetën kulturore të Bosnjës në atë kohë, duke punuar si kryeredaktor për të përditshmen Oslobođenje (Çlirimi).
Bosnja është një tokë shkëmbore, e ashpër, shterpe, e sunduar nga pushtuesit me shekuj. Peizazhi i këtij vendi fatkeq është plot me nekropole paraotomane, vendet kryesore të kujtesës stërgjyshore, të konsideruara të shenjta, objekte të nderimit. Motive simbolike zbukuruese janë të gdhendura në reliev në gurin e monumenteve funerale; shkrimet e mrekullueshme i shtohen asaj. Shifrat njerëzore, kafshët, bimët, emblemat diellore, duart, kryqet dhe kolonat sugjerojnë në një mënyrë evokuese besimin kristian dhe pamjen botërore të Kishës mesjetare të Bosnjës.
Poeti Mak Dizdar, i impresionuar thellë nga ritualet e varrimit, dhe i frymëzuar nga historia e të parëve, ka studiuar prej kohësh, përveç ikonografisë funerale, dorëshkrime të periudhës dhe dokumenteve arkivore. Rezultati ishte një shprehje e fuqishme dhe e pasur e poezisë, me referenca të shumta për temat biblike, veçanërisht ato apokaliptike, të medituara në një çelës të veçantë dhe universal. “Fjetësi i gurit” është njeriu i vdekur që falë poetit del nga varri i tij, nga bota tjetër, nga bota e tij dhe u flet të gjallëve. Dhe në të njëjtën kohë është edhe vetë fjala që, falë poetit, merr fjalën dhe flet vetë. Koleksioni ndahet si vijon: Rrugët, Fjala mbi njeriun, Fjala në qiell, Fjala mbi tokë, Fjala mbi fjalën, Mesazhi.
Mak Dizdar luftoi edhe kundër ndikimit të detyruar të gjuhës serbe në gjuhën boshnjake, në artikullin e tij të vitit 1970 “Marginalije o jeziku i oko njega”.
Pas rënies së komunizmit dhe pas luftës në Bosnje, opusi poetik i Dizdarit ka mbetur gurthemeli i letërsisë moderne të Bosnje dhe Hercegovinës.
1 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ish republikat e ish Jugosllavise, kaE po jemi emra shume me te medhenj qe jane ne majat e letersise boterore. Perse na prezantohet vetem ky dhe jo aq i rendesishem sa te paret?