Te fundit
Përçarje mes Kinës dhe Rusisë? Ish-zyrtari kinez: 'Një absurditet – Trump po afron Pekinin me BE-në'
22 Mars 2025, 22:25Bota
TEMA
Disa nga temat kryesore mbi perspektivat e marrëdhënieve midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara gjatë mandatit të dytë të Donald Trump, mes betejës mbi tarifat dhe çështjeve strategjike si Përpjekja e Shtëpisë së Bardhë për të ndarë Pekinin nga Moska; Roli i mundshëm i Xi Jinping në negociatat për luftën në Ukrainë; Tensionet mbi Tajvanin; Marrëdhëniet me fqinjësinë aziatike dhe me Europën, diskutohen me Zhou Bo – ish-kolonel i lartë i Ushtrisë Çlirimtare Popullore.
Zhou është analist në Universitetin Tsinghua dhe një nga zërat më me ndikim mbi çështjet e mbrojtjes dhe politikës ndërkombëtare kineze.
Ai shpjegon në një intervistë për La Stampa vizionin e Kinës mbi çështjet kryesore dhe krizat globale.
Trump ka thënë se dëshiron të vizitojë Kinën brenda 100 ditëve të para të mandatit. A mendoni se është e mundur?
“Mendoj se dëshira e tij është e sinqertë. Por kjo varet edhe nga ajo që do të ndodhë në dy muajt e ardhshëm. Nuk e dimë nëse do të kemi aq shumë ‘pluhur’ sa të mos mund të shohim përmes tij. Edhe Kina do të duhet të vlerësojë situatën për të parë nëse është e përshtatshme apo jo të pranojë vizitën e tij. Deri tani, veprimi i Kinës për tarifat ka qenë thjesht reagues. Meqë bëhet fjalë për tregtinë, një lloj kompromisi është absolutisht i mundur. Kjo strategji ‘sy për sy’ nuk do të zgjasë përgjithmonë.”
Shumë besojnë se Trump synon të zbusë marrëdhëniet me Rusinë për ta larguar atë nga Kina. A ka frikë Pekini nga kjo?
“Mund të thuhet se kjo është një përrallë apo një absurditet i plotë. Presidenti Putin e ka informuar tashmë presidentin Xi. Dhe pastaj pati edhe vizitën e Sergej Shoigu në Pekin. Arsyeja është e thjeshtë. Koha më e mirë për ta bërë këtë ishte pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, kur Rusia ishte në favor të Perëndimit dhe vetë presidenti Putin kërkoi të anëtarësohej në NATO. Por ajo kohë ka kaluar”.
A ka ndonjë shqetësim për periudhën pas Putinit?
“Nuk e dimë sa kohë do të qëndrojë presidenti Putin në Kremlin. Por zakonisht, një president i ri bën diçka për të treguar se është ndryshe. Kjo është diçka që e kuptojmë. Por Kina gjithmonë do t’i shikojë marrëdhëniet me Rusinë nga një këndvështrim natyral dhe jo përmes prizmit të Europës, siç dëshirojnë europianët. Çdo udhëheqës rus duhet ta mendojë këtë marrëdhënie nga një bazë natyrale. Dhe çfarë mund të ndodhë? Pse do të ndryshonte një politikë që është e pranueshme për të dyja palët?”
A mendoni se Putin mund të përdorë këtë kanal të ri me Shtetet e Bashkuara për të ndryshuar në marrëdhëniet e tij me Kinën?
“Në fakt, mendoj se ai do të ishte shumë i shqetësuar për këto pohime. Prandaj e informoi presidentin Xi, apo jo? Prandaj Sergej Shoigu erdhi në Kinë. Nëse më shumë njerëz fillojnë të flasin për këtë, do ta shqetësonte se si Kina mund ta perceptojë këtë situatë. Prandaj, ai do të bënte përpjekje shtesë për t’u mbrojtur nga këto lloj akuzash.”
A mund të luajë Kina një rol për paqen në Ukrainë?
“Roli i Kinës është i domosdoshëm, por nuk do të realizohet në këtë fazë. Kina nuk ka pse të nxitojë. Koha më e mirë do të jetë kur t’i kërkohet të marrë pjesë. Dhe kur mund të ndodhë kjo? Pres që mund të vijë një kohë kur fuqitë e mëdha do të duhet të ofrojnë një garanci sigurie kolektive. Në fund, do të ketë një armëpushim, ndoshta një armëpushim formal. Në këtë kohë, frika më e madhe e Ukrainës do të jetë kush do ta garantojë atë armëpushim. Edhe Rusia do të ketë frikë, sepse do të shqetësohet se mund të duket e izoluar. Prandaj Putin ka përmendur se Kina, India dhe Brazili mund të bëhen ndërmjetës. Nëse këto vende përfshihen për të ofruar një lloj garancie sigurie, mendoj se të dyja palët mund të jenë më të qeta.
Kina më pas mund të luajë një rol kyç në ruajtjen e paqes. Rusia nuk do të pranonte forcat paqeruajtëse të vendeve të NATO-s. Kina ka një pozicion unik sepse kombinon tre elementë kryesorë: vullnet të fortë politik, disiplinë të mirë ushtarake dhe pajisje të avancuara. Për këtë arsye, Kina mund të marrë iniciativën dhe të mbështetet nga vendet e Jugut Global, përfshirë Indinë. Pas luftës, në fazën e rindërtimit, Kina mund të kontribuojë më shpejt dhe me kosto më të ulët”.
A mund të përmirësohen marrëdhëniet midis Kinës dhe Evropës me rikthimin e Trump?
“Pa dyshim. Unilateralizmi amerikan është faktori më i madh që mund të afrojë Kinën dhe Evropën. Dhe ky lloj ‘thike pas shpine’ që JD Vance po i bën Evropës, natyrisht që do ta shtyjë Evropën të afrohet me Kinën, qoftë edhe si një lëvizje taktike për të tërhequr vëmendjen e Shteteve të Bashkuara”.
Kush janë perspektivat për çështjen e Tajvanit gjatë mandatit të dytë të Trump?
“Është shumë herët për ta thënë, sepse Trump nuk ka folur shumë për këtë temë, përveç se ka thënë që Tajvani duhet të paguajë për mbrojtjen. Por pyetja e vërtetë është: Si mund të paguajë Tajvani? Duke blerë më shumë armë nga Shtetet e Bashkuara apo duke ofruar më shumë teknologji, si çipat e TSMC?
Nëse Shtetet e Bashkuara do të shesin armë më të avancuara Tajvanit, Kina kontinentale do të reagonte fuqishëm. Gjatë mandatit të parë, Trump nuk e kuptoi seriozitetin e çështjes së Tajvanit, por tani duhet të jetë më i kujdesshëm. Edhe nëse ai do të donte të shiste armë më të avancuara, çfarë do të ndryshonte? Kina po bën përparime të mëdha në zhvillimin teknologjik. Status quo-ja ndryshon çdo ditë me rritjen e fuqisë kineze”.
A mund të përmirësohen marrëdhëniet e Kinës me fqinjët e saj aziatikë?
“Sigurisht, sepse nuk besoj se, edhe nëse Shtetet e Bashkuara përqendrohen në Indo-Paqësor, aleatët e tyre do t’i ndjekin verbërisht. Askush nuk është budalla. Të gjitha vendet po bëjnë zgjedhje të zgjuara, duke mos zgjedhur palët, por duke zgjedhur çështjet. Në një çështje, janë me ju. Në një tjetër, janë me dikë tjetër. Nuk dihet kurrë me siguri se nga cila anë janë në të vërtetë”.
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje