Prodhimi i avionit luftarak franko-gjerman ‘kërcënohet nga rivalitetet’

3 Dhjetor 2025, 22:45Bota TEMA
Prodhimi i avionit luftarak franko-gjerman ‘kërcënohet nga

Udhëheqësit e Francës dhe Gjermanisë kanë një “gatishmëri të fortë” për të ndërtuar së bashku një avion të ri luftarak pavarësisht rivaliteteve të brendshme të ashpra.

Kështu rezulton sipas drejtorit ekzekutiv të prodhuesit të motorëve Safran, tregon The Guardian.

Një mosmarrëveshje se kush duhet të udhëheqë midis kompanisë franceze të hapësirës ajrore Dassault dhe njësisë gjermane të Airbus ka kërcënuar të shkatërrojë përpjekjet e vendeve për të bërë një avion luftarak të gjeneratës së ardhshme.

Safran i Francës, një nga prodhuesit më të mëdhenj të motorëve në botë, do të prodhojë së bashku turbina.

Drejtori ekzekutiv i saj, Olivier Andriès, u tha gazetarëve në Londër të martën se marrëdhëniet ishin “shumë të tendosura” midis partnerëve kryesorë në Sistemin e Ajrit të Luftimit të Ardhshëm.

Megjithatë, ai shtoi se zyrat e presidentit francez, Emmanuel Macron, dhe kancelarit gjerman, Friedrich Merz, donin një zgjidhje.

“Padyshim që marrëdhënia midis Airbus dhe Dassault është jashtëzakonisht e vështirë”, tha Andriès.

“A kemi arritur në një pikë kthese apo jo për këtë çështje? Nuk mund të përgjigjem”.

“E di që nga ana politike ka ende një gatishmëri shumë të fortë nga ana e presidentit francez, si dhe nga ana e kancelares gjermane, për të arritur një marrëveshje dhe për ta zgjidhur atë.”

Scaf do të ishte një avion luftarak i ashtuquajtur i gjeneratës së gjashtë, që kombinon aftësitë e fshehtësisë me elektronikë dhe armatim të përparuar – si dhe potencialisht do të fluturojë së bashku me dronë.

Do të prodhohej në të njëjtën kohë me Programin rival Global Combat Air, ose Tempest, i cili do të bashkëprodhohet nga BAE Systems e Britanisë, Leonardo e Italisë dhe Mitsubishi Heavy Industries e Japonisë, dhe luftëtari F-47 i SHBA-ve, që do të ndërtohet nga Boeing.

Megjithatë, shumë analistë dhe udhëheqës të industrisë – përfshirë drejtorin ekzekutiv të Airbus – kanë menduar hapur nëse projektet e ndara evropiane duhet të dyfishojnë përpjekjet për të ndërtuar aeroplanët.

Andriès tha se bashkëpunimi në pjesë të tjera të Scaf ishte megjithatë “shumë i qetë”. Safran dhe MTU Engines e Gjermanisë kryen punë të detajuar për të ndarë përgjegjësitë që në fillim, shtoi ai.

Komentet e tij erdhën gjatë një vizite për të lobuar me ministrat e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar dhe për të shprehur gatishmërinë për të investuar në Britani.

Edhe pse selia qendrore është në Francë, Safran punëson 5 mijë e 500 persona në Mbretërinë e Bashkuar në biznese të ndryshme të blera që prodhojnë pajisje uljeje, makineri kontrolli fluturimi, sedilje dhe pjesë të tjera për avionë civilë dhe ushtarakë.

Andriès tha se motorët elektrikë të kompanisë në Pitstone, Buckinghamshire, do të luajnë një rol gjithnjë e më të madh në përpjekjet për të zhvilluar magnetë të rëndësishëm që nuk varen nga metalet e rralla.

Prodhuesit e hapësirës ajrore, të mbrojtjes dhe të automobilave po përpiqen të gjejnë alternativa ndaj metaleve të rralla të tokës, pasi Kina, furnizuesi dominues, vendosi kontrolle të eksportit në hakmarrje ndaj luftës tregtare të SHBA-ve.

“Zinxhirët e furnizimit janë shndërruar në armë,” tha Andriès.

“‘Si mund ta zvogëlojmë varësinë tonë nga metalet e rralla?’ Do të jetë një temë në Mbretërinë e Bashkuar.”

Kompania po investon gjithashtu shumë në zhvillimin e motorëve në përgatitje për gjeneratën e ardhshme të avionëve civilë të pasagjerëve.

Airbus dhe Boeing po shqyrtojnë se kur të fillojnë zhvillimin formal të një aeroplani të ri me një korridor.

Safran është bashkëpronar, me General Electric të Amerikës, i CFM International, i cili po zhvillon një motor reaktiv me “ventilator të hapur”, ndryshe nga rivali amerikan Pratt & Whitney dhe Rolls-Royce i Britanisë, i cili synon të rikthehet në tregun e motorëve me një korridor.

Andriès tha se Safran po shqyrtonte dizajnet dhe po “përgatitej për çdo skenar” nëse prodhuesit e avionëve do të zgjidhnin të qëndronin me dizajne të ngjashme në vend të idesë “më të guximshme” të CFM.

Lini një Përgjigje