Te fundit
Si mund ta neutralizojë Izraeli centralin bërthamor Fordo?
18 Qershor 2025, 11:30Bota
TEMA
Nga Amélie Zaccour, L'Orient-Le Jour
Gjendet në zemër të obsesioneve bërthamore anti-iraniane në Izrael dhe Shtetet e Bashkuara.
Për ta arritur atë, duhet të shposh një mal me shkëmbinj të fortë dhe pastaj të zbresësh një tunel spiral të pafund, që të çon 100 metra nën tokë.
Është gjithashtu e nevojshme të depërtohet në një fortifikim betoni të armuar.
Vendndodhja e Fordo-s, rreth 200 kilometra në jug të Teheran-it, është qendra e dytë më e madhe e pasurimit të uraniumit në Iran, pas Natanzit.
Që kur Izraeli nisi luftën kundër Iranit pesë ditë më parë, 15 mijë centrifuga janë dëmtuar ose shkatërruar brenda këtij të fundit, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA).
Më i mbrojtur, Fordo deri më tani ka pësuar vetëm dëme sipërfaqësore. Dhe nga Washingtoni në Tel Aviv, të gjithë sytë janë aty.
Nevojitet mbështetje nga Shtetet e Bashkuara
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha të hënën se një nga objektivat kryesore të luftës ishte eliminimi i programit bërthamor të Iranit, duke e justifikuar ofensivën e tij me arritjen e afërt të një bombe atomike nga Teherani.
Ndërsa zyrtarët e inteligjencës amerikane ishin më të rezervuar, duke mos vënë re asnjë vendim politik në këtë drejtim, ata megjithatë mbeten të bindur se nëse uzina e Fordo-s kursehet, Irani do të mbetet në rrugën e duhur për të prodhuar një armë atomike.
Aktualisht ka uranium të pasuruar në 60 për qind për të ndërtuar nëntë deri në dhjetë bomba, dhe centrifugat e Fordo-s mund të përdoren për ta pasuruar këtë uranium në 90 për qind, një nivel i rezervuar për përdorim ushtarak.
“Irani mund të prodhojë 25 kilogramshin e parë të uraniumit të gradës së armëve në Fordo brenda dy-tre ditësh”, sipas një raporti nga Instituti për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare të publikuar më 9 qershor.
Shkatërrimi i vendit do ta ngadalësonte seriozisht programin bërthamor iranian, megjithatë pa e ndaluar atë.
Republika Islamike jo vetëm që ka shumë vende klandestine në tokën e saj, por ka zhvilluar gjithashtu një industri bërthamore dhe njohuri mjaftueshëm të mëdha për t’i lejuar Teheranit t’i rindërtojë ato, duke pasur parasysh kohën dhe burimet e nevojshme.
Shumica e vëzhguesve theksojnë se sulmi ndaj një vendi si Fordo mund të bëhet vetëm me përfshirjen e drejtpërdrejtë të SHBA-ve, pasi administrata Trump është e ndarë në çështjen e ndërhyrjes.
Sidoqoftë, ato mbeten e vetmja fuqi e aftë të arrijë drejtpërdrejt në vendin nëntokësor, me “bomba shpërthyese bunkerësh” të afta të shpojnë deri në 60 metra beton.
Të quajtura Massive Ordnance Penetrator, ose GBU-57, dhe me peshë 13.6 tonë secila, këto bomba mund të hidhen vetëm nga bombarduesit amerikanë B-2.
Sidoqoftë, do të duheshin disa pika për të arritur objektivin. Izraeli, nga ana e tij, nuk i zotëron këto armë, duke mbetur i pajisur me "bomba shpërthyese bunkerësh" më të lehta, si ato të përdorura në shtator në vrasjen e udhëheqësit të Hezbollahut, Hassan Nasrallah.
Për herë të parë në historinë e tij, Tel Avivi u kërkoi forcave amerikane të martën në mbrëmje të braktisnin qëndrimin e tyre mbrojtës dhe të merrnin pjesë në një operacion ofensiv: bombardimin e fabrikës Fordo.
Përballë kësaj kërkese, administrata Trump ende ruante paqartësi, duke hedhur fillimisht poshtë çdo përfshirje në ofensivën izraelite, përpara se të ashpërsonte tonin të martën në mbrëmje, me Donald Trump që kërkonte një "dorëzim pa kushte" nga regjimi iranian.
Sipas zyrtarëve të intervistuar nga Wall Street Journal, po shqyrtohen disa mundësi, përfshirë një sulm të SHBA-ve kundër Iranit.
Nëse Washingtoni do të përfshihej, ky do të ishte një veprim i bujshëm, me objektivin kryesor që do të mbetej centrali bërthamor i Fordo-s, sipas burimeve të tjera të cituara nga Jerusalem Post.
Përkundrazi, nëse Donald Trump përjashton ndërhyrjen e drejtpërdrejtë, shteti hebraik mund të vendosë ta sulmojë Fordo-n me mjetet e veta.
Në fakt, ata do ta lejonin atë të arrinte të njëjtat rezultate si me mbështetjen amerikane, duke përdorur një numër më të madh sulmesh gjatë një periudhe më të gjatë kohore.
Hedhja e bombave shpërthyese do të hapte një krater gjigant nga i cili mund të dilnin grimca radioaktive, duke kërcënuar potencialisht të gjithë rajonin.
Skenari i Komandos izraelite
Në rast të një ndërhyrjeje tërësisht izraelite, skenari më i sigurt do të konsistonte në neutralizimin e parë të mbrojtjeve tokësore përreth vendit, përpara se të infiltrohej në të me ndihmën e komandove.
“Kjo bastisje është plotësisht e realizueshme, duke pasur parasysh ambicien dhe aftësitë e demonstruara nga izraelitët”, komenton Farzan Sabet, një studiues i asociuar në Qendrën e Qeverisjes Globale.
Ambasadori izraelit në Washington njoftoi të martën se "surpriza" priten të enjten ose të premten, krahasuar me operacionin e pagerëve në Liban, i cili do të dukej "krejt i thjeshtë".
Tel Avivi tani kontrollon hapësirën ajrore mbi trekëndëshin Teheran-Isfahan-Tabriz, sipas Farzan Sabet, një zonë në mes të së cilës ndodhet Fordo.
Avionët izraelitë janë kështu në gjendje të mbulojnë veprimin e komandove në tokë. Një operacion i ngjashëm u zhvillua në Masyaf, Siri, më 8 shtator 2024, kur forcat speciale izraelite sulmuan një strukturë nëntokësore prodhimi raketash të përdorur nga Irani.
"Nëse do të zhvillohej në Fordo, qëllimi kryesor i një operacioni të tillë do të ishte çaktivizimi i impianteve bërthamore në mënyrë që ato të mos mund të riktheheshin lehtësisht në të ardhmen. E dyta do të ishte shkatërrimi i të gjitha rezervave të uraniumit të pasuruar. Dhe e treta, centrifugat.
"Nëse e para dhe e treta janë relativisht të thjeshta, e dyta ndoshta është më pak e thjeshtë", shpjegon Farzan Sabet.
Për të kufizuar dëmin, disa nga pajisjet dhe rezervat e uraniumit ndoshta janë transferuar tashmë nga Fordo në vende më të vogla klandestine, sipas ekspertit - siç ishte rasti në Natanz.
"Kjo do të thotë që ne nuk humbasim gjithçka, por e zvogëlon në mënyrë drastike vlerën e Fordo-s, e cila bazohet në aftësinë për të pasuruar uranium në një shkallë të gjerë".
Mjaftueshëm për të përmbushur objektivin izraelito-amerikan për të ngadalësuar programin atomik iranian.
Rreziku i reve radioaktive
Një operacion komando mund të minimizojë gjithashtu rreziqet radioaktive në shkallë të gjerë.
"Natyra e objektit, e sigurt dhe e thellë nën tokë, pothuajse i jep atij një mekanizëm vetëpërmbajtjeje. Por mbetet për t'u parë se deri në çfarë mase kushtet e prishjes së vendit do të shpërndanin materiale shumë të pasuruara në ajër. Dhe nuk ka asnjë garanci se Izraeli do të kursehet 100 për qind", vëren specialisti, duke shtuar, megjithatë, se "Izraeli, në qasjen e tij, ndoshta do të sigurojë që të mos preket".
Një zyrtar ushtarak izraelit i cituar nga Times of Israel tha se forcat ajrore po merrnin masa paraprake për të shmangur shkaktimin e një katastrofe bërthamore me sulmet e tyre.
Ligji ndërkombëtar ndalon bombardimin e centraleve bërthamore nëse kjo rrezikon lirimin e substancave të rrezikshme dhe viktima masive për civilët.
Për momentin, Izraeli mbetet i paqartë në lidhje me qëllimet e tij të menjëhershme.
Të martën, ministri Izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, tha se Forcat Ajrore Izraelite do të kryejnë sulme të reja "shumë domethënëse" ndaj Teheranit kundër "objektivave të regjimit dhe infrastrukturës", duke shkatërruar "të paktën dhjetë objektiva bërthamore" pranë kryeqytetit iranian, tha ai gjatë një konference për shtyp.
Objekti i pasurimit të uraniumit në Fordo është "një çështje që me siguri do të adresohet" si pjesë e këtyre operacioneve, shtoi ai, pa dhënë detaje të mëtejshme.
2 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
A mund të ma përkthejë shqip-shqip dikush fjalinë:"Gjendet në qendër të obsesioneve bërthamore anti-iraniane në Izrael dhe Shtetet e Bashkuara"???,se po mësoj shqipen?
njëlloj si ti,dhe ne që e "dimë" shqipen që nga lindja(disa vite më vonë)duhet ta përditësojmë,kohë pas kohe!!saze,ka ardhur dita që shqiptari i pagdhëndur të mësojë 10-15 gjuhë të ndryshme për të kuptuar shqipen!!ti si fillestar do ta kesh të vështirë!!do ta kishe të vështirë të kuptoje dhe atë shqipen e parë,kur nuk duhej të mësoje gjuhë të tjera,përfytyro sot!!kohë të rënda mor shpirt,kohë të rënda!!me kalimin e kohës dhe truri nuk na përditson më!!varju karët debilave se akoma sot nuk e kanë kuptuar se ka një SHBA dhe jo shumë SHBAtë,e jo më gjëra pak më të komplikuara!!diku nga vitet '95 doli një fjalor me titull(shumë provokativ) "1500 fjalë të huaja që i keni shqip"!me 1500 fjalë njeriu mund të flasë një gjuhë të huaj kuptueshëm!!ne i kemi këto fjalë,por për tu treguar katnar të qut,i zëvëndësojmë me fjalë të huaja!!