Kur qytetet moderne shkretohen

Ishulli japonez i Hashimës dikur ka qenë një ndër zonat më të populluara në botë. Por, me rënien e industrisë së thëngjillit, ishulli u braktis në vitet e 1970-ta. Tani, entuziastëve të historisë u pëlqen ta eksplorojnë atë me shpresë se do të gjejnë mbeturinat e qytetit të dikurshëm minerar. Gërmadhat e vendbanimit të braktisur i frymëzojnë edhe shumë regjisorë kinematografikë ta riprodhojnë ambientin e përhumbur në filmat e tyre.

Hashima është vetëm një shembull i shumë qyteteve të shkreta moderne të planetit tonë që kanë tërhequr vëmendjen e hulumtuesve të urbanizmit, të cilët, pak ditë më parë, në kryeqytetin e Gjermanisë, në Berlin, e kanë hapur një ekspozitë në lidhje me këtë temë.

Neft Dashlari është një tjetër shembull. Si një vendbanim artificial në periferi të bregut të Azerbajxhanit, ai është ndërtuar nga sovjetikët pas Luftës së Dytë Botërore, kur shteti përballej me një mungesë të madhe të naftës.

Pas gjetjes së një depozite të madhe nafte, 42 kilometra larg bregut azerbajxhanas, autoritetet vendosën të ndërtojnë një qytet për të akomoduar punëtorët, duke ndërtuar autostrada dhe shtëpi banimi mbi shtylla të mëdha çeliku. Por tani, teksa rezervat e naftës janë shterur pothuajse krejt, vendbanimi në detin Kaspik ka nisur t’i ngjajë një skene të braktisur të një filmi të zhanrit fantastik-shkencor.

Rrobat ende në tela

Qytetet e shkreta, megjithatë, nuk janë veç pasojë e çindustrializimit. Gabimet njerëzore dhe luftërat gjithashtu mund t’u marrin jetë komuniteteve. Ish-vendpushimi detar qipriot i Varoshës ndodhet i braktisur si rezultat i një pushtimi turk në vitin 1974, i cili bëri që e tërë popullsia e tij të shpërngulet. Tryezat në shtëpitë e pabanuara janë të shtruara, ndërsa teshat e lara ende rrinë të varura në tela në shtëpitë pranë plazheve të gjata të braktisura.

Aksidentet dhe katastrofat natyrore gjithashtu i shtyjnë njerëzit të braktisin shtëpitë. Një zjarr në një minierë nëntokësore, i cili ende nuk është shuar pas ndezjes së tij në Centralia të Pensilvanisë, në fillimin e viteve të 1960-ta, i ka detyruar pothuajse të gjithë banorët të largohen. Vetëm shtatë banorë të patundur ende jetojnë atje, pa infrastrukturë dhe rrymë.

Qytetet e shkreta sigurisht se nuk janë fenomen i ri në botë. Në vetëm një prej shumë ndodhive të tilla, një ndryshim i klimës rreth vitit të largët 1400 besohet të ketë çuar në shpërnguljen e banorëve të qytetit të begatë antik të Angkorit, në Kamboxhia, i cili njihej për një sistem të avancuar të ujit dhe për marrëdhënie të shkëlqyeshme ndërkombëtare.

Por, mbase diçka që çudit më së shumti është ekzistimi i qyteteve të sapondërtuara gati boshe, si Ordosi në Kinë, i cili është cilësuar si “qyteti më i ruajtur fantazmë në botë”. Qyteti modern, i planifikuar për 300.000 njerëz, me shtylla ndriçimi që fuqizohen nga turbinat e erës dhe me asfalt taze, tani strehon jo më shumë se 5.600 njerëz, kryesisht kopshtarë dhe ndërtimtarë, të cilët kanë shkuar atje për punë sezonale që paguhen mirë.

Lidhja emocionale

Brigitte Schultz, hulumtuese e urbanizimit dhe redaktore e revistës gjermane për arkitekturë “Bauwelt”, ka thënë se magjepsja nga qytetet e shkreta vjen si rezultat i një lidhjeje emocionale, sesa i një lidhjeje intelektuale me këtë fenomen.

“Unë mendoj se njerëzit mund të gjejnë veten në këto histori”, është shprehur ajo për revistën prestigjioze gjermane “Der Spiegel”, në hapjen e një ekspozite me fotografi të qyteteve të braktisura të botës, në Muzeun e Arkitekturës së Universitetit Teknik të Berlinit.

“Historitë nuk është e thënë që të jenë didaktike”, ka thënë Schultz, e cila gjithashtu e ka organizuar ekspozitën. “Shpesh, ato na kujtojnë humanitetin tonë. Merreni rastin e Centralias, për shembull. Atje jetojnë vetëm shtatë njerëz, të cilët thonë: ‘Jo, ky është vendi ynë. Ne nuk do të largohemi’, edhe nëse kjo nënkupton të jetuarit pa rrugë dhe pa energji elektrike”.

Drejtori i Muzeut, Hans-Dieter Naegelke, ka theksuar se arkitektura përfaqëson “esencën e një personi”. “Këto qytete të shkreta na bëjnë të mendojmë se sa gjatë do të jetojmë ne këtu”, ka thënë ai. “Një qytet i gjallë mund të kthehet në një vend të shkretë shumë më shpejt sesa që ne mund të imagjinojmë”, ka paralajmëruar Naegelke. (Der Spiegel- Zeri)

Presidenti Topi vizitë dy ditore në Kuvajt

14:33 Politika

Bode, kandidati përfundimtar i PD-së për president?

14:30 Politika

Takimi Patozi-Ruçi, Rama: 28 Nëntori pa status të ri në BE do qe TURP

14:24 Politika

Dështon takimi PD-PS. Ruçi propozon 4 pika, Patozi: Ps kërkon rrëzimin e qeverisë

14:20 Politika

Rona shkëlqen në Eurovizion, renditet e PESTA

21:53 Politika 2 komente

Dhunë ç’njerëzore në burgun 313. Policët nën hetim

20:44 Politika

Opozita po bëhet gati për opsionin e mocionit të mosbesimit ndaj Berishës

20:13 Politika

Presidenti, Ruçi takohet nesër me Patozin

19:53 Politika

A ka rënë fuqia blerëse e shqiptarëve në 2012-ën?

18:41 Politika

Berisha: Jemi të privilegjuar se kemi dy mbrojtës: Jezusin dhe Profetin Muhamed

17:47 Politika