Te fundit
ANALIZA/ “The Economist”: Emri i Maqedonisë, “Godoja” që pritet të mbërrijë në vitin 2018
7 Shkurt 2018, 16:36Rajoni
TEMA
Bisedimet e fundit mes Shkupit dhe Athinës, por edhe protestat greke analizohen në një artikull të revistës “The Economist”.
Maqedonia fitoi pavarësinë 27 vjet më parë, por konflikti për emrin vijon ende, e me gjasa, “Godoja” nuk do të mbërrijë edhe për shumë kohë në këtë shtet, pavarësisht entuziazmit në dy kryeqytetet.
Për më shumë se çerek shekulli, Maqedonia, pjesa më jugore e Jugosllavisë së shpërbërë prej kohësh, është quajtur FYROM nga Kombet e Bashkuara, Bashkimi Europian dhe shumë organizata të tjera.
Emri do të thotë Ish-republika Jugosllave e Maqedonisë. Problemi me emrin është pjesërisht çështja që ka ngatërruar marrëdhëniet e Maqedonisë me fqinjen e saj, Greqinë, që kur mori pavarësinë në vitin 1991.
OKB ka ofruar ndërmjetësimin mes dy vendeve, në mënyrë që të ndihmohet Maqedonia të marrë një ftesë për t’u bashkuar me NATO-n dhe të nisë bisedimet e anëtarësimit në BE (dy procese të bllokuara nga Greqia).
Ndërmjetësimi rinisi vitin e kaluar, pas tre vjet ndërprerjeje. Ka vullnet të mirë nga të dyja palët për progres. Autoritetet e Shkupit dhe të Athinës i quajnë bisedimet si “mundësi e jashtëzakonshme” për të zgjidhur konfliktin.
Në disa gjuhë, “Maqedonia” është emri i një sallate frutash. Kjo nuk ka të bëjë me faktin se rajoni historic osman i Maqedonisë përbëhej nga shumë popuj. Historikisht, hebrenjtë kanë përbërë grupin më të madh në qytetin-port të Selanikut. Por rajoni ka qenë shtëpi për turqit, grekët, shqiptarët, bullgarët, serbët.
Ai u nda në luftërat ballkanike të viteve 1912-13. Jugu u bë grek, një pjesë tjetër e vogël bullgare dhe pjesa e mbetur “Serbi jugore”. Në vitin 1944, komunistët jugosllavë vendosen që do të shndërrohej në republikën e gjashtë të Jugosllavisë. Nëse në atë kohë, popullsisë sllave i mungonte identiteti i fortë maqedonas si e kishin serbët apo kroatët, kjo kishte ndryshuar në vitin 1991.
Kur Jugosllavia u shpërbë, Greqia bllokoi njohjen e Maqedonisë nga anëtarët e pararendësit të BE-së, Komunitetit Europian. Ajo pretendoi se emri përmbante ambicje territorial për Maqedoninë greke.
Çështja u shndërrua në një kauzë protestash për nacionalistët grekë. Vetëm populli i krahinës greke të Maqedonisë ka të drejtën të quhet maqedonas, argumentonin ata.
Pjesa më e madhe nuk ishte fare në dijeni se, po aq sa e mendonin ata veten si grekë dhe maqedonas, edhe fqinjët jugosllavë kishin po ashtu identitet të dyfishtë. Në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare, Greqia ra dakord të mos e bllokonte Maqedoninë nga organizmat ndërkombëtare, nëse kjo e fundit do ta quante veten FYROM.
Në vitet pasuese, liderët grekë ranë dakord që Maqedonia do ta përdorte emrin e vet por vetëm me një përcaktues, si “E re” apo “E Epërme”. Në vitin 2008, sidoqoftë, Greqia e bllokoi ftesën e NATO-s për anëtarësimin e Maqedonisë dhe e ka bllokuar në vijimësi prej asaj kohe, hapjen e negociatave të pranimit në BE. Qeveria populiste e asaj kohe në Maqedoni u përgjigj me të njëjtat ethe emocionale. Ajo organizoi një fushatë për riemërtimin e stadiumeve e autostradave me emrin e Aleksandrit të Madh dhe babait të tij, Filipit të Maqedonasve dhe ngriti statuja të tyre. Shumë grekë e kuptuan këtë si provë që sllavët dëshironin të cimbisnin identitetin e tyre helenik.
Qeveria e re maqedonase e cila nisi punën në maj, dhe qeveria greke e përndjekur nga sfidat ekonomike janë më shumë se të gatshme për të përmirësuar marrëdhëniet.
Por, shumë nacionalistë në të dyja vendet po përgatiten të godasin çdo marrëveshje. Çështja më e madhe ka të bëjë me identitetin. Të dyja qeveritë ka gjasa të bien dakord për një emër për Maqedoninë (Maqedonia e Re ka më shumë gjasa për momentin).
Por, kur ato të nisin të negociojnë për pika të tilla si për shembull, nëse BE mund t’u referohet qytetarëve të Maqedonisë si “maqedonas” bisedimet do të rëndohen.
Pakti i Stabilitetit Europian, një kompani lobimi, ka propozuar sjelljen në skenë të një rezolute për çështjen.
Por, më pas e përshkroi një rezolutë të tillë duke iu referuar “Të presësh Godonë”: një pjese teatrale në të cilën dy miq presin përgjithmonë që të vijë dikush. Mos prisni që Godoja të arrijë në vitin 2018 – megjithëse ai edhe mund të vijë.(tesheshi)
10 komente në “ANALIZA/ “The Economist”: Emri i Maqedonisë, “Godoja” që pritet të mbërrijë në vitin 2018”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
“Identiteti helenik i grekeve” mjaft more b…q…me te tilla perralla me lesh se i keni bere lemsh historine e ketij Gadishullit tone Ilirik per interesat tuaja personale apo gjeopolitike i keni trullosur ato turma hibridesh qe jetojn aty ne ate Shtet keni 200 vjet qe i beni lavazh truri
“Po mjaft , more b…q”….etj. Me nje fjale , mbylleni gojen dhe degjoheni kete fare idioti me nick injoranti “undefined” , se ai e di mire historine e emrit Maqedoni . Po si nuk te shpelan nje mortje , more analfabet , qe merresh me gjera qe nuk ia ke idene ? Sa klase shkolle ke ti , more derdimen , qe edhe shqipen nuk e njef mire ? Shko more , shko kullot lopet ….(undefined – rro.e cari) .
Ham ham ham zagar 300 i Anastasit ha m…ha
O PATRIOT leshi ne maqedoni jetojne me teper Se 45%Shqiptare apo ata ua moren token gerkeve.O idiot Po Straboni qe eshte “puro” grek I letersise shkruan qe maqedonasit dhe epirotasit jane barbare dhe kane te njejtat zakone dhe gjuhe,del ti patriot i leshit qe sdi nga lidhet gomari na tregon nga vjen emri maqedoni.ik ore loqe futi nje te dhjere.
E di une historine e maqedonise dhe historine e emrit per shembull…
Jevgjit neo grek te azise se vogel , vllehet jevgjit dhe bullgaret cfare lidhje kane me emrin e maqedonise se lashte pe shembull???
MAKEDHONIA ESHTE SHQIPTARE,AS GREKE,AS BULLGARE
Makedhonia e Veriut (ajo e Shkupit) eshte e banuar nga sllave,shqiptare,vllaho-shqiptare,turq… Sllavet dihet historikisht se jane te ardhur ne keto troje ne shek VI – VII te eres sone,pra rreth 1000 vjet pas Lekes se Math! Pretendimi i tyre se jane pasardhes te makedhonasve te lashte eshte krejt qesharak. Nga pikepamja etnike dhe gjuhesore,sllavet e Makedhonise jane bullgare lindore e asgje tjeter. Doni te dini se si e justifikojne ardhjen e sllaveve ne shek VI – VII dhe si e lidhin me lashtesine!? Deshironi te qeshni me lot!? Keta sllavet thone se vertet kane ardhur 1000 vjet pas kohes se Lekes se Math te Makedhonise (se kjo s’ka asnje dyshim),por ata qe erdhen ishin “pasardhes te ushtrive te Lekes se Math”,qe kishin mbetur stepave te Siberise dhe atje u sllavizuan. Pra keta “pasardhes”‘ te sllavizuar u krthyen pas 1000 vjetesh ne “atdheun” e tyre ? ? ? Ne fakt nuk ja vlen fare te merresh me pretendimet sllave!!!
Ne Makedhoni nuk ka patur e nuk ka “greke” (as ne Makedhonine e Shkupit,pra verioren e as ne Makedhonine e Selenikut,pra jugoren). Kur Makedhonia e jugut (ajo e Selenikut) u pushtua nga ushtria neo-greke ne 1913-en,atje nuk kishte asnje grek. Dokumentet historike te vete ushtrise neo-greke e deshmojne qarte kete. Askush nuk dinte greqisht ne ato ane,me perjashtime te pakta,sidomos te prifterinjve qe e kishin mesimin e greqishtes te detyruar sepse ishte gjuhe administrative e kishes! Shteti neogrek u mundua te ndryshonte strukturen etnike te kesaj zone (qe popullohej nga shqiptare,sllave,vllahe,turq,hebrej e armene) duke sjelle popullsi kristiane nga Turqia (te quajturit ponte,karamanlinj dhe kapadhokinj). Keto popullsi ne fakt nuk kane lidhje me greket. Kapadhokinjte dhe karamanlinjte jane popullsi te Turqise jugore,popullsi turanike (te njejta me turqit dmth) por qe kishin ardhur me pare se turqit,rreth 2 shekuj me pare dhe ishin vendosur ne zonat e Perandorise Romane te Lindjes (i ashtuquajtur me vone nga historianet si Bizanti). Keto popullsi ishin kristianizuar dhe vazhduan te mbeteshin kristiane edhe pas ardhjes se vellezerve te tyre turqve osmane qe ishin myslimane. Keto popullsi kishin gjuhe amtaren turqishten dhe kete perdornin edhe ne kishat e tyre. Madje ata e shkruanin Ungjillin ne turqishten e tyre me shkronja greke dhe liturgjia kishtare behej ne turqisht. Edhe sot e kesaj dite keto popullsi qe jetojne ne shumice ne Greqine e Re,vazhdojne dhe flasin ne shtepi turqisht dhe kur organizojne festa e panaire,kendojne e vallezojne tyrcelinjshe! Karamanlinjte dhe kapadhokinjte kane tipare te dallueshme fizionomike si popujt turanike. Jene te shkurtet,fytyrgjere,syterhequr dhe dicka midis ezmerit dhe verdhacukut ne ngjyren e lekures. Pontet jane nje grup tjeter popullsie kristiane e ardhur nga Turqia veriore. Keta ndahen ne dy grupe : turkofone dhe pontiofone. Jane nje popullsi shume e perzier midis turqve dhe gjeorgjiano-kaukazianeve. Zona e tyre e prejardhjes ndodhet ne veri te Turqise se sotme,ne brigjet e Detit te Zi,me qender ne Trabzon (Trapezunda).Po te studioni historine e asaj hapesire do kuptoni thjesht se aty ka patur levizje popullsish nga zonat perreth kryesisht kaukaziane dhe gjeorgjiane. Pretendohet qe ka patur edhe koloni te heleneve te lashte,por qe gjurmet e tyre kane humbur ne histori,ashtu sic kane humbur ne histori gjurmet e kolonive te heleneve te lashte ne shume brigje te Mesdheut. Ardhja e turqve e beri edhe me mix popullaten e asaj zone dhe ekzistenca e ketyre popullsive as qe vihet ne dyshim. Gjate periudhes se Perandorise Romane te Lindjes (Bizantit) kjo zone ishte nen sundimin e Perandorise,ndersa Gjeorgjia apo Kaukazi,pergjithesisht ishin jashte sundimit roman. Kjo zone ka patur tendenca shkeputese (irretendiste) dhe nje fare organizimi fetaro-administrativ. Pontet turkofone kane shumer ngjashmeri me pontet pontiofone,si ne tradita,veshje,kenge e valle,por turkofonet shihen shpesh me percmim nga te tjeret dhe quhen turko-spori (dmth fara-turke). Pikerisht ne kohet e sundimit romano-lindor (bizantin),popullsia ishte mixe kauaziano-gjeorgjiane dhe duke qene se gjuha zyrtare e kishes dhe e shtetit ishte greqishtja mesjetare,ne keto zona u perhap nje gjuhe qe quhet pontiaka. Kjo gjuhe ka lidhje me greqishten mesjetare kishtare (po aspak me helenishten e lashte sic pretendojne disa),por eshte e pakuptueshme nga greqishtja e sotme (dhimotika) qe eshte gjuha zyrtare ne Greqine e Re! Natyrisht pontiaka-ja eshte e ndikuar shume dhe e mbushur me fjale nga turqishtja,por edhe nga gjuhet sllave apo gjeorgjiane.Kjo popullsi,qofte turkofone qofte pontiofone mbeten kristiane edhe gjate Perandorise Osmane dhe edhe sot e kesaj dite perdorin ose turqishten ose pontiakishten si gjuhe te tyre shtepiake, ne Greqi ku jetojne. Pontet (turkofone dhe pontiofone) kane tipare krejt te dallueshme fizionomike dhe dallohen shpejt ne gjithe Greqine. Ata jane te shkurter,fytyre gjere,hundekerrabe dhe shume ezmere. Kane veshjet dhe traditat e tyre,kenget dhe vallet,te cilat po te mos e dish i merr per turq,se jane krejt te njejta!
Keto tre-kater grupacione popullsish u sollen ne Makedhonine e jugut (te Selenikut) dhe ne Thraken perendimore,sidomos pas vitit 1925,por edhe pas viti 1990 (keta te fundit erdhen nga Gjeorgjia,Armenia dhe Rusia). Ne nje popullsi prej rreth 800 mije banore qe kishte Makedhonia e Selenikut ne vitet 1920, erdhen rreth 700 mije ponte,karamanlinj dhe kapadhokinj. Duke perdorur politikat e spastrimit (turqit u detyruan te largoheshin te gjithe,por bashke me ta dhe shume popullsi te tjera myslimane, si shqiptare dhe sllave. Po ashtu edhe hebrejte u spastruan gjate Luftes II-te,ndersa sllavet u debuan ne shumice gjate Luftes Civile ne Greqi ne vitet 1945-1948), po ashtu edhe politikat e te asimilimit ndaj popullsive vendase (shqiptareve,sllaveve,vllaho-shqiptareve,armeneve qe ishin popullsi kristiane) dhe duke sjelle keto popullsi kristiane nga Turqia,shteti neogrek u perpoq dhe vazhdon te perpiqet ende sot me te gjitha menyrat te grekezonte Makedhonine jugore. Keshtu ne 1990,kur Makedhonia e veriut (e Shkupit) shpalli pavaresine nga ish-Jugosllavia,ne Greqi plasi nje kundershtim i hapur ndaj atij shteti dhe filluan te shperthejne teorite “Makedhonia eshte greke” dhe te teorise se Makedhonia e lashte na ishin helene dhe Leka i Math na ishte helen. Deri atehere shume pak flitej per “helenicitetin” e Makedhonise se lashte. Dicka kishin filluar te perrallisnin ne Greqi ne vitet 1905-1913,kur u kuptua se Perandoria Osmane do shkaterrohej dhe ne Greqi filluan te pretendonin territore. Si justifikim,pikerisht ne ato kohe, dolen disa teori per Makedhonine si “greke”,se deri atehere si kishte vajtur njeriu ne mendje. Por keto u shuan shpejt,sapo arriten qellimin dhe moren nje pjese te madhe te Makedhonise (pjesen jugore) ne 1913. Pastaj nuk u ndjene me,derisa ne 1990 doli nje shtet tjeter qe quhej Makedhoni dhe pervec kesaj ky shtet kishte pretendime territoriale ndaj Greqise (kerkonin bashkimin me Makedhonine e jugut,ose te Egjeut sic njihet ndryshe). Aty filloi kundershtimi me kete shtet,te cilit Greqia nuk i njeh as emrin (prandaj nderkombetarisht quhet FYROM) dhe pas 1990 s’lane teori pa nxjerre dhe “vertetim” pa thene se “H Makedonia einai eliniki – Makedhonia eshte greke”! Cuditerisht jane pikerisht pjesetare te ketyre popullsive te ardhura, qe quhen “prosfigies = ardhacake”,pra (ponte,karamanlinj e kapadhokinj) qe cirren me shume,qe bejne patriotin e flakte dhe thone se jane “pasardhes te Aleksandrit te Makedhonise”. Keta nga Azia,na qenkan pasardhes te makedhonasve!!!??? Por te verteten nuk e dine vetem neogreket,ata duan te vertete ate qe ju pelqen atyre. Te gjithe aktoret politike dhe vendim-marres ne bote e dine fare mire se Makedhonia e sotme (e veriut dhe e jugut) eshte banuar dhe banohet nga popullsi te ndryshme heterogjene. E dine shume mire se cfare politikash ka ndjekur shteti neogrek dhe e kuptojne hallin dhe interesin qe ka ky shtet.
Sa per Makedhonine e lashte,pavaresisht perpjekjeve neogreke apo sllave,historia eshte shume me e thjeshte dhe e qarte :
– makedhonasit e lashte nuk kane lidhje me sllavet! Keta jane te ardhur ne Makedhoni dhe ne gjithe Ballkanin ne shek VI-VII (pra 1000 vjet pas Lekes se Math) dhe jane sllave ashtu si sllavet e tjere (saktesisht sllavo-makedhonasit jane etnikisht bullgare dhe flasin nje dialekt te bullgarishtes)
– makedhonasit e lashte nuk ishin helene! Vete helenet e lashte e kane dokumentuar qe para 2500 vjetesh se makedhonasit ishin “barbare” dhe flisnin nje gjuhe tjeter. Nuk ka asnje dyshim per kete. Kur e thoshin helenet e lashte atehere,c’rendesi ka se c’thone neogreket e sotem! Vete Leka i Math e ka mesuar helenishten ne moshen 15 vjecare (ashtu sic mesojme sot anglishten) dhe keto jane te shkruara e zeza mbi te bardhe,s’ka asnje dyshim!
– makedhonasit e lashte ishin fise pellasgo-illyre. Shqiptaret shpesh here ne histori quhen makedhonas. Gjate periudhes romake,ka pasur periudha te gjata kohore kur kryeqendra e Provicium Ilyiricum-it ishte Seleniku! Makedhonia eshte nje nga krahinat shqiptare (Dardani,Makedhoni,Epir,Illyri).
Fatkeqesisht vetem shqiptaret nuk e vrasin mendjen dhe nuk e rivendikojne Makedhonine (te veriut dhe te jugut),megjithese shkencetaret percaktojne vetem shqiptare si pasardhes te makedhonasve te lashte. Figura e Lekes se Math sidoqofte eshte vendosur ne monedhen kombetare shqiptare qe ne 1924-n .Monedha “1 Lek” e emetuar ne 1924, ka portretin e Lekes ne nje ane dhe ne anen tjeter Leken e Math mbi kale. Monedha jone quhet Lek pikerisht ne perkujtim te Lekes se Math te Makedhonise. Pikerisht kete portret te Lekes se Math qe gjendet ne monedhen tone te 1924-s, kane vendosur greket ne monedhen e tyre “100 Dhrahmi” ne vitin 1978!!!! MAKEDHONIA ESHTE SHQIPTARE,AS GREKE,AS BULLGARE!!!
Karagjosllek gjigand !!!??????????????????????
Ne rajonin e ” maqedonise” serve nuk ka pasur ndonjehere dhe ”turq” ka pasur minimlisht duke qene se vet etnia turke eshte formulim i vone.
popujt kryesore te atij rajoni kane qene shqiptaret, bullgaret dhe vllehet qe nuk u permenden fare.
” neo greket” filluan te mbinin mbas 1913…
dhe ata qe pellasin per indentitetin maqedonas ne greqi jane me se shumti jevgjit nga azia vogel, kjo eshte ironia e madhe
sllavet kane zbritur poshte reth viteve 500 es o thundrake dykembesha
S keni per tu sheruar kurre nga kjo semundje qe quhet grekogobi. Nuk e shikoni ku jemi katandisur si popull keni hall te gjeni sa e vjeter eshte greqia debil popull .mire ja u bene ky shtet po ju pi gjakun