INTERVISTA/ Bamir Topi: Sistemi politik është bllokuar nga 3-4 vezirë orientalë. Pa një ribërje të së djathtës nuk ka ndryshim real në Shqipëri

Nga Ylli Pata

Ndërkohë që politika shqiptare përgatitet për “përleshjen e paralajmëruar” të 16 shkurtit, një nga lojtarët e njohur të saj, ish-Presidenti Bamir Topi, deklaron se pa një ndryshim thelbësor të rregullave të lojës dhe një rikthim e Kushtetutës së 1998-ës do të ketë impas dhe system të bllokuar.

Në një intervistë për TemA, Bamir Topi flet shumë për opozitën, dhe ndryshe nga shumë aktorë kritikë ai nuk merret me aksionin e Bashës, por kërkon një riformatim të së djathtës si koncept dhe ide, pasi sipas tij ndryshe nuk mund të ketë një ndryshim real të politikës në vend…

Z.President, situata në vend nga aspekti politik është e polarizuar dhe duket se jemi përpara një ndeshje të madhe që si pikë stacioni ka 16 shkurtin dhe kryeministrinë si vend. Pra bëhet fjalë për protestën e opozitës dhe paralajmërimin për një protest pa kthim deri në rrëzimin e qeverisë aktuale. Duket si një ndeshje gladiatorësh, që normalisht nuk ndahen pa “viktima” e që marrin shenjë nga “tribuna”. Si do ta analizonit ju këtë situatë?

Së pari mendoj që protesta është një instrument politik i opozitës dhe është normale që si luftë politike të praktikohen protestat apo demonstratat.

Por, duke u kthyer në retroskpetkivë, mund të themi se të gjitha protestat, qoftë nga ata që janë udhëhequr nga ish-opozita sot në mazhorancë apo anasjelltas, nuk kanë prodhuar atë që kanë prodhuar protestat në vende të tjera, si për shembull në ish- vendet komuniste të lindjes të cilat kanë pasur organizim të fortë, kanë pasur në fokus program dhe synime të artikuluara, ndërkohë që edhe kohëzgjatja ka qenë e motivuar, duke prodhuar rezultate të rëndësishme dhe ndryshime rrënjësore.

Mendoj që protestat në Shqipëri, qoftë edhe kur unë kam qenë pjesë e tyre,nuk kanë sjellë atë rezultat që ka pritur publiku, madje kanë degjeneruar në veprime të dhunshme sidomos kam parasysh 21 janarin 2011, që çoi në vrasjen e njerëzve të pafajshëm.

Për më tepër ende nuk kemi bërë gjyqin politik por edhe penal të shkaktarëve që sollën atë tragjedi.

Thënë këtë, unë mendoj që defekti nuk është tek mënyra e protestës, por më tej tek funksionimi i klasës politike.

Vetëm po të vështrojmë përbërjen e Parlamentit, ne do të shikojmë një problem të madh në këtë drejtim.

Ai nuk është parlamenti që njerëzit presin, nuk ështe vendi i njerëzve të ditur dhe për të ardhur tek pyetja juaj, do të thoja se nuk është protesta i vetmi instrument politik, por duhet që të krijohet një ansambël komunikimi me publikun për të arritur një marrëdhënie direkte mes politikës dhe qytetarëve.

Unë kam një eksperiencë personale në aktivitetin tim politik, ku para ë vitit 2005 kemi zhvilluar një betejë parlamentare me interpelanca dhe debate të forta,apo edhe komisione parlamentare, të cilat kanë vënë me shpatulla për muri qeverinë.

E gjithë kjo situatë ka përgatitur ndryshmin që ndodhi në vitin 2005.

Parlamenti aktual ka rënë në vulgaritet që përfaqësohet nga liderët kryesorë, të cilët janë në fakt strumbullarët e këtij vulgariteti.

Unë këta liderë i kam njohur personalisht dhe janë persona normalë, por që faktikisht ushqejnë një situatë polarizuese për interesa të ngushta.

Sipas jush jemi përpara një çadre të re, apo një marrëveshje të re politike Rama-Basha?

Unë besoj se nuk do të ketë çadër, e cila ka rezultuar butaforike dhe e panevojshme.

Nëse do të ketë një marrëveshje, kam mendimin se palët merren vesh për interesa të ngushta si 17 maji që nuk garantoi asgjë për njerëzit.

Në rast se një marrëveshje nuk përfaqësohet nga institucione atëherë kemi të bëjmë me pazar që nuk sjell gjë konkrete për njerëzit.

PD para pak kohësh pati zgjedhjet e brendshme ku mori edhe elemente të FRD-së. Por një pjesë e drejtuesve të PD-së e kanë cilësuar këtë proces jo real dhe janë distancuar nga Basha. Ju si e gjykoni këtë lëvizje. A po hapet sadopak Basha ndaj elementëve të së djathtës dhe sipas jush ç’duhet të bëjë e djathta që të fitonte shumicën në Shqipëri?

Shiko Ylli, të jemi korrektë, unë tashmë nuk i përkas asaj structure politike. Zgjedhjet në PD janë produkt i brendshëm i PD-së, por problemi më i madh që më shqetëson është denatyrimi i djathtës në Shqipëri.

Në esencë nuk flitet më për të djathtën dhe konservatorizmin, por merren me një person, çka e kthen luftën politike në një spektakël të rëndë për sytë e qytetarëvve.

Unë mendoj se qëllimi dhe misioni i opozitës duhet të jetë më i gjerë. Ky kryeministër për mua është i paaftë, por atë e mban në pushtet PD-ja, pasi nuk ka kauzë ideologjike dhe programore.

Nuk flet kush për dhe të përfaqësojë shtresa të gjera si ish-pronarët apo të përndjekurit.

Sot nuk shoh asnjë kauzë që të ndërtohet shkencërisht dhe të krijohet klima siç ndodhi përpara 2005-s, që edhe pse ishim të bashkuar atëherë dhe bëmë një opozitë të mirëmenduar, prapë me vështirësi fituam mazhorancën.

Njerëzit duan shpresë, duhet ndërtuar një program i qartë një dekalog i së djathës.

Shqipëria ndodhet përpara një termini politik siç është vendimi për hapjen e negociatave, kërkesën e BE-së për mbylljen e reformës në drejtësi dhe për mbylljen e një reforme zgjedhore të plotë. Ju si e shikoni mesazhin e politikës karshi kësaj kërkese ndërkombëtare?

Hapja e negociatave mirëpritet nga çdo shqiptar. Por problemi është nëse kjo politikë e meriton të vlerësohet për çka ka bërë.

Mund të jetë e rëndë, por në fund t’i korr, atë çka mbjell.

Vulgariteti dhe paaftësia sjell një produkt që shkon kundër kësaj rryme dhe sipas meje, kjo politikë nuk e meriton që të hapen negociatat.

Unë kam bindje për këtë, sepse kush e ka ndaluar PS e PD që të reformojnë ligjin zgjedhor?

Të dy palët janë ankuar për njëra tjetrën në kohë të ndryshme për manipulime të zgjedhjeve.

Ç’duan të thonë njerëzi e papërfaqësuar, apo ata që shikojnë që përfaqësohen nga njerëz ordinerë dhe ata që kanë në CV gjëra që duhet t’i mbajë larg nga jeta publike. Kush ka penguar PS dhe PD të çojnë reformën në drejtësi përpara?

Negociatat duan një konsensus kombëtar që vjen si një process pajtimi por natyrisht konvergjence në diversitet dhe jo një situatë e tillë e frikshme që ka mpirë tërë shoqërinë dhe ka bllokuar institucionet.

Në një situatë ngërçi ku kemi një mazhorancë që qeveris e vetme dhe një opozitë që ka premtuar që nuk do ta lërë të qeverisë mazhorancën pa larguar kreun e saj, cila mund të jetë një rrugë për zhbllokimin e situatës?

Së pari duhet të realizohet ajo që kërkon BE; reforma zgjedhore dhe reforma në drejtësi, pa të cilat askush nuk hap rrugën europiane.

Politikisht ne jemi në një monizëm dhe absurdi është se kjo ndodh në demokraci, Kryeministri Edi Rama e ka shprehur se e dua vetë tepsinë por ky është monizëm që pjell vetëm qeverisje jot ë pranueshme nga shumica e qytetarëve.

Si mendoni ju polarizimi që vjen nga lart, sidomos seancave të së enjteve në Kuvend, a është e pasqyruar poshtë në publik?

Polarizimi nuk ekziston poshtë, por kemi një shoqëri të fjetur që e ka të qartë se kush i përfaqëson.

Historia e votimeve është histori mashtrimi i madh dhe ne nuk kemi një pasqyrim real të vullnetit të popullit.

Zoti President, ka një perceptim të madh publik në lidhje me problemin që klasa politike shqiptare ka me besueshmërinë, një perceptim që po flet për një rinovim të kësaj klase që është e palëvizshme dhe nuk qarkullon. Reforma në drejtësi ka pasur një pritshmëri se do të sjellë një shpresë, por që koha ka zgjatur dhe njerëzit janë zhgënjyer dhe kanë humbur durimin. Protestat e studentëve sollën një shpresë se mund të ketë një erë të re por që u shua më pas. Si mund të qarkullojë elita politike për të mos qëndruar e gozhduar sipas jush?

Kjo është një sëmundje e sistemit, pasi janë pikërisht krerët e dy partive kryesore që e kanë bllokuar sistemin dhe i jep atyre mundësi që t’i kthejnë partitë në biznese politike.

Ata nuk lejojnë të tjerët që të kthejnë kokë apo marrin frymë. Kushdo personalitet botëror të vijë në Shqipëri, nuk mund të hyjë dot në parlamentin shqiptarë duke fituar zgjedhjet si deputet.

Dy liderët kryesorë për një gjë bien dakord mes vetes, edhe pse zihen për gjithçka- që të mos ndryshojnë sistemin zgjedhor.

Pikërisht ky sistem është paralizë dhe amortizim i institucioneve. Është mbajtje me okzigjen të kufomave poltike që nuk rinovon ujrat e kënetës politike.

Ata kanë veton për ta bërë këtë, është ekskluzive e tyre. Më thoni një prononcim kur ata bine në kundërshtim për reformën, pasi ata duan ta lënë kështu siç është.

Jus jell në vëmendje përvojën e Frymës së Re Demokratike në zgjedhjet e vitit 2013 që edhe pse mori rreth 100 mijë vota në rang kombëtar, këta u deformuar në 30 mijë vota nga aktorët e mëdhenj që kontrollonin komisionet.

Ne kishim votat të krijjmë një grup parlamentar por u penguam me forcë….

Sot ka një debat në lidhje me marrëveshjen finale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë për të dalë nga ngërçi i njohjes së Kosovës. Kanë folur Rama, Meta, Berisha, etj, por edhe ekspertë të ndryshëm. Ju deri tani nuk keni folur, cili është mendimi juaj zoti President?

Unë kam folur dhe kam dhënën mendimin tim dhe jam i gatshëm që të flas sa herë për këtë çështje shumë të rëndësishme për ne shqiptarët.

Unë dua të jem shumë i qartë në qëndrimet e mija, duke e ritheksuar ndjeshmërinë e lartë për Kosovën që e kam treguar gjithmonë në pozicionet e mija politike dhe institucionale.

Në kohën kur u shpall pavarësia e Kosovës unë isha President i Republikës dhe kam qenë në brendësi të atmosferës apo edhe zhvillimeve që vinin si pasojë e diskutimeve dhe negociatave nga ana e aktorëve relevantë ndërkombëtarë.

Ky problem po komplikohet nga mungesa e transparences së procesit të diskutimeve apo edhe opsioneve që mund të hidhen në tryezë.

Por, sot Kosova ka institucionet e veta, ndaj politika shqiptare duhet t’i lërë përfaqësuesit legjitim të Kosovës që të bëjnë punën e tyre dhe të mos ketë ndërhyrje për të treguar sa e duam Kosovën.

Gjithçka po ndodh është një tentativë butaforike për të hyrë në një process që i takon në radhë të parë institucioneve të Kosovës dhe gjithashtu aktorëve të nivelit të lartë siç është SHBA.

Kemi boll këtu mungesë transparence në çështjet tona e si shembull mund të sjellim në vëmendje marrëveshjen me Greqinë apo edhe problem të tjera.

Nëse Kosovës i duhet ndihma jonë duhet trajtuar me kujdes dhe nuk duhet harruar se Kosova ka një kujdestar i madh që janë SHBA posaçërisht por dhe BE-ja.

SHBA në radhë të parë, e cila ka një politikë afatgjatë në përkrahje të shqiptarëve do të vazhdojë të jetë pranë Kosovës.

Ndaj nuk duhet të ketë kakofoni duke eksportuar virusin e rrëmyjës politike atje, pasi Kosova ka institucionet e veta dhe ne duhet t’i japim besim atyre të ushtrojnë me qetësi situatën.

Keni thënë i pari dhe në një farë mënyrë ka dalë “profecia” juaj për dështimin e sistemit politik që u instalua me ndryshimet kushtetuese të prillit 2008. Proces që instaloi pushtetin e kryetarëve të partive të mëdha. A duhet të largohet vendi nga ky model dhe si?

Shiko, si model unë i qëndroj Kushtetutës së vitit 1998 që edhe pse politikisht palët ishin të ndara atëherë dhe mendoj se është modeli më i mirë. Kurse ajo e 2008-s përjetësoi interesat e dy idividëve kushdoqofshin ata, duke e kthyer monopolin politik në sistem, në ekonomi, shoqëri dhe të gjithë kapilarët e jetës publike në Republikën tonë.

Madje ç’është më e keqja ata kanë futur kthetrat madje edhe tek media dhe ne sot kemi një shoqëri të informuar keq, të dizinformuar sipas interesave të oligarkëve.

Në këtë aspekt çfarë kam thënë atëherë, ka dalë ditë pas dite dhe nëse do e ribëja intervistën për sistemin politik, do të ritransmetoja intervistën time të 15 prillit 2008.

Duhet të zhbëhet ajo Kushtetutë që i kthyen kryetarët apo 3, 4 individë në vezirë, pasi e kanë kthyer politikën në një skenë orientale dhe ja sot ne jemi një model sui generis.

Kjo e ka bllokuar riciklimin e klasës politike, sa kohë të jetë kjo Kushtetutë nuk do të ketë ndryshime apo rifreskime. (TemA Javore)

VIDEO: “E kanë kot, s’na ndal asgjë”, Rama mesazh opozitës

09:56 Politika

Arma e kapur pas masakrës rrëzoi pas 5 vitesh alibinë e Kostandin Xhuvanit

09:15 Politika

Letra për Enverin: Fadil Paçrami i konsideron Kiço Blushin, Spahivoglin, Radin e Koreshin, si e ardhmja e dramaturgjisë sonë?! (dhe fotot e panjohura)

09:00 Politika

Anketa: 12% e deputetëve votojnë ligjet pa i kuptuar ato

21:30 Politika

Ekspertët, të shqetësuar për reformën zgjedhore në Shqipëri

21:15 Politika

"Zëri i Amerikës"-Ilir Metës: Çfarë mendoni për ministrat e korruptuar të LSI-së dhe shantazhin e gruas suaj ndaj ministres Gjonaj?

18:43 Politika

Publikimi i fytyrave të familjes së vajzës së përdhunuar në Kavajë, reagon PS: I dhamë zë, kishte nevojë për solidaritet

18:01 Politika

Morali i shqiptarëve, në mes të këmbëve të gruas

17:46 Politika

VIDEO/ Babai i Dritan Dajtit: Kam pasur njohje personale me Berishën dhe familjen e tij, kam ngrënë, pirë dhe gatuar për ta. Dritani shok klase me Argitën

14:50 Politika

Ilir Beqaj padit zyrtarin e PD: Mos u mbro në gjykatë si Luli “jam shprehur politikisht”

14:19 Politika