Te fundit
Ngatërresat në shkruarjen e shqipes!
27 Janar 2020, 09:46Blog
TEMA
Nga Bashkim Kopliku
Kur shkruajmë shqip, ngatërrojmë 1 në çdo 5 shkronja!
Një dashamirës i promovimit të pëdorimit të gjuhës shqipe, po e quaj këtu z.Dashamirësi i shqipes, kishte paraqitur një shkrim interesant, ku promovonte përdorimin ekskluziv të shqipes, gjatë ceremonive fetare. Kishte shumë komente përkrahëse të shkrimit.
Por, imi ishte pakë kontravers, ja komenti im:
Shkrimi i z. Dashamirës i Shqipes, ka një të metë të madhe, pikërisht në temën që po promovon, në gjuhën shqipe:
Në shkrim janë ngatërruar 4 tinguj të gjuhës, që zenë mbi 20% të shkrimit të shqipes. E kam fjalë për tingujt që sot e tash mbi 100 vjet, i shkruajmë me grafemat (shenjat grafike) “e”, “ë”, “c” dhe “ç”.
Nuk ka shumë faj, as z. Dashamirës i Shqipesi, e as ju të nderuar, që i bëni gjuhës sonë këtë goditje: çdo pesë shkronja, njëra me mundësi të jetë gabim!
Vërtetë që është mjaft e bezdishme t’i gjesh ato 2 grafemat, “ë” dhe “ç” në botën aktuale ku jetojmë edhe ne shqipshkruesit…
Por, ka 16 vjet që ju kam propozuar një zgjidhje mjaft praktike e me veprim të menjëherëshëm, të cilën po jua risjell shkurtimisht në vijim:
Të bëjmë tri zevendësimet që vijojnë, të grafemave të alfabetit tonë aktual:
1- Grafemën “ë” ta zëvendësojmë me grafemën “f”;
2- “ç” me “ch”;
3- “f” me “ph”.
Vetfm kaq, dhe shqipja do tf shruhej korrekt, me chdo lloj tastature nf botf, kudo qf tf jetoni tf dashurit shqipshkrues.
25 komente në “Ngatërresat në shkruarjen e shqipes!”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Qenka çmend edhe ky.U be dhe gjuhetar tani.Çfare sygjerimesh jep manalli.
Phajin fe ka gazeta qe e shkruan keto pallavra. mire e shkruajta?
Baschim Kophfliu ka shume te drejte.Kot fja fusni. Njf temf qe ja vlen pfr diskutim.
Qenka bere edhe gjuhetar i shqipes Kopliku……?
ik o toc kuklle ik ditke ti me zgjidh pune…rrangall kooperative
Ja dhe idioti i radhes (radhfs)! Ky kopetent e quan “korrekt” zevendesimin e nje zanoreje me nje bashketingellore dhe aq me keq ne gjuhen shqipe ku cdo shkronje ka nje tingull. Parimi themelor i drejtshkrimit ne gjuhen shqipe eshte parimi fonetik, pra fjalet shkruhen ashtu si shqiptohen dhe anasjelltas. Cfare tingulli te perafert ka germa “e” me germen “f”? Cfare lehtesimi do te kishte lexuesi ne nje fjale me tre apo kater bashketngellore ne radhe?
Zgjidhjet janë brenda Windovs-it, nuk ka nevojë për “shpikje”. Mjafton të aplikosh tastierën shqip në opcionet që përmban Windovs. Në këtë rast do të ketë ca ndryshime në tastierë: tastet Z dhe Y si dhe dy a tri shenja pikësimi do të ndërrojnë vendet. Për t’i kujtuar u vë një copë letër me shenjën e re.
Ky eshte nje njeri muti.Nuk ju mbyll haleja njehere.Do japi mend ky bythqim qe gjithe jeten ka lepire bythen e shefave servili delirant i mutit.Ky eshte budalla nga trute e kaptines.
Ku mer vesh ky dinosauri nga tastiera. Po fshtf chfshtje qf duhet parf. Qfnka vfrtet bukur tf shkruash sipas kftij rrotfs.
Vijim: Madje mund të aplikosh tri tipe tastierash: shqip, italisht, anglisht apo arabisht dhe i përdor sipas nevojës. Aplikacioni rri në barrën e ikonave në fund të faqes dhe ti e ndryshon sa herë të lypset të shkruash në njërën nga gjuhët e aplikuara.
Mungesa e përdorimit të grafemave që përmend autori, është vërtet shqetësues, sepse në më të shumtën e rasteve përdoren gjerësisht, sidomos shkronja ë.
Duhet goditur çdo dukuri negative e këtij karakteri, derisa të mësohet përfitimi i tyre masivisht.
Propozimet për zëvendësimin e tyre, kuptohet lehtësisht që janë për humor.
Në çdo postim me mungesa të këtyre shkronjave, të bëhet vërejtje nga replikuresit, derisa të binden që nuk mund të vazhdojnë më kështu.
Është evidente tashmë,lufta tinzare,dashakeqe pse jo dhe vrastare disa “patriotëve”,”gjuhëtarëve”,që duan të lehtësojnë ngatërresat në gjuhën shqipe.Nuk ka asnjë ngatëresê,por një luftë herë e hapur dhe herë tinzare,e ngritur nga dashamirës gegë,në Shqipëri dhe në Kosovë,që për fat janē në minorancë.Duke goditur standartin në pika të tilla si:ë-ja fundore,ë-ja mbështetëse te fjalët e përbëra,ku pjesa e parë nbaron me ë.Ngatërroheh nga folësit e gegërishtes; q-ç dhe ç-q, psh: Çimi-qimi;Koçi-Koqi,ngatërriojnë;xh-gj,Baxho-Bagjo,Dixhitalb-Digjitalb,apo Behxhet-Begjet,etj. Ku debat ështē i hershëm,të paktēn,rreth 200 vite më parë,nga Veqilharxhi tek Evetari.Mē vonë,Theodhor Haxhifilipi,Vaso Pasha,Thimi Mitko,Sami Frashëri,Kristofiridhi,Jan Vellerai,mjeku i djalit të Ali Pashës,për të ardhur tek Alfabeti i Manastirit.Ata burra të mençur,nuk lanë vend për “ngatêrresa të shkronjave”pasi për çdo tingull qê del nga goja e një shqipfolësi,i përgjigjet njē shkronjë.Zgjidhja u gjet duke krijuar,digramet,shkronjat dyshe,duke eleminuar shenjat diakritike në maksimum.Fishta,Mjeda,Frashëri dhe 50 burra të tjerë ndërtuan Alfabetin e shqipes,dhe i kanē diskutuar këto variante,”mund t’i lexoni këto në materialet e Kongresit.Edhe në Manastir,por de pas tij u bë një zhurmë e madhe me sens dialektor,por gjuha rezistoi.Nuk ēshtë e vështirë të kuptosh qëllimin e këtij debati tinzar dhe vrastar pēr shqipen standarte,që tashmē është e standartizuar,e kristalizuar dhe e aftë të plotësojē maksimalisht kërkesat e përdoruesve të saj.Të pretendosh të shkatërrosh themelet e saj,alfabetin,pjesē të gramatikës të çimentuara tashmë,por dhe pjesë jetike të drejtshkrimit dhe standartit është vrastare.Duhet të jeshë ose dashakeq,ose naiv,ose injorant,të ngreshë tallaze vrastare për gjuhēn,nē emër të shmangies “të ngatërresave”dhe “gabimeve”. Mendoj se në Shiqipēri,për fat,kemi ende gjallē njē numër tē madh gjuhētarësh,studiuesish që janē kapacitete të mëdhenj tē shkencave filiologjike,që duhet të flasin.Cilido,”shpētimtar”” atdhetar”,shpikës”,kēto aventura t’ua tregojē kujt tē dojë,por jo shqipfolësve të shumtē që nuk i shqetëdon as ê-ja,as ç-ja dhe asnjë shkronjē tjetër e shqies.Ata që e kanë problem,i këshilloj tē mēsojnë standartin,t’i vendosin këto shkronja nē kompiuter dhe të lēnë gjuhētarët té fasin.
Por ka dhe një rrugë më të thjeshtë, pa e ndërruar tastjerën nga anglishtja: mjafton ta mbani gishtin pak fort mbi “e” ose “c” dhe në ekran ju shafen “ë” dhe” “ç”.
Sipas rastit prekni ose rrëshqisni gishtin dhe u kry!
Pse është tinzare dhe me shumē rrezik ndërhyrja në alfabetin e shqipes,mbi 110 vite nga vendosja e tij?! Me kētē alfabet janē shkruar miliarda faqe në këtë shekull.Ky alfabet i plotēson nē mēnyrë të plotë,pa asnjē mangësi,dublim,vështiësi apo ngatërrim,nē të folur dhe nē të shkruar.Mendoj se bëhet një tentativë me qitje të largët ,pēr të goditur standartin,dhe më kryesorja,pēr të giditur “Drejtshkrimin e Gjuhës Shqipe”.Është një tentativë e vazhdueshme,që ka gjetur terren,për fat të keq në disa gazeta,portale,dhe çêshtë më e keqja në disa televizione kombëtare.Po goditen parimet mbi të cilat është bazuar dhe lanë bazuar”Rregullat e Drejtshkrimit.” Parimi themelor i rregullave të drejtshkrimit,është ai fonetik, qē siguron shqiptim tē njēsuar, vendos njē lidhje të ngushtë midis formës së shkruar dhe asaj standart të të folurit. Së dyti,parim tjetër bazë,ështē ai morfologjik,i cili kërkon që fjalit dhe pjesët e tyre përbërëse të sistemit fjalëformues dhe trajtëformues të shkruhen njësoj,duke ruajtur strukturën gramatikore,leksikorefjalëformuese dhe rregullat e drejtshkrimit.Dhe vijnē me radhë elementët historik-tradicional me forma tē thjeshta,pa zgjidhje të dyfishta apo të shumēfishta.Të bëshë eksperimente me digrame(grup baskētingēlloresh)duke hequr nga qarkullimi shronjat ë dhe ç,se dikush,pas njē shekulli i ngatërron,do ishte jo vetëm njē çmenduri,po do e fuste tërë strukturën fonetie të shqipes nē një aventurë të rrezikshme.Prania e zanires ë dhe e bashkëtingēllores c,nē shqip nuk janē pengesë nē artikulim,aq mē tepēr nē shrim,pasi ndërtimi grafik i tyre ēshtë i qartë dhe i dallueshēm.Sot teknologjitē dhe mjetet elektronike tē komunikimit nē distancë e mundësojnē saktē shkrimin e kētyre shkronjave.Kushdo qē mendon se është i aftë të bëjē të tilla akrobaci,le t’i aplikojē me ndjekēsit e tij.Gjuha shqipe.themelet dhe bedenat e saj,tashmē janē tē çimentuara dhe nuk tronditen nga këto lloj lojrash.
Ja si duhet te shkruhet fjala “fêrnet” sipas ketij debilit: “phfrnet”
Ne nje vend komplet I paditur e injorant,cdo I ditur qe jep I mendim I vendosin epitet.Kan te drejt qe thojne shqiptareve vetem bishti u mungon.
Zoti Kopliku jep mendimin e tij me argumenta dhe keto injorantet hidhen ne politike dhe patriotizem. E cfare te keqeje ka sikur te behet nje permiresim edhe i vendimeve te Kongresit te Manastirit ? Ato vendime i kane marre njerez ne fund te fundit. Dhe kryesorja njerez te nje shekulli me pare, kur nuk njihej e as imagjinohej interneti.
Po ky ka qene bole kur ishte zv. kryeminister, mendoni si ka perfunduar sot…
Mendoj se saliu, qe eshte nje bir kurve, po te doje ai, menjehere propozimi i ketij zotnise behet realitet. Ne te vertete kopliku i komplikuem paska vajtur dem deri me sot, duke u marre me profesion tjeter, ndersa duhej te merrej me gjuhesine, per te bere ”reforma rrenjesore” ne alfabetin e shqipes…
Çudi e madhe, pse gjithë ky shqetësim për grafemat “ë” dhe “ç”? Unë në kompjuterin dhe telefonin tim i kam kthyer tastierat në alfabetin shqip, gjë që e realizon kushdo, që di t’i përdorë.
iu bene te gjithe profesore keta te veriut, prandaj s’po ecen ai vend.
Gjalle qenka akoma kjo moster???? Ik ore bac prostata.
Pirdh pirdh se lirohesh
A calon gomari nga veshet? C’rendesi ka I vure pikat e se apo I se.Ndersa F eshte F dhe jo Ef.H eshte H dhe jo Ejxh.or trangull.Mos fut hundet ne gjuhen Shqipe,or ti I shkilles se P.Demokratike.Ne se keni mbaruar per Radio,aty rri.Mendoj,qe leku te shikohet.Te shkoje atje ku ka qene.Leke te reja apo te vjetra.A mesua Populli?Mendoj,qe jo.Te rregullohet Ekonomia Shqiptare.Ky eshte Problemi.Populli te doje Shtetin e tij dhe anasjelltas.Te leme menjane mendjemadhesine,te perqafojme thjeshtesine.Nuk e di.A ka jete ne Malet me Debore?
Degradimi,zhdukja dhe asimilimi i njē kombi,fillon nga degradimi dhe humbja e gjuhës së kombit.Pjesë të tëra të hapësirave dhe popullsisë shqipfolëse,tashmë janë aneksuar dhe asimiluar.Baza ka qenë gjuha dhe deri diku dhe feja.Nëse do ta vrasësh një gjuhë,ashtu si ndërtesë,duhet t’i prishësh themelet.Dhe njē godinë që nuk ka themele,zor se ekziston.Kēshtu ndodh dhe me gjuhën.Nëse njē gjuhe i shkatêrron alfabetin,sistemin gramatikor, rregullat e drejtshkrimit,standartin,leksikun tē cilin e mbush me fjalē të huaja,nē një kohë që ke nē leksikun tënd fjalē me bollëk, gjuha vdes.Edhe nē këtë rast,bëhet fjalë për të prishur THEMELIN,jo për të”shmangur gabimet”,”për tē lehtësuar shkrimin”,po pēr tē shkatërruar themelin.Një shkodran i mençur do pyeste me humor:Po ky zotnia,”a asht i marr,a shtihet?”Mos luani,more shkenëtar me kētē pasuri kaq të madhe që për t’a ruajtur dhe pēr tē na e lënë neve trashëgim,e ka paguar shumë shtenjtë nder shekuj.