Te fundit
ANALIZA/ Si ka ndryshuar konsumi i familjeve shqiptare që prej 2014
16 Nëntor 2020, 12:50Blog
TEMA
Nga Ilir Beqaj
Na kërkohet sot të miratojmë buxhetin faktik të vitit 2019.
Në pamje të parë duket si një akt formal. Na duhet të konfirmojmë çfarë ka në llogaritë e shtetit për vitin 2019.
Por në fakt unë vetë besoj se debati dhe më tej miratimi duhet të kalojë për tej votimit formal të asaj çfarë është regjistruar në llogaritë e shtetit.
Bazuar në çfarë po jetojmë intensivisht nën pandeminë e Covid 19 prej 8 muajsh, viti 2019 mund të duket si një vit normal.
Por duhet të mbajmë në konsideratë se në pranverë të 2019 bashkëjetuam me dalldisjen dhe brutalitetin e opozitës që solli pasiguri në konsumin e familjeve dhe në investimet private si dhe çakërdisjen e presidentit të Republikës që tentoi të shtyjë zgjedhjet vendore. Ndërsa në 26 nëntor 2019 vendi u përball me një tërmet shkatërrues.
Megjithë këto vështirësi serioze, objektive dhe subjektive, nëpërmejt buxhetit të vitit 2019 qeveria ia ka dalë:
të mbështesë drejtpërdrejt familjet shqiptare nëpërmjet pagave të punonjësve buxhetorë, pagesave të përfitimeve të papunësisë, ndihmës ekonomike, personave me aftësi të kufizuar, pagesave të pensioneve;
të mbështesë zhvillimin me anë të investimeve publike; të nxisë sipërmarrjen private duke përmirësuar funksionimin e institucioneve, pakësuar burokracinë, nxitur zbatimin e ligjit, zvogëluar korrupsioni.
Dhe ia ka dalë qoftë pa rritur barrën e borxhit, qoftë duke qënë korrekt në shlyerjen e detyrimeve financiare.
Në fakt vetë buxheti 2019 nuk është një vit i veçuar. Ai duhet vendosur në kontekstin afatmesëm të zbatimit të programit të qeverisë.
Ka disa mënyra për të vlerësuar efektin e buxhetit të shtetit në përmirësimin e jetës së qytetarëve.
Sot, enkas kam zgjedhur të ndajë me qytetaret dhe qytetarët e Shqipërisë ecurinë e konsumit të familjeve.
Prej 2014, Instituti i Statistikave vlerëson çdo vit konsumin e familjeve shqiptare, thënë ndryshe Anketa e Buxheteve Familjare.
Në vitin 2019, një familje shqiptare ka shpenzuar mesatarisht në muaj 82,145 lek. 18,8 % më shumë se 2014.
Konsumi i familjeve shqiptare përbën rreth 43 – 45 % të Produktit të Brendshëm Bruto.
Nga 2014 në 2019 spikat rritja e shpenzimeve
për “Hotele e restorante” me 181 %,
për “Argëtim e kulturë” me 144 %
dhe për “Mobilim e pajisje shtëpie” me 146 %.
Nga 2014 në 2019 shpenzimet për “Shëndet” janë rritur me vetëm 5 %. Sepse u ulën çmimet e barnave, u hoq tatimi mbi vlerën e shtuar 10 % dhe u rrit ndjesëhm oferta e kudesit shëndetësor publik.
Nga 2014 në 2019 shpenzimet për “Arsim” janë ulur me rreth 13 %, si pasojë e zvogëlimit të ofertës për mastera e doktorantura të ofruara pas asnjë lloj kriteri më shumti në universitete jopublike.
Edhe shpenzimet për “Ushqime” (me 10 % më shumë) dhe për “Energji, ujë, qera” (me 17 % më shumë) janë rritur në nivele mesatare.
Rritja e shpenzimeve të komunikimit me 130 % duhet të jetë në vëmendjen e qeverisë në kushtet kur bota digjitale po bëhet gjithnjë e më prezente në jetën e përditshme të çdo familje shqiptare.
Qeveria duhet të bëjë më shumë kujdes edhë në konsumin e duhanit dhe pijeve alkoolike për vetë dëmin që këto të fundit shkaktojnë në shëndet.
Në periudhën 2014 – 2019 vihet re edhe një ngushtim i hendekut të shpenzimeve midis më të varfërve dhe më të pasurve.
Kjo vihet re duke analizuar qoftë medianën (vlera që ndan në mes familjet sipas konsumit), qoftë kuintilet (grupimi i familjeve sipas 5 klasave të konsumit), qoftë decilet (grupimi i familjeve sipas 10 klasave të konsumit).
Ne periudhën 2014 – 2019 mediana është rritur 28,1 %.
Ngushtimi i hendekut ilustrohet në vijim :
Konsumi i kuintilit të parë është rritur me 40 % nga 2014 në 2019, ndërsa konsumi i kuintilit të pestë ka mbetur pothuasje në vend.
U përpoqa të shpjegoj sesi ka ndryshuar konsumi i familjeve shqiptare që prej 2014.
Është rritja e shpenzimeve publike për shëndetësinë dhe arsimin, është uklja e taksave që i ka krijuar mundësinë familjeve shqiptare të shpenzojnë më shumë nga buxhetet familjare për argëtim, për hotele, për restorante dhe për orendi e pajisje shtëpiake.
Jam i bindur se shqiptarët do të mbajnë në konsideratë edhe këtë kur të zgjedhin për kë do të votojnë në 25 pril 2021.
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
