FOTOT/ Jeta e jashtëzakonshme e princit Philip: Nga lindja në tavolinën e kuzhinës, te trauma e jetës pa prindër, lidhjet naziste dhe dashuria me mbretëreshën Elizabeth

Historia e familjes së Dukës së Edinburgut është sa magjepsëse aq edhe tragjike. Një nënë që iku nga revolucioni dhe u bë murgeshë, një motër naziste që i dha emrin djalit të saj Karl Adolf  pas Hitlerit dhe një përplasje avioni që ‘tronditi thellë’ princin kur ishte në shkollë.

Duka i Edinburgut, i cili ndërroi jetë në moshën 99-vjeçare, lindi nga Princi Philip i Greqisë dhe Danimarkës, djali i Princit Andreë të Greqisë dhe Danimarkës dhe Princeshës Alice.

Nëna e tij Princesha Alice e Battenberg ishte një stërmbesë e Mbretëreshës Victoria, që do të thotë se Filipi ishte një lidhje të largët me familjen mbretërore britanike.

Princi Philip ishte më i vogli nga pesë vëllezërit e motrat dhe kishte katër motra më të mëdha, tre nga katër motrat Margarita, Cecilie dhe Sophie u martuan me aristokratë gjermanë të cilët u bënë nazistë.

Pas ardhjes në jetë të Princit Philip, familja mbretërore u internua dhe në moshën 18 muajshe, Duka i ardhshëm i Edinburgut dhe familja e tij u arratisën në një anije luftarake britanike.

Në të vërtetë motra e tij më e vogël Sophie u martua me kushëririn e saj të dytë Princin Christoph i Hesse dhe u bashkuan me Hitlerin për dreka private dhe madje e quajtën djalin e tyre të parë Karl Adolf për nder të tij.

Princi Christoph u vra në tetor 1943 në një aksident ajror mbi Italinë, ndërsa  Sophie u martua me Princin George Ëilliam të Hanoverit në 1946, dhe kishte tre fëmijë së bashku.

Princesha Sophie qëndroi në kontakt me vëllain dhe kunatën e saj Mbretëreshë deri në vdekjen e saj në 2001 në Mynih. Ajo mori pjesë në Royal Ëindsor Horse Shoë dhe ishte kumbara e Princit Edëard.

Princi Philip theu heshtjen 60-vjeçare publike për lidhjet naziste të familjes së tij në vitin 2006, duke thënë se, si shumë gjermanë, ata i panë përpjekjet e hershme të Hitlerit për të rivendosur fuqinë dhe prestigjin e Gjermanisë ‘tërheqëse’, por theksoi se ai kurrë nuk ishte ‘i vetëdijshëm për askënd në familje të shprehte pikëpamje ‘antisemitike’.

Kundërshtimi i Filipit ndaj nazistëve nuk ka qenë kurrë në dyshim. Ai luftoi me trimëri për Britaninë gjatë luftës, në Betejën e Kretës, Betejën e Kepit Matapan në Greqi dhe pushtimin Aleat të Siçilisë.

Sidoqoftë kishte pyetje në lidhje me gjakun e tij gjerman kur ai dhe Mbretëresha u takuan për herë të parë dhe, çuditërisht, asnjë nga motrat e Princit Filip nuk u ftua në dasmën e Mbretëreshës në 1947.

Lidhja gjermane ishte akoma shumë e turpshme, vetëm dy vjet pas përfundimit të luftës. Nëna e vëllezërve dhe motrave Princesha Alice mungonte nga fëmijëria e Princ Filipit.

Ajo i mbijetoi revolucionit dhe mërgimit, çrregullimit mendor dhe manisë fetare, duke treguar guxim të madh personal për të mbrojtur një familje hebreje gjatë luftës, para se t’i kthente kurrizin jetës mbretërore për t’u bërë murgeshë.

Jeta e trazuar

Princi Philip lindi më 10 qershor 1921, në tryezën e kuzhinës në shtëpinë e tij në Mon Repos, në ishullin grek të Korfuzit. Ai ishte fëmija i pestë, dhe djali i vetëm, i prindërve Princi Andrew i Greqisë dhe Danimarkës dhe Princesha Alice e Battenberg.

Prejardhja e tij ishte një përzierje e Greqisë, Danimarkës, Rusisë dhe Prusisë nga ana e babait, dhe gjyshja e tij nga nëna, Princesha Victoria e Hesse, ishte një mbesë e Mbretëreshës Victoria, duke e bërë atë kushëririn e tretë të Elizabeth II. Familja jetonte e lumtur në shtëpinë mbretërore të xhaxhait të Philipit, Mbretit Kostandin I.

Sidoqoftë, Greqia u përfshi nga paqëndrueshmëria politike dhe vetëm një vit e gjysmë më vonë familja u detyrua të largohej pasi Mbreti u internua nga vendi i tij pas një revolte ushtarake.

Në akuzat politike që pasuan, babai i Philipit, një gjeneral në ushtrinë greke, u akuzua për tradhti të lartë pasi dyshohej se nuk iu bind një urdhri dhe braktisi postin e tij të kalorësisë përpara sulmit gjatë Luftës Greko-Turke të viteve, 1919 -1922.

Familja arriti të shpëtonte me anijen detare britanike HMS Calypso, me princin e porsalindur që ishte vendosur për siguri në një kuti frutash të papërdorura.

Ata u dërguan në Francë ku u vendosën në një periferi në Paris. Prej atëherë e tutje, fëmijëria e Dukës ishte tepër e paqartë pasi ai ishte pa një shtëpi të përhershme.

Vite më vonë, kur një intervistues për The Independent e pyeti se çfarë gjuhe fliste në shtëpi, ai u përgjigj: “Çfarë do të thuash,’në shtëpi’?”.

Ai i tha në një biografi të veçantë në 2001-sh: “Është thjesht ajo që ndodhi. Familja u prish. Nëna ime ishte e sëmurë, motrat e mia ishin të martuara, babai im ishte në jug të Francës. Thjesht duhej të vazhdoja. Duhet ta bëni”.

Në moshën tetë vjeç, Philip u dërgua në shkollën Cheam në Surrey për tre vjet – por u transferua në Gjermani, ku të katër motrat e tij ishin martuar.

Qëndrimi në Gjermani ishte i shkurtër kur u kthye në Britani dhe u dërgua në Gordonstoun, një shkollë me konvikt në Skoci, ku pati një ndikim të thellë tek Princi. Ai shumë rrallë i shihte prindërit e tij dhe mbeti i izoluar, por ishte një fëmijë i lumtur, i gjallë.

Duka lulëzoi në Gordonstoun, duke kryesuar skuadrat e hokejve dhe sporteve të tjera, dhe mësoi të hidhte themelin e një karriere të ardhshme detare.

Xhaxhai i tij Dickie, Lord Mountbatten, një nga detarët më të mëdhenj të Britanisë, u interesua për përparimin e Princit. Ndërsa ishte atje, Philipi përjetoi një seri tjetër tragjedish. Kur ishte 16 vjeç, motra e tij Cecile, burri i saj dhe dy fëmijët e tyre u vranë në një aksident ajror.

Vetëm disa muaj më vonë, xhaxhai dhe kujdestari i tij vdiq papritur nga kanceri në moshën 46-vjeçare. Drejtori gjerman i Gordonstoun, Kurt Hahn, ishte ai që dha lajmin.

Pasi la shkollën, Philip u bashkua me Marinën Mbretërore, duke filluar në Kolegjin Detar Mbretëror Britannia, Dartmouth, në maj 1939, dhe u veçua si kadet më i mirë.

Ai qëndroi në Marinën Mbretërore dhe shërbeu në disa anije dhe kundër forcave gjermane, italiane dhe japoneze. Vitin tjetër ai u bë nënoficer marine.

Më pas, atij u dha Kryqi i Luftës Greke të Trimave. Kur ai u ngjit për t’u bërë Toger i Parë (në moshën 21 vjeç), ai ishte oficeri më i ri në shërbim që kishte një punë ekzekutive në një anije të një madhësie gjigande.

Por, në Krishtlindjet e vitit 1943, ndërsa nuk kishte askund ku të shkonte, siç do thoshte ai më vonë, Philipi shkoi me kushëririn e tij, David Milford Haven, për të qëndruar në Kështjellën Windsor. Princesha Elizabeth, tani 17 vjeçe, u gjallërua në një mënyrë që ‘askush prej nesh nuk e kishte parë kurrë më parë’, shkruante guvernatorja e saj, Marion Crawford.

Ajo fundjavë me festa darkash, filma dhe vallëzime në gramafon provoi të ishte një pikë kthese. Pas një vizite të mëvonshme në Windsor në korrik, Philipi i shkroi Mbretëreshës për “kënaqësinë, dëfrimin dhe ndjenjën që jam mirëpritur t’i ndaj. Kam frikë se nuk jam i aftë t’i them të gjitha këto me fjalët e duhura dhe sigurisht që jam i paaftë t’ju tregoj mirënjohjen që ndiej”.

Në fund të asaj vere, Mbretëresha i kërkoi atij që të shkonin në një festë Balmoral për tre javë. Ishte ndoshta gjatë kësaj feste që ai propozoi. Më në fund, ai i shkroi Mbretëreshës, jeta dukej se kishte një qëllim. “Të marrësh pjesë në luftë dhe të shoh fitoren, të më jetë dhënë mundësia të pushoj dhe të rindreq veten, të kem rënë në dashuri plotësisht dhe pa rezerva, i bën të gjitha problemet personale dhe madje edhe të botës të duken të vogla dhe të parëndësishme”.

Mbreti pranoi në parim që ta linte çiftin të martohej, por donte që ata të prisnin derisa Elizabeta të ishte 21 vjeçe. Mbreti dhe Mbretëresha kishin dyshime për çiftin. Ata mendonin se ai ishte ‘i ashpër, i paarsimuar dhe ndoshta nuk do të ishte besnik’.

Por sa më shumë që e njihnin, aq më shumë e pëlqenin, veçanërisht Xhorxh VI, i cili vlerësonte mënyrën e tij të çiltër, humorin dhe dashurinë që shprehte.

Në kohën kur Princi Philip u martua, në moshën 26 vjeçare, ai kishte humbur pothuajse të gjitha pikat e referimit që na lidhin pjesën tjetër me fëmijërinë dhe na japin identitetin.

Babai i tij vdiq në Monte Carlo në 1944-n pasi grumbulloi borxhe kumari dhe ai kishte humbur të drejtën e tij për shtëpinë, emrin, kombësinë dhe kishën. Edhe ditëlindja e tij nuk ishte më e njëjta.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, Philip përfundoi karrierën e tij detare aktive në korrik 1951 dhe më pas filloi të përqendrohej në punën e tij në mbështetjen e Mbretëreshës pas pranimit të saj në fron në 1952-shin.

Ai gjithashtu u bë më i njohur ndoshta për themelimin e skemës Duka i Edinburgut çmimin katër vjet më vonë në 1956-n, një çmim për arritjet e të rinjve i cili tani operon në më shumë se në 140 vende.

Çmimi ka për qëllim të ndihmojë të rinjtë e moshës midis 14 dhe 24 vjeç të përjetojnë aventura dhe të mësojnë jashtë klasës.

Duka gjithashtu kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij të përfshirë në organizata bamirësie dhe organizata që fokusohen në ruajtjen e mjedisit, sportit, ushtrisë dhe inxhinierisë – me një interes të veçantë në kërkimin shkencor dhe teknologjik.

Në 1959 ai kryesoi për herë të parë panelin gjykues për Çmimin e Projektuesve të Princit Philip. Ai gjithashtu mbajti lidhje të forta me Forcat e Armatosura dhe në vitin 1952 u emërua Admiral i Korpusit të Kadetëve të Detit, Kolonel i Përgjithshëm i Forcës Kadetase të Ushtrisë dhe Komandat i Përgjithshëm Ajror i Korpusit të Trajnimit Ajror.

Vitin tjetër ai u gradua në Admiral të Flotës dhe u emërua Marshal i Forcës Ajrore Mbretërore. Duka ishte gjithashtu kolonel i përgjithshëm, ose kolonel, i regjimenteve të ndryshme britanike dhe përtej detit.

Philipi luajti një pjesë të spikatur në aspekte të ndryshme të jetës britanike përmes rolit të tij si bashkëshortor ose shoqërues i Sovranit, duke shoqëruar Mbretëreshën në shumicën e turneve të saj dhe vizitat jashtë shtetit, si dhe udhëtimet rreth Britanisë.

Princi Charles, Princi i Uellsit lindi në 1948 dhe Princesha Anne, Princesha Mbretërore, lindi dy vjet më vonë.

Pasi gruaja e Philip u bë Mbretëresha Elizabeth II, çifti pati dy fëmijë të tjerë: Princin Andreë, Duka i Jorkut, i lindur në 1960 dhe Princi Edward, Earl of Wessex, i lindur në 1964.

Midis turneve mbretërore që patën ndikimin më të madh tek ai ishte një udhëtim në Antarktidë dhe Atlantikun e Jugut në vitet 1956-57, meqenëse ai u përpoq të rrisë ndërgjegjësimin e publikut për ndikimet mjedisore të njerëzimit.

Në maj 2017 u njoftua se Duka i Edinburgut kishte vendosur të mos kryente më angazhime publike, por ai mbeti mbrojtës, president i një anëtari të më shumë se 750 shoqatave deri në vdekjen e tij.

Duka gëzonte shëndet të mirë në vitet e tij të mëvonshme, ndërsa shqetësimet për shëndetin e tij kishin nisur në vitet e fundit, pas infeksioneve të fshikëzës dhe një arterie koronare e bllokuar.

Një përplasje me makinë në moshën 97 vjeçare e la atë të tronditur por të palënduar. Ai e dorëzoi lejen e drejtimit tre javë më vonë.

Në janar të këtij viti, Dukës dhe Mbretëreshës iu bë vaksina anti-Covid në Kështjellën Windsor nga një mjek shtëpiak. Në Mars të këtij viti, ai u ribashkua me Mbretëreshën pasi u largua nga spitali pas një periudhe prej 28 ditësh.

FOTOT: Sa të kem vëlla Erdoganin unë, s’dua t’ia di për grushtet e shtetit nga Meta e Berisha

17:13 Lifestyle

FOTOT: Makina garash, autobusë e tanke, Princi që nuk iu nda asnjëherë timonit

14:12 Lifestyle

Nuk do ta besoni se ku po i investon paratë Bill Gates

13:56 Lifestyle

FOTOT: Ndërron jetë në moshën 99 vjeçare princi Philip, bashkëshorti i Mbretëreshës Elisabeth II

13:34 Lifestyle

FOTOT: Aktorja 25-vjeçare tregon asetet

12:42 Lifestyle

Gruaja 104-vjeçare mposht për herë të dytë Covid-19

12:11 Lifestyle

FOTOT: Dy dekada dashuri, yjet e Hollivudit zbulojnë sekretet e martesës edhe pse kanë 25 vite diferencë

11:54 Lifestyle

FOTOT: Gati të mbushë të 40-tat, por modelja e njohur duket si 20 vjeҫ

11:34 Lifestyle

FOTOT/ Historia e sikletshme: Këngëtarja e njohur, u lidh që 12 vjeç me burrin e saj 26 vjet më të madh

11:31 Lifestyle

FOTOT: Pret thonjtë për herë të parë pas 31 vitesh

11:05 Lifestyle