Te fundit
"Gjuha shqipe po masakrohet", Edmond Tupe: Pa gjuhë nuk ka komb, ky snobizëm i neveritshëm është i rrezikshëm
4 Shtator 2021, 21:50Sociale
TEMA
Globalizimi po çon drejt zhdukjes gjuhën shqipe. Shqetësimi ngrihet nga përkthyesi, publicisti, leksikografi dhe shkrimtari Edmond Tupe.
Në një intervistë për Ora News me gazetaren Matilda Mcini, ai thotë se në fusha të ndryshme Gjuha Shqipe po masakrohet dhe nevojitet një lloj vigjilence.
Tupe: Do të vijë një ditë duke pasur parasysh globalizimin që nga globalizimi i gjuhës, do marrë tiparet e një anglishteje të amerikanizuar të pagëzuar me pak shqipe, kjo është e ardhmja. Globalizim do të thotë zhdukja e gjuhëve me rrezatim të vogël.
Kombet do të zhduken një ditë siç e kemi nisur ndaj duhet luftuar për të mbrojtur gjuhën në mënyrë fanatike dhe për të mbrojtur kulturën.
Ka globalizim ekonomik, por globalizim kulturor duhet patur kujdes. Gjuha Shqipe po masakrohet, në disa fusha ka gjëra të frikshme që po ndodhin.
Për këtë situatë, Tupe fajëson institucionet përgjegjëse, politikanët që u adresohen masave përmes mjeteve të informimit dhe vetë median.
Tupe: Për këtë përgjegjës janë disa struktura shtetërore, Ministria e Arsimit dhe Ministria e Kulturës, politikanët sepse ata dalin dhe flasin në mjetet e informimit masiv, pastaj përgjegjësi të madhe kanë punonjësit e mediave.
Shumica e redaksive të shtypit të shkruar dhe mediave elektronike nuk kanë fjalor Shqip-Shqip me ato gafa që bëjnë, nuk kanë fjalor drejtëshkrimor të sjuhës shqipe dhe nuk kanë fjalor anglisht-shqip ose italisht-shqip. Jemi të gjithë të kërcënuar, duhet njëfarë vigjilence.
Shkrimtari vë në dukje se zhdukja e gjuhës çon në zhdukjen e vetë kombit, pasi nuk ka komb pa gjuhë.
Ai pranon se zhvillimet e vrullshme dhe hapja ndaj botës pas rënies së komunizmit shoqërohen me futjen e fjalëve të huaja, por kur ato zëvendësojnë fjalët shqipe atëherë kthehen në një rrezik real.
Tupe: Çdo gjuhë është një mjet komunikimi, pa gjuhë nuk ka komb, gjuha e ngjiz kombin. Ranë muret e izolimit dhe vinin fjalë të reja, terma teknikë dhe filozofikë. Por ndodhi ajo që nuk e kisha parashikuar, filloi zëvendësimi i fjalëve shqipe me fjalët e huaja kur nuk është e nevojshme.
Nëse unë e kam fjalën “tashmë”, se kuptoj si njerëzit thonë “xha”, duan të tregojnë që dinë italisht apo çfarë? Ndoshta reflekton një kompleks inferioriteti.
Kur vjen fjala e huaj dhe zë vendin, përjashton një fjalë shqipe, kjo mua më shqetëson. Fjala “kujtesë” në shqip ka vdekur, është varrosur, memorie e thonë të gjithë, edhe ata që nuk dinë gjuhë të huaj. Ky snobizëm i neveritshëm është i rrezikshëm.
33 komente në ““Gjuha shqipe po masakrohet”, Edmond Tupe: Pa gjuhë nuk ka komb, ky snobizëm i neveritshëm është i rrezikshëm”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Per nje here po e lexoj Edmondin te flase drejte
Ka qene dhe eshte nje njohes i mrekullueshem i gjuhes frenge
Profesori im ne fakultetin e mjeksise, djale i mrekullueshem dhe erudit
Fatekeqesisht ‘la vieillesse est un naufrage’ thoshte De Gaulle-i
Eh more Tupe qe te iku Byroja politike per duarsh. Sa ngrefeshe dikur ne benz, e mban mend pordhen e madhe.
Te paret qe po e “bastardojne”(shkaterrojne) jane gazetaret analfabet te Meros! Te gjitha medjat shqiptare duhet te kene korigjus drejteshkrimi te ligjeruar nga shteti si ne kohen e xhaxhit.
sakte
Aj dount ëderstand jor sekëlldi. Nuk je pidh your bukur nqs nuk ngatërron pak anglisht me katundarçen e shpifur dhe buzet e fryra me mut
jovetem koq ,
por ke patr ti qe t’i thone .arit – pennis !
Jovetem gjuhen shqiptare po shkaterrojne por edhe fjalorin erotik
te Profesor .arit. ?-
megjithate ajo qe thot ne lidhje me mediet e indiferencen e shtetit
ka te drejte .as qe behet fjale .
…ashtu esht.
Gjuha shqipe po ndryshon dhe po perdoren fjak te huaja qi ja heqin muzikalitetin gjenetik shqipes denbabaden ,si p sh.
Karit po i thon Lul,ose HajdarSal.
Pidhit po i thon Monik,ose Grida..
Boleve i therrasin ,IirMet,ose ..
Gjynof.
S ka mo erotik shqipja, se kur t thot dashnorja “fute Lulin zemra”.. ty t shkrefet kari periher se t vijn ndermend tulet pa muskuj t Lulit me byth t buta…
Ose kur t thot sekretarja e zyres ,n momente relaksi,”sa m knaqi mbrem HajdarSala jot ,mjalti…” ty t vje me vjell se t merren mendt ngaqe t ngatrrohet identiteti hamshor i karit tend me identitetin trapnor te Sal e Azem Hajkarit..
Eh..
Ofendim me t math s ka per karin…
Ne rradhe te pare gjuhen shqipe po e shkaterrojne portalet te cilet punesojne individe qe nuk dine te shkruajne ne menyre korrekte kete te fundit ….pastaj ndikimi i gjuheve te tjsra ka bere te veten ….
Kete shqetesim e ke shume me vend dhe e ke argumentuar bukur. Por kur shkruan per politike nuk lexohesh fare, Z. Tupe
KJo eshte shume e vertete, por Tupe eshte nje nga ata qe e ka masakruar gjuhen shqipe me shume se kushdo tjeter sidomos me fjalorin e tij prej idioti.
Gjuha ka rrugetimin e saj dhe do vazhdoje te jetoje edhe mbas Tupes. Ata qe do vine do ta ndjekin ecurine e gjuhes dhe do reagojne, nuk do e lene te shperbehet. Nese do kete nje proces mbareboteror te humbjes se gjuheve te vogla, ne nuk mund ti shmangemi dot ketij procesi. Por gjuha qe nuk u shua kur ndalohej shkrimi i saj, zor te zhduket ne kohet moderne.
Te drejte ke por kujt I thuaj
Nuk eshte hera e pare se keshtu ka ndodh edhe me latinishten dhe me turqishten psh…po ateher kishim justifikimin se na theren me shpate qe ta bastardonim shqipen kurse sot eshte thjesht moda…
Ani more qa ka lidhje, pse me i qite vetes vija te kuqe, rrofte gabelizimi. Siq thoshte Rama1: Kush don ta mesoj shqipen, le te shkoj ne Peking!!!
Darvinizmi ne veprim. Askush nuk e di te ardhmen dhe ndoshta frika e Tupes realizohet. Ndoshta jo. Ajo qe eshte e sigurte eshte se asnje mase artificiale nuk ndalon dot te ardhmen e gjihes (sidoqofte ajo). Rreziku kryesor per gjuhen shqipe – ne afatin e gjate – do te vije nga shpopullimi potencial / emigrantet e huaj (ose kombinimi i te dyjave) dhe jo nga huazimi i fjaleve te huaja.
PS. Shqipja eshte gjihe qe aktualisht ka nje numer jashtezakonisht te larte huazimesh (latinishtja / greqishtja / turqishtja) dhe prape ka mbijetuar. Arsyeja kryesore e kesaj mbijetese eshte se askush – pervec shqiptareve – nuk ka qene i interesuar per te jetuar ne keto ane. Kjo e ka shpetuar shqipen. I njejti skenar ka probabilitet shume me te vogel ne te ardhmen.
Pa me thuaj zoti Tupe cila fjale eshte “shqipe” nga Titulli I Artikullit qe u massakroka gjuha “shqipe”?
Gluha qe ju te turqizuarit e bete gjuhe e ka rrenjen nga Glosa Greqisht dhe Ilyrisht.
Eshte nga Este.
Masaker nga Massacre.
Snobizem?
Neverritsgem?
Ik o idiot qe kudo qe germoni vetem Greqisht ne Vorio Epir.d.m.th Glosa e Ilyreve dhe jo e turkoallvanisave qe flasin italisht .
Mjaft bukur e ke argumentuar.
Por ky Pjerdhogani që mban për nick???
Këtë nuk e kuptoj.
Është për t’ia marrë emrin, qoftë dhe si nick atij haleje????
Ore loqe, grek ka 100 vjet qe kane dale ne histori, dhe te mos harrosh se ne parlamentin e pare , te dyte biles dhe te tret eshte folur shqip , pastaj greqishtja eshte gjuhe laboratori, Greqishtja eshte nje bije e shqipes, them per greqishten e vjeter, qe nuk u vjen mire tua pemendim. Iliada ka mbi 700 fjale shqip, perendite jane vetem ne shqip, e cu mbetet juve vetem gjuha e sajuar e quajtur koine, krenar per kete ?
or atdhetar, gjuha eshte mjet komunikimi, dhe ne sjetojme ne shpelle pa kontakte.
na mytet me kto atdhetarizma koti
di nai menyre si te zhdukim korrupsionin, ajo ka rendesi.
jo kto
Po dil e flit çdo ditë o Mondi, se kemi ca gazetare që të vjen për të vjellë. E ngatërrojnë shqipen me anglishten. Flasin gjysmë Shqip gjysmë Anglisht..
Gjuha Shqipe duhet të vlerësohet si MONUMENT i kulturës BOTËRORE.
Është detyrë e Ministrisë së Kulturës t’ia kërkoj UNESKOS.
A ia kanë idenë ata që punojnë aty?
Po Akademia?
I nderuari Profesor Tupe, e kam thënë si me shaka mes miqsh, që nga shkurtimi i fjalëve në komunikimin elektronik jo shumë larg në kohë brezat që vijnë do flasin si majmunët:- Hu-hu, ha-ha. Me sa duket nuk është më shaka. Shqetsimi juaj është zëvendësimi i panevojshëm i fjalëve shqip me të huajat. Por, modestisht mendoj, që edhe tjetërsimi i fjalëve shqipe të njëjrin rezultat ka.
E para here qe po e shoh te flase per se mbari ky lloj profesori !
Jo more tupe turpe,gjuhes nuk i vjen vdekja nga fjalet e huaja,por me shume nga analfabetizmi qe po shtohet nga viti ne vit , nga e ashtuquajrurat dialekte..
Nga peofesor idiota qe e kane mendjen te partite dhe bejne propogande duke i shplare trurin studenteve….
Nga gazetare qe kane aq shume gabime ortografike dhe shprehje pa kuptim dhe perseritje te vetvetes sa nuk te behet te lexosh…
Mjafton te hedhesh nje sy komenteve ketu apo ne fb dhe kupton kulturen e arsimin e ketyre injoranteve….
Ne kohen kur ti bridhje ne paris e KQ per gabime te tilla ne shtyp e tv te fluturonte vendi punes.
Gjuha shqipe nuk ka humb me gjithe 20% te gjuhes turke qe perdoret…
Ndegjo rrugen e kavajes,sumperpjetet e Shqiperis mesme si te pershendesin ne gjuhen turke.
Lexo komentet e kosovareve qe te duhet perkthyes dhe quhet gjuhe shqipe…
Edhe tupe si asqer,zabit,hasan sherefedin,duhet te jete turqisht
Ne cdo tv shqiptare, ne vend te Lajmeve shkruhet News, breaking Niuws, euronews….ministrat shprehen “do ta investigojme” kete pune apo problem, nuk kam pare ndonje popull ne Bote qe “ngjitet” aq shume pas te huajve dhe gjuheve se tyre,
Liza, ke shume te drejte, nje popull qe vdes mas te huajve, inferiore dhe injorant te pandreqshem!!!
Imagjinoni (imagine) ju (you) nje Kinez p.sh ta kete Emrin angles Eduart Topja dhe (and) te flase per “rrezikun” e Gluhes (Glosa) Kineze?
Kur ketu para Osmaneve ka qene nje popull (popola) qe I think Polis dhe jo Qitet nga Cita ital.
Kemi faktin (fact) e Perandorit Greke Ilyre Megas Kostantinos qe Polisi ne Nder (Honor) te Tij u quajt Kostantinopolis dhe “Ilyret islamike” I thone Stamboll!
Kratos (Aristo-Kratos) I thone Shtet nga State.
Priftit nga Priest.
Mrekullise nga Miracle etj ete tjera,ecerera.
Ore loqe, grek ka 100 vjet qe kane dale ne histori, dhe te mos harrosh se ne parlamentin e pare , te dyte biles dhe te tret eshte folur shqip , pastaj greqishtja eshte gjuhe laboratori, Greqishtja eshte nje bije e shqipes, them per greqishten e vjeter, qe nuk u vjen mire tua pemendim. Iliada ka mbi 700 fjale shqip, perendite jane vetem ne shqip, e cu mbetet juve vetem gjuha e sajuar e quajtur koine, krenar per kete ?
Ore loqe Erdogan, grek ka 100 vjet qe kane dale ne histori, dhe te mos harrosh se ne parlamentin e pare , te dyte biles dhe te tret eshte folur shqip , pastaj greqishtja eshte gjuhe laboratori, Greqishtja eshte nje bije e shqipes, them per greqishten e vjeter, qe nuk u vjen mire tua pemendim. Iliada ka mbi 700 fjale shqip, perendite jane vetem ne shqip, e cu mbetet juve vetem gjuha e sajuar e quajtur koine, krenar per kete ?
Gjuha shqipe mbetet gjithmone e njellojte ne qofte se dikush nuk e zoteron ate ai nuk zoteron as vetveten, nuk mendoj qe nje njeri i edukuar e ka humbur respektin e identitetit te tij !
Kjo qeshtje eshte ngritur edhe nga shum e shum intelektual tjere para Tupjes, por ska nevoje te brengosemi, ne thjesht e japim gjuhen shqipe me koncesion, apo sepaku abereshet do ta ruajne ate dhe per 500 vite tjera. Sit back and relax!!!
Duhet krijuar urgjent një POLICI GJUHËSORE për ta
Mbrojtur shqipen nga bastarduesit që nuk njohin
Rregullat bazë të gramatikës. Termat e teknologjisë
Së informacionit nuk janë problem. Por është fakt:
Shqipja po lakohet alla amerikançe në mënyrën më
Të dëmshme dhe idioteske.
Po snobizem o prefesor tyc nuk e zevendesoje dot!