Pas një tërmeti me magnitudë 7.5 që goditi Japoninë verilindore të hënën, autoritetet japoneze kanë paralajmëruar sërish për mundësinë e një “mega-tërmeti” në të ardhmen.

Kjo ka rikthyer frikën në Japoni për të ashtuquajturin “tërmeti i madh”, një ngjarje sizmike që pritet të ndodhë një herë në shekull.

Në shtator, paneli shtetëror japonez për hetimin e tërmeteve deklaroi se ekziston një probabilitet 60–90% që një mega-tërmet të ndodhë në kanalin Nankai, një zonë me aktivitet të lartë sizmik që shtrihet përgjatë bregdetit të Paqësorit, brenda 30 viteve të ardhshme.

Në prill, autoritetet kishin paralajmëruar se një mega-tërmet mund të shkaktojë një cunam mbi 20 metra, i cili do të godiste zona të Tokios dhe prefektura të tjera. Sipas vlerësimeve, pasojat mund të jenë rreth 300 mijë viktima dhe dëme ekonomike që arrijnë triliona dollarë.

Çfarë është “tërmeti i madh” dhe a mund të parashikohet?

Zyrtarët u bënë thirrje banorëve të shtatë prefekturave, nga Hokkaido në veri deri në Chiba në Japoninë qendrore, që të qëndrojnë në gatishmëri të lartë për një mega-tërmet të mundshëm. Bëhet fjalë për një zonë shumë të gjerë me miliona banorë.

Një zyrtar qeveritar tha se ekziston mundësia që një tërmet i fuqishëm me magnitudë 8 ose më shumë të ndodhë si pasgoditje në rajon. Autoritetet u kërkuan qytetarëve të kontrollojnë rrugët e evakuimit, të sigurojnë mobiliet në banesa dhe të përgatisin paketa emergjente, përfshirë ushqime, ujë dhe tualete portative.

Megjithatë, nuk u dha urdhër për evakuim. Drejtori japonez për menaxhimin e fatkeqësive theksoi se të dhënat globale tregojnë vetëm një mundësi, jo një parashikim të sigurt. Sipas autoriteteve, probabiliteti për një tërmet më të madh është rreth 1 në 100.

Çfarë është një mega-tërmet?

Japonia ndodhet në Unazën e Zjarrit të Paqësorit dhe përjeton rreth 1 mijë e 500 tërmete në vit. Shumica janë të lehta, por disa kanë qenë shkatërrimtare, si ai i vitit 2011, me magnitudë 9.0, që shkaktoi një cunam dhe la mbi 18 mijë viktima.

Autoritetet druhen se një tërmet i madh në rajonin jugor, më të dendur nga popullsia, mund të jetë edhe më vdekjeprurës në skenarin më të keq. Tërmetet përgjatë kanalit Nankai kanë shkaktuar mijëra viktima në histori. Në vitin 1707, një çarje përgjatë gjithë gjatësisë 600 km të kanalit shkaktoi një nga tërmetet më të mëdha të regjistruara ndonjëherë në Japoni dhe u pasua nga shpërthimi i malit Fuji.

Këto tërmete të quajtura “megathrust” ndodhin zakonisht çdo rreth 100 vjet, shpesh në çifte. Të fundit u regjistruan në vitet 1944 dhe 1946.

Sipas gjeologëve Kyle Bradley dhe Judith A. Hubbard, ky është “përkufizimi origjinal i ‘Tërmetit të Madh’”. Ata paralajmërojnë se historia sizmike e Nankait është “bindshëm e frikshme”.

A mund të parashikohen tërmetet?

Sipas Robert Geller, profesor i sizmologjisë në Universitetin e Tokios, përgjigjja është jo. Ai ka deklaruar se paralajmërimet për mega-tërmete kanë “pothuajse asnjë lidhje me shkencën”, pasi nuk është e mundur të dihet paraprakisht nëse një tërmet është paralajmërues (foreshock) apo pasgoditje (aftershock).

Vetëm rreth 5% e tërmeteve janë paralajmëruese, sipas studiuesve. Megjithatë, tërmeti shkatërrimtar i vitit 2011 u parapri nga një goditje 7.2, e cila u injorua në atë kohë.

Sistemi i paralajmërimit u krijua pas vitit 2011 për të shmangur një tragjedi të ngjashme. Gushti 2024 shënoi herën e parë që Agjencia Meteorologjike Japoneze (JMA) e përdori këtë sistem. Edhe atëherë, autoritetet theksuan se bëhej fjalë për përgatitje, jo për rrezik të menjëhershëm.

“Probabiliteti për një tërmet të madh është më i lartë se zakonisht, por kjo nuk do të thotë se një tërmet i madh do të ndodhë patjetër”, deklaroi JMA.