Fentanili, opioidi sintetik përgjegjës për dhjetëra mijëra vdekje çdo vit në SHBA, ishte në qendër të takimit të Donald Trump me Xi Jinping në Busan, Korenë e Jugut.

Siç njoftoi presidenti amerikan pas takimit, të dy vendet arritën një marrëveshje mbi masat që duhet të merren për të kufizuar rrjedhën e paligjshme të drogës në SHBA. Trump i quajti bisedimet një “sukses të madh”, duke thënë se Xi “ra dakord të bënte gjithçka që mundte për të ndaluar rrjedhën” e opioidit vdekjeprurës, i cili ka vrarë mijëra amerikanë. “Jam i bindur se ai do të bëjë gjithçka që mundet për të ndaluar këtë plagë,” tha ai.

Uashingtoni akuzon Pekinin se nuk ka monitoruar në mënyrë adekuate kompanitë kineze që prodhojnë ose eksportojnë fentanil ose prekursorë opioide dhe se nuk ka bashkëpunuar në mënyrë efektive me agjencitë ligjzbatuese të SHBA-së për të luftuar tregtinë e drogës. Që nga fillimi i mosmarrëveshjes së tij tregtare me Kinën, Trump e ka lidhur vazhdimisht çështjen e fentanilit me marrëdhëniet tregtare midis dy vendeve, duke e përdorur atë si levë.

Marsin e kaluar, Uashingtoni njoftoi se do të vendoste një tarifë shtesë prej 20% për shumë produkte kineze në hakmarrje për atë që e quan kontroll të pamjaftueshëm të Kinës mbi kontrabandën e fentanilit dhe opioideve të tjera në Shtetet e Bashkuara, diçka që Pekini e kundërshton. Por pas bisedimeve të Busanit, Donald Trump njoftoi se kjo tarifë shtesë do të reduktohej në 10%, duke e çuar tarifën për produktet kineze përsëri në 47%.

Por çfarë është saktësisht fentanili, i cili përdoret me rezultate të dobishme në kirurgji, por është bërë “heroina e të varfërve” me rezultate katastrofike?

Një dëshirë për ilaç, një mallkim për përdoruesit

Sipas Deutsche Welle, fentanili është më i fortë dhe më efektiv se qetësuesit e tjerë të dhimbjes opioidë, duke përfshirë morfinën, oksikodonin ose hidromorfonin. Fentanili u administrohet pacientëve me kancer në fazë terminale ose pas një ndërhyrjeje të madhe kirurgjikale. Ai i përket klasës së opioideve sintetike, është i njohur për fuqinë e tij jashtëzakonisht të lartë dhe është 70 herë më i fortë se heroina.

Një nga karakteristikat e tij është se ndikon në sistemin nervor qendror dhe përdoret gjithashtu në mjekësi si anestetik. Ai i vendos pacientët në një gjendje gjumi të thellë, në të cilën ata nuk ndiejnë dhimbje dhe relaksohen. Doza varet nga gjendja e përgjithshme e pacientit, ashpërsia dhe kohëzgjatja e ndërhyrjes kirurgjikale. Administrimi i fentanilit duhet të mbikëqyret me kujdes nga mjekët ose personeli i kualifikuar në mënyrë të përshtatshme. Ata sigurojnë që pacientët të marrin oksigjen të mjaftueshëm, sepse edhe sasi të vogla të fentanilit mund të shkaktojnë frenim të frymëmarrjes, d.m.th. frymëmarrja bëhet më e ngadaltë.

Kjo nga ana tjetër mund të çojë në mungesë oksigjeni në trup, dhe mungesa mund të ndikojë në funksionin e organeve të ndryshme, veçanërisht të trurit dhe zemrës, dhe të kërcënojë jetën e pacientit. Fentanili mund të administrohet edhe në mënyrë intravenoze. Në këtë mënyrë vepron shumë më shpejt dhe hyn direkt në qarkullimin e gjakut. Nëse konsumohet në mënyrë të pakontrolluar si ilaç, shpesh çon në mbidozë dhe në rastin më të keq çon në vdekje. Fentanili shitet edhe në formë pluhuri. Shumë të varurit nga fentanili e thithin substancën ose e marrin atë në formën e pilulave të prodhuara nga laboratorët e karteleve të paligjshme të drogës nga qarqet, veçanërisht në Amerikën Qendrore dhe Latine. Edhe këtu, doza është e vështirë. Edhe një sasi e vogël prej rreth dy gramësh mund të jetë fatale për përdoruesin.

“Korrja” në SHBA dhe Amerikën Latine

Në mjekësi, të ashtuquajturat flasterë fentanili, të njohur edhe si fentanil transdermal, përdoren gjithashtu për lehtësimin e vazhdueshëm të dhimbjes gjatë një periudhe më të gjatë kohore. Klinikat, zyrat e mjekëve dhe farmacitë tani po i kushtojnë vëmendje të veçantë vendit dhe mënyrës se si duhet të hidhen ato pas përdorimit, sepse të varurit përpiqen gjithmonë të marrin flasterë të përdorur që kanë rënë aksidentalisht në plehra. Substanca shpesh mund të nxirret ende prej tyre. Kur pihet duhan fentanil, droga mund të avullohet dhe të thithet. Kjo gjithashtu mund të çojë shumë lehtë në një mbidozë me pasojat përkatëse.

Fentanili u përgatit për herë të parë në vitin 1960 nga kimisti belg Paul Janzen. Gjatë viteve 1980 dhe 1990, prodhimi i paligjshëm i fentanilit u rrit me shpejtësi dhe në vitet 2000 u bë gjithnjë e më i përhapur. Me përhapjen e tij në rritje, numri i të varurve nga droga dhe vdekjet më pas u rritën, veçanërisht në SHBA.

Shumë nga substancat e nevojshme për të prodhuar fentanil sintetik vijnë nga Kina. Prej andej, ato eksportohen në Amerikën Qendrore dhe Latine, ku përpunohen në laboratorë të paligjshëm dhe më pas shiten në tregun e zi. Sipas Administratës Amerikane për Zbatimin e Ligjit kundër Drogave (DEA), më shumë se 50.6 milionë tableta fentanili dhe mbi 4,500 kilogramë pluhur fentanili u sekuestruan në SHBA në vitin 2022. Agjencia thotë se kjo barazohet me “më shumë se 379 milionë doza potencialisht fatale të fentanilit”. Kjo do të ishte e mjaftueshme për të vrarë pothuajse të gjithë popullsinë e SHBA-së, ose 333 milionë njerëz…