Te fundit
Ish-kreu i CIA-s: Trump “zgjidhi” një problem që e krijoi vetë. Le të kthehemi te diplomacia për Iranin dhe Gazën
27 Qershor 2025, 13:20Bota
TEMA
Nga Viviana Mazza, Corriere della Sera
"Nuk kam dyshim se nëse inteligjenca do të na kishte thënë se Irani kishte një armë bërthamore, Obama do të kishte vepruar në të njëjtën mënyrë"
Të gjithë e kujtojnë Leon Panettën, atëherë kreun e CIA-s, së bashku me Obamën në vitin 2011 në Dhomën e Situatave, gjatë operacionit që vrau Bin Ladenin. Jo të gjithë e kujtojnë që Obama e dërgoi Panettën të fliste me izraelitët në vitin 2012, kur ai ishte Sekretar i Mbrojtjes, për të dekurajuar një sulm parandalues të ngjashëm me atë që ka ndodhur tani në Iran. Megjithatë, Panetta - duke folur për Corriere - vëren aspektet e mundshme pozitive dhe jo vetëm rreziqet pas operacionit.
Ka vlerësime kontradiktore të rezultateve të sulmit. Deri në ç'masë mund t'i vlerësojë inteligjenca ato tani?
"Ka vlerësime fillestare, të tilla si ai i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes, ndoshta të bazuara në vëzhgimin nga hapësira. Dhe ka 18 agjenci inteligjence që secila do të arrijë në përfundimet e veta. Është gjithashtu e rëndësishme të kesh vlerësime nga njerëzit në terren. Është e rrezikshme që administrata të nxjerrë përfundime shumë shpejt. Ata përdorën fjalën zhduk. Realiteti është se ata nuk e dinë, kështu që duhet të jesh i duruar".
Trump thotë se gazetarët po e denigrojnë ushtrinë duke ngritur dyshime.
"Përgjegjësia e medias është të raportojë faktet që dimë. Dhe realiteti është se këto ishin sulme shumë të sakta. E di këtë sepse isha i përfshirë në planifikimin e përdorimit të atij lloji të veçantë arme në Pentagon. Problemi është se ende nuk kemi faktet në lidhje me nivelin e dëmit. Dyshoj se për shkak të natyrës së armëve të përdorura, është i konsiderueshëm. Por nuk e dimë nivelin e dëmit në objektet e pasurimit. Dhe më e rëndësishmja, është mjaft e qartë se ka shumë uranium të pasuruar, ndoshta rreth 400 kilogramë, që nuk e dimë se ku po shkon. Është shumë e rëndësishme që komuniteti i inteligjencës të na japë një pamje më të qartë të kësaj".
A është një sulm i justifikuar?
"Nuk ka dyshim se roli kryesor i Shteteve të Bashkuara në Lindjen e Mesme është diplomatik. Dhe ky është një hap drejt fillimit të operacioneve ushtarake. Nëse më pyetni nëse duhej të ishte bërë apo jo, mendoj se sapo presidenti i thotë Iranit se zgjedhja është midis negocimit të një marrëveshjeje dhe sulmit, ai duhet ta mbajë fjalën e tij. Kur ata nuk ranë dakord për negociata, mendoj se ai nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të vazhdonte dhe të sulmonte. Mund të argumentohet se ai nuk duhej ta kishte lëshuar ultimatumin, por pasi të ketë dhënë fjalën e tij, ai duhet ta mbajë atë. Kemi pasur presidentë që nuk e kanë bërë këtë dhe, sinqerisht, kjo është një shenjë dobësie.” Obama arriti marrëveshjen bërthamore me Iranin në vitin 2015. Në vitin 2012, ai ju dërgoi te izraelitët kur Netanyahu donte të sulmonte Iranin.
Kur isha sekretar i mbrojtjes, Netanyahu kishte kërcënuar se do ta sulmonte Iranin në të njëjtën mënyrë. Obama ishte shumë i shqetësuar dhe më kërkoi të flisja me Ministrin e Mbrojtjes Barak, dhe unë e bëra. Unë theksova se ishte e qartë se Izraeli mund të sulmonte, por jo të shkaktonte dëme të vërteta në objektet e pasurimit sepse ato ishin thellë nën tokë. Dhe thashë se po zhvillonim një armë që mund ta bënte këtë dhe do të kishte më shumë kuptim t'i lejonim SHBA-së ta përdorte atë, nëse do ta dinim që Irani padyshim kishte një armë bërthamore. Nuk kam dyshim se nëse inteligjenca do të na kishte thënë se Irani kishte një armë bërthamore, Obama do të kishte vepruar.”
A mendoni se Irani ishte tani afër një arme?
Kjo është pyetja. Izraeli ka qenë gjithmonë shumë i shqetësuar, pasi Irani ka prodhuar gjithnjë e më shumë uranium të pasuruar, se koha midis atij uraniumi dhe aftësisë për të prodhuar një armë bërthamore po bëhej shumë e shkurtër. Shtetet e Bashkuara gjithmonë janë përpjekur të kuptojnë nëse Irani e kishte marrë apo jo vendimin për të pasur një armë bërthamore. Gjithmonë ka pasur këtë ndryshim në inteligjencë. Dhe nuk kam dyshim se kur Amerika u tërhoq nga marrëveshja bërthamore, Irani mori vendimin për të prodhuar uranium shumë të pasuruar, duke lëvizur drejt mundësisë së zhvillimit të një arme. Sa afër ishin, nuk e di.
A e ka zgjidhur Trump një problem që krijoi?
Pikërisht. Mendoj se ky problem lidhet me tërheqjen e tij nga marrëveshja. Ai u dha atyre licencë për të zhvilluar uranium të pasuruar.”
Çfarë parashikoni për të ardhmen e Iranit dhe Gazës?
Izraeli i ka dobësuar kundërshtarët e tij. Nëse shfrytëzohet për paqe në Gaza dhe një zgjidhje më të përhershme për problemin palestinez, për të zgjeruar Marrëveshjet e Abrahamit me sauditët, ky mund të jetë një rezultat shumë pozitiv. Në Iran, pyetja është: a do të negociojë regjimi apo do ta riparojë dëmin dhe do të ecë përpara me zhvillimin e një arme bërthamore? Nëse Izraeli thjesht kthehet në luftë në Gaza dhe nëse Irani vendos që tani do të prodhojë një armë sepse nuk sheh alternativë tjetër përveç marrëveshjes me SHBA-në dhe Izraelin, ne mund të kthehemi në luftë brenda pak vitesh.”
Po Trump?
Pyetja është nëse ajo që ai thotë se dëshiron do të mbështetet nga negociata të forta dhe veprime ushtarake. Mendoj se Trump e pranon që SHBA-të i kanë dërguar mesazhin botës se nuk kanë frikë të tërheqin këmbëzën. Kjo mund t'i japë atij mundësinë për të promovuar paqen edhe në Ukrainë, pasi në thelb është përgjegjës për armëpushimin në Lindjen e Mesme. Por duhet të kesh njerëz përreth teje që e dinë se çfarë do të thotë të negociosh. Nuk mund të cicërosh diçka dhe të presësh që ajo të ndodhë.
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje