Katër ditë pasi forcat ruse pushtuan Ukrainën dhe filluan një luftë të përgjakshme që nuk tregon shenja të një përfundimi të shpejtë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky aplikoi zyrtarisht për anëtarësimin e vendit në Bashkimin Europian.

Në të njëjtën ditë, më 28 shkurt, ai kërkoi që Ukraina të ishte pjesë e Ukrainës. Gati katër muaj më vonë, Komisioni i BE-së pritet të japë vlerësimin e tij të premten nëse Ukraina duhet të jetë pjesë e bllokut. Më pas 27 shtetet anëtare të BE-së do të vendosin nëse janë ose jo dakord me vlerësimin e Komisionit.

Çështja nëse Ukraina duhet të anëtarësohet apo jo në BE dhe si do të reagonte Rusia ka qenë një çështje e diskutueshme për vite me radhë. Në vitin 2013, protestat pro-europiane shpërthyen pasi ish-presidenti ukrainas Viktor Janukoviç mori një vendim të papritur për të mos nënshkruar një marrëveshje me BE-në që do ta tërhiqte Ukrainën më tej në orbitën e BE-së.

Në vend të kësaj, ai zgjodhi të mbante lidhje më të ngushta me Rusinë e Putinit. Një vit më pas, Rusia pushtoi Donbasin dhe aneksoi ilegalisht Krimenë. Ndërsa shumica e kombeve europiane mbështesin Ukrainën dhe, në shkallë të ndryshme, e kanë ndihmuar Zelenskyn në përpjekjet e tij për luftë, nuk është e sigurt që dëshira e tij do të realizohet.

Për arsye politike dhe procedurale, ekziston mundësia që BE-ja të vendosë se tani nuk është koha e duhur. Dhe edhe nëse do të binin dakord me opinionin e Presidentes së Komisionit Europian Ursula von der Leyen se Ukraina duhet të jetë pjesë e BE-së por mund të duhen vite madje dekada që të bëhet realitet, raporton abcnews.al.

Cili është procesi për anëtarësim në BE?

Në letër, procesi është relativisht i thjeshtë. Një vend aplikon dhe Komisioni jep një vendim nëse duhet të konsiderohet apo jo një vend anëtar. Siç ka të ngjarë të ndodhë me Ukrainën, Komisioni ndoshta do të paraqesë disa mënyra për vendet anëtare për të pranuar një kandidat të ri.

Besohet gjerësisht se Komisioni do të paraqesë dy opsione në lidhje me Ukrainën, të dyja janë në thelb e njëjta gjë, me disa dallime të vogla: se pranimi i Ukrainës do të nisë siç duhet vetëm pasi të përfundojë lufta dhe institucionet e vendit të jenë në gjendje të përmbushin kriteret e nevojshme për anëtarësim në BE.

Kriteret e Kopenhagës janë një treshe mjaft e errët kërkesash që BE-ja duhet të jetë e kënaqur që një shtet kandidat ka përmbushur në mënyrë që të jetë pjesë e negociatave të anëtarësimit. Ata fokusohen në faktin nëse ai vend ka apo jo një ekonomi funksionale të tregut të lirë, nëse institucionet e vendit janë të përshtatshme për të mbështetur vlerat europiane si të drejtat e njeriut dhe interpretimin e BE-së për sundimin e ligjit dhe nëse vendi ka një demokraci funksionale dhe gjithëpërfshirëse.

Pasi vendi të ketë konsideruar se i ka përmbushur këto kritere, ata mund tia nisin nga 35 kapitujt e negociatave të BE-së, tre të fundit prej të cilëve kthehen në disa fusha të kritereve të Kopenhagës.

Pastaj, kur liderët e shteteve anëtare të BE-së të kenë rënë dakord, duhet të ratifikohet në Parlamentin e BE-së dhe nga degët legjislative të qeverisë së çdo shteti anëtar.

Si kanë reaguar vendet e BE-së për anëtarësimin e Ukrainës?

Këtu situata fillon të ndërlikohet. Ndërsa BE-ja dhe 27 anëtarët e saj e kanë mbështetur gjerësisht Ukrainën në përpjekjet e saj për luftë, për faktin se Ukraina është në luftë është një situatë momentalisht e vështirë.

Ka një sërë shtetesh kandidate që kanë qenë në procesin e anëtarësimit për vite me radhë dhe në disa raste u është ngadalësuar pranimi për shkak të paqëndrueshmërisë politike të brendshme. Një shembull i kësaj është rasti i Turqisë, aplikimi i së cilës është ngrirë në thelb pas frikës për probleme mbi sundimin e ligjit dhe të drejtave të njeriut.

Fillimi i procesit me një vend aktualisht në luftë do të ngrejë pyetje nga shtetet e tjera kandidate, të cilëve u janë ngrirë aplikimet në mënyrë të ngjashme. Ekzistojnë gjithashtu shqetësime reale se Ukraina është shumë larg nga përmbushja e kritereve të Kopenhagës.

Sipas Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit 2021 të Transparency International, Ukraina është e 122-ta në listën e saj me 180 vende. Ndërsa Rusia është në vendin e 136-të. Duke pasur parasysh se pjesë të Ukrainës janë aktualisht të pushtuara nga Rusia dhe mund të kalojë shumë kohë pas përfundimit të luftës, është e vështirë të parashikohet nëse kjo situatë do të përmirësohet apo përkeqësohet në vitet e ardhshme.

Disa zyrtarë të BE-së kanë shprehur gjithashtu frikën se pas luftës, është e vështirë të thuhet se si do të duken të drejtat e njeriut brenda Ukrainës.

Sa kohë do të duhej?

Kjo varet nga gjendja në të cilën do të ndodhet Ukraina kur të përfundojë lufta. Duket pothuajse e pamundur që Ukraina të jetë afër përmbushjes së kritereve për të filluar negociatat për një periudhë të konsiderueshme kohore pas përfundimit të luftës, raporton abcnews.al.

Përveç projektit të rindërtimit, Ukrainës do t’i duhet të kalojë nga një vend që vepron nën shkallë të ndryshme të ligjit ushtarak dhe shtetrrethimit në një demokraci funksionale. Koha mesatare për anëtarësimin e një vendi në BE është katër vite e 10 muaj, sipas institutit londinez.

Çfarë do të thotë anëtarësimi në BE për Ukrainën?

Ukraina do të ishte një anëtare e bllokut më të madh tregtar në botë, tregut të vetëm të BE-së dhe bashkimit doganor, dhe do të kishte mbrojtjen e gjykatave të BE-së dhe akses në buxhetin e BE-së.

Anëtarësimi në BE do ta vendoste gjithashtu Ukrainën shumë qartë në klubin e vendeve që konsiderohen të jenë pjesë e aleancës perëndimore dhe rendit botëror të udhëhequr nga SHBA.

Si mund të reagojë Rusia?

Moska ka thënë më parë se anëtarësimi në BE do të ishte i barabartë me anëtarësimin në NATO. Rusia tashmë ka reaguar shumë negativisht ndaj sugjerimit se Finlanda dhe Suedia, vende anëtare të BE-së, mund të anëtarësohen në NATO.

Diçka e tillë padyshim do të shihet si një akt agresioni nga Putini.

Sa ka gjasa që oferta e Ukrainës të ketë sukses?

Nuk do të ndodhë së shpejti, por ka të ngjarë që BE-ja do të bëjë një përpjekje të veçantë për të mbështetur Ukrainën pas pushtimit të saj nga Rusia. Shumë liderë europianë kanë vizituar Zelensky në Kiev dhe shumë udhëheqës mendojnë se do të arrijnë të vendosin diçka në samitin e lidëeve me 24 qershor.

Nëse von der Leyen u prezanton shteteve anëtare versionin e saj të paralajmëruar për pranimin e kandidaturës së Ukrainës, do të ishte e vështirë për BE-në ta refuzonte atë plotësisht. Por BE-ja ka një histori të gjatë për të bërë gjëra të papritura, edhe gjatë gjithë kësaj krize.

Dhe këto debate mund të bëhen një luftë rrënimi midis vendeve që nuk janë në gjendje të pranojnë realitetin./ Përktheu: abcnews.al

1 Komente

S
Stephan Bandera

16 Qershor 2022, 12:01

mund te zemeroje Putainin?! mos more Смерть росіянам! Слава Україні! Смерть русским! Слава Украине!

Përgjigjjuni