Te fundit
“Shokë, duhet të dimë gjithçka!”: si i survejtonte STAS-i gjermano-lindorët
2 Gusht 2025, 21:11Bota
TEMA
“Shokë, duhet të dimë gjithçka!”, u tha vartësve Erich Mielke, kreu i Ministrisë së Sigurisë së Shtetit, i njohur si STAS, nga viti 1957 deri në vitin 1989. Spiunët e STAS-it ishin sytë dhe veshët e regjimit në Republikën Demokratike Gjermane (DDR). Ata mund të vepronin kudo: në vendin e punës, në rrugë, madje edhe midis miqve dhe të njohurve. Detyra e tyre ishte të identifikonin ata që vetë i quanin “parazitë”. Nga perspektiva e regjimit, kushdo që kritikonte sistemin ishte aleat me “armikun e klasës”, “imperialistët” ose kapitalistët “fashistë” të Perëndimit.
Gjithçka ishte e dyshimtë. STAS-i, i themeluar në vitin 1950, kishte gjithçka nën kontrollin e vet. Ai e quante veten “mburoja dhe shpata” e Partisë Socialiste të Unitetit të Gjermanisë (SED), me misionin kryesor për të siguruar që regjimi komunist në Berlinin Lindor të mbetej në pushtet.
Oficerët e STAS-it hapnin postën, përgjonin telefonat dhe bastisnin menjëherë shtëpitë e të dyshuarve. Dhe sikur të mos mjaftonte kjo, ata frikësonin njerëzit, duke përhapur thashetheme të rreme se dikush ishte alkoolik ose homoseksual, ose edhe se kishte kontakte me… STAS-in. Shumë gjermano-lindorë përfunduan në burg për kritikimin e regjimit të RDGJ-së.
Mbi 100,000 informatorë punonin me STAS-in.
Në fund të vitit 1989, STAS-i punësonte rreth 90,000 punonjës me kohë të plotë dhe midis 100,000 dhe 200,000 bashkëpunëtorë “jozyrtarë”, domethënë informatorë që, qoftë vullnetarisht ose pas të gjitha llojeve të shantazhit, zbulonin në raporte të gjera “sjelljen e papërshtatshme” të miqve dhe madje edhe të anëtarëve të familjes.
Por çfarë i motivoi dhjetëra mijëra njerëz të mbështesnin një regjim mizor diktatorial?
Historiani Philipp Springer, autor i librit të ri “Bashkëpunëtorët: Foto dhe Biografi nga Arkivat e Stasit”, i thotë DW: “Ministria premtonte punë interesante dhe perspektivën e misioneve jashtë vendit. Të mos harrojmë se në atë kohë qytetarëve të Gjermanisë Lindore nuk u lejohej të udhëtonin në vendet kapitaliste, por vetëm në shtetet e tyre socialiste simotra. Në të njëjtën kohë, ishte një punë e qëndrueshme në shërbimin civil që synonte njerëz që nuk do t’u jepej kurrë një shans tjetër për një karrierë të tillë”.
Për librin e tij “Bashkëpunëtorët”, Philipp Springer nxori foto të rralla nga arkivat e STAS-it që tregonin punonjës në punë. Nuk ishte e mundur të identifikoheshin të gjithë njerëzit e paraqitur. Kur u identifikuan, Philipp Springer dha edhe informacione biografike rreth bashkëpunëtorëve në fjalë. Ndër të tjera, libri përmend Elfi-Elke Mertens, babai i së cilës punonte për STAS-in, si dhe burri i saj.
Të dhënat personale të viktimave
Publikimi i fotove dhe emrave të bashkëpunëtorëve të STAS-it lejohet, edhe nëse janë njerëz të gjallë që kanë frikë t’i diskreditojnë, thotë Philipp Springer. Ka shumë që mendojnë, “por STAS-i ishte një mekanizëm i madh dhe punonjësit ishin thjesht ingranazhe”. “Por në fund të fundit, të gjithë këta njerëz u thirrën në një moment të jetës së tyre për të marrë një qëndrim pro ose kundër bashkëpunimit me STAS-i. Ata gjithashtu duhet të pranojnë se mund të ketë dosje edhe për ta”.
Fundi përfundimtar i shërbimit sekret të RDGJ-së erdhi në janar të vitit 1990. Protestuesit anti-STAS që sulmuan ndërtesa të ndryshme ministrish arritën të shpëtonin më shumë se 111 kilometra dosje, 41 milion karta indeksi dhe mbi 1.7 milion fotografi, si dhe pothuajse 15,000 çanta me dosje të shkatërruara. Shumë qytetarë të RDGJ-së ende kërkojnë qasje në dosje sot. Ata duan të dinë nëse po monitoroheshin dhe çfarë roli luajtën miqtë dhe familja e tyre. A ishin viktima apo autorë?
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje