Liroj/ Çliroj, dy fjalë të kundërta

Nga Saimir Lolja

Fjalët me “Ç” janë dy llojesh: (1) Në fjalë që germën “Ç” e kanë në rrënjë, për shembull, fjala “Çaj”. (2) Në fjalë që vendosja e germës “Ç” i jep kuptim të kundërt fjalës rrënjë, për shembull, fjala “Çrrënjos” ësht e kundërta e fjalës “Rrënjos”. Në Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe me 41'000 fjalë, botim i Akademisë së Shkencave, nga Instituti i Gjuhësisë dhe Letërsisë, Tiranë, 1980, faqet 237 – 281 përmbajnë tan fjalët që fillojnë më germën “Ç”.

Në Fjalor ësht shkruar: “Gërma Ç përdoret për të krijuar folje nga folje të tjera me kuptim përforcues, p.sh. çliroj”. (?!). Si të tilla jepen vetëm pesë fjalët e mëposhtme që sjellin habi dhe të qeshura, sepse janë krijuar me dashje ose me porosi nga autorët e Fjalorit:

I Çlirët = Jo i shtrënguar fort (?!)

Çliroj = I sjell lirinë një vendi a populli duke dëbuar pushtuesin e huaj ose duke përmbysur klasat shtypëse; e kundërta: pushtoj (?!)

Çmekem = Mekem shumë (?!)

Çnduk = E nduk shumë (?!)

Ndërkohë, fjalët e grupit të dytë që përputhen me rregullin gjuhësor në Fjalor janë: Çakordim, Çalltis, Çarmatos, Çatdhesim, Çndokush, Çedukim, Çekuilibër, Çemërim, Çend, Çënjtem, Çintegrim, Çinteresohem, Çkalit, Çlidh,...Çlodhem, Çlyrësoj, Çmagnetizim, Çmagjeps, Çmallem, Çmartohem, Çmaterializohet, Çmbështillem, Çmbledh, Çmbreh, Çmbush, Çmend, Çmërzit, Çmësohem, Çmësysh, Çmilitarizim, Çminim, Çmobilizoj, Çmontim, Çmorrit, Çmprehje, Çngjyrosje, Çnjeh, Çnjerëzim, Çnatyrim, Çnderoj, Çndryshk, Çngjit, Çngjyroj, Çoksidim, Çrradhitje, Çregjistrim, Çrras, Çrregullim, Çrrethoj, Çrrënjoset, Çrrotulloj, Çrrudh, Çorganizim, Çorientim.

            Pra, Fjalori Gjuhësor vërteton pa dashje se fjala “Çlirim” ësht e kundërta e fjalës “Lirim”. Fjala “Çlirim” qe një fjalë e përkthyer nga fjala “Liberation” në anglisht qëllimisht në mënyrë të pa saktë. Pastaj ajo u mboll me duart e xhihadistëve sllavo-barabar (Slavic Communist, ang.) në fjalorin shqiptar në Prill 1927 kur organizata bolshevike më seli në Vjenë e quajtur Komiteti Nacional Revolucionar, e kryesuar nga Theofan Stilian Noli, me urdhër nga Kominterni mori emrin Komiteti i Çlirimit Kombëtar.

Në gjuhën Shqipe, në rastet përkatëse, gërma “Ç” vendoset para një fjale për t’i dhënë asaj kuptim të kundërt. Domethënë, e kundërta e fjalës “Lirim” ësht “Çlirim”, që domethënë “Pushtim”. Qeveritë shqiptare të kohës së Luftës II Botërore që ndiqnin rregullat gjuhësore kishin një ministri të emërtuar “Ministria e Tokave të Lirueme”. Ajo ministri kujdesej për tokat shqiptare ku forcat pushtuese jugosllave ishin dëbuar. Fjala “Çlirim” u fut në përdorim në vend të fjalëve “Lirim” ose “Liridhënie” për të sjellë fillimisht hutim dhe pastaj pranim të pa vetëdijshëm të pa saktësisë si saktësi. (Si një virus që prish kompjuterin.) Frutet e mbjelljes dashakeqe të disa fjalëve në Albanisht dhe përdorimit të tyre në vend të atyre në Shqip do të shijoheshin nga armiqtë që para Luftës II Botërore. Ndërsa Ligji Nr. 134, datë 5 Nëndor 1945, si shenjë sinqeriteti caktoi 28 Nëndorin si "Ditën e Çlirimit të Shqipërisë".

Për sqarim, fjalët në përdorim kanë qenë e janë tre llojesh, për shembull:

ANGLISHT        ALBANISHT                                                  SHQIP
Nationalist        Nacionalist                                                   Kombtar
Communist (Internationalist) Komunist (Internacionalist) Barabar (Jo-kombtar)
Liberation                                                                    Liridhënie

National Front Fronti Nacional                                      Balli Kombtar
National-Liberation Front Fronti Nacional-Çlirimtar        Balli Liridhënës Kombtar
 

Loja e zgjuarsisë me fjalët dallohet edhe në këtë tabelë. “Fronti Nacional-Çlirimtar” (alb.) domethënë “Balli Pushtues Kombtar” (Balli Jo-Kombtar) në Shqip. Organizata e “Frontit Nacional-Çlirimtar” (alb.) e krijuar prej Kominternit sllavo-barbar u quajt e mirë dhe vazhdon të quhet e mira prej propagandës sllavo-barbare (sllavo-komuniste, alb.). Armiku i kësaj organizate sllave “të mirë” u piketua organizata kombëtare e Ballit Kombtar, i cili qëllimisht nuk përcillej në Albanisht si “Fronti Nacional”. Sepse në Shqip do dukej Balli Pushtues Kombtar kundër Ballit Kombtar. Domethënë, Çlirim dhe Pushtim janë e njëjta gjë ngase janë dy fjalë të ndryshme për të njëjtin kuptim. Sepse “Çlirim” ësht fjala e kundërt e fjalës “Lirim” që ësht fjala e kundërt të fjalës “Pushtim”. Pra Çlirim = Pushtim. 

(Degëzim nga libri RECETA PA KOMB në Shqip ose THE NATION-FREE RECIPE në Anglisht.)

Saimir Lolja

Koncert i Forcave të Armatosura në qytetin e Peshkopisë

16:00 Kulturë

Kryeministri Rama jep lajmin: Gjatë restaurimit të pikturës murale në Kishën e Shna Ndout dolën në dritë portrete dhe figura shenjtorësh

15:10 Kulturë 11 komente

Xhubja mirditore në UNESCO/ Ekspozita e veçantë me 50 veshje që vijnë ndër shekuj

14:13 Kulturë

Çmimi Letrar Kadare mbush 10 vjeç/ Festë të mërkurën, nën praninë e Helena Kadare

13:10 Kulturë 3 komente

Java Kulturore Spanjolle, të rejat e arkitekturës bashkëkohore që vijnë nga Spanja

12:12 Kulturë

Ekspozita për Pavarësinë! 30 punime në pikturë, skulpturë, karikature dhe qeramike ekspozohen në Vlorë për 10 ditë

11:06 Kulturë 1 koment

FOTO-REPORTAZHI/ Nga Vithkuqi në Voskopojë, përgjatë shtegut të “Udhës së Shkronjave”

09:28 Kulturë 1 koment

Muzeu për Musine Kokalarin! Familjarët e saj dorëzojnë një koleksion unik të sendeve personale dhe dorëshkrime

09:04 Kulturë

Dramaturgu britanik leksione në Tiranë: Të rinjve iu duhen trajnime, të talentuarve t’ju jepet prioritet

22:19 Kulturë

Fituesi i Çmimit Evropian të Librit Robert Menasse: Vlerat europiane të Shqipërisë i duhen BE-së

20:19 Kulturë