
Fshati Kominades, i njohur ndryshe me emrin Shag, është një prej fshatrave që qëndrojnë zinxhir mes kufirit shqiptaro-grek të cilët dikur ishin të populluar nga shqiptarë, kryesisht të besimit islam.
Kjo zgjati derisa në vitin 1924, një vit pas firmosjes së Traktatit të Lozanës ata u detyruan të braktisin gjithçka që kishin për t’u zhvendosur drejt fshatit Özvatan të Turqisë ku nisën një jetë të re.
Marrëveshja e veçantë turko-greke nuk skicoi veç kufijtë e Turqisë së sotme pas shpërbërjes së Perandorisë Osmane, por skicoi edhe drama të njëpasnjëshme njerëzore.
Disa prej tyre janë sjellë nga gazetari Andrea Danglli në dokumentarin “Shqiptarët e Turqisë” të transmetuar në Euronews Albania, ku paraqitet një tablo e qartë historike mes të shkuarës dhe të tashmes.
Çfarë ndodhi me shqiptarët e këtij fshati dhe ku përfunduan ata pas dëbimit? Si u kundërshtua zbatimi i Traktatit të Lozanës nga Tirana zyrtare e asaj kohe dhe roli i fuqive të mëdha? Si është jeta e trashëgimtarëve të tyre sot dhe çfarë kërkojnë ata nga Shqipëria?
Në vitin e 100-të nga nënshkrimi i traktatit të Lozanës, dokumentari i gazetarit Andrea Danglli paraqet anën tjetër të historisë për këtë komunitet shqiptarësh që ecën në të tashmen me gjurmë ende të forta të së shkuarës.
LINKU: https://www.youtube.com/watch?v=Gex-EPX1UXs
I dashur vella gazetar A.D. , me mundon nje pyetje qe kam : Plot 100 vjet me pare , vete vellezrit tane te Shagut a pertoren dokumenta zyrtare qe ndoshta vete keta kishin pranuar dhe marre si te ishin qytetare me shteresi turke , pra njesoj si tani qe ti dhe une mund te kemi pranuar te marrim nje pashaporte Europiane ? Pse keta vellezer nuk kaluan gjate nates lumin Devoll dhe te gjenin strehe ne fshatin tone Menkulas , por ne mes te dites morren rrugen e premtuar per ne Turqi . Skenderbeu na la nje amanet : Mos u percani si kush sipas mendjes dhe interesit te vet , por qendroni te bashkuar ndaj kujdo tjeter ! Fjala e popullit eshte se po u ndame nga tufa e ka me te lehte te na haje ujku !
Me pranuar islamin automatikisht pranon origjin turkoarabe dhe sje me Arber, keta Kastrioti do i kishte vrare vet.
Bravo.