Te fundit
Aleancë kundër lajmeve të rreme
15 Tetor 2018, 22:48Blog
TEMA
Nga Baton Haxhiu
Lajmi i rremë po trondit botën.
Vende të mëdha, të fuqishme dhe të rëndësishme, frikësohen prej tij.
E konsiderojnë mes armiqve kryesorë, shkatërrues të shoqërive dhe strategjive shtetërore në të cilat është investuar shumë kohë dhe mund.
Ne, vendet e vogla, duhet të bëjmë çmos që të vetëdijesohemi për domosdoshmërinë e punës së përbashkët kundër kësaj mbrapshtie globale.
Sepse të gjithë do ta pësojmë shumë keq.
Për një kohë të gjatë në diskursin e letrave dhe mendimeve në opinion publik të Shqipërisë dhe Kosovës, pra në shkrimet dhe prezencën televizive të shumicës së kolegëve të mi, nuk ka pasur shumë shkronja dhe fjalë për mendjezgjuarit, për shpirtmirët, civilët, për ata që kanë pasur dhimbje. Fatkeqësisht, shkronjat kanë qenë në përdorim për hakmarrësit, trimat, për të pamëshirshmit, për të dhunshmit dhe intrigantët.
Kodet frymëhelmuese të politikës dhe mediave janë ndër bllokadat kryesore që i pengojnë mentalitetet me histori konflikti për t’i trajtuar realitetet e reja në mënyrë objektive.
Me këtë rast po mundohem që të diskutoj për gjithçka që lexuesve u intereson, pa e fshehur kënaqësinë që mund të gjej një gjuhë argumentuese. Pres që kolegët të kontribuojnë që të ma sqarojnë mua dhe lexuesve perspektivën për shkaqet e gjithë asaj që na mundon dhe na ndan e na bashkon.
Edhe për faktin se dua ta diskutoj më gjerësisht kontekstin objektiv dhe analitik të vazhdimësisë së ndjenjave negative të artikujshkruesve. Dhe, të kundërtën.
Në librin e mikut tim Migjenit, të titulluar “Carere Patria”, në të cilin analizohet rëndësia kulturore dhe sociale e gjuhës ndër shqiptarë, parafrazohet thënia e Konfuçit, e cila potencon se gjuha e pandryshuar është ajo që e bën të vështirë jetën civile.
“Kur Cu Lu (Tzu Lu) e pyeti Konfuçin: ‘Po të të ftonte duka i Ve-së (Wei) për ta udhëhequr vendin e tij, cilën masë do ta mirrje të parën?’, Maestro u përgjigj: ‘Reformën e gjuhës’”.
Reforma e gjuhës nuk është thjesht pjesë e gjuhës që politikanët përdorin – ajo është koncept, është mendje dhe refleks që lind nga ideja dhe projeksioni që dikush e quan vizion, e dikush tjetër projeksion i së ardhmes.
A ka përmbajtje të re gjuhësore në Kosovë dhe Shqipëri?
Ka një ndryshim në veprime. Ka një dimension më njerëzor të komunikimit me qytetarët. Por, ajo që ka mbetur pothuajse e pandryshuar është – gjuha.
27 vjet pas vitit 1991, që shënoi përfundimin apo fillimin, varësisht nga perspektiva, e një etape historike mes shqiptarëve, janë pothuajse të njëjtit njerëz dhe i njëjti fjalor që përcaktojnë komunikimin e politikanit me qytetarin.
Nëse i bëhet një analizë e përciptë e gjuhës që sot përdoret në media dhe përgjithësisht në opinion, konstatohet menjëherë se një reformë ka mbetur pa u bërë në Shqipëri, por në një masë edhe Kosovë. Ajo që Konfuçi do ta bënte të parën: reforma e gjuhës.
Fatkeqësisht, për këtë arsye nuk ka mundur të ndryshojë as koncepti i retorikës.
Po të analizohet gjuha e politikanëve, gjuha e liderëve partiakë, gjuha e komentatorëve dhe analistëve, gjuha e gazetave dhe e gazetarëve, portaleve, vërtetohet me keqardhje po ai diskurs – diskursi pa ide dhe pa koncepte konstruktive, për të cilin fjalët s’janë asgjë tjetër veçse një shndërrim i kohës në kujtesë.
Shtrohet pyetja: a mund të ketë demokraci dhe sistem të ri të interaksioneve shoqërore me këtë gjuhë?
Është dëshmuar që demokraci të re me gjuhë dhe diskurs të vjetër nuk bëhet. Sepse, me kualifikimet kuturu nuk behet demokracia, por ndërtohet rruga për rrënimin e saj.
Problemeve të mëhershme dhe të tashme u është gjetur shtrati i lajmeve të rreme. Ato kanë gjetur plleshmerinë e vet në diskursin shqiptar. Por me një sistem gjyqësor të rrënuar dhe të korruptuar a mund të bëhet reforma e kërkuar e Edi Ramës? Dyshoj. Por, një provë duhet bërë. Ky ligj nuk do ta frikojë askë nëse gjyqësori është i mësuar me idenë e rreme dhe më gjyqësorin që i shërben gënjeshtrës.
A mund të mbrohet ideja liberale dhe demokracia nga Qeveria e Ramës me një sistem gjyqësor të pareformuar? Po mundohem t’i sqaroj disa çështje.
Mbrojtja e demokracisë, rendit liberal dhe shoqërisë funksionale në shoqërinë e sotme është gjithnjë e më shumë e bazuar në luftën kundër lajmit të rrejshëm sesa në luftëra kundër krimit dhe dhunës së përditshme.
Përhapja e mediave, dhe mbi të gjitha mediat sociale, po shfrytëzon dobësitë e shoqërive moderne duke i fuqizuar ndarjet dhe konfuzionin.
Lajmi i rremë është një nga armët më të forta, më evazive dhe më të pakapshme të kësaj lufte ndaj demokracisë dhe shoqërisë funksionale. Përdor lojërat psikologjike dhe çështjet e identitetit për të ndikuar në zgjedhjet e njerëzve duke përhapur informacion të rremë, zemërim dhe frikë.
Zgjedhjet lokale dhe ato qendrore, zgjedhjet që vendosin të ardhmen e rendit botëror si zgjedhja e Presidentit të SHBA-ve apo votimit të Brexit – bëhen nga shumë prej qytetarëve që janë nën ndikimin e fortë por të pavetëdijshëm dhe të panumërt të informacionit të rremë dhe teorive të konspiracionit. Njerëzit po manipulohen nga versioni modern i propagandës dhe shumë shpesh nga forcat e huaja.
Shqipëria dhe Kosova nuk janë imune ndaj kësaj të keqeje të epokës moderne. Hapja jonë ndaj botës dhe diversiteti i opinionit publik gjithashtu është hapje edhe për lajmet e rreme që kanë të bëjnë me zgjedhjet e lira, rendit liberal dhe integritetit publik të shoqërisë sonë.
Në mënyrë që të qëndrojmë për vlerat demokratike të shoqërisë sonë dhe t’i mbrojmë opinionet e lira të qytetarëve tanë, ne duhet të qëndrojmë në këmbë kundër forcës shtrembëruese të përhapjes së lajmeve të rreme në Shqipëri dhe Kosovë.
Lajmi i rremë është luftë ndaj demokracisë: luftë propagandistike nga grupe të ndryshme interesi/forca të huaja që synojnë ndarjen e qytetarëve dhe minimin e besimit në institucione. Lajmi i rremë është destabilizim i shoqërisë duke shfrytëzuar sfidat e saj të brendshme. Lajmi i rremë është shoqëria e piraterisë duke përzgjedhur në mënyrë selektive dezinformimin në shënjestër dhe informimin e humbur në mediat sociale. Lajmi i rremë është mjet i padhunshëm për arritjen e qëllimeve të dhunshme, pikërisht në sajë të internetit dhe mediave sociale.
Rruga e rreme është mënyra e manipulimit të ndarjes publike, të mbjelljes së kaosit në politikë dhe në shoqëri.
Në Shqipëri të gjithë e kanë përdorur gënjeshtrën si formë komunikimi. Sepse kështu ka qenë më i lehtë manipulimi. Në Kosovë kjo është mundësuar nga politika me heqjen e dy neneve të rëndësishme nga Kodi Penal gjë që ka prodhuar dhjetëra portale me gjuhë të pakuptimtë dhe të poshtër.
Dhe derisa ambasadori amerikan thërriste të mos largoheshin këto nene sepse “nuk do ta gjenim fundin e së keqes”, në Shqipëri ekzistojnë nenet në kodin penal por askush s’ka gatishmëri për t’i respektuar.
Çfarë janë qëllimet me propozim-ligjin e Qeverisë Rama?
Për ta mbrojtur demokracinë, integritetin e rendit liberal dhe fjalën e lirë, për ta mbrojtur shoqërinë nga sulmet gjithnjë e më të sofistikuara kibernetike online në opinionet publike, apo është për të bërë një ligj jofunksional, që pastaj e bën shtetin jofunksional.
Edi Rama dhe qeveria e tij e kanë për detyrë ta luftojnë informacionin e rremë dhe ta sigurojnë integritetin e debatit publik, t’i mbrojnë mediat tradicionale dhe bashkëkohore nga përhapja e lajmeve të rreme që po kërcënon angazhimin gazetar për raportim objektiv dhe serioz.
Në këtë mënyrë e bëjnë sferën publike më pak të ekspozuar ndaj ndikimit të elementeve të huaja.
Ka plot shembuj që duhen përmendur:
– Rasti i Cambridge Analytica (ndërhyrja e grupeve të interesit tek votuesit në SHBA dhe Britani);
– Ndërhyrja ruse në zgjedhjet e SHBA;
– Maqedonia filloi shpërndarjen masive të lajmeve të rreme që ndikuan në debatin e mediave sociale gjatë zgjedhjeve të SHBA,
– Lufta propagandistike ruse që synon t’i ndikojë zgjedhjet dhe debatin politik në Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni, Bosnjë dhe Serbi.
A ka fuqi ky ligj që debatin e kafenesë, të kaluar në media, ta bëjë pjesë të proceseve gjyqësore?
Kjo është çështje që mbetet më shumë te gjyqësori i dobët sesa tek një ligj që mund të prodhojë respekt dhe reformë të gjuhës. Në të kundërtën, do të përballemi me vazhdimin e shantazheve dhe luftës së paguar ndaj njëri-tjetrit që mbaron në faqet e gazetave dhe portaleve, ose në zërat prej studiove që shajnë dhe nuk dënohen për sharje.
6 komente në “Aleancë kundër lajmeve të rreme”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Bullshit! (Mutsihane me nje llaf).
Ketej nga Shqiperia themi: Mosi i qaj hallin kaloresit se i varen kemebet.
Ti je oportunist i percmuar
Do t’i lutesha Z.Mero Baze te botoje komentin!Nuk behet fjale vetem per gjuhen e politikaneve berishiane apo likjane! Kuptohet qe Saliu ndertoi nje fjalor te tijin vulgar Vicidolas te pashembull ne historine e Shqiperise! Ai duhet varrur per gjuhe per kete poshtersi ne gjuhen shqipe! Pastaj vine gazetaret qe nuk dine shqip! Pastaj me tutje na vine komentuesit qe edhe pse jqne njerez me shkolle perdorin fjalor te ulet! E me pas vijne gjysem analfabetet shqiptare militante te Saliut qe “nuk dine nga bie shqipja”! Pa folur per fjalet e “zgjedhura te fjalorit popullor rrugac”! Duhet ta dime te gjithe se kete peshqesh e kemi nga Saliu!
Bravo Baton! Ky eshte nje artikull bashkekohor e me sens pozitiv, I nevojshem dhe qe synon pozitivitet shoqeror. Jetojme ne kohen e nje teknologjie te zhvilluar kur kushdo ka mundesine te konsumoje, te prodhoje e te perhapi informacion. Por nuk dime ta mireperdorim kete mundesi, e aq me pak informacionin. Pikerisht per perdorimin e iinformacionit ne kushtet aktuale, bota ka studime te rendesishme, qendrime, struktura dhe orientime ligjore. Nisur nga permasat dhe pasojat qe sjell keqperdorimi I informacionit, ka studime dhe teori ku informacioni trajtohet si arme, “Lufta e Informacionit” quhet. Jo pa qellim, media dhe njerezit e politikes gjenerojne lajme te paqena, qe prishin moralin shoqeror, per te mashtruar njerezit dhe ushqyer konfliktin, jemi ne fazen kur informacionin qe konsumojme e marim te mireqene kur ai eshte Jo real, I rreme dhe qellimkeq. Ky eshte nje problem I madh me pasoja te medha shoqerore, sidomos ne formimin apo deformimin kulturor te njerezve. Sot ne jemi te qarte e te ndjeshem per pasojat negative kur ne treg hidhen produkte ushqimore te demshme e te pakontrolluara, kur buka pergatitet me miell kafshesh por Jo per informacionin e rreme qe deformon kulturoren tone, ushqen sjellje negative e deri kriminale. Shikoni cfare shkruhet neper portale te ndryshme. Ajo qe sillet si fakt ne nje portal sillet krejt ndryshe ne nje tjeter dhe opinioni ne vend te informohet, corjentohet. Bravo dhe njehere!
Ky Batoni (haxhi) eshte vete prodhues i lajmeve te rreme qe ka punue tere jeten per Jugosllavi e per shkie e tash a kthye e po punon “per Shqiperine”(!)… Medet e vaj! A vajmedet!… Tipat e tille ne tokat shqiptare kane punuar me krye t’huj e edhe sot po punojne me krye t’huj… Po, ku shkohet tuj punue me krye t’huj, a din kush me m’kalxue, pash t’madhin zot se edhe zotit te tyne duhet me ja lujt nanen edhe baben! …
Me kete soj “patriotash” e “pushtetaresh” nuk bahet Shqiperia, se tybe treqin mi tybe jane tuj dhen n’kame tonen sap o kane ‘kyvet’, bre toka pa I lshue mos mbete!…
DRENICA E KUQE
Super shkrim, analize me gjithcka brenda, por vetem shpifesve ne “ri-martese te dyte” PD+LSI, si dhe do partiçkave qe nuk kane elektorat por “fshihen” pas PD, nuk ju pelqen. FLM Baton…
Shkrim i duhur ne kohen e duhur.
Mendoj se do te ndihmonte shume ne zvogelimin e informacionit te rreme detyrimi per gjithkend qe ben nje lajm publik te jape burimin e lajmit. Nese burimi eshte dhe ai publik dhe ka genjyer pasojat administrative te jene automatike. Nese genjen dhe gjobitesh do genjesh me pak. Nese burimi eshte i huaj eshte problem etik te kerkohet me shume se nje burim. Sidoqofte politikaneve qe dalin dhe genjejne perdite po t’u kerkohet pa asnje perjashtim burimi do mendohe mire para se te flasin. Gjoba si fillim dhe pastaj gjykata te bejne te mencur,ashtu si te ben te mencur gjoba kur ecen shpejt me makine.
Artan Sejko