RREFIMI/ Bulatoviç i rikthehet kontrabandës me Sali Berishën: “Ju luta të mbyllte sytë”

Ish-kryeministri i Federatës Jugosllave, Momir Bulatoviç, sot pedagog në Beograd dhe kryesisht i tërhequr në jetën private, merret sërish pak me të shkuarën, por nga ana tjetër nuk heziton të shprehë çfarë të mundet. Këto ditë, në një intervistë dhënë për një televizion malazez “Vijesti”, ka treguar edhe njëherë të gjithë kontrabandën në vendin e vet dhe në një segment kohor dhe atë që lidhet me Shqipërinë në kohën e ish-presidentit Berisha…

Nga Ben Andoni, JAVA

Pyetet për të punësuarit në vend…

“Dua të them se ata që janë tani në pushtet nuk bëjnë më shumë. Të gjithë ata që kanë mbetur pa punë them se janë pasojë e thjesht një opsioni politik. Por çfarë të bëjmë, kur të gjithë partitë punojnë kështu dhe e gjithë administrata funksion e tillë. Dhe, të mendosh ka akoma njerëz të zotë që nga koha e Titos…”.

Ju keni paguar çmimin më të madh nga politikanët…

“Nuk kisha më mundësi dhe ndaj shkova në Beograd. Partia ime dhe unë kemi dashur të ndihmojmë , por tani s’është e mundur më ndonjë marrëdhënie e tillë. Njerëzit kanë harruar se sesa vështirë ishte më parë, megjithëse dhe në kushtet të vështira kemi marrë rezultate të mira. Ishin në ato vite deri në kohën e rënies së Milosheviçit… Po ç’të bësh kur të vjen ambasadori amerikan dhe të thotë nëse nuk e çon Millosheviçin atje…do ikësh në Hagë, apo nëse nuk jep lajme atëherë do ikësh ti vetë në Hagë. Më thuaj se çfarë?”

Pyetja bëhet për Gjukanoviçin dhe kontrabandën e kohës së luftës që vetëm flitej, por në librin tuaj më vonë është zbardhur krejt. Si presidenti i Malit të Zi a keni kontaktuar me gjykatës të Malit të Zi, i thotë gazetari- dhe ka pasur ndonjë akuzë edhe nga organizata të huaja për këtë?

“Unë kam bërë përpjekjen time, por institucionet e tjera me Svetozar Maroviç (Ish presidenti i Malit të Zi dhe Serbisë, i vetmi që arriti) as nuk është përmendur për këtë. Po ka pasur një kult në televizion, që unë e kam luftuar, por megjithatë nuk jam i kënaqur me gjërat si kanë ndodhur. Kam bërë përpjekje, që kjo të shuhej dhe kam treguar se kam kaseta dhe kam qenë i lidhur shumë me atë që do të ndodhë. Por kemi humbur shumë kohë…”

A është kriminele kjo kontrabandë që e keni bërë dhe ka ndikuar shumë për… 

“Kush i kontrollonte këto. Kush ishte ajo që do mund t’i kontrollonte! Natyrisht Gjuko (Gjukanoviç) s’punonte më Millosheviçin. Ndaj, kur kam ardhur nga jashtë më kanë thënë pse ke shkuar. Është e vështirë të kujtosh. Në sanksione është kriminale të bësh këtë gjë. Por kam letra, që ka funksionuar ndryshe, nga ajo që thoni Ju. Kam dokumente të miat, sesi do të funksiononim në këtë situatë. Po përmendim Fabrikën e aluminit, që ishte dikur pronë shtetërore dhe e kishte 90 % në pronë më vonë Dragan Bërkoviç, i cili jepte emrin  dhe llogarinë e vet që të punonin me të dhe llogaria lidhej më Afrikën e Jugut dhe gjërat bëheshin nga ne, dhe të gjitha të ardhurat, si edhe ato paratë e kontrabandës së duhanit e të gjitha bëheshin dhe kalonin nga instancat tona nga Ministria e Financave nga mua dhe kryeministri. Dhe, me këto para që merrnim iu dhanë 5 milion hekurudhës dhe 4 milion Fabrikës së Aluminit dhe me këto arrinim e jepnim pensionet. Dhe…

Unë shkoj në Shqipëri dhe e lus Berishën të mbyllë sytë, e të fillohet kontrabanda, që të thyheshin sanksionet ndërkombëtare, ku njerëzit të fitonin para. Dhe e bëmë sistemin në të cilin të gjitha kanë funksionuar ashtu.  Por shteti ka pas përfitime dhe shumë të ardhura nga krejt kjo. Këto i kemi evidentuar të paktën. Unë të gjitha ende i kam në arkivën time … Pra shteti ka pas të hyra të mëdha…

Nuk e kuptoni se çfarë po flisni? Kjo është sikur të thuash, që futja dhe konsumo drogë disa vite dhe pastaj shkëputesh nga perëndimi. E ndjen veten pak përgjegjës për këtë kontrabandë? Po me siguri, që e ndjeni veten si fajtor kur thoni se keni bërë kontrabandë dhe e keni ngritur deri në nivel shtetëror! A e ndjen veten përgjegjës për krijimin një situate joligjore për krijimin e një kapitali jo të pastër, që edhe sot po e mban varur Malin e Zi? Ky kapital i pistë dhe shumica po thonë, se i ka bërë të pakuptueshme vlerat e sistemit shoqëror malazez…” 

“Prit…Nuk kishte vend ku të blije askund atëherë dhe shkonim pyesnim Millosheviçin ç’të bënim. Ku të blinim? Ai na thoshte: blini sipër. Por, ama në det patrullonte NATO. Andej forcat e UNPROFOR. Ne s’kishim mundësi të blinim…Qartësisht, dua të them se ishte keq dhe dua t’ju them se ishte shumë keq. A ka pasur mundësi të bëhej ndryshe? Nuk kishim mundësi dhe kam qenë vetë në Bruksel. Jam ankuar… Litra e naftës bënte 300-400 marka. …Po e bënim se kështu duhet të jetonim. Nuk kishim mundësi. Dhe hapëm kështu këto gjëra të kishim mundësi të blinim ilaçe, s’kishim ushqime as për fëmijët e vegjël… Kjo që flitet për mua dhe Gjukanoviç, s’ka rëndësi, ashtu si thonë: paratë janë të mira kur si përdorin politikanët…”.

Bulatoviç për Dejtonin

Ka shumë histori në lidhje me rolin tuaj në bisedimet e Dejtonit, që keni shfrytëzuar metoda të ndryshme, më pak diplomatike, që të arrinit në rezultatin e duhur. A ka diçka që ne nuk e dimë?

“Kanë qenë vërtetë biseda të vështira. Ia dolëm të shfrytëzojmë në kushte gati të pamundura ato pak argumente që kishim. Shumë njerëz kanë harruar por unë do t’i kujtoj deri në fund të jetës. Kur po shkonim në Dejton, Banja Luka ishte drejt rënies dhe Trebinjën nuk mundeshim ta mbronim. Epërsia ushtarake që për një kohë të gjatë kish qenë në anën e ushtrisë së republikës Srpska ishte krejt e shkatërruar. Dhe atëherë kur jam nisur për Dejton im atë në tha: Mos u ktheni bir, pa siguruar paqen”. Këtë ia thashë Millosheviçit dhe ai mu përgjigj:”Dhe, ti mendon se do mund të kthehemi dot pa siguruar paqen”.

“Sa për Franjo Tuxhman … ishte i obsesionuar me të kaluarën. Ai si historian kishte 27 prej këshilltarëve të tij në fushën e historisë, si i pëlqente të thoshte. Atij nuk i interesonte asgjë tjetër. E shihte veten rezultat i një si përpjekje mijëravjeçare që të krijonte Kroacinë e pavarur dhe sovran dhe me të nuk ishte e mundur të arrij qoftë edhe një lloj marrëveshje për atë që kish të bënte me jetën e përditshme ekonomike dhe furnizimin me naftë”.

“Dhe, Alija Izetbegoviç … Prej kohësh mendoja se ai nuk ishte një fanatik fetar. Me rastin e konfliktit në Bosnjën perëndimore midis kroatëve dhe myslimanëve kemi bërë një bisedë që unë do ta marrë në varr. Tuxhman më luti në Gjenevë: “Eja, të bisedosh me Alinë, ne nuk mund të vrasim akoma fanatikët e tyre që me britmat” All-llahu është i Madh” dalin përpara mitralozve.” Dhe më përmendi se në ato ditë kishin vrarë rreth dy mijë myslimanë. Erdha tek Izetbegoviçi dhe e pyeta: “A është e mundur, Z. President”, dhe ai me gishtërinjtë e tij të lyer me manikyr tërhoqi gishtin nga peceta dhe tha: “E pra, në qoftë se ky është vullneti i Perëndisë, atëherë kështu të bëhet.” E kuptova atëherë se ishte i kultivuar, por një fanatik fetar”.

“Sa për Kiro Gligorov … ishte nga garda e vjetër e politikanëve. Ne u përpoqëm për të biseduar me të, si unë dhe si Millosheviçi, që ta bindnim për atë se çfarë do mund t’i ndodhte  Maqedonisë nëse nuk ndahej në një mënyrë të zgjuar dhe delikate. Nuk ka pasur asnjë keqkuptim, nuk u qëllua edhe një fishek i vetëm, por Maqedonia është pas gjithë këtyre viteve është ende shtet që fillon me emrin e ‘Republikave ish-jugosllave’”

“Sa për Sllobodan Millosheviç … ka dominuar absolutisht në këto bisedime. Qoftë për arsimimin e tij dhe intelektin, dhe nga fakti se ai ishte duke folur në emër të pjesës më të madhe të serbëve, të cilët kudo përfaqësonin qoftë problemin por edhe zgjidhjen”.

Intervista ekskluzive e Bulatoviç për revistën tonë, realizuar në muajt e fundit të vitit 2006. Sërish flitet për kontrabandën e naftës

Nga tregtia përfituan më tepër shqiptarët

Eshtë pak e vështirë të gjesh sot ish-kryeministrin e Federatës jugosllave Momir Bulatoviç. Eshtë sërish i obliguar në punët e tij politike, kuptohet jo si më parë, dhe disi më i tërhequr. Këtë e ndjej nga pas telefonit, kur i duhet t’u përgjigjet me shumë edukatë edhe njerëzve të tjerë, që e marrin nga një numër fiks. E çudit interesi nga një media shqiptare… dhe ndalon pak më gjatë. Fillimisht më beson numrin e tij privat dhe pastaj pyet: “Po për çfarë jeni të interesuar tamam” …Ia shpjegoj gjatë dhe ndjej që më ndjek me kujdes, nga ndërhyrjet e pakta që bën. 

Në fund biem dakord, që të kontaktojmë sërish via-email. Eshtë i sjellshëm dhe shumë i kujdesshëm, ndërsa në foto të lë përshtypjen e një njeriu pak si kokëkrisur. Në fakt, duhet të ketë qenë i tillë. Mbështetësi kryesor i diktatorit Millosheviç në politikën e tij duket se ka bërë një karrierë, që mund të quhet e “arrirë” për funksionet që mbart. Në këto poste, atij i ra barra, që më 1993 të ishte në takimin përballë presidentit të atëhershëm shqiptar, Berisha. 

Tepër i kujdesshëm, Bulatoviç, i shmanget detajeve të kësaj bisede, por më sqaron se do të flasë shkurt, ndërsa të tjerat i ka sqaruar në librin e tij “Rregullat e Heshtjes“ (Pravila Çutanje). Shkëmbejmë Email-et, por e tija nuk mbërrin shpejt. Insistimi në telefonin e tij privat bën që më në fund të vijë një përgjigje e thatë. Duket se koha e ka mësuar që të heshtë dhe ai i di më mirë se kushdo “Rregullat e Heshtjes” (Jo më kot e ka titulluar kështu edhe librin e tij). Në fund mjaftohet me një sms të thjeshtë, që tregon se ka dërguar një përgjigje: Srdacno (Përzemërsisht) Momir Bulatoviç. Njësoj dhe fundin e prononcimit të tij, që e mbyll me “Shpresoj se Ju mund të shfrytëzoni këtë tekst. Ju faleminderit që më keni kërkuar. Ju uroj më të mirat”… 

Si kanë qenë Marrëdhëniet e Federatës me Shqipërinë në optikën tuaj?

“Marrëdhëniet e Jugosllavisë (Malit të Zi dhe Serbisë) me Shqipërinë nuk kanë qenë të këqia, vetëm nëse dikush do të duhej që të fliste për pesëdhjetë vitet e fundit, pas Luftës së Dytë Botërore.

Një i tillë qëndrim ka qenë i kushtëzuar nga lidhjet globale politike të blloqeve dhe fuqive. Ato nuk kanë qenë në interesin e dy shteteve dhe popujve të tyre. Kjo veçanërisht, në lidhjet e drejtpërdrejta të dy fqinjëve, si përshembull të dy popujve tanë, të cilët duhet thënë se kanë pasur një të kaluar të përbashkët dhe një përvojë jetësore në të njëjtën hapësirë”.

Zoti Bulatoviç, ç’mund të thoni rreth vizitës së shtatorit 1993 që zhvilluat në Tiranë?

“Gjërat kanë filluar të lëvizin për më mirë pas shtatorit të vitit 1993. Në atë kohë, isha unë në krye të presidencës së Malit të Zi, në pozicionin që kam vizituar Tiranën dhe jam takuar me presidentin Sali Berisha. Është arritur (dhe realizuar) marrëveshje për të intensifikuar bashkëpunimin ndërkufitar. Këtë e kanë shfrytëzuar shumë banorë, veçanërisht ato (shqiptarë) familje, anëtarët e të cilave nuk ishin parë me njëri-tjetrin prej pesëdhjetë vitesh. Nga ajo kohë ka filluar dhe bashkëpunimi në planin ekonomik. Nga kjo, përsëri, më shumë kanë përfituar pjesëtarët e etnitetit shqiptar në Malin e Zi”.

Çfarë kujtoni tjetër zoti Bulatoviç?

“Një etapë më sipërore pozitive ishte takimi i Sllobodan Millosheviçit, presidentit të Republikës Federale të Jugosllavisë me Fatos Nanon, kryeministrin e Shqipërisë në Samitin e Parë të kryetarëve të shteteve apo qeverive të Juglindjes Evropiane në Kretë më vitin 1997. Atje janë dëshmuar, që ishte në interesin më të madh të Jugosllavisë dhe Shqipërisë zhvillimi i marrëdhënieve të mira dhe një bashkëpunim i gjithanshëm. Popujt tanë dhe shtetet nuk duhet të jetojnë me përplasjet e shkuara, por me ndërtimin e përbashkët të së ardhmes së tyre evropiane. Kryeministri Nano me këtë rast, është shprehur për Kosovën se: “Eshtë punë e brendshme e Serbisë”.

Nano e përjetoi me kritika të mëdha këtë lloj deklarate. Pozicioni i tij politik është lëkundur nga kjo dhe vetë ai më vonë do të ndryshonte qëndrim. Që atëhere, gjërat janë përshkallëzuar në mënyrë dramatike”.

Çfarë ndodhi pas 1997?

“Në fund të vitit 1997 filloi “shpartallimi i brendshëm i Shqipërisë”. Në Republikën Federative të Jugosllavisë janë reflektuar një numër i madh problemesh në kufijtë shtetërorë. E, më të mëdhatë, ishin ato të kontrabandës së armëve dhe municioneve nga Shqipëria përmes Kosovës.

Problemi është shtuar më shumë në kohën kur unë vetë kam qenë në krye të Qeverisë së Republikës Federale të Jugosllavisë (Nga maji i vitit 1998). Armata e Jugosllavisë ka nisur një luftë të vërtetë me kontrabandistët nga Shqipëria.

Këto armë janë shfrytëzuar nga pjesëtarët e terroristëve tanë të UÇK-së, kundër të cilëve ka luftuar ushtria jonë dhe policia. Pasoi pastaj agresioni i NATO-s mbi Jugosllavinë dhe janë ndërprerë lidhjet me Shqipërinë, gjë e cila është deklaruar nga kabineti qeveritar, kryetar i të cilit kam qenë vetë”.

Dhe më pas?

“Më vonë zhvillimet e lidhjeve mes nesh nuk kanë qenë të varura nga ndikimi im në politikën për të cilën jam interesuar”.

Berisha SFIDON BE-në, miraton nismën për referendum për tre ligjet

22:12 Politika

INTERVISTA/ Prençi: Ja se si “Kupola e zezë” e sakrifikoi Lamajn. Ky regjim duhet shembur sa s’është vonë

20:38 Politika

Presidenti Nishani BLLOKON emërimin e Ina Ramës si gjykatëse

18:47 Politika

DESHMITE tronditëse/ Si funksiononte haremi i Gaddafi-t

18:28 Politika

OMONIA akuzon AK-në për dhunimin e zyrave: Nuk do na nënshtrojnë dhe dëmtojnë helenizimin

16:38 Politika

Skandali me qumështin, ministrat Ruli e Panariti sulmojnë Kosovën: E bëri për konkurrencë

15:12 Politika

Lutaj: Krimi ka vrarë shtetin. Berishës duhet t'i hiqet antiplumbi, jo t'i japim dhe automatik

10:50 Politika

A ishte kryelobuesi i Berishës, Toni Podesta, në Tiranë një ditë para vizitës së Riker?

10:33 Politika

AK, Pashaj: Gati për koalicion anti- regjim, por pa “zuskën” LSI

10:26 Politika

Pankarta në stadium pro- Arben Frrokut, lule në vendin e vrasjes së Lamajt

09:47 Politika