Nuk ishte e lehtë të ngrije objektivin, të gjeje një kënd të përshtatshëm, dritën dhe të fokusoje për të bërë fotografi rrugëve të një vendi komunist, të pasqyroje realitetin e trishtë të njerëzve, duke prishur kështu pamjen e retushuar e plot ngjyra që servirte vetë regjimi për atë që quhej “bota kapitaliste”. Në shumicën e rasteve aparatet fotografikë kontrolloheshin nga njerëzit e shërbimit sekret dhe filmat sekuestroheshin. Gjithçka ishte nën kontroll. Por ata mundën t’ia dilnin.
Ishin së paku 12 fotografë holandezë që e bënë të mundur një gjë të tillë. Misioni i tyre ishte t’i bënin të njohur botës faqen tjetër të jetës në vendet e Bllokut Komunist. Njëri prej tyre kishte në destinacion edhe Shqipërinë. Në vitin 1987 fotografi holandez Piet den Blanken fotografoi vendin e izoluar komunist, jo ashtu si programohej në protokollin zyrtar, por atë që fshihej tej fasadës, e që mbahej larg syve të turistëve kureshtarë. Fotografi është shprehur se Shqipëria ishte një nga vendet më të izoluara në botë dhe u desh që filmin e fotove ta fuste në bagazh të makinës në valixhet e një kolegu, për ta nxjerrë jashtë vendit. Dhe sikur të mos i kishte fshehur filmat fotografikë sot ato dëshmi do të ishin zhdukur. 30 vite më vonë, fotot e këtij ekipi janë rikthyer në Tiranë si pjesë e një ekspozite të përbashkët.
Në këtë mënyrë, në hollin qendror të Muzeut Historik Kombëtar u çel ekspozita fotografike me titull: “The Other Side of Albanian Communism”, ose e shqipëruar: “Ana Tjetër e Komunizmit shqiptar”. Ajo mblodhi bashkë fotografët e famshëm holandezë, të cilët kanë dokumentuar që të gjithë periudhën para dhe gjatë revolucioneve të ndryshme në vendet e ish Bllokut Lindor. Ata kanë qenë dëshmitarë të çasteve historike, të tilla si krijimi në vitin 1980 i bashkimit polak të tregtisë, Solidariteti, në Gdansk; rënia e Murit të Berlinit dhe Revolucioni në Rumani, në vitin 1989. Gjithsesi, ata kanë kapur edhe momentet e zakonshme të përditshmërisë. Tërësia e fotove paraqet një pamje të paparashikuar dhe shumëplanëshe të Bllokut Lindor të asaj kohe.
Një pjesë e veçantë e ekspozitës i dedikohet punës së foto-gazetarit Piet den Blanken, i cili ka udhëtuar nëpër Shqipëri në vitin 1986, si pjesë e grupit të “shokëve të idealit”. Pavarësisht, se kontaktet midis shqiptarëve dhe vizitorëve të huaj ishin të ndaluara, si edhe ndalohej gjithashtu realizimi i fotografive në rrugë, ai mundi të bënte shumë fotografi të shqiptarëve dhe jetës së tyre të përditshme nën regjimin komunist.
“Ekspozita fotografike “The Other Side of Albanian Communism” është një ekspozitë që mundohet ta shikojë në mënyrë integrale historinë e zhvillimit të sundimit komunist në jetën publike të Evropës Lindore. Për herë të parë për publikun janë publikuar foto sesi dukej Shqipëria e viteve të fundit të diktaturës në sytë e një fotoreporteri të huaj. Është e vërtetë që Shqipëria ka qenë një rast i veçantë brenda Perandorisë të së Keqes, por ajo ka të përbashkëta diferencën në mjerimin njerëzor të ëndrrës për një jetë më të mirë dhe realitetit të trishtë që kishte ngërthyer vendet e Evropës Lindore në fund të viteve ’80. Ekspozita në vetvete është një thirrje për një dialog të hapur me të shkuarën dhe dëshmi antropologjike e vizuale e së shkuarës për atë çka ishte Shqipëria në fund të viteve ‘80”, tha në fjalën e tij, gjatë ceremonisë së çeljes së ekspozitës, drejtori i Muzeut Historik Kombëtar z.Dorian Koçi.Në çeljen e ekspozitës merrte pjesë dhe ambasadorja e Holandës në Shqipëri, zonja Dewi van de Weerd.
Ekspozita në fjalë është mbështetur nga Ambasada e Mbretërisë së vendeve të Ulta në Tiranë, Muzeu Historik Kombëtar dhe Qendra Shqiptare e Rehabilitimit dhe Traumës dhe Torturës, drejtor ekzekutiv i të cilës është z. Adrian Kati.
Pamje fantastike!
Shkrimi i gazetarit, nje idiotizem i zakonshem ?
kto nuk jan pamje komunizmi,kto jan pamje shqiptarizmi.
shqiptaret dhe shqiprija.
edhe tash ne demokraci foto similar gjen sa te duash. sepse esht kombi cud qe ben shtetin cud,qe rrefejn pamje cudirash te cuditshme qe trembin mbar boten.
vecse tash cudite jan shumfishu dhe ngrejt ne nivel me te lart. sofistiku.
por ne esenc esht e njejta gje. sic ka qen edhe me par ne shekuj. shifni fotot e kohes s zogut apo edhe me pare. foto cude.
dhe cudirat shqiptarore vazhdojn ne shekuj.
duhet me u hap nje museum fotografisah me teme “cudirat shqiptare ne shekuj”
dhe duhet me u bo nje vjersh alla kadarejshe me titull “nga cudirat vijm drejt cudesh shkojm”
Mos i zmadho kaq shum o burre, gjerat kan ndryshu. Nuk po tham se kan ndryshu aq sa duhet, por ama kan ndryshu ne krahasim.
Ti shkruan sikur koha ka shku mbrapa !!!
Përdor ndonjëherë ndonjë presje a ndonjë shkronje të madhe se duket si replikë maloku i rrokullisur nga mali.
Kini marre persiper nje mision antishqiptar dhe jeni bere te neveritshem. Flisni me gojen e te huajve. Antishqiptare ka patur gjithmone, por te sotmit jane te papare se i njohin anembane vendit edhe jashte qe kemi te bejme me faren me te keqe shqiptare. Se paraardhesit e tyre vetem sot po i marrim vesh se kush ishin dhe sa te poshter ishin. Per kete po ndihmojne pasardhesit.
Ha ha ha, pashe ne foto Frangajn, Çilin, Nushin, Frrokun, Fanen, Toçin, Pasmaçiun me nuska dhe sa te tjere, fytyra katundaresh te neveritshem, çfaredo te beni e sido te visheni, ata te ketyre fotove do te mbeteni edhe per 200 vjet tjera.
Perjashto foton me bustin e stalinit te gjitha fotot e tjera tregojne jete me te mire se byth zbuluarat e sotme.
Duket qaret, se, eshte marre nje fushate per te nxire kohen e socializmit.Keto pamje nuk kane ndonje gje te keqe, veç te zakonshemes,normale.Pse qenka per t’u çuditur, kur sote ka akma gjera me te keqe, te temerrsheme,te shemtuara dhe kanibaleske.? Socializmi eshte rendi me human,dhe punonte per krijimin e nje njeriu me tipare te reja morale,ne te gjitha fushat e jetes,lumturia,siguria,punesimi,drejtesia etj.
njerez qe shkojne ne pune me biciklete ,te tjere qe lozin bilardo ,nje ushtar i veshur mire ,gra qe punojne ,nje rruge me kalldrem nga gjirokastra e nje femij qe tregon forcen e nje populli rinine e tij asgje te keqe pervec stalinit jemi ne kohe krejt te ndryshme smund te bejme krahasime ,asnje nuk mund te fshije historine e diktatures me gjithe te keqijat e saj ne ate ngrehine u zhvilluan dhe gjera te mira ,ne arsim ,shendetesi ,energjitike ,bujqesi ,ruajtjen e territorit, me e shemtuara e sistemit ishte lufta e klasave e cila shkoi deri dhe ne ekzekutime fizike dhe per gjera mjaft banale apo kthimi i cdo gjeje shteterore deri edhe pulat ,ai sistem deshtoi por problemi eshte se akoma nuk po gjejme nje sistem me te mire per te gjithe shqipetaret sepse demokracia nuk mund te kopjohet ajo ndertohet cdo dite me shume pune sakrifica, bashkpunim,kurajo e pjesmarrjen e cdo qytetari ,nga e kaluara vetem mesojme per te mos gabuar,dhe shfrytezojme eksperiencen e mire pe te ecur perpara
Njeriu shikon me tru dhe jo me sy,por injoranca eshte semundje sado ta shkulesh,eshte si ferra mbin dhe lulezon sa edhe rrushi duhet te marre leje nga ferrat te shikoje poco diell po nuk e shkule.
Nje skllav eshte mesuar dhe i ben reaksion liria,gjeja me e shtrenjte,me e drejte,me e bukur,me e natyrshmja e njeriut.
Sa gje e bukur te jesh i lire,por liria nuk mund te vendoset nga kafshet,sa me shume Dije,Filozofi,Skolio kaq me e mire eshte shoqeria.
Nje fakt qe njerezit injorante nuk e kuptojne.
Ne fshat apo ne vende te vogla ishte e pamundur te shoqeroheshe me nje femer,ta ndaloje,te bisedoje se po te shikonte vellai,prindi,api nje kalimtare mbaroi puna,kurve.
Kaq donte edhe qeveria e luftes se Kllasave dhe nje me pak per te drejten e burses dhe shkollimit,eshte e perdale.
Ndryshe ne qytete me te medha.
Njerezit ishin te urritur jo vetem per buke,por per shume aspekte qe jane me elementaret per nje njeri, sa eshte i vetmi vend ne bote qe edhe sot ne te gjithe boten qe kane shkuar “shqipetaret” thine qe do hame buke?
Ke ngrene buke?
Kjo eshte edhe tek femijte e tyre qe kane lindur ne ato vende.
Njerez te cuditshem “shqipetaret”!.
Sa gje e bukur Liria.!
Liri ka patur ne Greqine e Lashte kur njerezit ne Theatro,ne Gymnaziume,ne Sport bashke me konfliktet dhe lufterat se askoliseshin per Erosin dhe jo per seksin,ndryshim i madh,per Dhimokratine dhe jo per Qeverine sa qe edhe Sokratin e helmuan, Aristotelin e degdisen tek Megas Aleksandros,,per Artin,per Shkencen,per kompjuterin e pare te botes qe quhet To Mehanizma ton Antiqithiros,per ndertimin e Polisit qe nga porta e Irakleosit qe shte sot Gjibraltari deri ne Perseopolis ne Persi apo efhe Kine.
Ju duket cudi qe edhe ato mihera bustet e vogla Kineze ka gisht Greku i L ashte?
Apo edhe ajo arkeollogia kineze ka marre 300 Evro dhe Qeveria e Kines e ha gjizan per djathe?
Ja ku e kini Greqine,nuk u bete njerez.
Je bere ti GOMAR, prandaj mos ki shprese se do vij njeri pas teje o psikopat ? ? ?
Liri ne Greqine e lashte!? Uhahahaaaaaaaaaa, Po pse luftonin e vriteshin qytet-shtetet me njera-tjetren!? Aleksandri i Madh gjene e pare qe beri ishte te shkerdhente dhe vidhte greket dhe ti roberonte (iliret,epirotet dhe dardanet nuk i preku)! Pastaj erdhen romaket dhe i shperbene fare greket. Qe nga ajo kohe s’ka me greke te lashte. Keta te rinjte jane thjesht nje mix popullsish nga Ballkani dhe Turqia (arvanite,vllej,sllave,ponte,armene turq,ruse,gjeorgjiane,cigane…)
Te fala sat’eme Pisoglendi mou ?
he mo se shtet koti bejn shqiptart. njers koti,shtet koti,ekonomi koti(plot me drog e kurva hajni)
histori koti,gjithnji t pushtu nga t tjert dhe hiqen si t fort,por sa plas pushka shkojn me vrap ke t hujt per azyl pulitik,
ikni e mbytuni o shqiptare se jeni rop koti. vec t pabes jeni.
dhe t kqinj der n palc