Gjiri i Gramës është një vend fantastic për t’u vizituar.
Jo vetëm për pamjen që të ofron, por dhe për historinë dhe mbishkrimet e vjetra që gjen aty.
Statusi i objektit: Është shpallur monument kulture i kategorisë së parë, nga Instituti i Shkencave me vendim nr. 95, datë 16.10.1948.
Viti/koha e ndërtimit: Shek. VI para. Kr.
Vendndodhja: Gadishulli i Karaburunit, Bashkia Vlorë.
Përshkrimi: Gjiri i Grammatas ose i Gramës (Gjiri i Shkronjave .gr), ndodhet në rrëzë të shpatit perëndimor të Karaburunit, në një zonë të pabanuar. Gjiri në antikitet, ka shërbyer fillimisht si një nga guroret më të mëdha të gadishullit të Karaburunit, e cila është shfrytëzuar, që në shek VI para. Kr. Në këtë gurore, faleza ka qenë shfrytëzuar në një lartësi prej 130 m dhe në një gjerësi prej 100 m.
Mbas braktisjes së gurores, duke nisur nga shek. III para. Kr, në faqet e sheshta të krijuara nga prerja dhe heqja e blloqeve shkëmbore gdhenden lutje nga marinarët apo udhëtarët, që strehoeshin në këtë gji për t’iu shpëtuar stuhive. Kjo traditë e inçizimit të lutjeve ka vazhduar dhe përgjatë mesjetë, por tashmë ato i detikohen kultit të krishterë, deri në shek. XIX. Mbishkrimet janë gdhendur në korniza dhe në shumicë e rasteve janë realizuar me inçizim.
Shumica e mbishkrimeve antike në gjuhën greke u drejtohen Dioskurëve, Kastorit dhe Poluksit, që janë hyjni shpëtimtar, mbrojtës të detarëve. Gjatë periudhës helenistike, gjiri ka shërbyer si një sanktuar i hapur kushtuar këtyre hynive. Në këto mbishkrime nuk mungojnë as emrat e figurave historike, siç është ai i Cnaeus Pompeius, i perandorit Bizantin Johanit V Paleologu apo dhe Mark Antonit. Numri i mbishkrimeve mendohet të jetë rreth 1500 copë.
Itinerari: Për të shkuar drejt Gjirit të Gramës me rrugë tokësore ekzistojnë dy varjante, në të dy raster pa automjet, por me anë shtigjesh. Varianti i parë është rruga Llogara-Qafa e Thellë-Gropa e Kumbullës-Gjiri i Gramës dhe zgjat 5 orë e 30 minuta. Varianti i dytë është nga “Rrugët e Bardha” (Palasë)-Shën Andrea-Gjiri i Gramës dhe zgjat 4 orë. Në të dy rastet duhet të jeni të pajisur me veshje të përshtatshme, ushqime dhe ujë. Një variant i tretë, që zgjat rreth 40 min ose 1 orë është me anë të rrugëve detare, me mjete lundrimi që nisen nga Gjiri i Vlorës ose nga Dhërmiu.
© Foto: Kriledjan Çipa
Artikull qe tregon qarte Madheshtin e Kultures Historis dhe Gjuhes Helene.
####
2.500 vjet b.c. dhe alfabeti, sindakta dhe fjalet jane me se te qarta, te lexueshme dhe te kuptueshme.
Kjo eshte dicka fantastike …. eshte nje e “peshtyre” e forte ne surratet e liga Turk-Arnaute, qe kane guximin te mundohen te baltosin te vertetat e Ndritura.
Ku ne pi.. te semes jane futur “patriotat” koqe-zinje dhe nuk komentojn, madheshtin e Kultures Greke, me te cilen Arnautat diten mburen neper Bote dhe naten shkaterojne c’do mbishkrim dhe c’do gjurme Greke.
Perse mbureni neper bote me keto mbishkrime dhe kete Alfabet, qe kaq shume e luftoni fhe e keni luftuar neper shekuj.
Thjesht Epir Greqi.
Nuk ka as edhe nje mundesi qe nje popullsi ndryshe nga Greket te jetonte ne keto brigje dhe aresyeja eshte e thjeshte qe edhe grupe barbaresh dhe tribale ne vende te ndryshme te botes kane lene gjurme ne gjuhen e tyre.
Toponimet si Karavo Stasi qe kuptimi i tij eshte stacion varkash, turkoallvanosat e quajne Karavasta.
A eshte kjo menyra e respektit te historise dhe dinjitetit te “Shqipetareve?
Kjo eshte aresyeja kryesore qe tregon shkeputjen dhe ofendimin nga te paret tane Helene.
Thesalo Niken emrin simbolik te motres se Aleksandrit te Madh e quajme Selanik!
Kuptimi i se ciles eshte Fitore (viktore) e Thesaleve.Pyetja eshte,kush eshte armiku yne?