FOTOT me ngjyra, nga Shqipëria e 1913-s: Shikoni pamjet e rralla

1 Nëntor 2018, 20:30Politika TEMA
FOTOT me ngjyra, nga Shqipëria e 1913-s: Shikoni pamjet e rralla

Disa fotografi të rralla me ngjyra të Prishtinës dhe Prizrenit të vitit 1913 janë publikuar në një faqe në Facebook, si pjesë të koleksionit “Shqipëria me ngjyra”.

Faqja “Fotografitë që kanë bërë historinë” ka përditësuar koleksionin e Albert Kahnit që përbëhet me 50 fotografi të qyteteve shqiptare një vit pas shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë.

“Në vitin 1909 bankieri milioner francez dhe filantropisti Albert Kahn ndërmori një projekt ambicioz për të krijuar një koleksion fotografik të popujve, dhe për popujt, e botës. Si idealist dhe internacionalist, Kahn besonte se mund të përdorte procesin e ri të autokromit, sistemi i parë fotografik në botë me përdorim të thjeshtëzuar dhe në ‘true-colur’, për të promuovuar paqen, shkëmbimin kulturor dhe mirëkuptimin ndërmjet popujve”, thuhet në përshkrimin e albumit të fotografive.

“Kahn përdori pasurinë e tij të madhe për të dërguar një grup fotografësh në më shumë se pesëdhjetë vende përreth botës, ndër të cilat edhe Shqipëria, vende të gjendura në një moment kritik të historisë së tyre, ku kulturat shekullore ishin në kohë transformimesh të mëdha e të pakthyeshme nga lufta dhe nga marshimi i globalizimit të shekullit të njëzetë. Ata dokumentuan në “true colour” shembjen e Perandorise Austro-Hungareze dhe asaj Otomane apo ushtarët e Luftës së Parë Botërore në transhe, ndërsa gatuanin apo lanin uniformat prapa vijës së luftës.Misioni i parë i Arkivave të Planetit i planifikuar nga profesori Zhan Bryn (Jean Brunhes, 1869-1930) ishte për në Ballkan”, thuhet në përshkrim.

Rrugëtimi i saktë i misionit nuk është plotësisht i qartë, mirëpo dimë se Zhan Bryn dhe Ogyst Leon ndodheshin në Bosnje menjëherë para shpërthimit të Luftës së Parë Ballkanike në fillim të tetorit 1912 dhe fotografuan Banja Llukën, Jajcën, Mostarin dhe Sarajevën.

“Udhëtimi i tyre në Kosovë u krye në maj të vitit 1913 ku u bënë autokroma në Prishtinë, Graçanicë, Lipjan dhe Prizren. Prej Kosovës ekipi vazhdoi rrugën nga Shkupi për në Selanik, ku Leoni bëri gjashtëdhjetënëntë fotografi me ngjyra të qytetit, dhe prej Selanikut ata udhëtuan për në Bursë në Azinë e Vogël. Misioni në Shqipëri u zhvillua në vjeshtë të atij viti. Bryn dhe Leon erdhën prej Malit të Zi në Durrës më 16 tetor 1913 apo rreth kësaj date”, shkruan koha.net.

“Kjo, të paktën, është data e autokromave të para aty. Nga Durrësi kaluan lumin Erzen, të mbrojtur nga Esad Pashë Toptani (1864-1920) dhe arritën në Tiranë ku qëndruan dy ditë. Nga Tirana, u kthyen në Durrës dhe sigurisht me një anije vazhduan rrugën për në Tivar në Malin e Zi për të përfunduar në Shkodër më 21 tetor 1913. Shkodra, fortesa e fundit e Osmanllinjve në Ballkan, kishte rënë në duart e forcave malazeze më 22 prill 1913 dhe gjatë luftimeve një pjesë e madhe e qytetit të vjetër u shkatërrua. Më 22 tetor 1913, ekipi vazhdoi rrugën drejt veriut për në Rijekë dhe Cetinje, kryeqytetin e vjetër të Malit të Zi. Autokromat e mahnitshme të koleksionit Kan – 97 fotografi të hershme me ngjyra të Shqipërisë dhe 94 fotografi të Kosovës nga të cilat kemi bërë një përzgjedhje e cila paraqitet këtu për herë të parë – janë unikale në historinë e fotografisë shqiptare dhe ballkanike. Ato shkëlqejnë si xhevahirë të paçmueshëm në ëndrrën shumëngjyrëshe të Alber Kanit, në Arkivat e Planetit”, thuhet në përshkrimin e këtyre fotografive.

24 komente në “FOTOT me ngjyra, nga Shqipëria e 1913-s: Shikoni pamjet e rralla”

  1. ti je muslimon,ti je zhuls shkretetire,si i tille eshte normale te jesh rrot [email protected] uakbar! says:

    foto 4 ola ta lefta,20 xhami ne 1km katror…………ptuuuuuuuuuu fare e keqe turke!

    1. Mbreti says:

      Gjypqe, ka edhe Kisha Ortodokse, ne foto tjera, perandoria Osmane ka toleruar edhe kishat Ortodokse, Patriarkana bonte qef ne mes te Stambollit! Vetem gjuhen Shqipe nuk e ka toleruar! Ne njeren ane Turanat e mallkonin, ne tjetren ane sivellezerit Jevgje Ortodokse te Patriarkanes Greke mallkonin gjuhen e Aleksandrit te madh edhe te Jorgo Kastriotit shqiptar! Kshuqe shko hae supen se te ben mir, thash se ishe ti ai kacifa i shitur por qenke dikush tjeter, se su lajmerove kto ditet e fundit more zhelani grek!

      1. albanistanezi says:

        Nuk ndonje ndryshim ne 2018…..shesim ne trotuar(kalldrrem), shtrihemi dhe hame se bashku ne bythe , turma parazitesh dhe kureshtaresh gati per te vjedhur cdo gje…110 vjet kane kaluar dhe dejavu ….trashgimia kultur nuk behen “hasha” o qafire lol
        Eshte ne gen ne DNA nuk ka per te nderruar kurren e kurres o pis milet shkretetirash

    2. Toto says:

      O katunar , ne 1800 ne Athine kishte mbi 1200 xhami ndersaq sot per ndertohet xhamia e pare zyrtare (gjigande) dhe jane rreth 200 xhami te tjera qe sherbejne rreth 200.000 musliman.

      Po kur jane bere dhe kta analfabetet , fshataret filo grek me smartphone e punojne si sahan lepires te zyra Jorgos.

      1. Realisti says:

        Toto djali,
        Sipas shifrave ( jashtezakonisht te zvogluara per te mos i lejuar vehtes gabime) sipas studimeve serioze nga studiues te vendeve te BE, ne Greqine e sotme jetojne rreth 1-2 milion banore me origjine turke , ose te pakten 1 milion per te qene brenda (te mbetur aty pas shembjes se Perandorise Otomane), pra 10% e popullsise greke qe numuron rreth 10 milion banore. Greqia jote “moderne perendimore” pranon zyrtarisht (megjithese me gjysem zeri) egzistencen e tyre, ata kane edhe 2 deputete ne parlamentin e sotem grek. Nga presioni i BE Greqia u lejon qindra xhamite per te cilat flet ti, ku ata ushtrojne te drejten minimale per tu falur, por u mohon keyre TURQVE (10% e popullsise greke) me nenshtesi greke, te drejten per mesimdhenije ne gjuhen e tyre amtare qe eshte TURQISHTJA dhe per keta nenshtetas greke me kombesi turke
        klasa politike greke (majatas e djathtas) ka sajuar emertimin prej vitesh “greke te myslimanizuar”.
        Greqia jote e dashur u gjend AKSIDENTALISHT ne Perendim sepse keshtu vendosen Churçilli me Stalinin, ndyshe sot do te kishte qene po aq moderne dhe “evropiane” sa edhe Serbia, Maqedonia, Bullgaria etj.
        Ndesa Selia e Patriarkanes nga e cila varet edhe Hiresia e tij Janullatos ndodhet ne Stamboll (Istanbul) nen mbrojtjen REALE e FAKTIKE te dikatorit Erdogan.
        PRANADAJ hesht
        Preshendetje.

  2. #varijanullen says:

    Foto 4 Cfare qyteti eshte’? Shkupi?

    1. Mbreti says:

      Prizreni me ngjason!

  3. Mona Cizmja. says:

    Cudi e madhe.
    Para njeqinde ca vjetesh nuk paska patur carcafe per te mbuluar femrat !!!!!!!!

    1. turi says:

      @Mona. Propoganda komuniste bente propogande sikur hoqi percet nga femrat . Sikur deri para komunizmit femrat rrinin te mbuluara. Ama perandoria osmane ka qene shume here me demokratike se dhe disa vende qe sot hiqen si me demokratike ne bote. Gjate asaj kohe kush kishte deshire te mbulohej, mbulohej . Dhe kush kishte deshire te mos mbulohej nuk mbulohej. As mbulesa as feja nuk ka qene me detyrim.

      1. F. K says:

        Perandoria osmane tolerante hhhmmmmm, me sa duket në vend të librave preferon ligjëratën e hoxhallareve

  4. Lola says:

    Jane te Prizrenit

  5. somalezi autoktoni says:

    Foto 13 te gjithe miletI kome-kryq ne toke ……. pellazgo-ilire pi verteti !!!!!!! Me shume ngjajne me “vikinget” e afganistanit ; Po ata me plisa te kuq çfare do te jene valle …. kamunista per bese qe ne vitin 1913 paska pasur shqiperia !!!!!

    1. Mbreti says:

      Ka pasur turq ne mes tyre ato me kapa te kuqe te cilet iken per ne turqi, dhe mbeten vetem Shqiptaret prandaj sot Kosova nuk duket si Greqia ku ndodhi e kunderta, vendasve ( Shqiptareve Ortodoks) ju shtuan nja 2 Milion Jevgje Ortodoks te Anadollit si soji i Kamenos, Dules, e plot te tjere qe hiqen ose enderroj sr jan bjonde si pasardhesit e Akilit ( Brat Pitit)! Hahahaha

      1. Jakupi says:

        Ka pas edhe minoritet magjype, si ata femijet ne foton 19…, pse pak magjyp apo arixhinj ka pasur qe punonin metalet neper Shqiperi, dhe qytete???

        Pastaj edhe rezonanca e fotos eshte e keqe, mos u kapni me nje foto.

        Nuk ka pas ” turq ” ne Shqiperi, sepse cod gje drejtohej nga pashallare dhe bejlere shqiptare…. dhe pastaj varet se cfare nen kupton ti em termin ”turk”.

  6. Buron Gushnica says:

    Tmerr I vertete. Pas 500 vjet pushtim kështu e mbylli me Shqipërinë osmani. Nuk e di por këto foto të ngjallin trishtim të madh. Vetëm objektet e kultit mund ti konsiderosh godina, të tjerat masive qerpiçi. Mjerim

  7. Genti says:

    Bete mire qe i nxorret keto foto. Qe kur shkeli kemba e Turkut ne Ballkan, cdo gje Shqiptare shkoi per lesh. Kjo sepse identiteti Arberesh dhe gjuha. u perdoren per te strehuar e kamufluar kolonet Turq te vilajeteve kur perandoria otomane kishte marre te tatepjeten. Me pak fjale cdo gje e mbetur Shqiptare u asimilua, tjetersua e adoptua. Turqia vertet u zbua nga Ballkani, por la pasaardhesit e saj prapa. Une nuk kam ndonje problem me keto fakte historike, sepse ajo qe u be u be dhe nuk zhbehet me. Te gjithe duhet te jemi te vetedijshem se identiteti Arberesh u shkaterrua plotesisht. C’fare tu themi femijeve kur te pyesin se perse Shqiptaret ishin me tumane, xhamia e callma ne Koke? Tu themi se jane Ilire. Po do na pyesin perse ndryshuan e u ben Turq. Ne do ngreme supet e do tu themi se flasin Shqip. Vetem gjuha ka mbetur, asgje tjeter.

    1. Arjani says:

      Injoranca jote eshte teper e madhe.

      Nuk ka pas ” komb turk” der ne 1923, keshtu qe nuk kishte sesi te kishte kolone te tille, sa per ta ditur. Prandaj mos perdor termin ” turqi”, qei si term u themelua ne 1923, por perdor termin e sakte historik ” Perandori Osmane, apo Shtet Osman”.

      Shqiptaret jane me callma dhe veshje te tjera myslimane, sepse ishin te konvertuar, prandaj. Nuk i detyroi njeri te konvertoheshin. U konvertuan shumica sepse donin te ishin sundues ne perandorine osmane, dhe u ebne sundues. Normalisht do mbanin edhe ato veshje qe ti i quan myslimane si injorant qe je.

      Ne perandorine osmane shqiptaret ishin drejtues, dhe ajo cka historia nuk te meson, sepse u vjen keq, eshte qe shqiptaret, ose me sakte finsikeria shqiptare, ishte teper e lidhur me interesat e Stmabollit.

      Asnje nga keta ketu nuk eshte kolon i huaj, por shumica jane shqiptare, mund te kesh tek tuk edhe ndonje jevg apo magjyp, nese ti shqiptaret mysliman, i quan pasardhes te huaj, ki parasysh, se myslimanet shqiptare jane po aq te bardhe e mos me te bardh se ortodokset shqiptare.

      Edhe nje peytje tjeter kam, cfare di ti per identietin Arberesh??? Cfare di ti per kostumer , kercimet, veshjet, traditat e tyre??

      Asgje nuk di, vetem cfare ke pare ne foto.

      Perandoria Osmane nuk detyronte njeri per konvertim, dhe ne rradh te dyte nuk asimilonte njeri, sepse ishte multi etnike.

      Shqiptaret gjate Osmaneve, i ruajten kostumet e tyre, i ruajten kercimet, e tyre, ruajten gjakun e tyre dhe traditat e tyre, dhe biles edhe mund te jene shtuar si popull.

      Nga kujton ti qe i i krijoi enveri Ansamblet Popullore, nese shqiptarert nuk do kishin ruatjur traditat??

      Prandaj mos krijoin urrejte qe nuk ekzisotjne me injorancen tuaj te theksuar dhe ” pseudo europianizmin” tuaj, sepse shqiptaret jane te rrethuar nga fisqira qe kane vjedhur historine shqiptare dhe edhe shperngilur shqiptaret, perandoria osmane nuk e ka ber enje gje te tille, dhe ne Turqi jo e jo, ku shqiptaret gezojne respekt maksimal.

      Vetme nje gje eshte e vertete, qe trojet shqiptare mbeten mbrapa, por nuk mbeten mbrapa vetem trojet shqiptare, por gjithe perandoria osmane, ku ishin perfshire edhe trojet shqiptare.

      1. Klimax says:

        Cfare shkruan o derezi??!! U konvertuan qe te sundonin??!! Konvertimi nuk eshte asimilim? Cfare eshte atehere? Por, ndaj kujt do sundonin??!! Ndaj atyre qe nuk u konvertuan (asimiluan) apo jo? Atehere nuk eshte presion, detyrim ndaj te tjereve, ndaj jo-myslimaneve? Perse u larguan me mijra arbereshe (arvanitas) nga trojet e tyre kur ishte kjo perandori kaq “humane”??!!
        Per ty te huajt apo kolone na qenkan vetem jevgjit, magjypet!!!!! Dhe e di perse? Sepse ti njerezit i shikon vetem nga ngjyra. Po, a nuk ngjasojne shqiptaret me banoret e Turqise se sotme, te Iranit e te zonave rrotull tyre? Sigurisht qe ngjajne! Dhe ti nuk mund ta vertetosh se nje pjese dermuese e shqiptareve mysliman nuk jane pasardhes te koloneve te perandorise nga Azia! Dhe nuk mund ta mohosh kete, ashtu sic nuk mund te mohosh qe edhe kolone shqiptar ne periudhen e perandorise u shperngulen gjithandej territoreve te saj!
        Ti mendon se vetem shqiptaret mund te kolonizonin ne troje te tjera, te tjeret jo ne trojet shqipefolese (pervec magjypeve)??!!
        Ti, more trap, kur nuk di asgje per identitetin arberesh, atehere cfare di ti qe na jep edhe “leksione” otomane???!!!!

      2. Hm says:

        Gjysme te edukuarit jane njerezit me te rrezikshem. Ti je nje nga ata. Neo-otomanizmi po lulezon ne Shqiperi. Ti me siguri qe do e kesh mbiemrin hoxha, spahiu apo osmani. Te kesh fe muhamedane apo te krishtere eshte nje gje, ashtu linde nuk ke as faj as merite, por te flasesh pozitivisht per periudhen otomane do te te thote te jesh absolutisht antishqiptar

  8. Al Nakba 2025 says:

    Turkeli Albani Afganistan i njojti m ut..

    Kot lodheni me sharje e mburje…. Kazan evrope e gjiriz bote…

  9. ceni boston says:

    nga fotot duket qe jemi race ariane…

  10. beni says:

    Disa kisha ortodokse të tipit Bizantin jan kthyer në xhami me ndryshim të kupolave ne minare!!!

  11. mimmo says:

    Presidenti francez Raymond Poincare (1860- 1934) ,gjate luftes pare botrore ,kishte nji opinion origjinal per perandorine otomane : ” kudo ku shkeli perandoria otomane , nuk mbin as bari ” ! ! ! Pershnetje !

  12. labi says:

    pederast i janulles ,te ka marur janulla qe te vogel te ka stervitur prapanicen dhe te ka ndrruar emrin o alvanos nuk behesh dot grek gjak prishurin nuk e do njeri te ka perdorur janulla per prapanicen ,te falla janulles pershendete me prapanicen perpjet si grekafont ???????

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Lini një Përgjigje