Fillimi i viteve ’90 ishte një moment historik për integrimin evropian. Në mënyrë të veçantë, fundi i Luftës së Ftohtë shënoi një pikë kthese në histori, pas të cilës 12 shtetet anëtare të kohës vendosën ta çonin projektin evropian drejt një niveli të ri.
Për këtë qëllim, në shkurt 1992, ata nënshkruan Traktatin e Mastrihtit. Ai hyri në fuqi më 1 nëntor 1993, 25 vjet më parë, dhe transformoi të ashtuquajturat Komunitete Europiane në Bashkimin Evropian.
Traktati i Mastrihtit përgatiti terrenin për lindjen e euros një dekadë më vonë dhe shtoi fuqitë politike të BE-së. Ajo gjithashtu krijoi shtetësinë europiane, politikën e jashtme të përbashkët dhe bashkëpunimin më të ngushtë në gjyqësor.
Por rruga e ratifikimit nuk ishte e lehtë. Referendume u mbajtën në disa vende. Në Francë, fushata “po” fitoi me një diferencë shumë të ngushtë (50.8% pro). Por në Danimarkë, traktati u refuzua me një diferencë të ngushtë (50.7% kundrejt 49.3%), çka shkaktoi tronditje në të gjithë Evropën.
Jacques Delors, i cili ishte president i Komisionit Europian nga viti 1985 deri në 1995, reagoi ndaj lajmit duke thënë: “Kjo “jo” për referendumin duhet të bëjë që të gjithë të reflektojmë shumë, por komisioni mund të thotë vetëm se ka frikë që kjo nuk do të ketë pasoja. ”
Habia e Delors u pasua nga ajo e krijuesit të tjerë të politikave anembanë Evropës.
“Për herë të parë, ata kuptuan se entuziazmi që kishte udhëhequr negociatat evropiane përpara referendumit të Mastrihtit nuk u mbështet domosdoshmërisht nga shoqëritë, nga opinionet publike”, thotë Víctor Fernández Soriano, një studiues i historisë në Universitetin e Lirë të Brukselit.
Arsyet për këtë refuzim ishin të ndryshme. Për disa, ishte frika e migrimit dhe humbja e identitetit kombëtar. Për të tjerët, ishte modeli ekonomik, të cilin ata e shihnin si shumë liberal dhe në shkelje të të drejtave të punës dhe të drejtave sociale.
Traktati i Maastrichtit gjithashtu paraqiti nocionin e kufizimit buxhetor, të bazuar në borxhet kombëtare dhe deficitet kombëtare, të cilat tashmë ishin kritikuar nga shumë prej tyre.
“Ka shumë lidhje historike midis debateve të Traktatit të Maastrichtit dhe debateve në vazhdim. Shumica e çështjeve janë në thelb të njëjta. Pra, Traktati i Mastrihtit ishte vërtet një kthesë për integrimin evropian, ishte një moment historik në historinë europiane, por ishte moment kur u shfaq euroskepticizmi”, shton Fernandez Soriano.
Përfundimisht, Danimarkës iu dhanë katër opsione nga traktati, duke hapur rrugën për miratimin e saj dhe duke i dhënë BE-së një nxitje vendimtare.
Por siç ka treguar edhe rasti i Brexit-it, rritja e euroskepticizmit apo konflikti i vazhdueshëm midis Romës dhe Brukselit mbi buxhetin, çështjet që tronditën procesin e ratifikimit të Mastrihtit janë ende shumë të pranishme edhe sot, një çerek shekulli më vonë.(TemA TV)