Si do ti pagëzonte Shoku Zylo, mjeshtrat e fasadave?!

Nga Kristo  Mërtiri

Kur filloi të botohej si novelë në revistën e mirënjohur “Hosteni”(meritë e guximtarit të mencur e “optimist i përjetshëm”, kryeredaktorit historik, Niko Nikolla), unë po kryeja shërbimin ushtarak të detyruar e të rrëmbyer dhunshëm nga Shkolla Pedagogjike “Pandeli Sotiri” në Gjirokastër. Atje ku pas një viti e ca duhej të diplomohesha e të merrte flatra ëndrra ime rinore, Mësuesia ! Sot e kësaj dite nuk e mësova dot se kush dhe përse e gatuan atë ligësirë të pashoqe vetëm për mua dhe Xhafo Shehun nga Buzi i Tepelenës. 

Në një kohë kur thuhej me të madhe se kishte aq shumë nevojë për “komisarë të Dritës së Diturisë”! Në një kohë kur mjaft djelmoshave nëpër kooperativa e fshatra, paradoksalisht u shtyhej disa herë afati për të mbaruar atë “detyrë mbi detyrat”(?). Pas vrasjes tinëzare të asaj ëndrre jo dosido e përmes zymtësirës shpirtërore e mendore të moshës, befas nisi udhëtimin natyrshëm e si një shaka e madhe “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo”. 

Shumicën e fletorkave, Dritëroi ynë i kishte mbushur në plazhin e Shëngjinit. Përvec ditës së shtunë(kur dilte ajo faqja e dashur letrare në gazetën “Zëri i Rinisë”, si ngjarje vërtet e shënuar për talentet e reja e jo vetëm),tashmë do të shtohej dhe kjo Revistë e vecantë plot humor e satirë therëse për shtetarë e qytetarë. Pra, bashkë me një tjetër “thyerje disipline” për të arritur në kohë te libraria e lagjes së Kombinatit Tekstil në Tiranë. Sepse cdo vonesë mund të të kthente duarbosh në repart. Falë komandant Kujtimit(Halili), oficer e poet i ri me rrënjë pranë vendlindjes time, që bënte sikur kish një sy qorr e një vesh shurdh, e realizonim në kohë atë objektiv të përhershëm leximi e kuvendimi.

E pse jo edhe një oaz përtëritjeje, humori e optimizmi real.

I kujtova dje te Brryli këto detaje të paharruara, kur po debatonim për fasadat dhe fasadistët e kohës së sotme. Dhe këmbëngula t’i vija kapak muhabetit me dy miq të lexuar nga Përmeti, duke rrëfyer dicka nga dialogu i Zylos me Demkën. Dhe sidomos aforizmat, eskizat dhe 17 esetë e tij origjinale pas një meditimi në lëndinë, ku fare pranë kullotnin pela me mëzin. Nuk bënte më referate e diskutime të shkruara zyrtare. Prandaj po përkushtohej te aforizmat e esetë “për të larguar mendjen nga andrallat”. Në vetmi, pa Demkën. “Dhe unë u largova për të mos ia ndrydhur mendimet”. Kur u kthye pas pak orësh, e gjeti të shtrirë barkas. Kur Zylo filloi leximin me zë të lartë, mëzi po hidhej në tërfil : “-Ese nr. 10. Formalist : Kokërr arre pa thelb brenda !…

Qeshëm të gjithë, por jo si gurgullimat e vërsnikëve të mi ushtarë, kur Revista kalonte dorë më dorë. Së pari, pamjet e jashtme të fasadistëve nëpër ekrane e faqe gazetash, të ardhur nga istikamet partiake e shtetërore, shpesh na gënjejnë duke fshehur dicka të keqe me ngjyra të ndezura kallpazane për publikun. Ashtu si vezullimet verbuese e tunduese të fushatave elektorale me skenarë, regjisorë e aktorë politikë të sprovuar në premtime e mashtrime. Sa shumë ka parë e dëgjuar ky Tranzicion i pafund rrumpalle për gati 30 vite me radhë ! Flet varfëria e mjerimi migjenian i mijëra individëve e familjeve në male e kodra, në fushat djerrë e pa pikë ujë nga kanalet e rezervuarët e djeshëm “komunistë”, por edhe në trotuaret e periferitë qytetëse.

Politikanët u bien tamburave të majta e të djathta, bashkë me kalemxhinjtë militantosahanlëpirës dhe bëjnë sikur u këputet shpirti për hallexhinjtë. Mjafton të rrëmbejnë vota me baule e daulle dhe të ulin prapanicat nëpër kolltuqet legjislative e ekzekutive, të shtojnë pasuritë pa djersë e mundime. Ndërsa elektoratin e ngopin me lugë bosh ! Premtimet thahen e bëhen trokë nëpër sheshet e sallat që oshëtijnë ende nga thirrjet e urratë marramendëse. Solidariteti po bëhet gjithnjë e më tepër pronë e fukarenjve, duke na trokitur përditë ajo urtësia e mocme : Barkngopuri nuk pyet për barkboshin ! Këtë tablo drithëruese e pamë edhe te familja e Adem Mustës, në Velcan të Beratit, të ajo strehëz-kasolle e rrënuar(20 metra katrorë) ku pikonte ditë e natë mjerimi e dëshpërimi. Kishin zbritur nga Sinja malore, fshati më i largët i krahinës së Shpiragut, gati krejt i braktisur në kohët “moderne”! (Ky informacion i hidhur, mua më dhembi jo pak.

Mbi 40 vjetë më parë, si student në degën Gazetari, kam shkuar me shërbim nga “Zëri i Popullit” për një reportazh në atë trevë me një mal histori. Kam ecur me këmbë e makinë, jam ulur në disa fshatra e vatra të ngrohta, që nga Mbreshtani ku dëgjohet ende zëri i Heroit kokëplotë Qemal Stafa në internim dhe gjer në Mbolan e Sinjë . Kujtoj me dashuri mjaft të gjallë e të vdekur…). Personalisht, braktisjen masive të fshatit e vlerësoj si një plagë të madhe kombëtare që do kullojë gjatë. Sot, nesër e pasnesër. “ Po pres të rritet cuni, e të marrë udhën e kurbetit”. A e dëgjuat ? Kaq tha publikisht Ademi i dëshpëruar. Ndërsa nëna e sëmurë Festime, ka vite që nuk i qeshte buza e as festonte dot asgjë. “Shpirtin e fëmijëve po e mban gjallë njerëzia, shoqëria e miqësia në fshat dhe sidomos komshinjtë…”. Ndihma e shtetit “social” me 30 mijë lekë të vjetra në muaj për familjen me 4 persona, nuk mjafton as për bukën thatë ! Nga t’ia mbajë fatziu njeri ?…

Një qiri i patretur shprese u është bërë 15 vjecari Zbukurim, që mbase një ditë ua zbukuron sadopak këtë “jetë qeni”(jo nga ata që mbajnë zonjëzat edhe në dhomën e gjumit). Këtë nxënës të mbarë e duan shumë në shkollë e jashtë saj. Sepse historikisht, te shqiptarët e vërtetë uria për Arsim ka mundur e mposhtur jo rrallë urinë e stomakut. Në një kohë kur fëmijët e politikanëve të kamur hyjnë e dalin nëpër universitetet europiane e perëndimore, nëpër fuoristrada qejfi e epshi të shtrenjta, në vilat e shtëpitë luksoze me shërbëtorë në pastrim, gatim, kopshtari e rojtari etj. Dhe këta fasadistë mjeshtra na shesin moral me okë ! Por nxënësit e shkollës “Jani Dodi” e të tjerë në rreth, i dhanë një shuplakë Varfërisë, por edhe Polit(h)ikës së madhe hipokrite në metropol: Moshatarët e Zbukurimit të urtë e plot mirësi dhe ata të motrës së vogël Armela, përkrah mësuesve dhe drejtorisë përkatëse  në rreth, arritën të sensibilizonin e të ndihmonin për ngritjen e një shtëpie modeste të re ! Gëzimi e buzëqeshja sikur u kthyen pakëz nga shpellat e skamjes vrastare. Një shembull i rrallë nga jeta shqiptare në periferi, pa bujë e tepër adhuruese. Por edhe demaskuese për cdo pushtetar a opozitar fasadist…

Së dyti, mizërisë me Demka rreth Njëshave, u ngjiten e nuk u shqiten si urithë edhe ca tipa e prototipa që sot sfiliten për të dhënë ndonjë “thelë” dhe nesër kërkojnë të rrëmbejnë një pelë ! Favore të ligjshme e të paligjshme, me rrjeta nepotizmi e militantizmi ulërak sigurojnë vende pune të pamerituara hic profesionalisht e moralisht; me nder tendera korruptivë ku burojnë miliona të thata e të njoma; poste të larta me grada madhore në Administratën Shtetërore a në institucionet e pagëzuara “të pavarura”; në Kabinete Presidenciale; Kryeministrore; Parlamentare e ministrore; në Borde që në mos rrjedhshin, do pikojnë me siguri të ardhura shtesë; në Komisione e Këshilla Drejtuese etj. Janë nga ajo racë që “të thyejnë arrën në dorë”. Populli e ka fjalën edhe pë rata që kusarojnë shumë e me marifet të qërojnë deri të bardhët e syrit…

Në pamje të jashtme shembëllejnë me qengja pirës e lëpirës, por sapo privatizojnë kolltuqet mbyllin sytë, celularët e formularët. Njerëzit e thjeshtë e të ndershëm mbeten si jetimë pa zot. Dalngadalë fasadat propagandistike kthehen në shurdhëri e shëmtirë, në zhgënjim e këllirë përballë elektoratit të rrudhosur e të inatosur. Edhe shifrat taze për ato mbi 30 mijë ankesa vetëm në selinë kryeministrore ose për 300 zyrtarë të shkarkuar(zero informacion pë rata që i “përzgjodhën”,ngarkuan-dhuruan nëpër bedenat e kala-piramidës shtetërore!), janë një lloj fasade e vjetëruar, që shoku Zylo mbase do bëhej nostalgjik e aspak hermetik. Se fasadistët  e pjekur e të papjekur zakonisht nguten e rrëmbehen, hutohen e shullëhen në faqe reklamash xixëlluese e trumbetuese.

Shkurt, janë nga ata delirantë që nuk shkundin vetëm manin në prill, por edhe arrën në korrik ! Së fundi, qeverisjet e majta e të djathta nuk po na thonë ende se c’farë mrekullirash kanë bërë gjatë 3 dekadave pluraliste p.sh. për pensionistët e rrëgjuar civilë e ushtarakë; për qindra fëmijët jetimë dhe njerëzit e vetmuar e pa asnjë përkrahje; për të sëmurët e sfilitur që duken si të vdekur e të pakallur, pa ilace; për rininë që nuk po e ndal vrapin drejt dherave të huaj etj. etj. Dhe hajdutëria e Polit(h)ikës vazhdon. Se këta të paudhë, sic shfrynte Noli i madh, “të vjedhin kur ke, e të tallin kur zgjat dorën”!

Mirëpo “shtresat e paprivilegjuara” i thërrasin kallinj pa bukë, kokëboshë ose arra fyckë. Por Drejtësia u bie në gjunjë ?! Harrojnë se një ditë do të kthehen më këmbë e nuk do rrinë tërë jetën në majë të kalit. Pa reklama e piskama të llojit “Kemi qëlluar në shenjë korrupsionin”. Të mencurit e mocëm në nahijen time e kanë dhënë herët përgjigjen:-Koburja bosh nuk tremb më shumë se dy veta ! Pa harruar Esenë nr.10 të Zylos famoz për fjalët e punët pa vlerë të fasadistëve e formalistëve : Kokrra arre pa thelb brenda…

Politika e lyrës

15:06 Blog

16 shkurti, si fundi i “protestës studentore”

13:24 Blog

Lulzim Basha, ai që mori rolin e Trifonit, por s’e arriti dot nivelin e Martinit

10:51 Blog

Mes brirëve të politikës

19:38 Blog

Sa për të qeshur me ata që janë errësuar pas “bujës” së Gent Cakaj-t!

17:03 Blog

REPLIKA/ Edi Ramës, por pa e marrë shumë seriozisht

16:53 Blog

Shqiptarët me "Armani" e "Hugo Boss", njësoj si ata me guna

11:42 Blog

Oligarkia, si terminologji perverse e Partisë Demokratike

09:12 Blog

“Revolucioni” i Qershorit 2019, një ditë më pas!

21:48 Blog

Relativizimi i së keqes dhe vëllaznit nga Kosova

18:45 Blog