Pse e duan amerikanët zgjidhjen e ‘problemit kosovar’ dhe pse pritet të ndodhë sivjet

Nga Boshko Jakshiç

Ambicjet amerikane nuk shkojnë më tej sesa ajo që Serbia të antarësohet në aleancën ushtarake veri-atlantike, por është e qartë se me zgjidhjen e problemit kosovar, në një shkallë të madhe, do të bllokohej kanali i ndikimit rus. Amerikanët po ua marrin europianëve stafetën e garës për zgjidhjen e konfliktit mes Beogradit dhe Prishtinës, ndërsa aktorët e konfliktit shkëmbejnë zjarr retorik të shoqëruar me kërcënime provokative.

A mos është kjo një përgatitje e opinionit publik serb dhe kosovar, apo paralajmërim i dështimit të formulës paqësore të cilën, gjykuar sipas të gjitha gjasave, po përgatitet në Uashington? Mundësia e parë duket më e realizueshme. E dyta mbart rreziqe të paimagjinueshme.

A është e mundur pra, që marrëveshja të arrihet që këtë vit, siç kanë lajmëruar amerikanët në vitin 2017, kur u angazhuan për zgjidhjen e tensionimeve politike në Shqipëri dhe premtuan se konflikti mes Athinës dhe Shkupit do të zgjidhet në vitin 2018, ndërsa ai mes Beogradit dhe Prishtinës në vitin 2019?

Dy nga tri paralajmërimet e mësipërme u realizuan, ndërkohë që në procesin paqësor kosovar janë futur me forcë elementë të një optimizmi deri tani joekzistent. Pohohet përshtypja se amerikanëve u ka ardhur në majë të hundës nga shterpësia e burokratëve brukselas, dhe paaftësia e tyre e qartë për të neutralizuar pikat nevralgjike të rajonit.

Emotivët politikë ndoshta e kanë të qartë se aksioni i Uashingtonit nuk është i motivuar nga dashuria për Serbinë apo Kosovën, por është pjesë e shqyrtimeve më të gjera gjeotrategjike në kohët para dhe pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës.

Spiritus movens-i i angazhimit të administratës së Donald Trampit është detektimi i ndikimt në rritje të Rusisë në Ballkanin Perëndimor, zonë me të cilën paraardhësi i tij nuk u muar, duke ua lënë në dorë europianëve, dhe ata me mosveprimet e tyre i mundësuan Kremlinit që, me pak investime të sendërtojë një ndikim të madh jo proporcional.

Sikurse qëndrojnë gjërat, Malit të Zi i’u përshpejtua antarësimi në NATO, ndërsa përsëritja e këtij procesi është duke ndodhur tani në Maqedoninë e Veriut. Ambicjet amerikane nuk shtrihen deri atje sa të bëjnë që Serbia të antarësohet në aleancën ushtarake veri-atlantike, por është e qartë se me zgjidhjen e problemit kosovar, në një masë të madhe, gjithsesi do të bllokohet kanali i ndikimit rus.

Sa reale janë shanset që pas dhjetëvjeçarëve të tërë që hedh shkelma, Serbia të çlirohet nga zinxhirët e Kosovës (autori përdor termin serbisht: bukagije– që janë zinxhirët me gjyle që u lidheshin në këmbë tëburgosurve në kohët e vjetra. shën. i përkthyesit), që t’i japë vetes hapësirë për integrimin europian, që të bëhet aktive për investimet e huaja? Më shumë se kurrë, megjithëse nuk duket kështu.

Për më tepër, atmosfera është pothuajse si ajo para luftës. Seanca urgjente e Këshillit për Sigurinë Kombëtare. “Pritet momenti për sulm kundër serbëve në Veri të Kosovës”, gjë që është tejet larg realitetit, megjithëse ka edhe asish që mendojnë se vetëm konflikti i armatosur me intensitet të ulët mund t’ia hapë derën zgjidhjes politike.

Se diçka po ndodh “matanë malit”, përveç retorikave ndezëse, e pohon veçanërisht maksimalizmi i të dyja palëve. Prishtina me Platformën e saj kërkon njohje të ndërsjelltë, gjë që Beogradi, pa debat parlamentar dhe kurrfarë platforme, e refuzon me vendosmëri dhe e kushtëzon rinovimin e dialogut me heqjen e tarfifës doganore.

Vuçiçi mbetet i angazhuar për bisedime-gjë e cila në kohët radikale (autori e ka fjalën për kohën kur Vuçiçi ishte antar i Partisë radikale) pati krijuar rimishërimin e tij politik të ri, por rrethanat e papërshtatshme e detyrojnë të veprojë ngurtësisht. “Sikter me atë letër, bandë e Prishtinës”, thërret Vuçiçi me rastin e Platformës së Prishtinës, për të cilën ai thotë se përbën një vendim për ndërprerjen e dialogut. E gjitha kjo, gjithsesi nuk do të thotë se dialog nuk do të ketë. Fjalët e pamatura diplomatikisht kanë funksion të fuqishëm marketingu që presidentin ta tregojnë si ndjekës patriotik më shumë sesa disa Vlladikë të Kishës Ortodokse serbe te cilet  vazhdojnë ta quajnë “tradhëtar të atdheut”. Përgatitet amortizimi i pritshëm i kritikave të atyre të fortëve në lindjen e të cilëve ai vetë ka marrë pjesë.

Me një predispozicion të tillë negativ janë përballur edhe në Prishtinë. Me hijen e fillimit të punës së Gjykatës ndërkombëtare duket se retë më të errëta janë grumbulluar mbi qiellin politik të Prishitnës. Godasin bubullimat e nacionalizmit: nga vendimi për shndërrimin e forcave të sigurisë së Kosovës në ushtri të rregullt, nëpërmjet vendosjes inatçore të doganave ndaj mallrave serbe, e deri te platforma për bisedime.

Kryeministri Ramush Haradinaj paraqitet si mbrojtës i fortë i rendit dhe kufijve, përhap iluzionin patriotik se është i gatshëm që, për shkak të ushtrisë të prishet me NATO-n, ndërsa për shkak të taksave me amerikanët. Kush e beson një diçka të tillë, është analfabet politik.

Janë duke u zhvilluar manovra politike, ndërsa Uashingtoni u lë hapësirë aktorëve që, nëse duan, mund të bisedojnë edhe për korrektimin e kufijve- ide të cilën Berlini e ka hedhur poshtë në mënyrën më të zëshme. Gjermanët, jo se amerikanët mund t’i nxjerrin jashtë loje, por nuk janë në pozitë që të jenë haptazi kundër një zgjidhje të shkruar sipas një skenari amerikan- nëse për zgjidhjen bien dakord në Beograd dhe në Prishtinë. Do të ishte e rrezikshme sikur problemi kosovar të mbesë peng i animoziteteve personale mes Trampit dhe Merkelit, apo rivalitetit mes Uashingtonit dhe Moskës.

Trampi, i cili ka vënë nënshkrimin në letrat drejtuar Vuçiçit dhe Thaçit, ndoshta di shumë më tepër se fakti se Serbia dhe Kosova gjenden në Europë, por qëndrimi i tij prej biznesmeni në politikë paralajmëron se puna duhet kryer. Këtë vit.

Themeli i zgjidhjes amerikane është njohja e ndërsjelltë. Mendoj se Uashingtoni nuk ka për të kërkuar nga Beogradi njohje formale të pavarësisë kosovare, por gjithsesi ngritje të traut për antarësim të Kosovës në OKB, UNESKO dhe Interpol.

Vuçiçi thotë se, e ka dhjetë herë më të vështirë sesa Dobrica Qosiçi dhe Zoran Xhinxhiçi. (Dobrica Qosiçi, me rekomandimin e Millosheviçit, ishte i pari dhe e përsëriti pas tij Xhinxhiçi, idenë e ndarjes së Kosovës). Ndoshta me këtë ka parasysh edhe situatën në të cilën Xhinxhiçi, në momentin e fundit ua ndërpreu gjermanëve marrëveshjen për Smederevën (Kombinati Matelurgjik) për t’ua dhënë amerikanëve. Vuçiçit do t’i shkonte për shtat mbështetja e opozitës liberale, e po atyre që inicuan procesin e bisedimeve, por kurrsesi nuk po e merr. Rivalët e tij do të duhet ta kuptojnë se zgjidhja e problemit kosovar do t’i hapë rrugë debateve për cilësinë e politikës serbe, dhe se vetëm atëherë mund të gjejnë aleatë në Perëndim pa të cilët këtu ndryshim të regjimit nuk ka. I pëlqen ndokujt kjo ose jo.

Liberalizimi i vizave: Parlamenti Evropian mbështet edhe një herë Kosovën

13:00 Rajoni

Edhe opozita serbe, ashtu si Basha-Kryemadhi, vendos 13 prillin si ultimatum për qeverinë serbe

09:48 Rajoni

Përdhunimi si mjet lufte, studiuesit: Qëllimi i serbëve ishte të shkatërronin nderin dhe identitetin e shqiptarëve

18:50 Rajoni 2 komente

Katër rrëfime nga Bosnja

15:41 Rajoni

Vuçiç: Shqiptarët nuk duan marrëveshje bazuar në modelin e dy Gjermanive

09:47 Rajoni

Tensione të reja në Ballkan: Komplot kroat në Bosnje?

09:32 Rajoni

FOTOT: Beograd, tubim për krimet dhe vrasjet ndaj shqiptarëve të Kosovës

19:14 Rajoni

"Serbia dhe Kosova të mos e fajësojnë njëra tjetrën për dialogun"

17:02 Rajoni

Pas Shqipërisë edhe Kosova miraton projektligjin për ndalimin e lojrave të fatit

15:17 Rajoni

Shqiptari Shqiprim Thaci, kandidat për Parlamentin Evropian

14:48 Rajoni