Dokumenti: 26 klerikët e pushkatuar dhe 16 të vdekur nga torturat ç'njerëzore nëpër burgjet komuniste

29 Maj 2019, 12:56Dossier TEMA
Dokumenti: 26 klerikët e pushkatuar dhe 16 të vdekur nga torturat

Një ndër pjesët më të errëta të historisë së diktaturës komuniste është dhuna ndaj klerit në Shqipëri, kryesisht në Shkodër. Në vitin 1978, Sigurimi i Shtetit kishte hartuar listat e klerikëve të vrarë, të vdekur në burgje e të tjera kategori të persekutimit të diktaturës ndaj klerit.

Kujto.al ka zgjedhur dy prej këtyre listave për t’i ndarë me lexuesit, marrë nga dosja e Klerit, mundësuar nga Autoritetit i Dosjeve, AIDSSH. Në listën e parë, janë emrat e 26 klerikëve që janë ekzekutuar nga diktatura komuniste.

Në listë, spikasin emra të njohur të klerit katolik në Shkodër, ndër të cilët, Anton Harapi, Çiprian Nika, Ndre Zadeja, Xhovani Fausti, Gjon Shllaku, Engjull Kovaçi, Dede Malaj e të tjerë. Më poshtë, botohet dokumenti i Sigurimit të Shtetit, i kategorizuar sekret.

 

Një tjetër listë që gjendet në dosjen e Sigurimit të Shtetit për klerin, ështe edhe ajo me emrat e klerikëve që kanë humbur jetën në burgjet komunsite. Janë 16 klerikë të vdekur në burg, të listuar nga Sigurimi i Shtetit në dokumentin e dhjetorit të vitit 1978. Ata kanë dhënë shpirt në torturat e xhelatëve komunistë. Janë emra të spikatur të klerit, përqëndruar gjithashtu në Shkodër. Në listë është Gaspër Thaçi, Klemend Nikaj, Lekë Sirdani, Benardin Palaj etj. Më poshtë, botohet dokumenti i plotë. (kujto)

 

31 komente në “Dokumenti: 26 klerikët e pushkatuar dhe 16 të vdekur nga torturat ç’njerëzore nëpër burgjet komuniste”

  1. AQIFI says:

    po perse u ekzekutuan ore “me vlere ” ?! Per te “mirat” qe bene per popullin ?!

    1. ec aty says:

      VDEKJE KOLABORACIONISTEVE TE FASHIZMIT!

      1. Hoxh Armandi says:

        Islamokumunistet mehmet, hysni, enever hitler nuk mund te benin ndryshe.

        1. Papa Kollo says:

          Po orthodoksokomunistet e Graqise si do mund te benin ndryshe!?
          Lufta Civile ne Graqi 1945 – 1949 : 158 mije te vrare, 1 milion persona te zhvendosur dhe debuar!!!
          https://en.wikipedia.org/wiki/Greek_Civil_War
          Te fala putanices qe te lindi …

      2. VFLP says:

        KOLABORACIONISTE E FASHIZMIT
        Harry Fulc (shefi i Zyres per Shqiperine,i Sherbimit te Inteligjences Amerikane gjate Luftes), në raportin që i dërgon Uashingtonit në shtator 1944 shkruan: “…duke qenë tepër feudalë në pikëpamjet e tyre i përziejnë ato me metodat fashiste dhe nazizmin gjerman…Këto gërshetohen mirë prandaj nuk është e rastit që anëtarët e një grupi të tillë përkrahën planet fashiste, duke krijuar një truall të përbashkët me nazistët gjermanë, ata nuk i besojnë popullit të tyre me pretekstin se është injorant dhe primitiv, ndërsa në të njëjtën kohë adaptojnë masa të cilat e mbajnë në kushte injorance, varfërie dhe primitiviteti…Ata preferojnë që njerëzit të jenë të nënshtruar…ata nuk kanë hezituar dhe nuk hezitojnë të përdorin mjetet më vicioze dhe më të ashpra për ta mbajtur popullin në kushtet e nënshtrimit dhe frikës.
        Anëtarët e këtij grupi me pozita shtetërore, nuk kanë hezituar t’i venë emrin komuniste, çdo shfaqjeje të pakënaqësisë, apo çdo shprehjeje të dëshirës për kushte më të mira, elementë të këtij grupi janë:
        1. Bejlerët, pronarët e mëdhenj të tokave në Shqipërinë e mesme dhe të jugut:
        Vërlacët, Vlorat, Libohovat, Vrionët etj.
        b.Bajraktarët, dhe kapedanët mysliman të Matit, Dibrës, Lumës: Dinet, Elezët.
        1. Katolikët fashistë të Mirditës, Shkodrës, Dukagjinit: Markagjonajt, Krujat,
        Bushatët, Çobat, Harapët.
        d.Elementët ballistë, shumica e të cilëve, ka dalë nga grupet e mësipërme dhe shtresa e bejlerëve të mesëm e të vegjël, kasta e oficerëve profesionistë të ushtrisë dhe xhandërmarisë, zyrtarët profesionistë dhe tregtarët e pasur, doktorët dhe gjykatësit e privilegjuar, me ndonjë përjashtim të vogël shumica janë me prirje nazifashiste dhe përfaqësojnë interesat thelbësore më antidemokratike të vendit”. (Dokumenti original në arkivin e DASH: A. M 1211/16/875.01/9-2244)
        “…Sipas të dhënave të vendeve të ndryshme, në periudhën 1945-1955 në Europë janë zhvilluar 13607 procese gjyqësore kundër tyre. Vendi që ka vuajtur më së shumti nga kolaboracionizmi ka qenë Franca, prandaj aty edhe qëndrimet ndaj tyre e dënimet kanë qenë radikale. Për të vendosur mbi baza ligjore dënimin e tyre, Asambleja Konsultative e Francës, në gusht-shtator 1944, aprovoi dy ligje për dënimin e atyre që “i kishin dhënë ndihmë Gjermanisë dhe aleatëve të tyre, që kishin dëmtuar unitetin kombëtar, të drejtat dhe barazinë e shtetaseve francezë”.
        Sipas të dhënave zyrtare, në Francë u zhvilluan 170 mijë procese gjyqësore ndaj kolaboracionistëve, ku 120 mijë vetë u dënuan, nga të cilët, 4785 vetë me vdekje. Vetëm 4 muajt e parë, mbas çlirimit të Parisit, janë dënuar me vdekje 6763 vetë nga të cilët 1500 prej tyre janë ekzekutuar menjëherë… Sipas shifrave që japin studiues të ndryshëm, në Francë janë ekzekutuar me gjyqe të rregullta, gjyqe të shpejtuara ose pa gjyqe, 20-30 mijë kolaboracionistë”.
        “Statistikat flasin qartë për urrejtjen dhe qëndrime të pafalshme ndaj kolaboracionistëve në Norvegji, Belgjikë dhe Holandë. Kështu në qoftë se në Francë janë dënuar 12 vetë ndër 10 mijë banorë, në këto vende janë dënuar nga 40 deri në 64 vetë për 10 mijë banorë. Tepër të prerë e kategorikë kanë qenë holandezët ndaj kolaboracionistëve. Qeveria Holandeze që ndodhej në Londër prej disa vitesh, kishte filluar përgatitjet për “spastrimin e madh” Që në Londër ajo kishte bërë ndryshimet e duhura në Kodin Penal. Për këtë qëllim ishte ndryshuar dhe përfshirë në kodin e ri dënimi me vdekje për tradhtarët e atdheut…
        Norvegjia konsiderohet vendi ku kolaboracionistët janë dënuar më rëndë se kudo në Europë. Megjithëse një vend me popullsi prej rreth 3.3 milionë banorë, në Norvegji u akuzuan për kolaboracionizëm 92 mijë vetë, u nxorën para gjykatave 46 mijë kolaboracionistë, nga të cilët 37150 vetë u dënuan me afate të ndryshme burgimi, ndërsa 60 vetë u dënuan me vdekje (kryeministri Kuisling u dënua me vdekje dhe u ekzekutua në sy të turmave që kërkonin me ngulm ta shihnin me sytë e tyre vdekjen e tij).
        Viktima të urrejtjes popullore u bënë edhe 50 mijë vajza e gra që kishin pas marrëdhënie intime me oficerë apo ushtarë gjermanë, 14 mijë prej të cilave kishin lindur fëmijë nga këto marrëdhënie. Ato u arrestuan dhe 5 mijë prej tyre u dërguan nëpër kampe përqendrimi…
        Në Danimarkë menjëherë mbas çlirimit u arrestuan 20 mijë vetë të akuzuar për kolaboracionizëm. Më 1 qershor 1945 parlamenti danez, ratifikoi një ligj të ri që parashikonte dënime të rënda për bashkëpunëtorët e pushtuesve. Para gjyqit dolën dhe u dënuan 15742 vetë, nga të cilët 3641 vetë me mbi 4 vite burgim, 62 vetë me burgim të përjetshëm dhe 78 vetë me vdekje.
        Në Belgjikë kolaboracionistët u ligjëruan ‘me shtetësi të humbur’, madje u vu në përdorim një term i ri, “joshtetas” (pa shtetësi). Para gjykatave u nxorën 57 mijë vetë, nga të cilët u dënuan 23584 vetë për “kolaboracionizëm politik”, 31831 vetë për “ndihmë ushtarake” pushtuesve, ndërsa 20652 personave ju hoqën të drejtat civile. 42 vetë u dënuan me vdekje, disa prej tyre u ekzekutuan në prani të turmave. Rreth 2 mijë vetë u dënuan me burgim të përjetshëm, ndërsa rreth 5 mijë vetë u dënuan me nga 10 deri në 20 vjet. Tërheq vëmendjen një fakt interesant. Për disa vite mbas lufte, çdo belg që donte të zinte një vend pune, ka qenë i detyruar të merrte një çertifikatë garancie politike, ku kryesorja ishte qëndrimi i tij gjatë luftës…
        Në Luksemburgun e vogël, janë dënuar për kolaboracionizëm rreth 10 mijë vetë, nga të cilët 12 prej tyre me vdekje.
        Tepër ashpër u sollën me kolaboracionistët në Çekosllovaki, madje ekzekutimi i tyre kishte filluar pa mbaruar lufta… Gjatë dëbimit të tyre nga Çekosllovakia, në vitet 1945-1947, janë vrarë 20 – 30 mijë vetë, por numri më i madh i tyre janë eliminuar, ditët e para mbas largimit të pushtuesve gjermanë, apo siç është quajtur, gjatë “dëbimit të egër”.
        Në Austri u shpallën 130 mijë vetë në kërkim, nga të cilët 23 mijë iu nënshtruan proceseve gjyqësore, ku u dënuan 13.600 vetë, ndër të cilët 43 vetë me vdekje…”

        1. Zenon Balla says:

          Na i marrsh të ligat!
          Ti, or mik nuk mendon si jurist, por si partia. Nëse ti më sjall të dhëna statistikore, mendon se, sipas autotizmit, kushdo që nga dikush epitetohet, ose atributohet, me ndonjë nocion u negativ duheshka që të digjeshin të gjallë.
          Cekosllovakia, p. sh. “fitimtarët” revolucionarë bënë masakra ndaj njerëzve thjesht të pafajshëm, nisur nga premisat e kokës sate.
          Me mijëra shembuj barbarish. Dy cuna të njomë gjermanë, 7 e 9 vjecarë, pushkatohen me fajësi për kolaboracionizëm, ngase po të mos ishin të tillë nuk do kishin “vjedhur” molla nga kopshti i një revolucionari partizan. Dëshmitari i pushkatimit, para pak vitesh, para kamerave,
          me lotë në sy rrëfente castet e ekzekutimit. Cunakët e mjerë e marrin kërcënimin si shaka dhe me të qeshur mbështeten për muri…ca sekonda më vonë, kur kuptojnë seriozitetin, klithin me zë deri në qiell: MAMAAAA, MAMAAA…
          Ti mor i partisë, nuk dallon orientimin, ose përkatësinë politike nga KRIMI dhe MBËSHTETJA e KRIMIT në forma të ndryshme.
          Për cfarë arsye, p.sh. Amerika iu dha AZIL POLITIK mijëra gjermanëve profilesh të ndryshme ideologjike.
          Mos e zgjasim. Pse nuk na jep të dhëna statistikore për FINLANDËN dhe aq më parë për SUEDINÊ. Po të krahasosh politikën shqiptare të periudhës së “kolaboracionizmit” sic Thua ti, është “kopje” ose model i pariemeve të qeverisë suedeze gjatë periudhës së L2B, – NEUTRALITETI i SHPALLUR POLITIK SHTETËROR.
          Cilën dënuan socialdemokratët suedezë për kolaboracionizëm? Në vitet e para të pasluftës pati zëra histerikë kundër Suedisë dhe nënkuptohet nga kush, por me kalimin e kohës po ajo politikë “kolaboracioniste” u trajtua si virtyt e vlerë kombëtare që SIGUROI EKZISTIMIN e MBIJETESËN e SUDEZËVE.
          Enveri juaj është produkt i Stalinit dhe i Titos në pazaret e ndarjes së sferave të ndikimit dhe kanakari i ekspanzionizmit bollshevik e titist. êshtë fitimtari absolut jugosllav mbi NACIONALISTËT SHQIPTARË, mbi INTERESAT e EKZISTIMIT tonë KOMBËTAR.

          1. VFLP says:

            Zenon FASHISTI, o analfabet funksional, nuk mbulohet dielli me shoshe o trupeshk! Nuk te pelqen e verteta ty!? Kujt i plasi mor karagjoz ?
            Gomere si puna jote kane nevoje per hu bythes, se shprese per terapi psikike nuk keni! Te jeni te sigurte, hurin ne bythe do ta keni ne jete te jeteve, o funderrina te historise …

            1. ZENONI says:

              Përgjigju or trukënetë pyetjeve e pastaj merru me sharrje.
              Kokëtul, fashizmi si ideologji është lar – larg më humanitare sesa enverizmi yt që pushkatoi 15 -vjecarin gjirokastrit se babai i tij deshte e kishte dashuri shqiptarët e Shqipërinë, e ju shpirtkatranë na vrisnit neve NACIONALISTËVE (atribut i juaji për ne) pikërisht pse donim një SHQIPËRI DEMOKRATIKE ETNIKE.
              sa për analfabetizmin tim ke plotësisht të drejtë se aq ke kapacitet mendimi, je papagall i partisë që të ka shpërlarë trurët e të ka sakatosur.
              Ideologu yt Enver intelektuallivadhi na fliste për fejesa marksiste…..
              Nuk merrem me ty, por me edukatorët tuaj që e shkrumbuan popullin shqiptar.

              1. Yyyyyyyyy says:

                Rrofte fashizmi o Zenon SHKERDHATA!
                Mutra te pshurrun si puna jote jane nderi i kombit ? ? ?

      3. zenon balla says:

        EC ATY! Hë të lumtë!
        Vdekje miqve të totalitarizmit! Vdekje Shqipërisë! Vdekje Shqiptarëve! Vdekje kush ta prishka qejfin ty! Vdekje imperializmit amerikanë!
        Vdekje Evropës demokratike perëndimore!
        RROFSHIN DOLLARËT AMERIKANË dhe EUROT SOCIALDEMOKRATE REVIZIONISTE, KUNDRAREVOLUCIONARE!
        RROFSHIN GJAKPIRËSIT ENVERISTË, POLPOTISTË, DIDI AMINISTË!
        RROFSH TI, E VDEKSHIN të GJITHË të TJERËT e MBEC i VETMUAR e GËZOFSH GJITHË PASURINË e BOTËS KAPITALISTE!

        1. ec aty says:

          Na rrofsh per dimer o Zenun, se trute te paskan ik per lesh ? ? ?
          VDEKJE KOLABORACIONISTEVE TE FASHIZMIT!

          1. ZENON says:

            MBEC i VETMUAR në këtë botë e gëzofsh gjithë haletë
            Je i shkëlqyeshëm, or truqelbur e shpirtkatran që merresh akoma me idiotizmat antikombëtare të enverkatranëve…

            1. ec aty says:

              Mos i qaj hallin kaloresit se i varen kembet, o mut historik!
              Kur flet per atdhetarizem nje shkerdhate ballist si puna jote, eshte sikur gomari te pretendoje te marre titullin profesor! Juve zhulsave ju njohu historia ne kohen e mbrame, e treguat se kush mutin e mutin ishit dhe kurrkush nuk ja u ka fajin, qe mbetet te dhjere e te permjere ne histori. Fajin ja u ka koka dhe bytha, sepse si atehere si tani, ja u keni nderruar vendet njera tjetres! Ndaj dhe te gjithe ju tallin e ju shurrosin! Ate meritonit e ate meritoni, o kriminele e spiune te qelbur!

  2. Samiu says:

    Mos nxirni vetem listat me emra dhe hitorin e ben tufa dhe kaloçi , nxirni dokumentat origjinale perse jan akuzuar kta personat ne list ne at koh dhe deshmitaret ne gjyqet e tyre , aktin e shkeljes ligjit , ai shtet te denonte me fakte me deshmitar me gjyq korrekt , le te thon çte duan zorraxhinjt sot , ai ishte shtet i vertet , i keni ne arkiv dokumentat e gjyqeve dhe aktakuzat , mjaft me shpifje te tufavev dhe ca legenave qe kan konflikt interesi me ish regjimin e shkuar , se jan pasardhes kolaboeacionistesh dhe antishqiptaresh , kta plera qe nuk kan moral te flasin per kto probleme , historit e ktyre ngjarjeve i bejn vet si i do bytha dhe si i interesojn dhe fshehin faktet , dhe na dalin heronj antishqiptaret dhe llumi kolaboracionizmit ktu , dhe ata qe jan heronj te vertet shahen dhe percudnohen prej llumit antishqiptar. Mashtrusa halabak te ter kan punuar kunder shtetit shqiptar kta tregoni aktakuzat dhe perse jan akuzuar , i keni te tera ne arkiv , ai shtet ishte shtet i vertet dhe shum korrekt , i vetmi shtet evropian qe kemi patur ne nga koha pirros epirit , se çfar thon zagaret dhe ordineret sot nuk ka rendesi , se kta nuk e thon kurr te verteten , kta nuk duan kurr shtet , e kan alergji shtetin.

  3. Ateisti says:

    Spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile

  4. Papa Alban I says:

    Spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile

  5. Radio Vatikani says:

    Spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile

  6. Radio Vatikani says:

    Spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile.

    Nene ceshte e mundur qe kopene (popullin) TA mbanim te shtypur, analfabet

  7. Radio Vatikani says:

    Spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile.

    Bene ceshte e mundur qe kopene (popullin) TA mbanim te shtypur, analfabet

  8. Petrus says:

    Fashista, spiuna, bashkepunetore me fashizmin, diversantet pedofile.

    Bene ceshte e mundur qe kopene (popullin) TA mbanim te shtypur, analfabet

  9. Papa Alban I says:

    Komentet e atit te shenjte ku i keni mir te pabekuar

  10. Papa Alban I says:

    Komentet e atit te shenjte ku i keni mor te pabekuar

  11. Beni says:

    Ne gjyqin e hages,gjykatat europiane dhe gjykatat amerikane denohesh me prova e fakte qe merren e shqyrtohen para jurise,ku cdo i pandehur ne mos vete eshte i detyruar te mbrohet me avokat. Kush jane provat; Ne europe e SHBA dhuna fizike e psikologjike dhe tortura, gjate marrjen ne pyetje jane te ndaluar dhe te denueshme me ligj. Kemi pare live mbledhjen e pleniumit per K.Hazbiun dhe gjyqet e grupit te poliagjentit M.Shehu. Provat se ky grup ishte armiqesor ishin vetem deshmite e shoqeruesit te Mehmetit dhe gruas se Mehmetit te cilet i kishin mesuar permendesh deklaratat e servirura nga hetuesia, por prapseprap ato nuk ishin prova pasi ne ballafaqime te tyre me te pushkatuarit argumentet e tyre ishin qartesisht fallso. Kam idene se edhe keto kleriket dhe gjithe kleriket e shqiperise jane denuar me te njejtat prova si grupet e beqirit apo Mehmetit,sepse keshtu donte enveri e jo drejtesia.

    1. u dhime duke qesh says:

      GOMAR! Ti jeton ne Hene me siguri!
      Te fala nga Guantanamo ? ? ?

    2. ZENON BALLA says:

      BENI, Ne REVOLUCIONARËT MARKSISTO-KOLABORACIONISTË SOVJETIKË, JUGOSLLAVË, KINEZË, KUBANEZË, NUK NJOHIM LIGJE IMPERIALISTE
      NDËRKOMBËTARE, IU NGJASOJMË CA BARBARËVE, PUNOJMË E MENDOJMË SIPAS IMPULSEVE E INSTINKTIT KAFSHOR TË SENSIT TË RREZIKIMIT DHE CAJMË BOTËN, NUK VRASIM KOKËN PËR VUAJTJET E DIKUJT, AS KEMI MËSHIRË (VECORI MIKROBORGJEZE), KËSHTU QË MOS NA JEPNI MËSIME ANTIMARKSISTE!

  12. Baliu says:

    Kafshate qe s’kaperdihet eshte or vella nazizmi, kafshate qe te mbet ne fyt dhe te ze trishtimi, … .

  13. Nik says:

    Komunizmi ishte diktatura mè ashpèr nè vendin tonè duke pèrfituar nga rènia e 28 mij dèshmorève diktatura e e,hoxhès eleminoj ajkèn intelektuale tè shqipèrisè dhe mbas tyre filloj tu haj kokèn shokève si dhe gjith komunistève nè shqipèri duke vendos njè diktatur tè paparè ku vèllai kishte frikè nga vèllai (ka me dhjetra prova)çfar do tè prisnim nga kjo diktatur eleminimin fizik tè priftèrinjève sepse tè gjith kishin studiuar dhe ju hapnin syt njerèzve karshi kancerit tè komunizmit.Lexoj krahasimet me vendet e ulta ose veriore tè evropès por nè shqipèri ishte dhe mbetet diktatura mè e egèr nè europè prandaj mos u lodhni me fakte qè nuk krahasohen me thertoren shqiptare tè krijuar nga bastardi e,hoxha i cili i etur pèr pushtet shifte ngado armiq populli .Njerèzit tanè nuk e falèn jetèn nè luftèn partizane qè tè vij nè pushtet njè nazist si e,hoxha .Ku janè shèmb konkret qè priftèrinjt tanè bashkpunuan me fashizmin ??Pushtimi fashist me krimet e veta nè shqipèri èsht dhe mbete i vetmi pushtim qè ndèrtoj rrugè,porte,pothuajse ndèrtimin e tè gjitha bashkive nè shqipèri ,arqitetktura italiane ka lènè mbresa tè bukura nè shumè ndèrtime.Pèr zhdukjen fizike tè priftèrinjève duhet tè pèrulemi dhe nderojm misionin e tyre tè shenjt ndaj zotit dhe popullit dhe mos tè harrojm kurr barbarizmin e e,hoxhès.

    1. u dhime duke qare says:

      Sa klase shkolle ke mor koqe kanari!?
      Shpelarja e trurit qe ke pesuar eshte shume e thelle. S’ke c’i ben, bisht qeni do ngelesh gjithe jeten o Nik.
      Megjithate ke shprese, po te mbarosh shkollen 9-vjecare ?

      1. Himarjoti says:

        I dhjeri duke qar,nuk duhet t’iu hapet kapaku i kokès me çekan por nèpèrmjet studimeve pèr tè kuptuar sadopak.Analfabet i evoluar ik hap librat pastaj shkruaj ndonjè rresht nè rrjetet sociale qè pèr njerèz si ju janè ujrat e zeza.

        1. u dhime duke qare says:

          Po ti katnaro e ke mbaru filloren ? ? ?

  14. Dorina says:

    Cnjerzore pa apostrof. Ju lutem kush lexon: C’ eshte shkurtmi i fjales cfare. Mos e fyeni gjuhen shqipe.

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Lini një Përgjigje