Brenda botës së Princit Bandar: Njeriu “hije” që qendron në prapaskenë pas çdo krize dhe konflikti ndërkombëtar

Princi Bandar ne nje takim me presidentin amerikan George Bush

Nga Susanne Koelbl*

Ai ka negociuar marrëveshje armësh dhe ka nxitur konflikte të armatosura: Ish-shefi i shërbimit të zbulimit saudit, Princi Bandar bin Sultan, është një nga burrat më me influencë prapa skenave në politikën globale.

Detyra e tij është të rrisë ndikimin e Mbretërisë nëpër botë.

Në një vizitë të vitit 2018 me Princin Bandar bin Sultan në pallatin e tij në Riad, ai po qëndronte në një kolltuk duke pirë një cigare të trashë si një degë peme.

Bandar ka një fytyrë të gjerë me sy me ngjyrë kafe, duart e tij të errëta dallohen me veshjen e bardhë që ka veshur me sandale.

Ai e mban mjekrën e tij të plotë dhe të shkurtuar, edhe pse ajo është kthyer në gri, shërben ende si një shenjë dalluese.

Bandari e rregullon shikimin e tij në dy ekrane, secila mbi një metër katror.

Njëri prej tyre tregon CNN ndërsa tjetri shfaq një duzinë kanalesh ndërkombëtare në të njëjtën kohë, duke transmetuar nga Moska, Uashingtoni, Bejruti dhe Tripoli.

Kjo është bota e Bandarit – dhe shpesh, ai vetë udhëton në një nga vendet e treguara në monitor.

Në një mënyrë apo tjetër, princi ka qenë i përfshirë në pothuajse çdo krizë ndërkombëtare gjatë katër dekadave të fundit.

Ndoshta tek të gjitha.

Nëse ka një person që ka një përgjigje për pyetjet e mia – se si përfundoi Lufta e Ftohtë dhe ekstremizmi erdhi në Afganistan, pse amerikanët pushtuan Irakun dhe presidenti sirian Bashar Assad fitoi luftën – atëherë është ky veteran i linjave të para diplomatike: Princi Bandar bin Sultan.

Një mik i biznesmenit të tij ndihmoi në organizimin e takimit.

Udhëtimi në pallatin e Bandarit, i vendosur vetëm jashtë Riadit, zgjat 30 minuta.

Në fund të një muri të gjatë, portat e gjelbëra të hapura dhe makinat fillojnë të shfaqen.

Është një zonë e madhe dhe pallati është një labirint i korridoreve prej mermeri të zbukuruara me mozaikë, dyer prej druri të punuar me dorë, burime, drita, lule dhe gjethe të gjelbra.

Princi Bandar është 68 vjeç, duke kaluar 22 prej atyre viteve si ambasador i Arabisë Saudite në Shtetet e Bashkuara.

Deri në vitin 2014, Bandar kreu shërbimin e inteligjencës saudite, para se të merrte përsipër udhëheqjen e Këshillit të Sigurisë Kombëtare.

Ai ka siguruar armët për rebelët në Amerikën e Jugut, në Azinë Qendrore dhe, së fundi, në Siri.

Duke punuar në emër të mbretit, ai mbikqyri disa nga marrëveshjet më të mëdha të armëve të të gjitha kohërave.

Nganjëherë, ai madje përfundonte bisedimet për zgjidhjen e paqes të një kryengritjeje që vetë kishte nxitur.

Një çift i pabarabartë

Në fund, është më i qartë fakti se si Princi Bandar arriti të vendosë këto dy sisteme – atë në Rijad dhe atë në Uashington – të cilat janë aq kontradiktore, në thelb të papajtueshme, në një lloj magjie të përhershme.

Jo ndryshe nga një çift i ri i martuar, ku të dy në të vërtetë dëshirojnë që të kishin një partner të ndryshëm dhe megjithatë pretendojnë të jenë të dashuruar.

Ky imazh i një çifti të pabarabartë zbatohet të paktën deri në kohën që Bandari kaloi në Uashington, ku njëri president pas tjetrit i nënshtrohet.

Edhe pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 në SHBA, edhe pasi u bë e qartë se 15 nga 19 sulmuesit erdhën nga Arabia Saudite, Bandar – i cili ishte arsimuar në SHBA – arriti të jepte përshtypjen se vendi i tij ishte në anën e njëjtë me Amerikën.

“Kam bërë favore për amerikanët aq sa kisha mundësi kur as që ua kisha nevojën, kështu që ata do të më detyroheshin një nder kur më nevojitet”, thotë Prince Bandar.

Diplomati i fryn në ajër retë e dendura të tymit nga puroja kubane, ndërsa shpjegon strategjinë e tij për sukses.

Njerëzit që e kanë takuar Princin Bandar e përshkruajnë atë si një figurë brilante: Ata thonë se ai është i vëmendshëm dhe i sjellshëm, besnik dhe qesharak, por gjithashtu i zgjuar.

Gjithashtu thonë se ai i afrohet punës së tij me shumë pasion dhe se është një ndërmjetësues i shkëlqyer.

Kur është fjala për paratë, dhe ky është shpesh rasti në marrëdhëniet e Bandar, ata thonë se çeqet e tij nuk fluturojnë kurrë pa kufi.

Por thuhet gjithashtu se Badar është një manipulues i rrezikshëm, i cili mund të jetë kërcënues, brutal dhe madje destruktiv në përpjekjet për nevojat e tij.

Një zonë gri

Ka mjaft shkrime për krizat dhe luftërat në mbarë botën.

Shumë prej tyre vendosen në Ballkan, Azinë Qendrore, Afrikë dhe Lindjen e Mesme.

Ata që raportojnë për grupet luftarake islamike në vende të tilla, pengohen në mënyrë të përsëritur me indikacione që “sauditët” kanë siguruar fonde, kanë dërguar armë, ose kanë blerë “politikanë”.

Por aktorët e fshehur nga “The Gulf” kurrë nuk bëjnë paraqitje publike.

Emisarët si Princit Bandar nuk janë të lidhur me ndonjë parlament dhe raportojnë vetëm te mbreti në Riad.

Ata veprojnë në një zonë gri midis diplomacisë dhe inteligjencës, jashtë çdo protokolli dhe nën radarin e vetëdijes globale.

Por paratë e tyre, lidhjet e tyre dhe interesat e tyre rrjedhin kudo.

Edhe në tezën e masterit të tij në marrëdhëniet ndërkombëtare në Universitetin Johns Hopkins në Uashington, DC, Bandar tregoi pajtimin e tij me idetë e filozofit italian Niccolò Machiavelli, sipas të cilit, aktorët nuk duhet të mbahen përgjegjës për kostot morale të veprimeve që përfitojnë të mirën e përbashkët.

Mund të thuhet gjithashtu se e mira dhe e keqja nuk ekzistojnë në mendjen e Bandarit – vetëm misioni.

Një fuqi mbrojtëse

Misioni i Princit Bandar ishte mjaft i qartë kur mbreti Fahd dërgoi ish pilotin luftarak në Uashington si delegatin e tij në vitin 1983.

Qëllimi ishte të fitonte amerikanët si një fuqi mbrojtëse e besueshme për Mbretërinë dhe për ta ankoruar thellë këtë aleancë.

“Shtetet e Bashkuara janë aleati ynë më i rëndësishëm, si dhe kërcënimi ynë më i madh”, tha mbreti Fahd, xhaxhai i tij.

“Pse një kërcënim?”

“Sepse nuk iu zihet besë dhe ata mund të sulmojnë që nesër, si Saddam Hussein,” shpjegon Bandar.

Çdokush që dëshiron të mësojë se si zhvillohet politika globale në Lindjen e Mesme do të gjejë një mësues të mirë tek Princi Bandar bin Sultan.

Arabia Saudite u bë një vend i pasur gjatë viteve 1970, por mbetet i pambrojtur.

Megjithëse arsenali i armëve saudite përbëhet kryesisht nga teknologjia perëndimore, ushtria mbretërore me shumë vështirësi mund të shmangë një sulm më të madh.

Dhe pa mbështetjen e amerikanëve, ushtria është pothuajse e padobishme.

Kur një avion luftarak saudit F-15 largohet nga baza ajrore King Khalid në Arabinë Saudite në jugperëndim për një marrëveshje mbi Jemenin, aeroplani dhe bomba vijnë nga mekanika amerikane.

Janë po amerikanët që mirëmbajnë avionin luftarak dhe kryejnë riparimet në terren.

Dhe teknikët amerikanë gjithashtu përditësojnë programet dhe teknologjitë e tjera të koduara, të cilat sauditët as nuk lejohen t’i prekin.

Piloti gjithashtu ka gjasë të jetë trajnuar nga Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara.

Mbretëria saudite mund të vazhdojë të ndjehet e sigurt vetëm për sa kohë që fuqia më e madhe ushtarake në botë vazhdon të mbështesë regjimin.

Ajo që mban këtë marrëdhënie të pabarabartë së bashku është bashkë-varësia: tregtia e naftës së lirë në këmbim të armëve dhe mbrojtjes ushtarake.

Arabia Saudite e pasur me naftë është arsyeja kryesore që makinat janë në gjendje të ecin dhe apartamentet të mbahen ngrohtë gjatë dimrit në Perëndim.

Në këmbim, Riadi gëzon aleancën e sigurisë me Shtetet e Bashkuara.

*Der Spiegel- Përshtati në shqip për TemA: Diona Çeço

Koreja e Veriut shton numrin e armëve bërthamore

22:30 Bota

Shteti mafioz hungarez lufton për pandëshkueshmëri

20:53 Bota

Kim Jong Un i kërkoi Trumpit statusin e... fuqisë bërthamore

16:49 Bota

"Ka prova të besueshme se Bin Salman është përgjegjës për vrasjen e gazetarit"

13:24 Bota

Donald Trump kërkon mandat të dytë, fillon fushatën dhe zbulon sloganin

12:12 Bota

UNHCR: Mbi 70 milionë refugjatë në 2018-n, numri më i lartë në 70 vjet

10:25 Bota

Kina i del në krah Serbisë: S’e njohim Kosovën, do dalim kundër në Interpol

08:29 Bota

DETAJET: Nënshkruhet marrëveshja për avionin luftarak evropian

08:15 Bota

ANALIZA: "Showdown", armët standarde të Gardave të Revolucionit

08:12 Bota

Pompeo nuk tërhiqet: SHBA-ja do të vazhdojë presionin mbi Iranin

08:10 Bota