Te fundit
A do të kthehen njerëzit në Hënë deri në vitin 2024? Një pyetësor me ekspertët e hapësirës
22 Qershor 2019, 12:05Politika
TEMA
Kur zëvendëspresidenti Mike Pence njoftoi më parë këtë vit se NASA do t’i dërgonte njerëzit në Hënë në vitin 2024 – katër vjet më herët se sa ishte planifikuar – thirrja shkaktoi fjalimin e famshëm të Presidentit John F. Kennedy që nxiti sulmin e parë hënor të amerikanëve.
Por ditët e programit Apollo janë të gjata. Pesëdhjetë vjet më parë, një konkurs i Luftës së Ftohtë midis dy superfuqive e motivonte misionin e parë të Hënës. Sot NASA ende po përpiqet të bindë Kongresin për para të mjaftueshme për një kthim të tillë. Plus, fusha është më e gjerë tani – lojtarë të rinj ndërkombëtarë që nga ajo kohë u bashkuan me garën, dhe kompanitë tregtare kanë planet e tyre për udhëtimin në hapësirë.
U organizua një bisedë e drejtpërdrejtë me Reddit me ekspertë të industrisë hapësinore për t’iu përgjigjur pyetjeve rreth racës së Hënës së re. Një pyetje kyçe që iu përgjigjën panelistët: Çfarë mund të fitojmë nga kthimi në Hënë?
Pyetjet:
Cilat janë gjasat e kësaj ndodhjeje?
Ka ende shumë pengesa për të kapërcyer përpara se një amerikan të qëndrojë në Hënë përsëri. Një nga më të mëdhatë është kostoja. NASA po kërkon 1.6 miliardë dollarë në vitin fiskal 2020, por administratori i NASA, Jim Bridenstine, tha se kostoja totale e dërgimit të njerëzve në Hënë deri në vitin 2024 ka të ngjarë të jetë midis 20 dhe 30 miliardë dollarë. Është e paqartë nëse Kongresi do të përshtatet me atë shumë parash, ose burimin nga do të vijnë..
Është edhe çështja e rezultateve të zgjedhjeve të vitit 2020. Presidenti Donald Trump ka qenë i vendosur në lidhje me ambicjet e tij në hapësirë, por deri më tani, kandidatët demokratë nuk e kanë bërë hapësirën një pikë kyçe për t’u folur. Një administratë e re mund ta ndryshojë ose ta vrasë plotësisht misionin në Hënë.
– Jacqueline Feldscher, reportere e sigurisë kombëtare POLITICO
Cili është qëllimi i udhëtimit për në Hënë? Ne tashmë kemi qenë atje. Marsi duhet të jetë destinacioni tjetër.
Eksplorimi i Hënës dhe i Marsit nuk duhet të mendohen si dy përpjekje të ndryshme. Hëna është një test për Marsin dhe na lejon të provojmë teknologjitë që na nevojiten. Këto teste janë kritike për të mundësuar udhëtimin tonë në Mars – p.sh., mbështetje jete pa “furnizimin e lehtë” të Tokës, efektet e rrezatimit mbi njerëzit etj. Dhe ne mund të përdorim burimet e Hënës për të prodhuar mbështetje për tranzitin në Mars.
Gjithashtu, ndërsa mendojmë për eksplorimin dhe zgjerimin e lagjes njerëzore në sistemin diellor dhe më gjerë, do të kishte kuptim të përdorim vendet më të afërta për të mësuar sa më shumë që të jetë e mundur. Për shembull, kur u mësoni vajzave dhe djaloshëve për kamping, zakonisht nuk shkoni në Grand Canyon në udhëtimin e parë në kampe. Ju mësoni aftësitë në kampet e udhëtimit më afër shtëpisë.
– Daniel Dumbacher, drejtor ekzekutiv i Institutit Amerikan të Aeronautikës dhe Astronautikës
Si do të përmirësojnë jetën këtu në Tokë disa flamurë të ngulur në Hënë?
Administratori i NASA-s, Jim Bridenstine, kohët e fundit bëri me dije se investimi në NASA paguan dividentë për jetën në Tokë. Ai foli në mënyrë specifike për komunikimet e bazuara në hapësirë, veçanërisht për ndikimin që kanë pasur në pjesët rurale të botës dhe se sa hapësira është duke rritur rendimentin e kulturës dhe duke ushqyer më shumë njerëz përmes përdorimit të GPS.
Ka edhe shumë hulumtime mjekësore që po ndodhin aktualisht në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, duke përfshirë testimin e barnave të reja në orbitë për të kuptuar më mirë efektet afatgjata. Stacioni hapësinor rreth Hënës do të përfshinte gjithashtu disa shkenca mjekësore që do të përmirësonin jetën në Tokë. Niveli i lartë i rrezatimit ndaj të cilit stacioni do të ishte i ekspozuar mund ta bënte atë veçanërisht të dobishëm për kërkimin e kancerit, tha një zyrtar i Institutit Kombëtar të Shëndetësisë më parë këtë vit.
– Jacqueline Feldscher, reportere e sigurisë kombëtare POLITICO
A mund të ndërtojë SHBA teknologji hapsinore aq ekonomikisht efektive sa hera e fundit?
Unë nuk jam aq i sigurt se sa “ekonomikisht” është vepruar në epokën e Apollos, pasi ne sapo kishim filluar të kuptonim fizikën dhe sfidat teknike. Sot ne po punojmë për përgjigje ekonomike për të plotësuar nevojat e tregut. Me ngritjen e kompanive private të hapësirës dhe konkurrencën që rezulton, ne jemi duke lëvizur rrënjësisht në një mënyrë më efektive për të eksploruar hapësirën dhe është e dukshme se si NASA po përdor aftësitë e industrisë. Konkursi do të krijojë vendet më të mira për të përfituar punën, pagat e paguara për aftësitë, etj, në mënyrë që të përmbushen kërkesat e tregut.
– Daniel Dumbacher, drejtor ekzekutiv i Institutit Amerikan të Aeronautikës dhe Astronautikës
Nëse do të vendosnim një koloni hëne, ku do të ndodhte më së shumti?
Ne nuk do të shohim “koloni” në një kohë të afërt – ka shumë probleme për të zgjidhur, duke përfshirë se si i mbrojmë njerëzit nga rrezatimi, si e menaxhojmë pluhurin (i cili është një problem i madh) por NASA po synon shtyllën jugore të Hënës sepse duket se ka ujë të bllokuar në rregullith (tokë hënore) ndër të tjera. Uji ka shumë të ngjarë të gjendet në krateret që nuk e kanë parë kurrë diellin, ku temperatura mund të jetë aq e ulët sa -385F, kështu që ne mund të kemi nevojë për energji bërthamore për t’i ngrohur gjërat mjaftueshëm sa për t’u përdorur nga pajisjet. Ka shumë më tepër për të zhvilluar, por shtylla e jugut është padyshim një objektiv i mirë nga ajo që dimë tani.
– Mary Lynne Dittmar, president dhe CEO i Koalicionit për Exploration Deep Space
Cila është pikëpamja e Trump për eksplorimin e hapësirës, dhe sa i përket mbështetjes presidenciale programi hapësinor? Deri në çfarë mase NASA mbështet një çështje të linjës së partisë?
Udhëheqja presidenciale ose nënpresidenciale e çdo gjëje bën një ndryshim të madh, për më mirë ose për keq. Në administratën Trump, udhëheqja e nënpresidentit në Këshillin Kombëtar të Hapësirës (dhe ringjallja e Këshillit Kombëtar të Hapësirës në radhë të parë) bëri një ndryshim të madh në energji, nga të gjitha nivelet e qeverisë, duke u injektuar në procesin e krijimit të politikave.
Ju nuk duhet të shikoni shumë larg për të parë që Presidenti Trump dhe Zëvendëspresidenti Pence kanë një interes të madh në politikën hapësinore të sigurisë civile, tregtare dhe kombëtare. Nëse jeni dakord me ta është një çështje tjetër, por aftësia e qeverisë për t’u mobilizuar për çdo përpjekje në shkallë të gjerë, si për të shkuar në Hënë, është absolutisht proporcionale me sasinë e lidershipit në krye. Imagjinoni, për shembull, nëse JFK nuk do e kishte bërë kurrë fjalimin e tij mbi Hënën ose thirrjen ndaj Kongresit për ta financuar atë.
Sa i përket pjesës tjetër të kësaj pyetjeje, ishte përvoja ime si staf i kongresit dhe pjesëmarrës në Këshillin Kombëtar të Hapësirës, që politika hapësinore nuk ishte partizane. Unë mendoj se ka një arsyetim që duhet bërë se fakti që Trump bëri Forcën Hapësinore dhe Hënën 2024 pikë të politikave hapësinore të nënshkrimit për administratën e tij, do të thotë se ai automatikisht kishte kundërshtarë, por megjithatë, është me të vërtetë një debat mbi mënyrën “si” më tepër sesa “nëse”. Gjithashtu vlen të theksohet se, pothuajse çdo legjislacion në lidhje me politikën hapësinore, ose ka marrë pëlqimin unanim ose ka fituar shumicën e madhe dypartiake prej të dyjave Dhomës dhe Senatit.
– Jared Stout, këshilltar i politikave në Venable LLP
A është Kina në të vërtetë duke shkuar në Hënë dhe duke garuar me SHBA, apo është duke u ekzagjeruar? Sa shumë po shpenzojnë dhe kur planifikojnë të kenë uljen e parë?
Po, Kina po “shkon” dhe është një garë në atë që ekzistojnë burime të vlefshme për t’u gjetur atje si për të mirën e njerëzve në Tokë, edhe për qytetërimin e ardhshëm në hapësirë. Krijimi i zonave operacionale që nuk mund të ndikohen nga vende të tjera në fusha specifike strategjike, veçanërisht në rajonet polare (akulli, drita e diellit, masa veçanërisht e madhe e asteroidit të ngulitur) është një synim strategjik i qartë për të dyja, Shtetet e Bashkuara dhe Kinën.
Ajo që Kina po shpenzon është krejtësisht e paqartë, pasi struktura e qeverisë nuk kërkon saktësisht përgjegjësinë publike. Duket se ata janë në rrugën e duhur për të qenë atje rreth fillim të viteve 2030. Ata kanë qenë të ngadalshëm, të kujdesshëm dhe metodikë. Sipas mendimit tim, nuk janë aq të guximshëm dhe as kreativë sa të jenë kërcënim për përpjekjet e SHBA-së nëse ne përqafojmë forcën e partnerëve tregtarë dhe nuk pengojmë përpjekjet tona. Kjo nuk është për të fyer përpjekjet e tyre, por nëse e shikoni faktin se ne kemi shkuar nga zero tek njerëzit në Hënë në më pak se një dekadë, dhe ata filluan fluturimin në hapësirë në fillim të viteve 2000 dhe ende kanë bërë vetëm disa fluturime me një duzinë ose më shumë astronautë, nuk është shumë ambicioze apo mbresëlënëse, veçanërisht duke pasur parasysh se ata kanë pasur 50 vjet të teknologjisë sovjetike dhe amerikane për të kopjuar.
– Greg Autry, drejtor i Iniciativës së avionit Spaceflight të Kalifornisë Jugore në Qendrën Lloyd Grief për Studimet e Ndërmarrjeve në Universitetin e Kalifornisë Jugore
Përgatiti në shqip për TemA: Diona Çeço, politico.com
2 komente në “A do të kthehen njerëzit në Hënë deri në vitin 2024? Një pyetësor me ekspertët e hapësirës”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
“Kthim ” ne Hene, apo “Back to the Future”?
Pse kur kane vajt ndonjeher njerzit ne Hene!?