Te fundit
Lahuta 'iku', Irani fut çiftelinë në UNESCO. Ministria e Kulturës në Shqipëri: Ekzistojnë ngjashmëritë me tonën, por është regjistruar si dotar
3 Korrik 2020, 19:58Kulturë
TEMA
Regjistrimi ne Unesco nga Irani i një instrumenti muzikor që njihet si dotar dhe ka ngjashmëri me çiftelinë, ka ngritur shqetësimin mes studiuesve se pas lahutës, trashëgimia kulturore jomateriale shqiptare po humb një tjetër intrument.
Nëse krahasimet mes dy instrumenteve deri tani ky mund të ishte një debat studiuesish, me regjistrimin si pasuri e Iranit, ai bëhet më i prekshëm.
“E kishin Turqia e Irani, por jane ndryshe. Prej 500 vitesh eshte instrument i joni. Pas lahutës humbim çiftelinë, ç’na mbetet ne?”,– ngre shqetësimin kompozitori Mark Luli.
Shqetësimev të specialistëve iu përgjigjet nje zë zyrtar, muzikologia Meri Kumbe, që tashmë mban detyrën e zëvendës minsitres së Kulturës.
”Nuk është regjistruar çifteli, por dotari. Ka studime për dy instrumentet. Ngjashmëritëmes dotarit e çiftelisë ekzistojnë”- tha zv. ministrja e Kulturës.
Pyetjes nese regjistrimi i Dotarit na pengon ajo i pergjigjet
“Nuk e pengon ciftelinë që nga emërtimi i dosjes. Nuk pengojmë as ne Iranin, as Irani ne”
Eposi i Kreshnikeve ka mbetur peng prej 10 vitesh, ndërsa Ministria e Kultures po ndjek katër propozime për trashegiminë jomateriale, mes të cilave përmend Vallen e Tropojës.
16 komente në “Lahuta ‘iku’, Irani fut çiftelinë në UNESCO. Ministria e Kulturës në Shqipëri: Ekzistojnë ngjashmëritë me tonën, por është regjistruar si dotar”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
O njerez veglat muzikore nuk i shpiken kombet pasi koncepti i kombit eshte shume i vonshem. Njerezit shpikin dhe modifikojne shpikje te njeri tjetrit.
Osmanisht cift dhe tel arabisht. Qe dhe ne i kemi te huazuara ne shqip. Por tek çiftelia nuk ka asnje fjale shipe.
Ma shpjegon pak , kur fillun me fol e shkrujt kto osmanllinjt e arabet????ne shekullin e 21 shqiptaret perfaqsojn nje fe perverse e predikuar nga hunde draper te shketetires, turp se si populli me i vjeter ne europe u katandis ne bageti e bujqesi.te tipit tat!!!
Sa qart duket (dita dites), asimilimi Shqiptar nga Arber ne TurkoPersian.
– Kujt ja priste mendja qe Ciftelia (krenaria tone kombetare) do na dilte TurkoPersiane.
– Kujt ja priste mendja qe te dilte Shqiptari me i “paster” te shprehej publikisht me krenari qe prejardhja jone eshte nga Irani, shiko internet “intervista e Turdiut ne Top Chanel”.
– Kush e beson qe nje dite eposi i “Mujit dhe Halilit” do te regjistrohet si Serbe (me emrat perkatese serbe), sepse nuk ka mundesi qe emrat Otomane Muj (Mustafa) dhe Halil te jene kaq te lashta ne Arberi.
Sa me shume zbardhet historia aq me shume duket “erresira” Historike e Shqiperis dhe fallciteti i saj.
Shkenca e historis po behet “armiku” i ekzistence ton Kombetare.
Mos u shqetesoni, se ndoshta Turko-Iranianet mund ta ken sjelle ne Arberi pas pushtimit, bashke me kolonet erdhi dhe kultura e tyre.
###
Lexoni ne internet “Shqiptarët e ardhur nga Irani / Si mbërritën qindra vjet më parë paraardhësit e tyre në Tiranë”
Vet Turdiu zbulon prejardhjen e tyre, si rjedhoj dhe kulturen e tyre Persiane.
###
Kuptojeni Shqipot jane 20-25% Aber dhe teprica e madhe Otomano-Persian.
E ndexhova ne ju tube cifteline nga irani dhe mund te them me plot te drejt se eshte tingulli 99% i njejt me cifteline tone bile edhe muzika apo vallet qe i kendojn jan si shqiptare , edhe formen e ciftelis e kishin te njejt, ndersa ajo ” buzuka turke” eshte kopjim ndexhoni vet dhe e vertetoni. Po pyetja vjen pse ne e kemi te njejt si iraniant? Ne qoftese shikojm nga vjen raca njerzore me kulturen me te vjetra deri me tani keshtu vijon : ne etiopi jan gjurmet e para te njeriut por primitiv, ai vazhdoj me tutje drejt tokave tjera , ne rend vjen irani( shikone harten) .ketu u zhvillua shum perparoj jo tash si popull POR si qenje humane po flas, kjijoj edhe instrumentet e para muzikore( dy tela) dmth te thjeshta shum dhe pastat kta njerz vazhdun drejt shtigjeve te reja , kaluan dardanelet dhe erdhen ne trojet qe jemi ne ( po flas per kohen e para 10000 viteve -30000 para eres sone. Dhe ktu ata gjeten nje vend dhe e pagezun ILIRIA qe thejt ata e ndien veten te lire sepse nuk kishte kundershtare perspos niedertaleve qe ishin race e eger , dhe tash vjen lidhja e qiftelis sone shqiptare dhe asaj iraniane, ate e barten me vete njerzt ku shkuan ndersa malet e thepta shqiptare e ruajten formen dhe tingullin me ate iraniane . Gjuhet ndyshojn me kohe por jo tingulli dhe forma. Kjo tregon lashtesin e popullit ton ne kto troje.kjo eshte URA lidhese ne mes njeriut modern( pamvarsisht se jemi materialisht te varfer) dhe atij njeriu qe u zhvillu ne etiopu vazhdoj ne iran dhe erdhi ne europe dhe gjithkund ne bote. Ju flm per lexim!
Kjo eshte si puna e Karl Topise , Karin na dhe Topin ata , Karl Marks , karin na dhe Marksin ata , Karitasi Karin na dhe Tasin ata , kur po na ikun pasurite kombetare varu karin edhe Lahutes dhe Ciftelise , vetem Lesh e Lija te na rroje
Edhe dicka tjeter do te doja te shtoja. Me njohurite e mia modeste mbi gjuhen medoj se ciftelia (Cift = dy; dytelshi) eshte fjale turke. Nese ky instrument do te hynte ne UNESCO si vegel tradicionale shqiptare me mire mire te hynte me emrin e tij tradicional shqiptar sesa si ciftelia.
..i bini legenit sic i keni rene gjithmone.
Per…Lahuten edhe mund te supozoje shqiptare…por …ciftelia..nuk ma do mendja te jete e tille(shqiptare) si nga emri ashtu edhe nga perdorimi i saj ne kohe hershme ne pjeset e Lindjes se Mesme…edhe sot muzika orjentale eshte e bazuar ne instrumebtavte tille….(arabet..turqit..greket…iranianet)….mandoll…buzuk..dotar etj etj vegla te ngjashme me cifteline…te thuash qe muzika e tyre u zhvillua nga nje vegel “shqiptare” eshte pak “jasht” kornize…per Lahuten serbet e fituan ne UNESKO nepermjet malokeve shqiptare qe jane sllavizuar dhe e perdorin kete vegel ne kenget e tyre te kenduara serbisht…
Prisni kur nje dite te dali dhe Lahuta si Serbe ose Turke.
Kam iden se kjo histori e UNESCO-s per ciftelin (krenarin tone kombetare) eshte sajuar nga Greku, qe te nxjer popullin Shqipetar si Turko Persian, nga xhelozia qe ne Shqipot jemi autokton me te lashtet ne Ballkan dhe Europ.
Perpara se te certifikojm ne UNESCO Iso-Polifonin, duhet ta Shqiotarizojm emrin “Iso” ne Gre = “njetrajteshme” ne AL, “poli-foni” ne Gr = “shume-ze” ne AL. sepse do na ngatroj Bota me Greqi.
Shqipot cifteline e moren nga turku (emri cifteli eshte turk), te gjitha kombet e azise kane nje lloj ciftelie.
Keni pare ju ndonje cifteli antike? jo sepse e sollen turket
Lajm i rreme…fake
Sapo degjova ” cifteline” iraniane,e gjeni me emrin ” iran dotar”, nuk kane aspak te njetin tingull dhe ngjan me veglen muzikore ” buzuk turk”, ngjan shume.
Kane ngjashmeri shume me cifteline ose eshte fiks e njeta,menyra sesi ulen kembekryq dhe luajne
#####
1- Kemi kengen labe te njohur nga unesco…jo me emrin ” kenge labe”,por me emrin ” polifoni-iso”
2-Nxitoni te fusni ne unesco vallen çame….eshte mese e njohur me kete emer dhe mbi te gjitha egzistojne me mijera dokumeta qe njihet si e tille.
3- Mero,mundohu tu besh nje ” shtyrje” atyre te min.kultures per kete valle,dheeeeee,aman beje per inat te tfg-se???
Si qenka “tona” apo paska ngjashmeri me “tonen”?!! Si lahuta ashtu dhe ciftelia nuk kane asnje rrenje shqiptare. Ciftelia (cift dhe tel). Shumica mendojne se jane fjale shqipe, por jo, si “cift” ashtu dhe “tel” jane turqisht dhe u adoptuan edhe ne gjuhen shqipe. Mendohet se nga udhetaret arab apo kolonet e pare myslimane qe u vendosen ne Ballkan nga Azia Qendrore ne vitet 1100 e me pas sollen edhe kete instrument. Po ashtu edhe lahuta qe rrenjet e saj jane ne Mongoli nga instrumenti qe njihet si Morin khuur dhe me pas u perhap ne Azi e ne Ballkan.
Lereni me mire kete “muhabet” se sa me shume te germosh, aq me shume dalin fakte se kultura, traditat, besimi, gjuha dhe deri edhe shumica e popullsise shqiptare nuk kane asgje te perbashket me ato te civilizimit arberor para osman. Sigurisht qe edhe civilizimi arberor para osman ishte shartuar me ate sllav per me shume se tete shekuj dhe po po aq dhe ndoshta me shume nga ai grek e romak.
derrat 300evrosh mbajne er te qelbur ne tru,si peshku i ngordhur!!.tingelina apo qeftelia nuke kane lidhje me( ikligun) turk . qeftelia eshte nje vegel muzikore qe eshte perdorur ne kohen ilire.Me qefteli u shoqerua dhe dasma e GJergj Kastriotit armikut me te madh te osmaneve.
S`ka gje se iken lahuta dhe çiftelia!! Ne kemi fyellin……