Te fundit
Serbia, Kosova duhet të angazhohen të hetojnë si duhet rastet e personave të zhdukur
9 Shtator 2020, 13:42Rajoni
TEMA
Dialogu Beograd-Prishtinë do të ketë efekt maksimal nëse qeveria e Kosovës dhe ajo e Serbisë angazhohen të hetojnë me besueshmëri rastet e mbetura të personave të zhdukur nga konflikti në Kosovë, ndërsa mbështeten në proceset ekzistuese për bashkëpunim rajonal.
Nga Kathryne Bomberger, Matthew Holliday
Të paktën 1,600 njerëz rezultojnë ende të zhdukur nga konflikti në Kosovë. Marrëveshjet e nënshkruara në Shtëpinë e Bardhë më 4 shtator nga presidenti serb Aleksandër Vuçiç dhe kryeministri i Kosovës Avdullah Hoti, si edhe dialogu Beograd-Prishtinë i ndërmjetësuar nga BE-ja, përfshijnë të dyja një referencë për çështjen e personave të zhdukur dhe mund të japin një kontribut të çmuar në vazhdimin e përpjekje për të gjetur të zhdukurit.
Procesi i dialogut, ose ndonjë përpjekje tjetër për të gjetur të zhdukurit nga konflikti në Kosovë, do të ketë efekt maksimal vetëm nëse thekson përgjegjësinë e qeverive për të hetuar rastet e personave të zhdukur në përputhje me sundimin e ligjit dhe nëse bazohet në arritjet e Grupit të Personave të Zhdukur, një mekanizëm rajonal i krijuar në kontekstin e Procesit të Berlinit të Ballkanit Perëndimor, i cili është krijuar për të ndihmuar vendet e rajonit të përgatiten për anëtarësimin e ardhshëm në BE.
Kosova dhe Serbia marrin pjesë në Procesin e Berlinit bashkë me vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, të cilët përballen me sfida të ngjashme në zgjidhjen e rasteve të personave të zhdukur.
Hetimet e besueshme dhe transparente janë mënyra e vetme për të siguruar të drejtat e familjeve të të zhdukurve për drejtësi, të vërtetën dhe dëmshpërblime.
Po ashtu, mënyra e vetme për të rindërtuar besimin në shoqëritë e shkatërruara nga lufta është të garantojmë që qeveritë t’i përmbahen shtetit të së drejtës, që ato të marrin përgjegjësinë për gjetjen e të zhdukurve dhe që ato të bashkëpunojnë për të gjetur të gjithë personat e zhdukur, pavarësisht nga etnia, feja apo roli i tyre në konflikt. Kjo qasje përbën një investim në paqe dhe stabilitet.
Komisioni Ndërkombëtar për Personat e Zhdukur, ICMP, ka punuar për çështjen e personave të zhdukur në Ballkanin Perëndimor që nga viti 1996 dhe ai ka udhëhequr përpjekjen që ka bërë të mundur gjetjen e më shumë se 70 për qind të 40,000 njerëzve që u zhdukën si pasojë të konflikteve në ish-Jugosllavi.
Kjo është arritur përmes një procesi të integruar që bashkon qeveritë dhe familjet e të zhdukurve, vënies në përdorim të aftësive të sofistikuara mjeko-ligjore dhe informatike dhe mbështetet fort në sundimin e ligjit.
Nëpërmjet këtij procesi, vendet në të gjithë rajonin kanë qenë në gjendje të veprojnë në një mënyrë të koordinuar dhe efikase, dhe një përpjekje e ripërtërirë për të zgjidhur çështjen e personave të zhdukur nga konflikti në Kosovë mund të përfitojë nga mësimet e nxjerra në të gjithë rajonin.
Në Mostar në gusht 2014, Serbia iu bashkua Kroacisë, Malit të Zi dhe Bosnjës e Hercegovinës për të nënshkruar Deklaratën mbi Rolin e Shtetit në Adresimin e Çështjes së Personave të Zhdukur si Pasojë e Konfliktit të Armatosur dhe Abuzimeve të të Drejtave të Njeriut, një marrëveshje e realizuar nën kujdesin e ICMP.
Deklarata njeh rëndësinë e zgjidhjes së fatit të të zhdukurve në një mënyrë që është në përpjesëtim me të drejtat e njeriut dhe sundimin e ligjit.
Në korrik 2018, në një takim në Londër në samitin e pestë të Procesit të Berlinit, kryeministrat e BE-së dhe të Ballkanit Perëndimor, përfshirë ata nga Serbia dhe Kosova, nënshkruan një deklaratë të përbashkët duke kujtuar parimet e shprehura në Deklaratën e Mostarit dhe duke përsëritur angazhimin e tyre për llogaridhënie për ata që vazhdojnë të jenë ende të zhdukur.
Në nëntor 2018, në selinë e ICMP në Hagë, nënshkruesit e Ballkanit Perëndimor të Deklaratës së Londrës pranuan zyrtarisht të punojnë së bashku si Grupi rajonal i Personave të Zhdukur, MPG.
MPG raportoi në Samitin e Poznanit të Procesit të Berlinit në korrik 2019. Sipas planit të saj kornizë, qeveritë rajonale pranojnë përgjegjësinë e tyre për të kryer hetime zyrtare, adekuate dhe transparente të rasteve të personave të zhdukur si një element themelor në mbështetjen e sundimit të ligjit.
Një nga sfidat me të cilat përballen anëtarët e MPG-së është çështja e ndërlidhur e identifikimit të gabuar bazuar në metodat tradicionale (jo atë të ADN)-së të identifikimit dhe rastet NN (e paidentifikuara) të eshtrave njerëzore. Kjo çështje prek jo vetëm Kosovën dhe Serbinë, por edhe Bosnjën dhe Hercegovinën dhe Kroacinë.
Në Serbi, Zyra e Prokurorit e Dhomës së Krimeve të Luftës të Gjykatës së Qarkut në Beograd ka udhëhequr hetimet. Që nga viti 2001, pas një marrëveshje me ICMP-në, është aplikuar në mënyrë uniforme testimi i ADN-së. Si rezultat i kësaj, më shumë se 900 persona të zhdukur nga konflikti në Kosovë, të cilët ishin varrosur në varre të fshehta në Serbi, janë identifikuar me saktësi dhe eshtrat e tyre u janë kthyer njerëzve të tyre të dashur në Kosovë.
Eshtrat e gjetura në Serbi u identifikuan që në fillimi vetëm duke përdorur ADN-në, jo metodat tradicionale. Shkalla e përgjithshme e përputhjes së profileve nga eshtrat e gjetura në Serbi me mostrat referuese të siguruara nga familjet e të zhdukurve për ICMP-në është 97.2 për qind. Ndryshe nga kjo, profilet nga eshtrat e gjetura në Kosovë (ku përdoreshin metodat tradicionale të identifikimit para se ICMP të bëhej pjesë e procesit) përputhen me një normë prej vetëm 68.9 për qind.
Ky kontrast tregon një identifikim të gabuar të mundshëm të rasteve të zhvarrosura në territorin e Kosovës bazuar në metodat jo-ADN.
Identifikimet e gabuara shkaktojnë një numër të lartë rastesh të paidentifikuara në morgje. Sot në morgun e Prishtinës ka rreth 400 raste eshtrash të paidentifikuara të gjetura dy dekada më parë. Këto eshtra mund t’u përkasin njerëzve familjet e të cilëve besojnë se i kanë varrosur të afërmit e tyre, por që në fakt kanë varrosur dikë tjetër.
Përfshirja e vazhdueshme e procesit të personave të zhdukur që kanë lidhje me konfliktin e Kosovës në punën e vazhdueshme në rajon për të gjetur 12,000 njerëzit që rezultojnë ende të zhdukur nga konfliktet, përfshirë rastet e mundshme të identifikimit të gabuar, do të ndihmonte që nismat e BE-së dhe SHBA-së të përfitojnë nga përpjekjet rajonale, janë tashmë duke u zhvilluar, për të ruajtur dhe forcuar bashkëpunimin midis shteteve në rajon.
Adresimi i çështjes së personave të zhdukur duhet të bazohet në përgjegjësinë e qeverisë dhe sundimin e ligjit si një element i domosdoshëm për ndërtimin e besimit midis Beogradit dhe Prishtinës dhe për të garantuar që familjet e të zhdukurve nga të gjitha komunitetet të kenë besim te procesi i personave të zhdukur. (Birn)
1 komente në “Serbia, Kosova duhet të angazhohen të hetojnë si duhet rastet e personave të zhdukur”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
O Mero aman me bushtrat e ish Jugosllavise te BIRN….AMAN!
Gjithe artikulli eshte shkruar vetem per nje qellim: per te vene shenjen e barazimit mes xhelatit edhe viktimes
Si gjithe artikujt e tjere te BIRES te ish Jugosllavise