“Si mund të përfaqësohet Shqipëria e prapambetur nga një grua”: Historia e panjohur e Parashqevi Qiriazit, kur në lojë ishte fati i kombit

Parashqevi Qiriazi ishte më e vogla e 10 fëmijëve Qiriazi dhe njihet në histori si gjysma e dytë e “Motrave Qiriazi”.

Ajo dekorua më 1962 me Urdhrin e Lirisë dhe Urdhrin për “Veprimtari Patriotike”.

Më 1987 u emërua “Mësuese e Popullit”, por cili ishte vizioni i saj për sistemin arsimor shqiptar?

Më 2017 u dekorua me urdhrin “Nderi i Kombit”, por shumica e shqiptarëve nuk e njohin nga afër dhe as nuk dinë se çfarë bëri në çastet më kritike të historisë—kur mbijetesa e Shqipërisë ishte në fije të perit dhe po luhej si ushtar shahu nga “Fuqitë e Mëdha”.

Në vitin 1919, ajo lundroi nga Nju-Jorku në Francë (për Paris) si delegatja e vetme femër shqiptare në Konferencën e Paqes, kur po rishkruhej harta politike e botës.

Aty, kjo grua 152-centimetra qëndroi dallueshëm, si një Skënderbe në një det burrash politikanë.

Europianët u çuditën se “Shqipëria e prapambetur” (siç pohonin grekët etj) ishte aq e “emancipuar” sa kishte dërguar një përfaqësuese femër të këtij niveli.

Ky ditar i lënë në dorëshkrim, dëshmon për punën  e palodhshme të kësaj ilumniniste shqiptare, e cila kësaj radhe na paraqitet si dëshmitare e gjallë e një prej ngjarjeve më vendimtare për fatet e popullit shqiptar, siç ishte Konferenca e Versjajës e vitit 1919/20.

Figura emblematike e Parashqevi Qiriazit këtu ndriçohet dhe plotësohet me detaje fare të panjohura, përms të dhënave autentike që ajo na i prezanton në ditarin e saj dhe ajo përligj zërin më përfaqësues të gruas së shquar shqiptare, e cila, siç mund të shihet nga dëshmitë e ofruara, del të jetë edhe themeluese e diplomacies shqiptare.

Parashqevi Qiriazi ishte delegate e Konferencës së Versajes dhe ditari i saj zbulon dritë-hijet e kësaj konference përmes syrit vëzhgues dhe mjaft aktiv të saj.

Ditari i Parashqevi Qiriazit nuk është thjeshtë kujtim personal i një gruaje që spikati shumë anë të njohura e të panjohura të kësaj Konference, por është edhe fryma dhe konteksti i kohës, të shqiptarëve në raport me Fuqitë e Mëdha, sidomos me SHBA-të, ku shqiptarët, me të drejtë kishin varur të gjitha shpresat.

Pjesëmarrja e saj në Konferencën e Paqes në Paris shpërfaq fuqinë dhe zotimin e saj intelektual e kombëtar në arritjen e qëllimeve madhore, për të cilat Rilindësit tanë ishin përpjekur dhe flijuar. Ishte pikërisht Parashqevi Qiriazi që gjithë synimet dhe ëndrrat e Rilindësve i barti në sallonet diplomatike të kohës dhe u bë zëdhënëse e denjë e kauzës shqiptare në momentet më dramatike.

Ditari i Parashqevi Qiriazit vjen në kohën kur figura e kësaj iluministe të shquar ka frymëzuar edhe drejtuesit e UNESCO-s për ta përfshirë atë në kalendarin e jubileve të mbështetur nga kjo organizatë për vitin 2020.

Po kush ishte Parashqevia? Ajo na tregon vetë, në ditarin e saj të vitit 1919 dhe me shkrimet e saj në gazetat e huaja dhe në periodikun e saj, “Ylli i Mëngjesit”.

Çfarë bëri ajo në kohën e lirë? Me kë shoqërohej? Cili ishte mendimi i saj për politikanët e kohës dhe për burrat në përgjithësi?

Këto zbulohen nga një libër i fundit Teuta Toskas, e cila paraqet jo vetëm këto, por edhe zgjidh enigma që as nuk dinim që ekzistonin, lidhur me veprimtarinë politike dhe arsimore të Parashqevisë.

Ky libër 500-faqësh, që do të dalë në fund të këtij viti, do të befasojë studiues, do të ndriçojë historinë e Shqipërisë politike në fazat më kritike të fillimit të saj dhe, më e mira, do të frymëzojë çdo femër shqiptare dhe do të sfidojë çdo mashkull shqiptar të qëndrojë sa më tepër si burrë e atdhetar.

Rrëshqitja e një ambasadori: Shqiptarët, këta njerëz primitivë e analfabetë...

19:07 Kulturë

“Sa ishe i gjallë, të hëngrën m**ë”, si e kërcënuan me vdekje Koço Devolen, se u tall me Enver Hoxhën

12:28 Kulturë

Çfarë mund të mësojmë nga “Murtaja” e Albert Kamy

11:52 Kulturë

141 vjetori i lindjes së Milan Shuflajt: Studiuesi kroat që u vra se mbrojti tezën që shqiptarët janë pasardhës të ilirëve

21:09 Kulturë

Nevruz Çela – ai që e mundi të keqen me mirësinë e tij të pafund

18:45 Kulturë

"Baladat e Petrit Rukës në kohën e legjendave urbane"

17:20 Kulturë

Batutat e fundit të Koço Devoles: Nga momenti kur mori vesh që kishte 2 vite jetë, tek ironia me Bujar Nishanin dhe humori me poturet e Ramës

16:41 Kulturë

"Koço Devole, të qeshurat që nuk i merr dot vdekja"

21:00 Kulturë

Agron Llakaj shfaqet i përplotur, kujton bisedën dhe këshillën e Koços: Moment tepër i rëndë në jetën time, një gjeni si ai s'e di sa vite dritë duhen që t'i vijë sërish humorit

15:04 Kulturë

"Lamtumirë o i shtrenjti im", Pëllumb Kulla mesazh pas vdekjes së Koço Devoles: Po qaj si asnjëherë tjetër, të mori kjo kosë e mallkuar e këtyre kohërave

13:20 Kulturë