Historia e lavdishme e Bylisit që dëshmon zhvillimin dhe civilizimin e Ilirisë së hershme

16 Tetor 2021, 21:40Kulturë TEMA

Në qytetin antik të Bylisit vijojnë ekspeditat për të nxjerrë në dritë madhështinë e plotë të tij. Gazetarja Anisa Krraba sjell këtë material të zgjeruar që hedh dritë mbi çfarë qyteti ishte dikur.

Bylisi ka qenë një qytet që ka ekzistuar në antikitet, ishte një qytet shumë i fuqishëm, kishte një teatër shumë të madh, stadium, shëtitore dhe shumë kisha.

Qyteti që ka ekzistuar për 1 mijë vjet kishte një planimetri perfekte që na tregon se Bylisi ka pasur një histori të lavdishme dhe dëshmon për zhvillimin dhe civilizimin e Ilirisë së hershme.

Arkeologu i njohur, Neritan Ceka tregon se Bylisi ka pasur një teatër të madh me 7500 spektatorë ndërsa bashkia ishte vetëm një shtëpi e vogël.

“Ndoshta jo vetëm në Shqipëri, por në të gjithë Ballkanin nuk ka pasur kaq shumë teator. Kemi katër teator në këtë territor, ku më i madhi zinte 7500 spektatorë. Spektatorët unë mendoj se dëgjonin ilirisht dhe jo greqisht siç mund të thotë ndonjëri”, shprehet arkeologu i njohur, Neritan Ceka.

Arkeologu Skënder Muçaj thotë se Bylisi mori një zhvillim të madh gjatë shekullit të V-VI dhe u bë një nga  qendrat më të rëndësishme të Shqipërisë së sotme. Ai thotë se në Bylis ka gjurmë që tregojnë se ilirët kanë qenë të lidhur me peshkimin.

“Mund të arrijmë në përfundimin që pjesën e krishterimit dhe të gjithë ritin që zhvillon sot popullsia sllave e kanë marrë nga ky territori. Kemi gjetur dhe grep për peshkim dhe duhet ta heqim njëherë e mirë nga mentaliteti që populli shqiptar megjithëse kishte detin afër kishte frikë nga deti”, shprehet arkeologu Muçaj.

Vetëm 1 e 8 e parkut arkeologjik është gërmuar, duke nxjerrë në dritë, shumë ndërtime në qytetin e lashtë, por kjo nuk do të thotë që për arkeologët që i kanë kushtuar jetën të mos e parashikojnë çfarë fsheh dheu. Mes objekteve të çmuara që janë zbuluar është një mozaik 1400 metra katror.

Në Bylis janë ngritur dy ekspedita, njëra për cisternën, më e madhja e Ballkanit Antik. Ekspedita e Dyte e ngritur nga Akademia e Shkencave, konsiston në kryerjen e sondazheve të një tjetër pjese arkeologjike që ka nxjerrë në pah artefakt dhe objekte të reja.

Për arkeologët ky Park Arkeologjike, tepër i veçantë, i mbushur me objekte që kanë pasur funksione të ndryshme, shtëpi, mozaikë në objekte të ndryshme të kultit, do të mbetet i vetmi që jo vetëm flet për lashtësinë, por së gjithash për civilizim dhe zhvillim.

“Mesazhi i madh është se jemi një popull i qytetëruar prej mijëra vjetësh. Nuk është se jemi populli më i vjetër, ka popuj më të vjetër se sa ne por nuk kanë bërë ndonjë gjë të madhe, kështu u ka shkuar fati. Të imagjinosh që sot nuk kemi kaq teatro. Në 20 km katror të kesh katër teatro, më thoni një vend të botës? Ky është një mesazh i madh për të thënë që ky vend bëhet”, shprehet arkeologu Ceka.(Euronews Albania)

19 komente në “Historia e lavdishme e Bylisit që dëshmon zhvillimin dhe civilizimin e Ilirisë së hershme”

  1. T.r says:

    Bravo arkeologut Neritan Ceka, uroj qe germimet te zhvillohen ne te gjirhe gjurmet e qytetit antik dhe te sjellin ne drite sa me shume fakte .

    1. Hoxh Armandi says:

      Turkoshqiptaret skane teater ne vitin 2021 ndersa ky trushplari thote qe shikonin turkoiliiret teater para 2000 vjetesh.

    2. Muço Gërdypi says:

      U aktivizuan 300 evroshat ?
      A more te shkrete, prisni se nuk keni pare gje akoma!
      Greqia eshte shtet artificial e krijuar nga Gjermania.
      Nuk mund te shkruhet historia e ballkanit pa shqiptaret!
      Edhe mbishkrimet qe gjenden ne shqiperi jane me te shumtat nga Bizanti ( shkruajtur shqip me germa te bizantit)
      Prandaj, mi boni tfala z Karipidhios.

  2. Sunitet nuk behen njerez, lloji i kafshes..... says:

    Qytetaret mallakastriote…!!!

  3. Vari janullen says:

    Ngelemi nje komb i papjekur me nje pseudoshkence tipike te kultures ballkanike.
    Dihet qe eshte nje qytet antik sa ilir aq edhe grek. Forca ushtarake, kolonizuese dhe kulturore e Greqise se Lashte ishte shume potente qe te mos linte gjurmet e saj ne gjithe qytetet dhe qyteterimet rajonale te asaj epoke.
    Praktikisht si kultura osmane, kinezo-sovjetike apo perendimore ne arkitekturen dhe qyteterimin tone dje dhe sot.
    Por me gjithe deshiren tone politike, as ne kemi te bejme shume me kulturen e gjithe atyre fiseve dhe gjuheve te ndryshme te tribuve ilire dhe as greket e sotem me Greqine e Lashte dhe kulturen e ndritur greke, qe ngelen nje sajese e trashe dhe e deshtuar ruso- europjane nga bodrumet dhe mbeturinat e kishes bizantine me mbeturinat e perandorise osmane.
    Greqia ju duhej, si zgjerim kufiri dhe pike servizi ne Mesdhe, por mbi te gjitha pas rrenimit te ideologjise kolonizuese te kristjanizmit, demokracia e Lashte greke ishte ideologjia e re e vazhdimit te ekspansjonit 2000 vjecar europjan, qe ushqente tashme oreksin imperialist.
    Meqe historine e shkruajne po Perendimoret, pasi sajuan Greqine dhe greket, ju qendisen dhe historine me kulturen e lashte greke. Viktimat te kesaj menxyre, vrapuam edhe ne qyqaret, kroatet, sllavo maqedonasit dhe gjithe te tjeret, te sajojme lidhjet tona me lashtesine. Rezultat i paradoksit kur sheh te ngjashmit e tu analfabete te te njejtit oborri tju bjere bingoja e “qyteterimit 3000 vjecar”.
    Dhe si gjithmone me bixhozin dhe bingon fitojne gjithmone ata qe e organizojne dhe jo fukarenjte qe ferkojne duart qe tju bjere.

  4. E verteta says:

    Po mor legen po ,po luhej pjesa “Cuca maleve” apo “Toka jone”.Po si nuk ke turp mer legen qe rren kaq hapur??Po nuk kane patur buke te hajne jo me teater.Po veprat e kujt luanin,te Euripidit,Aristofanit,Sofokliut etj etj pa fund greket e medhenj te tragjedive dhe komedise.Po pse jane te gjitha ne greqisht or Ceke?Po stili ndertimit,polis etj jane tipike greke,ku dolen ballshiotet apo mallakastriotet artiste dhe me kulture gjere dhe te thelle?Turp per keto morroklla ,e bere estrade Ballshi fare

  5. ILIA TOLI says:

    Të gjitha shkrimet janë në ilirisht me alfabet grek, apo në greqisht se ata ishin shqiptarë, por të gjithë dinin greqisht? E keni filluar herët me “Toka asht e xanun”. Vesi del me shpirtin.

  6. sapa says:

    Mos krahaso kulturen e ilireve me hajdutet e sotem.Te jeni te kenaqur qe hajdutet shqiptare qe jane te panumert i kane lene disa gure aty.

  7. Matrapiku says:

    Zoti Neritan (me gjithe respektin qe kam per Ju), shkeputuni nga mentaliteti Komunist, i perallave propagandistike atdhedashurie dhe flisni ne menyre shkencore pa komplekse, sikur te ishit nje Kroat, Gjerman, Amerikan … dhe jo si Shqipo.
    .
    Qyteti i Bylistit nuk tregon civilizimin e Iliris, por civilizimin e Hellades, te cilet krijuan keto koloni.
    Nuk eshte rastesi qe te gjitha emertimet jane ne Greqisht (sa te hershme po edhe te sotme).
    .
    Iliret apo Helenet krijuan Agorat, Theatrot, Cisternat (ne Gr. Κυστέρνα, Κύστη), hydragojiot, palestrat, gjymnastyriot, Amfitheatret, …
    .
    Nqs i krijuan Iliret perse vendosen emertime Helene me shkrim Helen ????
    Perse nuk vendosen emertime Ilire me shkrim Ilir ose emertime Ilire me shkrim Helen (te pakten).
    .
    Perse edhe vet bashkia e Mallakastres simbolin e qytetit e ka ΒΥΛΙΣ dhe jo BYLIS ose BALLSHI, perse perdoret emertim Helen me shkronja Helene ???
    .
    Perse te gjitha shkrimet e gjetura nga germimet jane me Shrim dhe kuptim Helen ????
    .
    Perse z. Neritan genjeni Shqiptaret kur thoni qe BΥΛΙΣ kishte Theatron me te madh ne Ballkan kur
    – Theatro e ΔΩΔΩΝΙ-t me 15.000-17.000 vende
    – Theatro ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ (Epidaurus) me 14.000 vende
    .
    Perse thoni genjeshtra qe BΥΛΙΣ-i kishte numrin me te madh te theatrove kur Attika ka c’do lagje nga nje Theatro.
    .
    Perse thoni qe degjohej Ilirisht kur nuk ka asnje fakt shkencor qe ekzistonte shkrimi, gjuha apo tingulli Ilir.
    Si mund ti quani Ilir kur Iliria shtrihe nga Austria e Jugut dhe deri ne Shkumbin (shikoni hartat ne Internet).
    .
    Kur te njejtat kryevepra Helene gjenden ne te gjitha skajet e Mesdheut, perse ato te Bylistit te mos jene bere nga Helenet por te Hellades ga Ballshjotet dhe Iliret.
    .
    Perse mundoheni me te gjitha menyrat te tregoheni IDJOT (Gr. Ιδιόρυθμος= jasht ritmit) kur e verteta flet qart, si asnjeher tjeter.

  8. Cen says:

    Po i gervishte greket qe nuk jane esmere dalin te gjithe ilire, dardane, thrake, epiriote, arvanitas, alvanos edhe ndonje sllav.

  9. fjala says:

    Me njerez si Neritan Ceka, ky vend nuk behet kurre qe flasin ndryshe e veprojne ndryshe.

  10. Sunit hesapi DHE GOJORSAT E JANULLES says:

    QENKAN MBLEDH GOJORSAT E JANULLES TE GJITHE KETU ,MARIN 300 EVRO PISAT DHE BEJNE GAM GAM KETU.JU JENI TURQ ORTODOKS MORE PISA MBETJE ANADOOLLI PTUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUU

  11. Taulant says:

    Keta debilat 300 eurosh ngaterrojn Iliret e Greket e vjeter me keta plehrat e sotem te cilet keto plehra i adhurojn.
    Ja se cfare shkruan nje studjues i madh Evropjan per Iliret:
    A dictionary in the languages:
    Albanian-Homeric-modern Greek, where it is clearly noticed that
    Albanian is a language many times more similar to the language used by Homer
    in his works than can be the modern “Greek” which has no connection !!

    Albanian—–Homeric——Greke moderne

    Sy————–ose———-mati
    lesh————lasios——-mala
    mi————–mis———-pondaqi
    heq (helkj)—–elko———travae
    marr————marpto——-perno
    edhe————idhe———qe
    are————-arura——–horafi
    qas————-qio———-simono
    pune————ponos——–dhulia
    kale————kelistos—–alogo
    krye————krithem—–qefali
    re————–rea (also goddess)—–sinefo
    vesh————vesthis—–forao
    anda————andha——-efkharistisi
    lepur———–leporis—–lagaes
    qen————-qion——-sqilios
    rroj————ronio——zo
    ruaj————rio——–filaso
    iki————-iko——–fevgo
    lig————-ligios—–adhinatos
    vend————vedos——edhafos, topos
    udhe————udhos——dhromos
    shkop———–skipon—–ravdhi
    korr————kiro——-thiro
    nisem———–nisome—–kseqinae
    flas————flio——-milao
    fryme———–frimao—–fisima
    lutem———–litome—–parakalae
    bashke———-vask——-perovume

    1. Matrapiku says:

      O Majmuna Kaukazi … kur jep nje shembull na jep dhe adresen ne internet, autorin ose studjuesin, se ndryshe kthehesh ne Kar-agjoz.
      .
      O pithiko-id analfabet a ka burrë nëne në këtë botë qe te përgenjeshtroj madheshtin e qyteterimit Helen dhe te vazhdimesis se saj deri sot.
      .
      O mashtrusa po nga i shpiket keto fjalë, le ye shikon Shqiptaret qe dine pak Greqisht te verteten e disa fjalëve …
      .
      Shqip Greqisht e Vjetër Greqisht
      ——————————————————————————–
      Kal IPOS (jo “kelistos”) Ipos / alogos
      (Ipasia, ipodhromo …)
      Lesh komi (jo “lasios”) komi / mali
      (komotirio, komosi …)
      Sy omata (jo “ose”) mati
      Heq elko elko / travao
      (elqithro, an-elqistiras, …)
      Vend topos (jo “vedos”) topos
      (top-onoma, top-grafi, topo-thesia …)
      Udhë Odhos (jo “udhes”) odhos / dhromos
      (odhos, odh-iporos, odhigos, ….)
      .
      Dhe mijra fjal te tjera qe ngjajne fiks me te Greqishtes se sotme dhe nuk kane lidhje me Shqipot.
      Shume fjale te ngjashme, jane qe jane marrë nga Greqishtja ne Shqip dhe jo nga Shqipja ne Greqisht.
      .
      O majmunaaaaaaa a jeni ne vete ???
      Helenët Gjuhen-Gluhen-Glosën e kishtin bere shkenc (te Glosologjis, me fonetik, sinonim, anonim, antonim, sindakt, gramatik, etymologji, …) dhe ju o funderinat e botes kerkoni me genjeshtra te vidhni c’te mundeni nga ky “burim” i pa rreshtur madheshtie.
      .
      Bota e Qyteteruar e nderon Greqishten duke e festur Boterisht me 9 Shkurt, si dita Nderkombetare e Gjuhes Greke dhe ju o krimba, o askarede, o vemje … guxoni te hidhni balt.

  12. Demokracia says:

    Qe Shqiperia behet, nuk ka diskutim! Jane njerezit qe fokusohen tek negativja dhe aspak tek pozitivja. Vetem te shajne dhe mallkojne, gjith diten. O njerez, gezoni bukurine e vendit tuaj. Si ndiheni aty, nuk do te ndiheni kurr ne asnje vend tjeter, kete jua them nga eksperienca. Vetem moti te ben te dashurohesh me ate vend, jo me per te vijuar me tej me bukurite natyrore dhe ushqimin e mrekullueshem. Natyrish, mbetet puna e cdonjerit prej nesh qe te stimulojme dhe ndihmojne njeri – tjetrin. Beni per veten tuaj, beni per vendin tuaj.

  13. ??? says:

    “Taulant ” shume interesante, na thuaj kush eshte ky studiues europian…..

  14. P S E ? says:

    Pse nuk na paraqesni ndonje foto te ketij mozaiku gjigand , apo
    ndonje album , per te pare se cfar eshte bere ?!

  15. Erdogan says:

    Ilyret ishin Greke dhe i perkasin Historise dhe Mithollogjise se Saj.
    Arnautia apo Vorio Epiri i Kastriotit eshte turke ne Kombesi qe nga renia e Kostantinopolis ne 1453A.D ne duart e Sulltaneve,Vezireve,Pashallareve,Bejlereve, Hoxhallareve,Dervisheve, Muhipeve etj.
    Ajo duket qe kane Emra,Mbiemra,Festa Arabe gje qe tregon Nderimin per figura Arabe si Barjam,Novruz,Namaz,Ali etj.
    Pretendimi se jane thjesht “myslimane” shqiptare eshte Idiotizmi me i Madh i nje populli (popola ital) qe ka nje gluhe (Glosa) Italisht ne shumice e fjaleve.
    Topo-Onomat (Toponimet) e Vorio Epirit I kane ndryshuar qellimisht se ishin Greke.

    1. Taulant says:

      O debil ta shpjegova me siper .
      Gjuha e sotme greke qe fleti ti e ca plehra te tjere 300 eurosh nuk ka asgje te perbashket me Greqishten e lashte:
      E thone studjues te medhenj evropjan por ty ta kane shplar trurin disa prifterinj anadollak.
      Ndersa gjuha Shqipe mijeravjecare ka perafersi me Greqishten e lashte .

      SHQIP Greqishtja e Vjeter Greqishtja moderne:
      marr————marpto—————perno
      edhe————idhe——————–qe
      are————-arura——————–horafi
      qas————-qio————————simono
      pune————ponos——————dhulia
      kale————kelistos——————-alogo
      krye————krithem—————-qefali
      re————–rea (also goddess)—–sinefo
      vesh————vesthis——————forao
      anda————andha——————efkharistisi
      lepur———–leporis——————lagaes
      qen————-qion——————-sqilios
      rroj————ronio——————-zo
      ruaj————rio———————–filaso
      iki————-iko———————–fevgo
      lig————-ligios————–adhinatos
      vend————vedos————edhafos, topos
      udhe————udhos———–dhromos
      shkop———–skipon—————ravdhi
      korr————kiro——————–thiro
      nisem———–nisome—–kseqinae
      flas————flio——-milao
      fryme———–frimao—–fisima
      lutem———–litome—–parakalae
      bashke———-vask——-perovume

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Lini një Përgjigje