4 gusht 2020: një krater 43 metra i thellë, një valë goditëse me fuqinë e një tërmeti që tejkalon shkallën e tretë të shkallës Rihter, një gjëmim që u dëgjua deri në Qipro, pluhurimi i portit tregtar dhe pabanueshmëria e të gjitha ndërtesave përreth.

Krimi kundër njerëzimit i urbicidit (vrasje e qytetit) ndodhi kundër Bejrutit më 4 gusht tre vjet më parë. Nuk njihen ngjarje të tjera të ngjashme në historinë e vendeve të tjera të botës dhe provat se ky urbicid në Bejrut ishte i vetë prodhuar, qëndron në faktin se për tre vjet tashmë qeveria libaneze ka penguar në çdo mënyrë gjyqtarin hetues, që familjarët e viktimave janë kërcënuar pa pasur asnjë pasojë për këtë, demonstratat e solidaritetit janë shtypur dhe hetimi, pasi është penguar, tashmë është paralizuar.

Mësimi më i rëndësishëm, megjithatë, është një tjetër: përgjegjësit që nuk janë konstatuar por të treguar nga gjyqësori hetues janë bashkëbisedues të ndërmjetësit të madh ndërkombëtar, Francës, e cila po përpiqet të pajtojë klikën e hajdutëve dhe vrasësve që ka sunduar Libanin për një kohë të gjatë, dekada dhe OKB-ja nuk ka ngritur kurrë ndonjë kundërshtim për gjithë këtë.

Që atëherë, Libani është zhytur në një krizë ekonomike dhe institucionale të pashembullt në historinë bashkëkohore, me llogaritë rrjedhëse të bllokuara, bankat e falimentuara dhe planin e ish-Presidentit për të përfituar nga e gjithë kjo duke krijuar banka krejt të reja, miqësore. Vetëm ata që dinë të menaxhojnë një ekonomi të bazuar në para dhe valutë të paligjshme, naftë dhe trafik droge mund t’i gëzohen fatkeqësisë, e cila nuk mbaron këtu.

Emri i duhur i atyre që gëzohen është Hezbollah, edhe pse ka shumë aktorë mbështetës në fusha të tjera që gëzojnë, përfshirë atë të krishterë.

Rezultati është rrëqethës: Presidenca e Republikës ka mbetur bosh që nga tetori, qeveria është në detyrë vetëm për çështjet e aktualitetit, mandati i guvernatorit të Bankës Qendrore tashmë ka skaduar, ai është nën hetim në Evropë, askush nuk mund të emërojë pasardhësin e tij.

Në këtë pamje duket qartë se perspektiva e vërtetë nuk është lufta civile, e cila do të ishte e dobishme nëse do të ishte kundër një institucioni që ka plaçkitur dhe shkatërruar vendin, por projekti i vjetër politik i frymëzuar nga shumë njerëz: kantonalizimi i vendit, d.m.th. zvogëlimi i Libanit në një shtet të rremë brenda të cilit Hezbollahu merr në zotërim zonat e tij jugore dhe fqinje, si lugina e Bekaa-s, të krishterët brohorasin kur mbyllen në burgun e hapur të Malit të Libanit, Druzët kthehen për të ngritur fortifikime rreth tyre në zonën e Shuf-it.

Nëse Khomeinistët e Hezbollahut nuk do ta kishin vrarë Bejrutin me shpërthimin e tre viteve më parë, në heshtjen e botës, asgjë nga këto nuk mund të parashikohej.

Bejruti, me të gjitha kufizimet dhe tmerret e tij, ishte një Maginot e unitetit kozmopolit të Libanit, i bashkuar nga Bejruti, një fortifikim i vogël që u bë një metropol për shkak të një mijë arratisjeve nga luftërat sektare drejt të njëjtit qytet. Kështu lindi perla e reformave osmane.

Një qytet që u ka dhënë strehë të mërguarve nga kudo, tani është një kufomë e përshkuar nga të mbijetuarit pa mjete për të përballuar jetesën dhe infrastrukturë të fshehur që lidh milicët me bosët e tyre. Në emër të komunitetit ndërkombëtar, ndërmjetësi francez u ka dhënë klikave që nuk qeverisin Libanin dhe që po negociojnë me të për të ardhmen e tij, një gusht pushimi të merituar: ata do të takohen sërish në shtator.

Pra, gushti është muaji në të cilin shpresojmë për të penguar që “stabiliteti” të gjejë një mënyre për të zgjidhur goditjen finale ndaj shtetit në Liban. Stabiliteti është kërcënimi vdekjeprurës pas të cilit fshihet vdekja përfundimtare, për shkak të arrestit kardiak, e shkallës së fundit të Levantit, Bejrutit, bastion i rraskapitur i një bote pluraliste dhe kozmopolite të destinuar të përfundojë si Selaniku, Aleksandria në Egjipt, Smirna dhe portet e tjera të Levantit që u vranë pa bujë sepse vdekja e tyre shërbeu për të stabilizuar regjimet që urren natyrën e tyre kozmopolite.

Mjafton t’i shikosh në fytyrë tiranët fitimtarë, stabilitetit të të cilëve Evropa u dërgon oferta miliardere, domethënë egjiptianit al-Sisi, tunizianit Saied, sirianit Asad: ata janë fytyrat moderne të fashizmit arab. Khomeinisti libanez Nasrallah kërkon ventrilokustin e tij të krishterë që t’i besojë presidencën proformë të Libanit për t’u bërë i katërti i kësaj kuarteti të nderuar.

Konkurrenca evropiane është vendimtare për arritjen e kësaj dhe kryefjala për të na siguruar që kemi bërë gjënë e duhur për t’i ndihmuar është padyshim “stabiliteti”. Një stabilitet që edhe në Bejrut do të bazohet në urbcidin e një qyteti që ekziston vetëm nëse është kozmopolit, siç ishin portet e tjera në Levant, të gjithë të vrarë në shekullin e kaluar.

Në funeralin e tij, Bejruti u dha vrasësve të tij çelësat e tregtisë më të rëndësishme për të gjithë Mesdheun lindor, ato të drogës sintetike, kaptagonit, diamantit të ri që zbukuron kurorën e paktit midis ‘Ndrangheta-s, Hezbollahut dhe trafikantëve meksikanë të drogës të Los Zetas, siç tregon arrestimi i fundit në Junieh, porti i maronitëve libanezë, i super të arratisurit nga Ndrangheta, Bartolo Bruzzaniti, i kërkuar prej kohësh nga Interpoli.

Vdekja e Bejrutit duhet të tregohet në faza për t’u kuptuar dhe për të kuptuar kështu “projektin” e vrasësve.

Nëse portet e tjera të Levantit iu kishin mbyllur gojën dhe ishin uniformuar nga despotët e këtij apo atij grupi politik, Bejruti jo! I vetmi kryeqytet portual i Levantit kishte mundur të rikuperohej nga lufta civile që shpërtheu në 1975 dhe që për 15 vite kishin parë mbi të gjitha milicitë falangiste të krishterë të tërbuar kundër qendrës së qytetit dhe përzierjes së tij të natyrshme përmes planifikimit urban. Ato milici dëshironin në vend të saj një lagje me rrugë të gjata dhe të gjera, ndoshta po aq imponuese sa në Berlin, sa më larg nga Lindja.

Megjithatë, qendra e vjetër rilindi falë angazhimit të një biznesmeni, miliarderit Rafik Hariri, mik i sauditëve, evropianëve dhe amerikanëve. E debatuar, me të drejtë, nga shumëkush, ndërmarrja e Haririt, megjithatë, pati sukses dhe qendra e Bejrutit u kthye, falë një përzierje arkitekturore, qoftë edhe pak ekskluzive, për të qenë shtëpia e të gjithëve me tregjet e saj të mëdha dhe hapësirat publike.

Nga lagjet sektare dhe fqinje, shumë u dyndën në qendër, duke bashkuar sunitët, shiitët, të krishterët, druzët dhe të tjerë. Libani ishte përsëri një, të paktën në mbrëmje, para se të gjithë të shkonin të flinin përsëri në hapësirat e tyre konfesionale. Por nëse secili flinte me të tijët, në mbrëmje të gjithë shkonin të ëndërronin në qendrën e ringjallur falë Haririt.

Menjëherë pas vrasjes së Haririt nga duart e një grupi militantësh të Hezbollahut, Partia e Zotit e vendosi qendrën e qytetit nën rrethim, duke paguar njerëzit e saj që ta rrethonin atë ditë e natë, të vendosur në çadra dhe thasë gjumi.

Qendra e Bejrutit përfundoi duke u mbyllur sërish, nën rrethim. Dyqanet dhe restorantet ulën qepenat, Libani, i cili ekziston vetëm me unitetin e diversitetit të tij, u kthye në diskutim. Milicët e mijëvjeçarit të ri janë armiq të milicëve të mijëvjeçarit të fundit, por qëllimi i tyre është i njëjtë: të shkatërrojnë qendrën mikse të Bejrutit, lidhësin e vërtetë të një vendi që bashkon fytyra dhe histori të ndryshme, duke qenë Bejrut arab, i evropianizuar, qytet modern dhe mesdhetar.

Ky sulm i dytë ndodhi në fund të dekadës së parë të mijëvjeçarit të ri, objektivi i tij i vërtetë ishte të mbyste qendrën e re të Bejrutit, mrekullinë e Haririt, njeriut që, doni apo s’doni, kishte ribashkuar Bejrutin, portin e fundit të Levantit mbetur gjallë.

Sulmi i tretë kundër Bejrutit ndodhi tre vjet më parë, sërish në emër të Haririt. Gjykata penale ndërkombëtare për Libanin më në fund kishte njoftuar se brenda dy ose tre ditësh do të jepte verdiktin e saj për kamionin bombë që vrau Haririn në bregdetin e Bejrutit në atë 14 shkurt të largët 2005.

U deshën pesëmbëdhjetë vjet për të arritur dënimin… Disa orë pas atij vendimi shpërtheu Bejruti, si për të thënë se dënimi i të dyshuarve (të arratisurve) të Hezbollahut nuk do ta kishte shpëtuar qytetin.

Një depozitë gjigante e nitratit të amonit e lëshuar vite më parë në portin e qytetit dhe e ruajtur atje nga Hezbollahu për të furnizuar Asadin, me kalimin e viteve dhe në mënyrë klandestine, me eksplozivë të çmuar për “bombat e tij me fuçi”, u godit dhe gjithçka shpërtheu.

Porti i Bejrutit ka qenë dukshëm nën kontrollin e paligjshëm të milicisë për dekada të tëra dhe hyrja dhe ruajtja e asaj sasie të madhe eksplozivi nuk mund të kishte ndodhur pa miratimin dhe heshtjen e tyre.

Pra, uniteti libanez është qëllimi i veprimit të vazhdueshëm politik, i cili synon të zbrazë shtetin dhe ta shndërrojë vendin në një seri kantonesh të kontrolluara nga një kupolë që politikisht lë trafikun dhe trafikantët të bëjnë aferat e tyre, në emër të interesave të paligjshme dhe të urrejtjes së domosdoshme ndaj komunitetit.