Te fundit
E ardhmja e bujqësisë: si mund ta ringjallin të rinjtë
22 Shtator 2025, 21:10Bota
TEMA
Nga Maximo Torero*
A rrezikon të shuhet sektori i bujqësisë? Në mbarë botën, mosha mesatare e fermerëve po rritet gradualisht, duke iu afruar të gjashtëdhjetave në vendet e zhvilluara. Kjo e lë sektorin, i cili siguron rreth një të katërtën e vendeve të punës në nivel global, në një ngërç: Nëse nuk arrin të tërheqë një numër të madh të rinjsh, ai mund të nisë një rënie të shpejtë.
Është premtues fakti se 16% e popullsisë botërore – 1.2 miliardë njerëz – janë të moshës 15 deri në 24 vjeç dhe shumë prej tyre po hasin vështirësi për të gjetur punë, sidomos në botën në zhvillim. Për shembull, në Afrikë, njerëzit nën 25 vjeç përbëjnë rreth 60% të popullsisë, ndërsa rreth një e treta e afrikanëve të moshës 15 deri në 35 vjeç janë të papunë.
Por të rinjtë në botën në zhvillim vazhdojnë të largohen nga zonat rurale në kërkim të punëve më të paguara dhe më prestigjioze në qytete dhe vende të huaja. Ky model emigrimi ka kontribuar në një rënie për shumë dekada të numrit të të rinjve që punojnë në bujqësi dhe jetojnë në zona rurale.
Në Kenia, punësimi i të rinjve në bujqësi ra ndjeshëm gjatë dekadave të fundit, nga 58.9% në vitin 1990 në 28.5% në vitin 2020. Ndërkohë, popullsia rurale e të rinjve në Europë (mosha 15-24) u tkurr me 1.7 milionë midis 2013 dhe 2019, dhe vetëm 12% e fermave të kontinentit në vitin 2025 drejtohen nga persona nën 40 vjeç. Në Azinë Juglindore, të rinjtë në zonat rurale përbënin vetëm rreth 7% të popullsisë totale në vitin 2020, nga rreth 16% në vitin 1950, ndërsa vetëm 11% e fermerëve të Japonisë janë nën 50 vjeç. Në Amerikën Latine, pritet që 1.2 milionë të rinj të largohen nga bujqësia deri në vitin 2030.
Tërheqja e brezave të rinj drejt punës në bujqësi kërkon një ndryshim rrënjësor të mënyrës se si e shohim sektorin. Ai duhet të rimendohet si zgjedhje e parë për të rinjtë, në pararojë të zhvillimit ekonomik dhe që ofron mundësi tërheqëse punësimi përgjatë gjithë zinxhirit të furnizimit, e jo si alternativë e fundit. Në fund të fundit, bujqësia nuk ka të bëjë vetëm me prodhimin e ushqimit. Ajo gjithashtu krijon vende pune në përpunim, transport, shitje me pakicë dhe industri të tjera të lidhura.
Përveç ndikimit në punësim, një sektor bujqësor aktiv forcon mirëqenien e përgjithshme. Në vendet me të ardhura të ulëta, rritja në bujqësi është 2-3 herë më efektive në uljen e varfërisë sesa rritja në sektorë të tjerë, ndërsa produktiviteti më i lartë i fermave është kritik për përmirësimin e ushqyerjes dhe sigurisë ushqimore.
Por sektori vuan nga një problem perceptimi. Të rinjtë shpesh e shohin bujqësinë si të rëndomtë, të vjetruar, me pak pagesë dhe pa status, krejt e kundërta e asaj që konsiderohet “punë moderne.” Nëse qeveritë janë serioze për tërheqjen e të rinjve në bujqësi, ato duhet ta prezantojnë si një sektor fitimprurës, i gjerë dhe me potencial të madh. Për të bindur brezin e ri, duhen politika që adresojnë shqetësimet e ligjshme që i largojnë nga sektori. Kjo do të thotë reformim i sistemeve të pronësisë së tokës, garantim i pagave më të larta dhe ofrim i mbështetjes për sipërmarrje.
Shumë shpesh, megjithatë, politikat qeveritare përqendrohen në aktivitete bujqësore me kthim të ulët, që ofrojnë pak stabilitet financiar apo mundësi për karrierë. Në vend që të inkurajohen të mbjellin kultura apo të rrisin bagëti, të rinjtë duhet të drejtohen drejt kategorisë gjithnjë në rritje të punëve jashtë fermës, të nxitura nga urbanizimi, përparimet teknologjike dhe kërkesa e shtuar për ushqim lokal. Kjo përfshin përpunimin e ushqimit, paketimin, ruajtjen dhe shpërndarjen (si p.sh. tregjet urbane të fermerëve). Për shembull, për të rritur të ardhurat e prodhuesve dhe punëtorëve, Kuapa Kokoo, kooperativa kryesore e fermerëve të kakaos në Gana, po investon në impiante përpunimi vendas.
Në deltën e Mekongut, hambari i orizit të Vietnamit dhe një nga rajonet më të rëndësishme bujqësore në Azi, pak të rinj duan të punojnë në arë. Përkundrazi, ata e shohin të ardhmen e tyre në shërbime bujqësore, këshillim dhe kërkim shkencor, si dhe në agrobiznes. Në fakt, startup-et agroteknologjike tashmë po transformojnë zinxhirët e furnizimit në Vietnam, duke ndihmuar fermerët e vegjël dhe kooperativat të kenë akses në financime dhe tregje eksporti.
Zhvillimi i zgjidhjeve dixhitale është veçanërisht i rëndësishëm për të siguruar qëndrueshmërinë dhe rezistencën e prodhuesve të vegjël dhe për të zgjeruar industrinë. Në Kroaci, softuerë të specializuar, të përshtatur për zinxhirë të shkurtër furnizimi, automatizojnë shpërndarjet, të korrat dhe llogaritë, duke u mundësuar fermerëve të vegjël të fokusohen tek kultivimi. Në Kolumbi, një aplikacion i lirë për smartphone ndihmon kultivuesit e agrumeve të përmirësojnë cilësinë e të korrave dhe të kenë akses në tregje duke i lidhur me agronomë dhe tregtarë. Dhe në Afrikë, ku përpunimi dhe logjistika përbëjnë tashmë 40% të zinxhirit nga ferma te tregu, platformat që lidhin fermerët me pajisje dhe blerës po lulëzojnë.
Vazhdimi i këtij zgjerimi do të ofronte punë më të paguara dhe të bazuara në aftësi për të rinjtë në zonat rurale dhe urbane, duke dhënë një sinjal të fuqishëm se bujqësia është më shumë se thjesht punë tokësore. Por kjo kërkon që politikëbërësit t’u ofrojnë brezave të rinj burime dhe aftësi dixhitale dhe të tjera, për të modernizuar bujqësinë dhe për të ndërtuar agrobiznese të qëndrueshme e inovative. Ka ardhur koha të pranojmë nevojën për të angazhuar të rinjtë në bujqësi dhe sistemet ushqimore, si për të krijuar vende të denja pune, por mbi të gjitha për të ushqyer botën.
* Maximo Torero është Kryeekonomist i Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë të Kombeve të Bashkuara.
Project Syndicate, 2025, www.project-syndicate.org
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje